mở đầu tác giả khái quát các hoạt động kinh tế để duy trì cuộc sống của cộng đồng và tập tục thừa kế tài sản. Tác giả nhấn mạnh đến một vấn đề mà bản thân tác giả đã có thời gian nghiên cứu nghiêm túc tại thực địa1, và đây được xem là nội dung cơ bản của tài liệu này. Cụ thể là tác giả đã đề cập đến một người có vai trò quan trọng trong xã hội Bru, tức “người đầu làng”. Theo tác giả, người đầu làng trong xã hội Bru là người có kiến thức uyên thâm về các luật tục của bộ lạc, tinh thông trong các nghi lễ sinh hoạt tín ngưỡng.
Người đó có quyền đặt ra một số luật tục, đồng thời có quyền hành hợp pháp trong việc xử lý các công việc của cộng đồng, mọi quyền sở hữu đất đai trong một làng đều nằm dưới sự kiểm soát của người đầu làng [66, tr. Các thông tin về người đầu làng của người Bru như vừa đề cập ở trên có rất nhiều nét tương đồng với người “chủ đất” trong cộng đồng người Ma Coong. Đây là những thông tin, tư liệu rất quan trọng và đáng quan tâm cho luận án này. Bchroch và cộng sự, Gabor Vargyas cũng nghiên cứu về người Bru và xuất bản ấn phẩm Ngƣời Bru qua một thế kỷ văn học (bản dịch của Nguyễn Bích Lợi) dài 95 trang.
Đây là một trong những cuốn sách được đầu tư nghiêm túc, có chú thích và tài liệu tham khảo phong phú, rõ ràng. Theo Gabor Vargyas, người Bru ở Việt Nam và trong nền văn học Việt Nam được gọi là người Vân Kiều; bên cạnh đó, còn có tên gọi khác là 1 John D. Miller, Giáo sư về ngôn ngữ học, đã làm việc tại Cộng Hòa Việt Nam từ năm 1959 đến năm 1971, theo lời tựa của cuốn sách. Như vậy, tác giả cho rằng tuy có nhiều cách gọi, nhưng người Bru, người Vân Kiều và người Ma Coong chỉ là một.
Trong nửa phần đầu của cuốn sách, Gabor Vargyas đề cập đến những cuộc thám hiểm để chinh phục lưu vực sông Mê Kông và Đông Dương của các nhà thám hiểm; vào thời gian đầu, phải kể đến Harmand, Malglaive, Lemire. Đa số các nhà thám hiểm là lính đánh thuê trong quân đội hoặc dân sự với mục đích trước tiên là phục vụ quân sự. Chính họ đã có nhiều cuốn sách và tài liệu có giá trị (viết về địa lý, cảnh quan, một số phong tục tập quán.) đáp ứng một số yêu cầu về thông tin cho quân sự. Nhà thám hiểm Châu Âu mô tả vùng lãnh thổ của người Bru đầu tiên là Francois Jules Harmand, diễn ra khoảng năm 1880.
Tuy nhiên, theo Gabor Vargyas, đến năm 1905, bản tóm tắt dân tộc học trước tiên về người Bru mới được xuất bản. Đó là bản tóm tắt về người Bru ở Lào - công trình của Macey (1905), vốn là Ủy viên của Tổng trấn Cammon (nay là tỉnh Khăm Muộn - Lào, giáp với tỉnh Quảng Bình - Việt Nam). Cuốn sách ấy có giá trị lớn vì nhờ đó, tộc danh Bru lần đầu tiên xuất hiện trong văn học [118, tr. Trong nửa cuối của cuốn sách nói trên, tác giả Gabor Vargyas đã lần lượt liệt kê các tác giả khác có những bài viết, ấn phẩm đề cập đến sự xuất hiện và cách sử dụng tộc danh Bru (có tính văn học trong các ấn phẩm).
Tuy nhiên, nội dung của những bài viết và ấn phẩm đó chủ yếu giới thiệu những câu chuyện, giai thoại, truyền thuyết có liên quan đến người Bru. Có thể nói, dù chưa phải là phổ biến, với số lượng còn ít ỏi và khá sơ lược, những bài viết, công trình nghiên cứu về dân tộc Bru-Vân Kiều, trong đó có người Ma Coong của các tác giả nước ngoài chủ yếu đề cập đến một số phong tục, tập quán, vị trí địa lý, một số nghi lễ. của dân tộc này. Bên cạnh đó, có tác giả cũng đã nhắc đến “người đầu làng”, tức người “chủ làng” - vấn đề mà luận án này đang quan tâm.
Mặc dù vậy, những nghiên cứu vừa kể trên 11 cũng cung cấp một bức tranh sơ lược và những thông tin cơ bản về dân tộc mà luận án muốn nhắm đến; chúng có thể là những tư liệu tham khảo hữu ích cho luận án này. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc về dân tộc Bru-Vân Kiều, trong đó có ngƣời Ma Coong Nghiên cứu tư liệu cho thấy, trước năm 1975, tình hình nghiên cứu về dân tộc Bru-Vân Kiều ở trong nước ít được chú ý. Có lẽ nguyên nhân là do vào thời kỳ ấy tình hình chiến tranh ác liệt kéo dài và dân tộc Bru-Vân Kiều cư trú ở những nơi tương đối hẻo lánh, biệt lập, đường sá đi lại quá khó khăn và khó tiếp cận. Tuy nhiên, vẫn có một vài công trình nổi bật trong thời kỳ ấy liên quan, dù ít hay nhiều, đến dân tộc Bru-Vân Kiều.
Có thể kể một số cuốn sách như: Các dân tộc nguồn gốc Nam Á ở miền Bắc Việt Nam của Vương Hoàng Tuyên (1963) [112]; Các dân tộc miền núi Bắc Trung Bộ của Mạc Đường (1963) [32]; Các dân tộc Môn-Khơme ở miền Bắc Việt Nam của Phan Hữu Dật (1964) [25]. Trong các tài liệu này, các tác giả đã đề cập đến nguồn gốc, di cư và sự hình thành của một số dân tộc, trong đó có các nhóm địa phương của dân tộc Bru - Vân Kiều; tuy nhiên, mới chỉ có các giả thuyết, mà chưa có những khẳng định chắc chắn về các vấn đề được nêu. Năm 1975, đất nước được hoàn toàn giải phóng, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến đồng bào các dân tộc thiểu số ở Việt Nam, trong đó có dân tộc Bru-Vân Kiều. Chính vì vậy, sau mốc thời gian này, tình hình nghiên cứu về người Bru-Vân Kiều đã có những bước tiến đáng ghi nhận cả về số lượng và chất lượng.
Có thể kể đến Ngô Đức Thịnh với nghiên cứu Mối quan hệ tộc ngƣời của các nhóm Bru ở Bình Trị Thiên (1975) [90]. Như tiêu đề của bài viết, qua các tài liệu thu thập được kết hợp với nghiên cứu thực địa, tác giả đã đi sâu nghiên cứu những mối quan hệ của tộc người này và đã chỉ ra các cách gọi “Bru”. Theo tác giả, người Bru bao gồm nhiều nhóm khác nhau, được 12 phân biệt trước tiên ở tên gọi như Bru Ma Coong, Bru Trì, Bru Khùa. Bên cạnh đó, cách gọi khác của người Bru cũng khá phức tạp và chồng chéo nhau.
Ví dụ như Bru Trì được người Việt gọi là Ca Lơ (Ka Lơ), Leu Leung, Mọi. Cuốn Các dân tộc ít ngƣời ở Việt Nam (các tỉnh phía Bắc) của Viện Dân tộc học (1978) [114] đã dành 14 trang để viết về người Bru, trong đó có đề cập đến sự hình thành tộc người Bru ở Việt Nam. Theo đó, người Bru được cho rằng xưa kia đã từng sinh tụ ở miền Trung Lào. Sau nhiều biến động của lịch sử diễn ra hàng thế kỷ, họ phải di cư theo nhiều hướng.
Một bộ phận có lẽ được mang tên là Trì, đi về hướng Đông và tụ cư ở miền Tây Quảng Trị Việt Nam. Họ dừng lại ở khu vực xung quanh hòn núi Vân Kiều (còn gọi là Viên Kiều). Về sau, người ta lấy tên của hòn núi đặt cho một tổng của họ; do đó, đồng bào thường được gọi là người Vân Kiều [114, tr. Một nhóm khác là Bru Ma Coong cũng từ Lào di cư sang, nhưng muộn hơn nhóm Bru Vân Kiều hiện đang sống ở các xã Tân Trạch, Thượng Trạch thuộc huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình ngày nay.
Cuốn sách cũng đề cập đến ngôn ngữ và so sánh các mối quan hệ giữa các nhóm, nhưng mới chỉ dừng lại ở một số ví dụ. Ngoài ra, các phong tục tập quán, tín ngưỡng, nhà ở. của tộc người này cũng được bàn đến nhiều. Tuy nhiên, các thông tin có liên quan được nêu ra mới chỉ tập trung vào nhóm Bru thứ nhất, đó là nhóm Bru Vân Kiều (theo cách chia của nhóm tác giả trong cuốn sách ấy), còn nhóm Bru thứ hai (Bru Ma Coong) thì chưa được bàn luận hoặc nếu có, cũng rất ít.
Như vậy, bên cạnh những nét tương đồng trong một số phong tục tập quán của các nhóm Bru nói chung, người Ma Coong cũng có những khác biệt chưa được đề cập trong cuốn sách này. Trong khoảng thời gian 1995 - 1998, đã có rất nhiều bài viết về một số phong tục tập quán liên quan đến chu kỳ vòng đời của người Bru: hôn nhân, 13 tập tục sinh đẻ, tang ma. Đó là các bài viết như Hôn nhân và gia đình của ngƣời Bru-Vân Kiều ở miền Tây Quảng Trị của Hồ Xuân Linh [53]; Hôn nhân - gia đình - ma chay của ngƣời Tà Ôi, Cơ-Tu, Bru-Vân Kiều ở Quảng Trị - Thừa Thiên của Lê Phạm Minh Quý [76]; Hôn nhân và thân phận lệ thuộc của ngƣời phụ nữ Bru-Vân Kiều của Lý Tùng Hiếu [40]; Tập tục sinh đẻ và nuôi con ở ngƣời Bru-Vân Kiều huyện Hƣớng Hóa, Quảng Trị của Vũ Đình Lợi [56]; Những hình thức tang lễ của ngƣời Bru-Vân Kiều của Hồ Chư [17]. Điểm đáng chú ý là các công trình, bài viết vừa kể trên chứa đựng nguồn tư liệu thực địa phong phú, công phu.
Điều đó cũng dễ hiểu bởi một số công trình, khóa luận tốt nghiệp do tác giả là người địa phương thực hiện. Tuy nhiên, các bài viết ấy đều giống nhau về cách tiếp cận: chủ yếu theo lối khảo tả, hầu như không phân tích; càng hiếm có những nghiên cứu so sánh giữa các nhóm địa phương, cho dù là các nhóm ấy thuộc một dân tộc. Nếu có sự diễn giải và so sánh, chắc sẽ chỉ ra những điểm riêng và khác biệt rõ hơn giữa các nhóm địa phương của tộc người Bru-Vân Kiều. Như vậy, so với nguồn tư liệu về dân tộc Bru-Vân Kiều của các học giả nước ngoài, các nhà khoa học Việt Nam, đặc biệt là các nhà dân tộc học, đã có những quan tâm, nghiên cứu nhiều hơn về dân tộc này.
Tuy nhiên, cho đến nay vẫn còn hiếm những nghiên cứu chuyên sâu về người Ma Coong - một nhóm địa phương của dân tộc Bru-Vân Kiều. Liên quan trực tiếp đến nghiên cứu người Ma Coong, đáng chú ý nhất là một số bài viết của tác giả Nguyễn Văn Trung đăng trên một số tạp chí chuyên ngành trong thời gian gần đây.
