Đặt vấn đề Trong vài thập kỷ qua, ngành chăn nuôi nước ta có những bước phát triển mạnh mẽ và rộng khắp trong phạm vi cả nước từ thành phố, tỉnh, huyện đến các hộ nông dân. Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, mức sống của người dân được nâng cao nên nhu cầu về các sản phẩm thực phẩm như thịt, trứng, sữa… có chất lượng ngày càng tăng. Để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về sản phẩm thịt gà như: Thịt chắc, thơm ngon, không có thuốc kháng sinh và được nuôi trong điều kiện chăn thả, bán chăn thả với quy mô vừa và nhỏ thì chúng ta phải đặc biệt chú trọng tới công tác giống, điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng. Những năm vừa qua Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng đã nhập nhiều tổ hợp gà nổi tiếng trên thế giới để nhân thuần hoặc lai với các giống gà khác, nhằm cung cấp gà thương phẩm thịt cho thị trường như: gà Tam Hoàng, Lương Phượng, Kabir, Sasso… Trong đó có gà Sasso nhập từ Pháp năm 2002 có nhiều đặc tính quý như: có khả năng thích nghi cao với điều kiện nóng ẩm, sức kháng bệnh tốt, chất lượng thịt thơm ngon, thích hợp với các phương thức nuôi nhốt, bán nuôi nhốt và thả vườn rất phù hợp với điều kiện chăn nuôi và thị hiếu của người tiêu dùng Việt Nam.
Thái Nguyên là một trong những tỉnh có tiềm năng chăn nuôi gà rất lớn, khá phát triển. Rất nhiều giống gà đã và đang được nuôi trên địa bàn, nhằm nuôi giữ giống gốc và đánh giá khả năng sản xuất của các giống này trong điều kiện khí hậu nóng ẩm của tỉnh. Trong đó có các giống gà như: gà Lương Phượng, Sasso, ISA- JA57, gà Sao,…Để giúp người chăn nuôi có thêm cơ sở khoa học trong việc đánh giá về khả năng sản xuất của gà mái Sasso nuôi tại địa bàn tỉnh Thái Nguyên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá một số chỉ tiêu về khả năng sản xuất và chống chịu bệnh của gà Sasso nuôi tại trại giống gia cầm Thịnh Đán - Thành phố Thái Nguyên” n 2 1. Mục đích nghiên cứu đề tài - Xác định được khả năng sản xuất của gà Sasso và khả năng chống chịu bệnh của chúng.
- Từ những số liệu thu thập được để có cơ sở khuyến cáo kỹ thuật cho người chăn nuôi, góp phần giúp cơ sở nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm. - Bản thân được làm quen với công tác nghiên cứu khoa học. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Đóng góp số liệu khoa học về khả năng sản xuất và chống chịu bệnh của gà Sasso tại tỉnh Thái Nguyên, làm cơ sở xây dựng các tiêu chuẩn định mức kinh tế kỹ thuật cho giống gà này.
- Kết quả của đề tài là tài liệu tham khảo có giá trị phục vụ công tác nghiên cứu, giảng dạy và sản xuất. Ý nghĩa trong thực tiễn - Kết quả nghiên cứu của đề tài cho thấy khả năng sản xuất và chống chịu bệnh của gà Sasso. - Bản thân là sinh viên bước đầu được làm quen với công tác nghiên cứu khoa học. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.
Cơ sở khoa học và pháp lý của đề tài 2. Bản chất di truyền của các tính trạng sản xuất của gia cầm Khi nghiên cứu các tính trạng sản xuất của gia cầm, các nhà khoa học không những nghiên cứu về đặc điểm di truyền mà còn nghiên cứu đến các yếu tố ngoại cảnh tác động lên tính trạng đó. * Bản chất di truyền các tính trạng sản xuất Theo quan điểm di truyền học thì hầu hết các tính trạng về năng suất của gia cầm như: Sinh trưởng, sinh sản, cho lông, cho trứng, cho thịt… phần lớn đều là những tính trạng số lượng (Quantitative Character) và do các gen nằm trên cùng nhiễm sắc thể (NST) quy định. Sự thay đổi trong quá trình tiến hóa của sinh vật cũng là sự thay đổi của các tính trạng số lượng.
Tính trạng số lượng là những tính trạng mà ở đó sự sai khác nhau về mức độ giữa các cá thể rõ nét hơn là sự sai khác về chủng loại. Sự sai khác nhau này chính là nguồn vật liệu cho chọn lọc tự nhiên cũng như chọn lọc nhân tạo. Các tính trạng số lượng được quy định bởi nhiều gen, các gen điều khiển tính trạng số lượng phải có môi trường phù hợp mới được biểu hiện hoàn toàn. Theo Nguyễn Văn Thiện (1995) [15] thì giá trị đo lường của tính trạng số lượng trên một cá thể được gọi là giá trị kiểu hình (Phenotypic value) của cá thể đó.
Các giá trị liên quan tới kiểu gen (Genotypic value) và giá trị có liên hệ với môi trường là sự sai lệch môi trường (Environmental deviation). Như vậy kiểu gen quy định một giá trị nào đó của kiểu hình và môi trường gây ra một sự sai lệch với giá trị kiểu gen theo hướng này hoặc hướng khác. Quan hệ đó được biểu thị như sau: P=G+E Trong đó: P: Là giá trị kiểu hình G: Là giá trị kiểu gen E: Là sai lệch môi trường n 4 Nói cách khác: Trong những điều hiện môi trường nhất định thì các kiểu gen khác nhau sẽ cho những khả năng sản xuất khác nhau. Trái lại, cùng một kiểu gen nhưng trong những điều kiện môi trường khác nhau sẽ cho năng lực sản xuất khác nhau.
Nghĩa là các điều kiện môi trường, chăm sóc nuôi dưỡng có thể phát huy hoặc hạn chế các đặc tính di truyền của vật nuôi. Thông qua việc nắm các yếu tố di truyền, môi trường ngoại cảnh tối thích, bằng các biện pháp khoa học kỹ thuật hợp lý, con người sẽ không chỉ bồi dưỡng duy trì được các đặc tính của một phẩm chất giống mà còn tạo ra các giống mới theo hướng sản xuất khác nhau. Tốc độ sinh trưởng quyết định sức sản xuất thịt của một giống gà, nó có hệ số di truyền tương đối cao thể hiện ở đặc điểm trao đổi chất, kiểu hình của dòng, giống. Dòng, giống nào có tốc độ sinh trưởng lớn sẽ cho khả năng sản xuất thịt cao, vỗ béo và giết thịt sớm hơn.
Tốc độ sinh trưởng được thể hiện ở khối lượng cơ thể, kích thước các chiều đo (dài lườn, rộng ngực, dài đùi. Để nâng cao năng lực sản xuất thịt của một giống gà nào đó, người ta thường cho lai giữa mái của giống đó với trống của một giống khác có tốc độ sinh trưởng lớn hơn. Năng lực tăng đàn của một giống gà được quyết định bởi khả năng sinh sản bao gồm: khả năng đẻ trứng, tỉ lệ trứng cho phôi, tỉ lệ ấp nở, tỉ lệ nuôi sống của gà. Ngoài ra còn phụ thuộc vào khả năng ấp trứng của gà mái, nguồn thức ăn (với gà nuôi thả).
Sức sống và khả năng kháng bệnh: trong cơ thể gia cầm có hệ thống miễn dịch hoàn hảo gồm tủy xương, tuyến ức, hạch lâm ba, lách. khi kháng nguyên vào cơ thể, cơ thể sẽ thông qua hệ thống đáp ứng miễn dịch sinh ra những cơ chế tiêu diệt kháng nguyên, khi cơ thể gia cầm khỏe mạnh thì khả năng đáp ứng miễn dịch cao, khả năng kháng bệnh tốt đây chính là yếu tố quan trọng giúp cho người chăn nuôi đạt hiệu quả cao. Sức sống và khả năng kháng bệnh Sức sống của gia cầm là một tính trạng số lượng, nó đặc trưng cho từng giống, từng dòng, từng cá thể. Trong cùng một giống, sức sống của mỗi dòng cũng có sự khác nhau, các cá thể khác nhau trong cùng một dòng cũng có sự khác nhau nhưng nằm trong giới hạn nhất định của phẩm giống.
n 5 Sức sống của vật nuôi được xác định thông qua khả năng chống đỡ bệnh, khả năng thích nghi với điều kiện môi trường. Trong chăn nuôi người ta thường lấy tỷ lệ nuôi sống để đánh giá sức sống của vật nuôi trong giai đoạn thí nghiệm từ sơ sinh đến khi giết mổ hoặc loại thải.S (1990) [32] khi nghiên cứu về sức sống của gia cầm cho biết: Sức sống được thể hiện ở thể chất và được xác định trước hết bởi khả năng có tính di truyền ở cơ thể động vật chống lại những ảnh hưởng bất lợi của môi trường cũng như ảnh hưởng khác của dịch bệnh. Robertson A and Lerder (1949) [38] xác định hệ số di truyền về tỷ lệ nuôi sống và sức kháng bệnh thấp phụ thuộc vào dòng, giống, giới tính và phụ thuộc nhiều nhất vào yếu tố nuôi dưỡng. Theo Ngô Giản Luyện (1994) [12] mối liên quan giữa chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu đối với sức sống và sản lượng trứng được Kotris và cộng sự tại Viện thú y Matxcơva (1988) khi nghiên cứu xác định số lượng bạch cầu trong máu gà Hybro: cho thấy những gà mái có số lượng bạch cầu cao giai đoạn 60 - 110 ngày thì tương ứng với sức sống và sản lượng trứng cao.
Tỷ lệ nuôi sống của gia cầm non trong điều kiện bình thường đạt khoảng 90%, nhưng cũng có những dòng gà tỷ lệ nuôi sống có thể lên tới 98 - 99%. Theo kết quả nghiên cứu của Bùi Quang Tiến và cs (2005) [20] cho biết tỷ lệ nuôi sống từ 0 - 140 ngày tuổi của các dòng gà chuyên thịt HE - Ross 208 đạt từ 95 - 98%. Ngoài các yếu tố giống, thức ăn, kỹ thuật, chăm sóc… thì sức sống và khả năng sinh trưởng phát triển của gia cầm chịu tác động trực tiếp của các yếu tố ngoại cảnh như nhiệt độ, ẩm độ, độ thông thoáng và chiếu sáng. Những yếu tố này tác động gây ảnh hưởng xấu tới sức đề kháng của cơ thể, dễ gây hiện tượng stress làm giảm sức sống gia cầm.
Gia cầm rất mẫn cảm với dịch bệnh, khi mắc bệnh thường lây lan nhanh và dẫn đến tỷ lệ chết cao, dễ kế phát các bệnh khác, đặc biệt là bệnh truyền nhiễm. Khả năng sinh sản của gia cầm và các yếu tố ảnh hưởng * Khả năng sinh sản của gia cầm Để duy trì sự phát triển của đàn gia cầm thì khả năng sinh sản là yếu tố cơ bản quyết định đến quy mô, năng suất và hiệu quả sản xuất. Sản phẩm chủ yếu là thịt và trứng, trong đó sản phẩm trứng được coi là hướng sản xuất chính của gà hướng trứng. Còn gà hướng thịt (cũng như gà hướng trứng) khả năng sinh sản hay khả năng đẻ trứng quyết định đến sự phân đàn di truyền giống mở rộng quy mô đàn.
Sinh sản là chỉ tiêu cần được quan tâm trong công tác giống, ở các loại gia cầm khác nhau thì đặc điểm sinh sản cũng khác nhau rõ rệt.