Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên

Bài viết đánh giá chất lượng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, Thái Nguyên, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp cải thiện.

• Tác giả: Chu Thị Thanh Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Điền
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích, yêu cầu và ý nghĩa của đề tài
• 1.1.1. Mục đích của đề tài
• 1.1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở lý luận của đề tài
• 2.2. Cơ sở pháp lý
• 2.3. Cơ sở thực tiễn
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội của xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.4. Nguồn nước và các nguồn gây ô nhiễm nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.5. Đánh giá chất lượng nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.6. Đề xuất một số giải pháp cung cấp nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu
• 3.7.1. Phương pháp thu thập và kế thừa tài liệu thứ cấp
• 3.7.2. Phương pháp phỏng vấn
• 3.7.3. Phương pháp khảo sát thực tế, thực địa
• 3.7.4. Phương pháp lấy mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm
• 3.7.5. Phương pháp thống kê và xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Vị trí địa lý
• 4.1.3. Địa hình, địa mạo
• 4.1.4. Khí hậu, thời tiết
• 4.1.5. Các nguồn tài nguyên
• 4.2. Đánh giá hiện trạng kinh tế - xã hội
• 4.2.1. Tình hình phát triển kinh tế
• 4.2.2. Hiện trạng sản xuất nông, lâm nghiệp thủy sản và các công trình hạ tầng phục vụ phát triển sản xuất
• 4.2.3. Hiện trạng sản xuất nông nghiệp
• 4.2.4. Hiện trạng hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp
• 4.2.5. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội - ảnh hưởng tới công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường của xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.3. Nguồn nước và tình hình sử dụng nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.3.1. Tình hình sử dụng nước sinh hoạt tại xã Đức Lương
• 4.3.2. Các nguồn có khả năng gây ô nhiễm nguồn nước của xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.4. Chất lượng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương
• 4.4.1. Thực trạng môi trường nước sinh hoạt tại xóm Tiền Phong
• 4.4.2. Thực trạng môi trường nước sinh hoạt tại xóm Mon Đình
• 4.4.3. Thực trạng môi trường nước sinh hoạt tại xóm Đất Đỏ
• 4.5. Ý kiến của người dân về chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn xã Đức Lương
• 4.5.1. Chất lượng nước đang dùng
• 4.5.2. Mức độ ô nhiễm các nguồn nước
• 4.5.3. Một số căn bệnh người dân mắc phải có liên quan đến nguồn nước
• 4.6. Đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng nước sinh hoạt trên địa bàn xã
• 4.6.1. Giải pháp về thể chế, chính sách
• 4.6.2. Giải pháp về công tác quản lý
• 4.6.3. Giải pháp kỹ thuật
• 4.6.3.1. Nước giếng đào
• 4.6.3.2. Nước giếng khoan
• 4.6.4. Giải pháp tuyên truyền giáo dục
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặt vấn đề

Nước là nguồn tài nguyên thiết yếu cho sự sống của con người và sinh vật. Tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, tình trạng môi trường nước sinh hoạt đang gặp nhiều vấn đề nghiêm trọng. Nước sạch không chỉ là nhu cầu thiết yếu mà còn là yếu tố quyết định đến sức khỏe cộng đồng. Theo thống kê, khoảng 40% dân số nông thôn Việt Nam không được tiếp cận với nước sạch. Tình trạng ô nhiễm nguồn nước do chất thải sinh hoạt và hoạt động nông nghiệp đang gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người dân. Đề tài này nhằm đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, xác định nguyên nhân ô nhiễm và đề xuất giải pháp khắc phục.

II. Mục đích và yêu cầu của đề tài

Mục đích của đề tài là đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, xác định nguyên nhân gây ô nhiễm và đề xuất các biện pháp khắc phục. Yêu cầu đặt ra là đảm bảo tính chính xác và khách quan trong việc thu thập và phân tích dữ liệu. Kết quả nghiên cứu cần phản ánh đúng thực trạng và đưa ra các giải pháp khả thi, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Đề tài không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang tính thực tiễn cao, góp phần nâng cao chất lượng nước sinh hoạt cho người dân.

III. Tình hình sử dụng nước sinh hoạt tại xã Đức Lương

Tại xã Đức Lương, nguồn nước sinh hoạt chủ yếu đến từ nước giếng khoan và giếng đào. Tuy nhiên, chất lượng nước tại đây đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi ô nhiễm từ hoạt động nông nghiệp và sinh hoạt. Theo khảo sát, nhiều hộ dân sử dụng nước không đạt tiêu chuẩn, dẫn đến các vấn đề sức khỏe. Việc thiếu hệ thống xử lý nước thải và quản lý nguồn nước cũng là nguyên nhân chính gây ô nhiễm. Đánh giá chất lượng nước cho thấy nhiều chỉ tiêu vượt ngưỡng cho phép, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân. Cần có các biện pháp quản lý và xử lý nước hiệu quả để đảm bảo nguồn nước sạch cho sinh hoạt.

IV. Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước

Ô nhiễm nguồn nước tại xã Đức Lương chủ yếu do các hoạt động nông nghiệp, sinh hoạt và thiếu hệ thống xử lý nước thải. Việc sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu trong nông nghiệp đã làm gia tăng ô nhiễm nước mặt và nước ngầm. Ngoài ra, rác thải sinh hoạt không được xử lý đúng cách cũng góp phần làm ô nhiễm nguồn nước. Theo ý kiến người dân, họ nhận thấy sự suy giảm chất lượng nước sinh hoạt, dẫn đến nhiều bệnh tật liên quan. Cần có các biện pháp tuyên truyền và giáo dục cộng đồng về bảo vệ nguồn nước và xử lý chất thải.

V. Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng nước sinh hoạt

Để cải thiện chất lượng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, cần thực hiện một số giải pháp như: xây dựng hệ thống xử lý nước thải, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước, và áp dụng công nghệ lọc nước hiện đại. Cần có sự phối hợp giữa chính quyền địa phương và người dân trong việc quản lý và bảo vệ nguồn nước. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng cấp nước sạch cũng là một giải pháp quan trọng. Các biện pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng nước mà còn bảo vệ sức khỏe cộng đồng và phát triển bền vững cho xã.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên" được thực hiện bởi sinh viên Chu Thị Thanh Hải, chuyên ngành Khoa học Môi trường, Khoa Môi trường - Trường Đại học Nông Lâm (Đại học Thái Nguyên) dưới sự hướng dẫn của PGS. Trần Văn Điền vào năm 2016.

Nghiên cứu xuất phát từ thực trạng tài nguyên nước ngọt sạch trên toàn cầu đang ngày càng khan hiếm khi chỉ chiếm khoảng 0,003% tổng lượng nước mà con người có thể trực tiếp khai thác sử dụng. Tại Việt Nam, hệ thống cấp nước tập trung mới chỉ đáp ứng cho khoảng 60% các đô thị, với tiêu chuẩn cấp nước ở đô thị vừa và nhỏ đạt 75–80 lít/người/ngày, đô thị lớn đạt 100–150 lít/người/ngày; khoảng 40% dân số thành thị bị thiếu nước và tỷ lệ người dân nông thôn được tiếp cận nước sạch chỉ dao động trong mức 40–60%. Trong bối cảnh đó, vấn đề nước sinh hoạt nông thôn chịu áp lực nghiêm trọng từ hóa chất bảo vệ thực vật, phân bón trong nông nghiệp và chất thải sinh hoạt chưa qua xử lý.

Tại địa bàn nghiên cứu, xã Đức Lương là một xã miền núi vùng sâu, vùng xa thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên với điều kiện kinh tế thuần nông (nông nghiệp chiếm tới 98,3% cơ cấu kinh tế), tỷ lệ hộ nghèo năm 2015 lên tới 57,2% (438/769 hộ). Mặc dù địa phương đã đẩy mạnh áp dụng tiến bộ kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất lúa và chè, nhưng việc sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật thiếu kiểm soát đã tác động tiêu cực đến môi trường đất và các tầng chứa nước. Hiện tại xã chưa có hệ thống cấp nước sạch tập trung; toàn bộ người dân phải tự khai thác nguồn nước ngầm tại chỗ (giếng đào, giếng khoan) trong điều kiện chuồng trại chăn nuôi, nghĩa trang và rác thải sinh hoạt phân tán không theo quy hoạch.

Văn bản xác định các mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm:

1. Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
2. Xác định những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước trên địa bàn xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
3. Đề xuất một số biện pháp khắc phục, giảm thiểu tình trạng ô nhiễm nước sinh hoạt và cung cấp nước sạch nhằm nâng cao chất lượng nước sinh hoạt, đáp ứng nhu cầu nước sạch của người dân địa phương.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hiện trạng môi trường nước sinh hoạt (nguồn nước giếng khoan và giếng đào).
• Phạm vi không gian: Địa bàn xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên (tập trung khảo sát tại 13 xóm và lấy mẫu phân tích chuyên sâu tại 3 xóm đại diện gồm Tiền Phong, Mon Đình, Đất Đỏ).
• Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành thu thập số liệu, khảo sát thực địa và lấy mẫu thực nghiệm từ tháng 9/2015 đến tháng 12/2015.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý luận và khung pháp lý

Nghiên cứu vận dụng các khái niệm nền tảng của Luật Bảo vệ Môi trường năm 2014 (Luật số 55/2014/QH13 có hiệu lực từ ngày 01/01/2015), bao gồm: định nghĩa môi trường (khoản 1 Điều 3), ô nhiễm môi trường (khoản 8 Điều 3), quy chuẩn kỹ thuật môi trường (khoản 5 Điều 3) và tiêu chuẩn môi trường (khoản 5 Điều 3). Bên cạnh đó là khái niệm về nước sinh hoạt, suy thoái nguồn nước và các nguồn nước sạch quy ước theo phân loại của Ban chỉ đạo Quốc gia về cấp nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn (nước máy, nước giếng khoan ổn định, nước mưa trữ sạch, nước mặt đã qua lắng lọc khử trùng).

Khung pháp lý tham chiếu trong đề tài bao gồm hệ thống văn bản pháp luật và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia:

• Luật Tài nguyên nước số 17/2012/QH13.
• Các Nghị định của Chính phủ: Nghị định số 80/2006/NĐ-CP và Nghị định số 21/2008/NĐ-CP về hướng dẫn thi hành Luật BVMT; Nghị định số 149/2004/NĐ-CP về cấp phép thăm dò, khai thác, sử dụng tài nguyên nước và xả thải; Nghị định số 117/2009/NĐ-CP về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường; Nghị định số 162/2003/NĐ-CP và Nghị định số 179/1999/NĐ-CP.
• Thông tư số 02/2005/TT-BTNMT, Thông tư số 26/2011/TT-BTNMT và Thông tư liên tịch số 04/2013/TTLT-BNNPTNT-BTC-BKHĐT hướng dẫn kinh phí Chương trình mục tiêu quốc gia Nước sạch và VSMTNT giai đoạn 2012–2015.
• Các tiêu chuẩn và quy chuẩn so sánh: QCVN 02:2009/BYT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sinh hoạt), QCVN 09:2008/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ngầm), QCVN 08:2008/BTNMT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt), QCVN 01:2009/BYT (Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ăn uống); các tiêu chuẩn lấy mẫu TCVN 6663-1:2011, TCVN 6663-3:2008, TCVN 6663-11:2011 và tiêu chuẩn vi sinh TCVN 6187-1-1996.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả đã kết hợp đồng bộ giữa phương pháp nghiên cứu xã hội học thực địa và phương pháp phân tích thực nghiệm phòng thí nghiệm:

1. Phương pháp thu thập và kế thừa tài liệu thứ cấp: Thu thập dữ liệu báo cáo kinh tế - xã hội, thống kê đất đai năm 2015 của UBND xã Đức Lương; các tài liệu tổng quan về tài nguyên nước thế giới và Việt Nam.
2. Phương pháp phỏng vấn xã hội học: Thiết kế phiếu điều tra phỏng vấn trực tiếp 60 hộ gia đình phân bố tại 13 xóm trên địa bàn xã (gồm các xóm: Đầu Cầu, Chùa Chinh, Tiền Phong, Nhất Quyết, Na Muồng, Hữu Sào, Đình Giữa, Rộc Mán, Mon Đình, Thống Nhất, Cây Xoan, Đất Đỏ, Xóm Đồi) nhằm ghi nhận cơ cấu nguồn nước, tình hình sử dụng thiết bị lọc, hiện trạng chuồng trại, nhà vệ sinh và bệnh tật liên quan.
3. Phương pháp khảo sát thực địa: Quan sát cảm quan màu sắc, mùi vị nguồn nước tại vòi/giếng và kiểm tra khoảng cách vệ sinh từ giếng tới các nguồn ô nhiễm xung quanh.
4. Phương pháp lấy mẫu và phân tích phòng thí nghiệm: Lấy mẫu vào ngày 27/11/2015 theo quy định của TCVN 6663-11:2011 đối với nước dưới đất. Mẫu được bảo quản trong túi đen tránh ánh sáng và chuyển về phòng thí nghiệm Khoa Môi trường - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Tổng số 6 mẫu đại diện được lấy tại 3 xóm có đặc điểm nhân sinh và địa hình khác biệt.

Ký hiệu mẫu	Loại nguồn nước	Độ sâu giếng	Vị trí và đặc điểm nguồn gây ô nhiễm xung quanh	Xóm lấy mẫu
MK1	Giếng khoan	30 m	Nhà ông Lộc Văn Bình; cách chuồng nuôi lợn 8–9 m	Tiền Phong
MĐ1	Giếng đào	12 m	Nhà ông Nguyễn Văn Tuấn; cách nghĩa trang 200 m	Tiền Phong
MK2	Giếng khoan	55 m	Nhà bà Dương Thị Tâm; cách khu chợ xóm 100 m	Mon Đình
MĐ2	Giếng đào	10 m	Nhà ông Lý Văn Hảo; cách chân đồi chè canh tác 150 m	Mon Đình
MK3	Giếng khoan	40 m	Nhà bà Nguyễn Thị Hạnh; cách cánh đồng lúa 100 m	Đất Đỏ
MĐ3	Giếng đào	9 m	Nhà ông Lý Văn Cường; cách ao 50 m, nước thải sinh hoạt đổ trực tiếp ra đất	Đất Đỏ

Các chỉ tiêu phân tích gồm: Màu sắc (cảm quan), Mùi vị (cảm quan), pH (máy đo đa chỉ tiêu), Độ cứng tổng số (chuẩn độ EDTA), Hàm lượng sắt tổng số (phương pháp so màu trắc quang UV-VIS), Oxy hòa tan DO (máy đo đa chỉ tiêu), Nhu cầu oxy hóa học COD (phương pháp chuẩn độ), Nitrat $\text{NO}_3^-$ (phương pháp Salycilate). 5. Phương pháp thống kê và xử lý số liệu: Tổng hợp, tính toán tỷ lệ phần trăm và vẽ biểu đồ trên phần mềm Microsoft Excel và Word; đối chiếu các thông số phân tích với ngưỡng giới hạn cho phép tại QCVN 09:2008/BTNMT và QCVN 02:2009/BYT.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh tỷ lệ bao phủ nước sạch nông thôn trên cả nước còn thấp (40–60%). Khẳng định đặc thù của xã Đức Lương là xã miền núi thuần nông, chịu nhiều tác động từ hoạt động canh tác nông nghiệp sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, kết hợp tập quán chăn nuôi gia súc thả rông và hạ tầng vệ sinh lạc hậu. Xác định rõ 3 mục tiêu nghiên cứu, 4 yêu cầu học thuật cùng ý nghĩa khoa học (bổ sung cơ sở dữ liệu quản lý tài nguyên nước nông thôn miền núi) và ý nghĩa thực tiễn (đề xuất giải pháp cải thiện nước sinh hoạt tại chỗ).

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tổng hợp toàn diện các cơ sở lý luận về môi trường nước, phân loại các dạng ô nhiễm (ô nhiễm sinh học do vi sinh vật gây bệnh đường ruột; ô nhiễm hóa học vô cơ từ kim loại nặng, nitrat, photphat; ô nhiễm chất hữu cơ tổng hợp từ thuốc bảo vệ thực vật; ô nhiễm vật lý làm tăng độ đục, màu, mùi lạ). Khái quát trữ lượng tài nguyên nước trên thế giới đạt khoảng 1,4 tỷ $\text{km}^3$, song nước ngọt chỉ chiếm 3% và nước ngọt có thể sử dụng chỉ chiếm 0,003%.

Về tài nguyên nước tại Việt Nam, tổng lượng dòng chảy mặt hàng năm đạt 830–840 tỷ $\text{m}^3$ nhưng có tới 63% (520–525 tỷ $\text{m}^3$) phụ thuộc vào nguồn ngoại sinh xuyên biên giới; phân bố qua 9 hệ thống sông chính biến động mạnh theo mùa và theo vùng. Dẫn chứng kết quả kiểm nghiệm năm 2006 trên 185 nguồn nước tại 16 xã ở Việt Nam cho thấy tỷ lệ đạt tiêu chuẩn vệ sinh vỏn vẹn 1,1%, ô nhiễm vi sinh vật chiếm tới 72,95% ở mức cao; 25,1% nguồn nước đặt gần nhà tiêu và 65,9% đặt gần chuồng gia súc. Đồng thời đánh giá hệ thống quản lý nhà nước từ Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế) đến Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh/huyện còn thiếu quy chế phối hợp liên ngành và thiếu nguồn lực tài chính đầu tư.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định cụ thể đối tượng nghiên cứu là nước sinh hoạt nông thôn; phạm vi nghiên cứu tại xã Đức Lương trong giai đoạn từ tháng 9/2015 đến tháng 12/2015. Trình bày chi tiết thiết kế nghiên cứu: kế thừa tài liệu; điều tra xã hội học bằng bảng hỏi đối với 60 hộ dân tại 13 xóm; quy trình quan sát thực địa; phương pháp lấy mẫu 6 vị trí giếng khoan, giếng đào đại diện theo chuẩn TCVN 6663-11:2011; nguyên lý phân tích 8 chỉ tiêu hóa lý tại phòng thí nghiệm chuyên ngành và phương pháp đối chiếu quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu

Đây là chương nội dung trọng tâm của khóa luận, phản ánh toàn diện các kết quả điều tra và phân tích:

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội: Xã Đức Lương có tổng diện tích tự nhiên 1.459,28 ha (808,76 ha rừng sản xuất; 170,62 ha đất lúa; 215,68 ha chè; 23 ha thủy sản; 6,25 ha sông suối; 37 ha mặt nước chuyên dùng). Nguồn nước mặt gồm suối Đồng Quan (8 km), suối Đầu Cầu (3 km), suối Lá Dong (5 km), hồ Búi Túc (4,2 ha), hồ Đầm Làng (1,7 ha). Dân số năm 2015 là 2.885 người với 769 hộ tại 13 xóm, trong đó có 2.289 người trong độ tuổi lao động; có 5 dân tộc cùng cư trú (Tày, Nùng, Dao, Kinh, Sán Chí). Kinh tế thuần nông: giá trị trồng trọt đạt 58 triệu đồng/ha, thu nhập bình quân đầu người chỉ đạt 7,0 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo chiếm 57,2%. Hạ tầng thủy lợi có 4 đập xây kiên cố nhưng chỉ có 0,7 km kênh mương được cứng hóa trên tổng số 19,412 km (còn lại 18,712 km kênh đất).
• Hiện trạng sử dụng nước sinh hoạt: 100% hộ dân không sử dụng trực tiếp nước mặt do bị bẩn. Nguồn khai thác chính là giếng khoan chiếm 63,33% (độ sâu 30–45 m) và giếng đào chiếm 31,67% (độ sâu 10–15 m, đường kính 1–1,2 m), nguồn khác chiếm 5%. Tỷ lệ hộ lắp đặt thiết bị lọc nước đạt 45% (27/60 hộ, chủ yếu lọc cát sỏi hoặc bình lọc gia đình), trong khi 55% (33/60 hộ) dùng nước trực tiếp không qua lọc.
• Nguồn phát thải gây ô nhiễm nước: Lượng rác thải sinh hoạt phát sinh bình quân 0,6 kg/người/ngày (toàn xã thải ra khoảng 631,8 tấn/năm), không có hệ thống thu gom tập trung nên rác vứt bừa bãi ra kênh mương, vệ đường. Nhu cầu cấp nước tính mức 20 lít/người/ngày tạo ra lượng cấp 57,7 $\text{m}^3$/ngày và thải ra môi trường 49,05 $\text{m}^3$/ngày nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý. Đàn vật nuôi lớn gồm 1.580 con lợn, 25.460 gia cầm, 300 con trâu, 75 con bò, 320 con dê; tình hình chuồng trại bố trí sát nguồn nước (dưới 10 m). Hiện trạng nhà vệ sinh: 38,33% tự hoại, 51,67% hố xí hai ngăn, 10% vẫn dùng hố xí đất lộ thiên.
• Chất lượng nước và ý kiến cộng đồng: Phân tích thực trạng môi trường nước tại 3 xóm trọng điểm (Tiền Phong, Mon Đình, Đất Đỏ) qua các mẫu giếng đào và giếng khoan gắn với nguy cơ ô nhiễm từ khu chợ, đồi chè, đồng ruộng, ao tù và nghĩa trang chôn cất tự do. Khảo sát ý kiến người dân về cảm quan chất lượng nước và ghi nhận các bệnh tật phổ biến liên quan đến môi trường nước năm 2015.
• Các giải pháp đề xuất: Đưa ra 4 nhóm biện pháp về thể chế chính sách, công tác quản lý môi trường, giải pháp kỹ thuật cụ thể cho giếng đào và giếng khoan, cùng công tác tuyên truyền giáo dục cộng đồng.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng quát về hiện trạng nguồn nước sinh hoạt xã Đức Lương phụ thuộc vào nước ngầm nhưng đang tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng do chất thải sinh hoạt, chăn nuôi và thói quen canh tác. Kiến nghị UBND huyện Đại Từ và tỉnh Thái Nguyên sớm đầu tư công trình cấp nước sạch tập trung liên thôn/xã, hỗ trợ kinh phí cải tạo nhà tiêu hợp vệ sinh và quy hoạch bãi rác, nghĩa trang tập trung.

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

Khóa luận đã định lượng cụ thể thực trạng sử dụng nước và các yếu tố vệ sinh môi trường nông thôn tại xã Đức Lương thông qua số liệu điều tra 60 hộ gia đình:

Chỉ tiêu điều tra khảo sát	Phân loại / Hình thức	Số hộ (n = 60)	Tỷ lệ (%)
Nguồn nước sinh hoạt sử dụng	Giếng khoan (độ sâu 30–45 m)	38	63,33%
	Giếng đào (độ sâu 10–15 m)	19	31,67%
	Nguồn khác	3	5,00%
Sử dụng thiết bị lọc nước	Có sử dụng (bể lọc cát sỏi, máy lọc)	27	45,00%
	Không sử dụng thiết bị lọc	33	55,00%
Loại hình công trình vệ sinh	Nhà tiêu tự hoại	23	38,33%
	Hố xí hai ngăn	31	51,67%
	Hố xí đất	6	10,00%
	Không có nhà vệ sinh	0	0,00%

Bên cạnh đó, nghiên cứu đã tính toán các thông số phát thải ô nhiễm thực tế trên địa bàn toàn xã:

• Tải lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh: Định mức 0,6 kg/người/ngày (tương đương 219 kg/người/năm/người). Với quy mô dân số 2.885 người, tổng lượng rác sinh hoạt phát sinh của xã đạt 631,8 tấn/năm, trong đó 50–60% là rác hữu cơ dễ phân hủy nhưng chưa được thu gom hay xử lý kỹ thuật.
• Lượng nước thải sinh hoạt: Tính toán trên cơ sở nhu cầu cấp nước tối thiểu 20 lít/người/ngày (tổng lượng cấp 57,7 $\text{m}^3$/ngày), lượng nước thải sinh hoạt (chiếm khoảng 85% nước cấp) ước đạt 49,05 $\text{m}^3$/ngày, xả trực tiếp vào hệ thống mương thủy lợi và ngấm vào đất.
• Về cảm quan và tương quan nguồn ô nhiễm: Nước giếng khoan sâu có chất lượng cảm quan tương đối trong và ổn định hơn so với giếng đào. Tuy nhiên, các giếng đào có độ sâu nông (9–12 m) chịu nguy cơ ô nhiễm trực tiếp từ nước chảy tràn bề mặt vào mùa mưa, thấm rỉ từ các chuồng trại chăn nuôi lợn (khoảng cách chỉ 8–9 m như hộ ông Lộc Văn Bình xóm Tiền Phong), dư lượng thuốc trừ sâu từ 177 ha đồi chè và nước rỉ từ các khu nghĩa trang chôn cất tự do.

Giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất

Tác giả đề xuất hệ thống giải pháp liên hoàn nhằm bảo vệ nguồn nước sinh hoạt tại xã Đức Lương:

1. Giải pháp thể chế, chính sách: Lồng ghép các chương trình cấp nước sinh hoạt vào Chương trình mục tiêu quốc gia về Xây dựng nông thôn mới và VSMTNT giai đoạn 2012–2015 theo Thông tư liên tịch 04/2013/TTLT-BNNPTNT-BTC-BKHĐT; thực hiện chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho 438 hộ nghèo để xây dựng công trình cấp nước và nhà vệ sinh tự hoại.
2. Giải pháp công tác quản lý: UBND xã Đức Lương cần quy hoạch khẩn cấp bãi chôn lấp rác thải tập trung, chấm dứt tình trạng đổ rác bừa bãi ven sông suối; quy hoạch nghĩa trang nhân dân theo quy chuẩn; tăng cường kiểm tra, giám sát việc thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng ngoài đồng ruộng và đồi chè.
3. Giải pháp kỹ thuật tại chỗ:
   • Đối với giếng đào: Cải tạo miệng giếng bằng cách xây thành cao ít nhất 0,8 m so với mặt đất, có nắp đậy kín tránh nước mưa chảy tràn; láng sân xi măng xung quanh có rãnh thoát nước dẫn xa tối thiểu 10 m; định kỳ thau rửa và khử trùng nguồn nước bằng vôi bột hoặc Cloramin B sau mùa ngập lụt.
   • Đối với giếng khoan: Bịt kín khe hở quanh miệng ống giếng khoan bằng vữa xi măng; xây dựng bể lọc gia đình gồm các tầng vật liệu (sỏi đỡ, cát vàng thô, than hoạt tính, cát mịn) kết hợp giàn mưa làm thoáng để kết tủa và loại bỏ triệt để hàm lượng sắt tổng số.
4. Giải pháp tuyên truyền giáo dục: Phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên, Hội đồng nhân dân và các trường học trên địa bàn tổ chức định kỳ các chiến dịch nạo vét kênh mương, hướng dẫn người dân phân loại rác hữu cơ tại hộ gia đình và xây dựng chuồng trại chăn nuôi xa nguồn nước tối thiểu 10–15 m.

Đóng góp của đề tài

Nghiên cứu bổ sung bộ dữ liệu điều tra thực nghiệm chi tiết về hiện trạng khai thác nước sinh hoạt, cơ cấu công trình vệ sinh và tải lượng ô nhiễm phân tán tại xã Đức Lương. Đây là căn cứ khoa học trực tiếp phục vụ chính quyền cấp xã và cơ quan quản lý tài nguyên môi trường huyện Đại Từ xây dựng quy hoạch cấp nước sạch nông thôn và tiêu chí môi trường trong bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Do giới hạn về mặt thời gian và nguồn lực thực hiện (từ tháng 9/2015 đến tháng 12/2015, thuộc mùa khô và chớm đông), đề tài chưa thể theo dõi và quan trắc diễn biến chất lượng nguồn nước ngầm theo chu kỳ đủ các mùa trong năm (đặc biệt là mùa mưa lũ khi nguy cơ ô nhiễm vi sinh và rửa trôi hóa chất nông nghiệp tăng cao). Ngoài ra, số lượng mẫu phân tích hóa lý chuyên sâu mới dừng lại ở 6 mẫu đại diện tại 3 xóm, chưa thể bao quát biến thiên địa chất thủy văn của toàn bộ 13 xóm trên địa bàn xã.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng quy mô mạng lưới điểm lấy mẫu quan trắc trên toàn bộ 13 xóm; tiến hành phân tích bổ sung các chỉ tiêu sinh học bắt buộc theo QCVN 02:2009/BYT (Coliform tổng số, E. coli theo phương pháp màng lọc TCVN 6187-1-1996) và các kim loại nặng độc hại (As, Pb, Cd); theo dõi quan trắc biến động nồng độ chất ô nhiễm giữa mùa mưa và mùa khô.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng: Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho sinh viên, học viên chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên và Môi trường, Kỹ thuật Môi trường và Y tế Công cộng khi thực hiện các khóa luận tốt nghiệp hoặc nghiên cứu đánh giá hiện trạng môi trường nông thôn miền núi.
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Quy trình khảo sát thực địa kết hợp điều tra bảng hỏi xã hội học (60 hộ dân) và phân loại nguồn thải nông thôn (rác thải, nước thải sinh hoạt, nhà vệ sinh, chuồng trại chăn nuôi, đồi chè, nghĩa trang).
  • Phương pháp thiết kế các giải pháp kỹ thuật xử lý nước ngầm chi phí thấp (bể lọc cát sỏi kết hợp giàn mưa khử sắt, kỹ thuật cải tạo giếng đào hợp vệ sinh) phù hợp tuyệt đối với điều kiện kinh tế khó khăn của các hộ nghèo miền núi.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu nguồn nước sinh hoạt của người dân xã Đức Lương được phân bổ như thế nào?

Theo kết quả điều tra 60 hộ gia đình trên địa bàn 13 xóm năm 2015, người dân không sử dụng trực tiếp nguồn nước mặt (sông, suối, ao, hồ). Nguồn nước sinh hoạt chính là nước giếng khoan chiếm 63,33% (38 hộ), nước giếng đào chiếm 31,67% (19 hộ), và các nguồn khác chiếm 5% (3 hộ). Giếng khoan có độ sâu trung bình từ 30–45 m, giếng đào có độ sâu từ 10–15 m với đường kính 1–1,2 m.

2. Ước tính khối lượng chất thải rắn và lượng nước thải sinh hoạt phát sinh hàng ngày tại xã Đức Lương là bao nhiêu?

Với định mức phát thải rác sinh hoạt bình quân 0,6 kg/người/ngày và quy mô dân số 2.885 người, toàn xã Đức Lương thải ra khoảng 1,73 tấn rác sinh hoạt/ngày (tương đương 631,8 tấn/năm), trong đó chất thải hữu cơ chiếm 50–60%. Về nước thải sinh hoạt, căn cứ mức cấp nước sinh hoạt tối thiểu 20 lít/người/ngày (tổng lượng cấp 57,7 $\text{m}^3$/ngày), lượng nước thải sinh hoạt phát sinh hàng ngày ước tính đạt 49,05 $\text{m}^3$/ngày (chiếm khoảng 85% lượng nước cấp).

3. Vị trí 6 mẫu nước giếng khoan và giếng đào được bố trí lấy tại những điểm nào và gắn với những nguy cơ ô nhiễm gì?

6 mẫu nước được lấy vào ngày 27/11/2015 tại 3 xóm đại diện:

• Xóm Tiền Phong: MK1 (giếng khoan 30 m tại nhà ông Lộc Văn Bình, cách chuồng lợn 8–9 m); MĐ1 (giếng đào 12 m tại nhà ông Nguyễn Văn Tuấn, cách nghĩa trang 200 m).
• Xóm Mon Đình: MK2 (giếng khoan 55 m tại nhà bà Dương Thị Tâm, cách khu chợ xóm 100 m); MĐ2 (giếng đào 10 m tại nhà ông Lý Văn Hảo, cách đồi chè canh tác 150 m).
• Xóm Đất Đỏ: MK3 (giếng khoan 40 m tại nhà bà Nguyễn Thị Hạnh, cách đồng ruộng 100 m); MĐ3 (giếng đào 9 m tại nhà ông Lý Văn Cường, cách ao 50 m và có nước thải sinh hoạt đổ trực tiếp ra đất xung quanh).

4. Thực trạng sử dụng thiết bị lọc nước và tình hình công trình vệ sinh của các hộ dân tại địa phương ra sao?

Trong số 60 hộ điều tra, có 27 hộ có sử dụng thiết bị lọc nước (chiếm 45%), còn lại 33 hộ không sử dụng thiết bị lọc (chiếm 55%). Thiết bị lọc phổ biến là bể lọc thủ công dùng cát sỏi hoặc bình lọc gia đình. Về công trình vệ sinh, có 23 hộ sử dụng nhà tiêu tự hoại (38,33%), 31 hộ sử dụng hố xí hai ngăn (51,67%) và 6 hộ vẫn sử dụng hố xí đất không hợp vệ sinh (10%); 100% hộ dân điều tra đều có nhà vệ sinh.

5. Tác giả đề xuất những giải pháp kỹ thuật cụ thể nào để bảo vệ và xử lý nước giếng đào và giếng khoan?

Đối với giếng đào, cần xây thành giếng cao tối thiểu 0,8 m, đậy nắp kín, láng sân xi măng dốc có rãnh thoát nước cách xa trên 10 m, thau rửa khử trùng định kỳ bằng vôi bột hoặc Cloramin B. Đối với giếng khoan, cần bịt kín miệng giếng bằng xi măng tránh nước bề mặt rò rỉ, đồng thời xây dựng bể lọc cát sỏi kết hợp giàn phun mưa làm thoáng để khử triệt để hàm lượng sắt tổng số trong nước ngầm trước khi sử dụng.

Kết luận

Khóa luận của Chu Thị Thanh Hải đã phản ánh chân thực bức tranh hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên thông qua việc kết hợp chặt chẽ giữa điều tra xã hội học 60 hộ dân và khảo sát thực địa các nguồn gây ô nhiễm. Nghiên cứu chỉ ra sự phụ thuộc hoàn toàn của cộng đồng địa phương vào nguồn nước ngầm (giếng khoan 63,33%, giếng đào 31,67%) trong khi chất lượng nước đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi 49,05 $\text{m}^3$/ngày nước thải sinh hoạt chưa xử lý, rác thải chưa thu gom và chuồng trại chăn nuôi bố trí sát nguồn cấp nước. Hệ thống giải pháp được đề xuất từ quản lý, chính sách đến kỹ thuật xử lý tại chỗ mang tính khả thi cao, đóng góp cơ sở dữ liệu quan trọng cho công tác bảo vệ sức khỏe cộng đồng và quy hoạch nông thôn mới tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Nước là một trong những nguồn tài nguyên vô cùng quan trọng đối với con người cũng như mọi sinh vật sống trên trái đất. Sự sống của con người không thể tồn tại nếu không có nước. Nước được dùng trong các hoạt độngnông nghiệp, công nghiệp, dân dụng, giải trí và môi trường. Tuy nhiên, 97% nước trên Trái Đất là nước muối, chỉ 3% còn lại là nước ngọt nhưng gần hơn 2/3 lượng nước này tồn tại ở dạng sông băng và các mũ băng ở các cực.

Phần còn lại không đóng băng được tìm thấy chủ yếu ở dạng nước ngầm, và chỉ một tỷ lệ nhỏ tồn tại trên mặt đất và trong không khí. Tại Việt Nam, hiện chỉ có khoảng 60% đô thị có hệ thống cấp nước tập trung.Tiêu chuẩn cấp nước đối với đô thị trung bình và nhỏ là ở mức 75-80 lít/người/ngày, đối với các đô thị lớn là 100-150 lít/người/ngày. Có khoảng 40% dân số thành thị bị thiếu nước và tỉ lệ người dân nông thôn được cấp nước sạch cũng chỉ ở mức 40-60% (Lê Quốc Tuấn và cs, 2013)[10].Qua các số liệu trên ta thấy rằng nhu cầu nước sạch phục vụ sinh hoạt của vùng nông thôn Việt Nam còn rất lớn, càng bức xúc hơn trong điều kiện nguồn nước ngày càng bị ô nhiễm nặng do chất thải công nghiệp và chất thải từ sản xuất nông nghiệp (hóa chất bảo vệ thực vật), chất thải sinh hoạt từ người dân chưa được quan tâm, xử lý triệt để. Cung cấp nước sạch đầy đủ và sạch là một trong những điều kiện cơ bản để bảo vệ sức khỏe cho con người.

Quốc gia sẽ không thể phát triển bền vững nếu như không tiếp tục bảo vệ môi trường sống, không đảm bảo nước sạch sinh hoạt. Thấy được tầm quan trọng của vấn đề nước sạch sinh hoạt Đảng và Nhà Nước ta đã phối hợp cùng với các tổ chức kinh tế- xã hội trong nước và sự giúp đỡ của các tổ chức Quốc Tế, nhà nước ta đang từng bước giải quyết vấn n 2 đề nước sạch cho người dân. Tuy nhiên, việc thực hiện còn chưa triệt để, nhu cầu được hưởng nước sạch vẫn còn là điều mơ ước của người dân đặc biệt là người dân miền núi, vùng sâu, vùng xa. Đức Lương là một xã miền núi vùng sâu vùng xa , kinh tế còn gặp nhiều khó khăn,nông nghiệp chiếm tỉ trọng lớn trong thu nhập.

Những năm gần đây việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật đã làm tăng năng suất cây trồng và vật nuôi, tuy nhiên các hoạt động sản xuất sử dụng nhiều phân bón và thuốc trừ sâu đã có tác động xấu không nhỏ đến môi trường đất, môi trường không khí, đặc biệt là nguồn nước mặt và nước ngầm.Ô nhiễm nguồn nước đã ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sức khỏe của người dân trong xã và khu vực lân cận. Nguồn nước dùng cho sinh hoạt tại xã Đức Lương gồm nhiều nguồn khác nhau như: nước nguồn, nước mưa, nước giếng,… nhưng chủ yếu là nước giếng (giếng đào và giếng khoan). Nhằm đánh giá được thực trạng chất lượng nước đang sử dụng tại địa phương, tìm ra những nguyên nhân gây ô nhiễm, từ đó đưa ra một số giải pháp để khắc phục những nguy cơ ô nhiễm, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sạch tại địa phương, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: "Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên". Mục đích, yêu cầu và ý nghĩa của đề tài 1.Mục đích của đề tài - Đánh giá hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

- Xác định những nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường nước trên địabàn xã Đức Lương, huyên Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. n 3 - Đề xuất một số biện pháp khắc phục, giảm thiểu tình trạng ô nhiễm nước sinh hoạt và cung cấp nước sạch nhằm nâng cao chất lượng nước sinh hoạt, đáp ứng nhu cầu nước sạch của người dân địa phương. Yêu cầu của đề tài - Đánh giá đúng hiện trạng môi trường nước sinh hoạt tại xã Đức Lương, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. - Đảm bảo tài liệu, số liệu đầy đủ, trung thực, khách quan.

- Kết quả phân tích các thông số về chất lượng nước chính xác. - Đảm bảo những kiến nghị, đề nghị đưa ra tính khả thi, phù hợp với điều kiện địa phương. Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa khoa học: Phát hiện mới của đề tài góp phần bổ sung cơ sở khoa học trong quản lý và sử dụng nước sinh hoạt ở vùng nông thôn. - Ý nghĩa thực tiễn: Trên cơ sở đánh giá được hiện trạng, đề xuất được một số giải pháp phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sạch của người dân tại địa phương.

n 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài - Khái niệm môi trƣờng: Theo khoản 1 điều 3 luật bảo vệ môi trường Việt Nam năm 2014, môi trường được định nghĩa như sau: “Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật”. - Khái niệm ô nhiễm môi trƣờng: Theo khoản 8 điều 3 luật BVMT Việt Nam năm 2014 “Ô nhiễm môi trường là sự biến đổi của các thành phần môi trường không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật môi trường và tiêu chuẩn môi trường gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. - Khái niệm Quy chuẩn kỹ thuật môi trường: Theo khoản 5 điều 3 luật bảo vệ môi trường 2014: “Quy chuẩn kỹ thuật môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành dưới dạng văn bản bắt buộc áp dụng để bảo vệ môi trường.” - Khái niệm tiêu chuẩn môi trường: Theo khoản 5 điều 3 luật bảo vệ môi trường 2014:“Tiêu chuẩn môi trường là mức giới hạn của các thông số về chất lượng môi trường xung quanh, hàm lượng của các chất gây ô nhiễm có trong chất thải, các yêu cầu kỹ thuật và quản lý được các cơ quan nhà nước và các tổ chức công bố dưới dạng văn bản tự nguyện áp dụng để bảo vệ môi trường.” n 5 - Nƣớc và một số khái niệm liên quan: Trong tự nhiên nước tồn tại ở cả 3 dạng: rắn, lỏng, khí, nước đóng băng ở 00C nước có khối lượng riêng lớn nhất.

Nước tham gia vào rất nhiều phản ứng hóa học, ở nhiệt độ bình thường nước không màu, không mùi, không vị. - Nguồn nước sinh hoạt: là nước dùng để ăn uống, vệ sinh của con người. “Nước sạch” là nước đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng nước sạch Việt Nam. - Phát triển tài nguyên nước: là biện pháp nhằm nâng cao khả năng khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên nước và nâng cao giá trị của tài nguyên nước.

- Nước sạch quy ước: gồm các nguồn nước sau (theo hướng dẫn của Ban chỉ đạo Quốc gia về cấp nước sạch và VSMTNT): + Nước máy hoặc nước cấp từ các trạm bơm nước. + Nước giếng khoan có chất lượng tốt và ổn định. + Nước mưa hứng và trữ sạch. + Nước mặt (nước sông, suối, ao) có xử lý bằng lắng trong và tiệt trùng - Nước sạch là nước có chất lượng đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật về nước sạch của Việt Nam.

- Khái niệm ô nhiễm nước Ô nhiễm nước là hiện tượng các vùng nước như sông, hồ, biển, nước ngầm…bị các hoạt động của con người làm nhiễm các chất có thể gây hại cho con người và cuộc sống các sinh vật trong tự nhiên. Hiến chương châu Âu về nước đã định nghĩa: “Ô nhiễm nước là sự biến đổi nói chung do con người đối với chất lượng nước, làm nhiễm bẩn nước và gây nguy hiểm cho con người, cho công nghiệp, nông nghiệp, cho động vật nuôi và các loài hoang dã”. (Trần Yêm và cs, 1998) [14] n 6 Như vậy, ô nhiễm nước là sự biến đổi tính chất vật lí, tính chất hóa học và thành phần sinh học của nước không phù hợp với các tiêu chuẩn, quy chuẩn ký thuật cho phép, gây ảnh hưởng xấu đến con người và sinh vật. Suy thoái nguồn nước là sự suy giảm về số lượng, chất lượng nguồn nước đã được quan trắc trong các thời kỳ trước đó.

Nguồn gốc gây ô nhiễm có thể do tự nhiên hoặc do nhân tạo. Ô nhiễm nước có nguồn gốc tự nhiên như mưa rơi kéo theo bụi thải của các khu công nghiệp. Ngoài ra, nước bị ô nhiễm còn phải kể đến sự có mặt của các xác động thực vật chết. Ô nhiễm nhân tạo chủ yếu do các hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, giao thông vận tải,… Các xu hướng chính thay đổi chất lượng nước bị ô nhiễm là (Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường, 1995)[1]: - Giảm độ pH của nước ngọt do ô nhiễm bởi H2SO4, HNO3 từ khí quyển, tăng hàm lượng SO2- và NO3- trong nước.

- Tăng hàm lượng các ion Ca2+, Mg2+, SiO32- trong nước ngầm và nước sông do nước mưa hòa tan, phong hóa quặng cacbonat. - Tăng hàm lượng các muối trong nước bề mặt và nước ngầm do chúng đi vào môi trường nước cùng nước thải, từ khí quyển và từ các chất thải rắn. - Tăng hàm lượng các chất hữu cơ, trước hết là các chất khó bị phân hủy bằng con đường sinh học( các chất hoạt động bề mặt và thuốc trừ sâu). - Tăng hàm lượng các ion kim loại trong nước tự nhiên, trước hết là: Pb3+, Cd+, Hg2+, Zn2+, As3+, Fe2+, Fe3+… - Giảm nồng độ oxy tự nhiên hòa tan trong nước tự nhiên do quá trình oxy hóa các hợp chất hữu cơ trong điều kiện yếm khí.

- Giảm độ trong của nước n 7 2. Cơ sở pháp lý - Luật Bảo vệ Môi trường số: 55/2014/QH13 đã được Quốc hội khóa 13, kỳ hợp thứ 7 thông qua ngày 23/6/2014. Luật BVMT 2014 gồm 20 chương và 170 điều. Luật Bảo vệ Môi trường 2014 có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2015.

- Luật Tài nguyên nước của Quốc Hội số 17/2012/QH13 ngày 21 tháng 6 năm 2012. - Nghị định số 80/2006/NĐ-CP ngày 09 tháng 08 năm 2006 của Chính Phủ về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. - Nghị định 21/2008/NĐ-CP ban hành ngày 08/02/2008 của Chính phủ về sửa đổi và bổ sung một số điều của nghị định 80/2006/NĐ-CP của Chính phủ về việc quy định và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.