Luận Văn Thạc Sĩ Về Chính Sách An Sinh Xã Hội Tại Thị Xã Điện Bàn, Tỉnh Quảng Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chính sách công thực hiện chính sách an sinh xã hội tại thị xã điện bàn tỉnh quảng nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Văn Đính
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách an sinh xã hội tại thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI
• 1.1. Một số vấn đề lý luận về chính sách an sinh xã hội
• 1.1.1. An sinh xã hội – khái niệm, cấu trúc và nội dung
• 1.1.1.1. Khái niệm an sinh xã hội
• 1.1.1.2. Cấu trúc an sinh xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ASXH TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ASXH TẠI THỊ XÃ ĐIỆN BÀN, TỈNH QUẢNG NAM TRONG THỜI GIAN TỚI

Tóm tắt

I. Luận Văn Thạc Sĩ và Chính Sách An Sinh Xã Hội

Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Kim Anh tập trung vào việc thực hiện chính sách an sinh xã hội tại thị xã Điện Bàn, Quảng Nam. Nghiên cứu này nhằm đánh giá hiệu quả của các chính sách an sinh xã hội trong việc cải thiện đời sống người dân, đặc biệt là các nhóm yếu thế. Chính sách an sinh xã hội được xem là công cụ quan trọng để đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của xã hội.

1.1. Tầm quan trọng của chính sách an sinh xã hội

Chính sách an sinh xã hội đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo mức sống tối thiểu cho người dân, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế - xã hội biến động. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc thực hiện hiệu quả các chính sách này giúp giảm nghèo, cải thiện chất lượng cuộc sống và tăng cường sự ổn định chính trị - xã hội. Thị xã Điện Bàn là một địa bàn điển hình để nghiên cứu về vấn đề này.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu

Mục tiêu chính của luận văn thạc sĩ là đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách an sinh xã hội tại thị xã Điện Bàn. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các lĩnh vực như bảo trợ xã hội, xóa đói giảm nghèo và chính sách nhà ở cho người có công. Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2019.

II. Thực Trạng An Sinh Xã Hội Tại Điện Bàn

Nghiên cứu đã phân tích thực trạng an sinh xã hội tại thị xã Điện Bàn, chỉ ra những thành tựu và hạn chế trong quá trình thực hiện các chính sách. Mặc dù đã có nhiều tiến bộ trong việc cải thiện đời sống người dân, vẫn còn tồn tại những vấn đề như sự phụ thuộc vào hỗ trợ của Nhà nước và chất lượng dịch vụ y tế chưa đồng đều.

2.1. Thành tựu và hạn chế

Thực trạng an sinh xã hội tại Điện Bàn cho thấy những thành tựu đáng kể trong việc giảm nghèo và cải thiện đời sống người dân. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế như sự chậm trễ trong hỗ trợ nhà ở cho người có công và mức trợ cấp xã hội còn thấp. Những vấn đề này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả của các chính sách.

2.2. Đánh giá chính sách

Nghiên cứu đã đánh giá chính sách an sinh xã hội tại Điện Bàn dựa trên các tiêu chí như tính công bằng, hiệu quả và sự phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân. Kết quả cho thấy, mặc dù các chính sách đã đạt được một số thành tựu, vẫn cần có sự điều chỉnh để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các nhóm yếu thế.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Chính Sách

Dựa trên phân tích thực trạng an sinh xã hội, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp an sinh xã hội nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện các chính sách tại thị xã Điện Bàn. Các giải pháp bao gồm tăng cường nguồn lực, cải thiện chất lượng dịch vụ và nâng cao nhận thức của người dân về các chính sách hỗ trợ.

3.1. Tăng cường nguồn lực

Một trong những giải pháp an sinh xã hội được đề xuất là tăng cường nguồn lực tài chính và nhân lực để thực hiện các chính sách. Điều này bao gồm việc huy động sự tham gia của các tổ chức xã hội và doanh nghiệp trong việc hỗ trợ người dân.

3.2. Cải thiện chất lượng dịch vụ

Nghiên cứu cũng đề xuất cải thiện chất lượng các dịch vụ y tế, giáo dục và hỗ trợ xã hội để đảm bảo rằng các nhóm yếu thế có thể tiếp cận các dịch vụ này một cách dễ dàng và hiệu quả. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2015 – 2019, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam đã ghi nhận những bước tiến ấn tượng trong công tác an sinh khi tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh từ 6,12% xuống còn 2,72%, cùng với thu nhập bình quân đầu người tăng mạnh từ 24 triệu đồng lên mức 39 triệu đồng/người/năm. Tuy nhiên, dưới tác động của tiến trình đô thị hóa và chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại 20 đơn vị hành chính xã, phường, địa phương phải đối mặt với nhiều áp lực xã hội lớn. Đó là việc giải quyết việc làm cho lao động nông nghiệp bị thu hồi đất, duy trì mức sống ổn định cho nhóm dân số dễ bị tổn thương và hoàn thiện các chính sách phúc lợi công.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính sách công của tác giả Nguyễn Thị Kim Anh, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Lê Văn Đính tại Học viện Khoa học Xã hội, tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: Đánh giá toàn diện thực trạng tổ chức thực hiện các chính sách an sinh xã hội chủ chốt và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị công trên địa bàn thị xã Điện Bàn. Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian toàn bộ 7 phường và 13 xã của thị xã trong khung thời gian từ năm 2015 đến năm 2019, đồng thời định hướng tầm nhìn cho các giai đoạn tiếp theo.

Về mặt thực tiễn, công trình nghiên cứu mang lại ý nghĩa sâu sắc khi trực tiếp đóng góp các luận cứ khoa học nhằm tối ưu hóa nguồn ngân sách an sinh trên 80 tỷ đồng mỗi năm. Kết quả nghiên cứu là cơ sở quan trọng giúp chính quyền địa phương trợ giúp kịp thời cho hơn 14.000 đối tượng yếu thế, đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới nâng cao và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thị xã Điện Bàn phát triển văn minh, bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý luận vững chắc của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về chính sách xã hội, tiêu biểu là Nghị quyết số 15-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI. Tác giả vận dụng kết hợp ba lý thuyết nền tảng trong khoa học chính sách: Lý thuyết chu trình chính sách công, Lý thuyết quản lý công hiện đại và Khung an sinh xã hội toàn diện do Tổ chức Lao động Quốc tế cùng Ngân hàng Phát triển Châu Á khởi xướng.

Khung phân tích của đề tài làm rõ 5 khái niệm chuyên ngành then chốt: an sinh xã hội, bảo trợ xã hội, giảm nghèo đa chiều, ưu đãi người có công và dịch vụ xã hội cơ bản. Vận hành theo mô hình chu trình chính sách 6 giai đoạn chuẩn mực, nghiên cứu đánh giá toàn bộ quá trình từ khâu lập kế hoạch, tuyên truyền phổ biến, phân công phối hợp, duy trì điều chỉnh, kiểm tra đôn đốc đến tổng kết rút kinh nghiệm. Đồng thời, mô hình nghiên cứu tích hợp phân tích tương tác giữa các yếu tố môi trường khách quan (đặc điểm kinh tế, xã hội, đặc tính đối tượng) và năng lực chủ quan của bộ máy thực thi công quyền tại 20 xã, phường.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp phong phú từ hơn 30 văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết định kỳ của UBND tỉnh Quảng Nam, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, cùng hệ thống niên giám thống kê thị xã Điện Bàn giai đoạn 2015 – 2019.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, tác giả tiến hành rà soát toàn diện trên tổng thể 20 đơn vị hành chính cấp xã với dữ liệu quản lý thực tế gồm 5.517 hồ sơ nhà ở người có công theo Quyết định số 22/2013/QĐ-TTg, 1.498 hồ sơ hộ nghèo và hơn 14.000 đối tượng bảo trợ xã hội. Phương pháp chọn mẫu chỉ tiêu toàn bộ kết hợp với rà soát đa chiều được áp dụng nhằm đảm bảo độ tin cậy tuyệt đối và tính đại diện 100% cho mọi nhóm đối tượng chính sách trên địa bàn.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo bao gồm: phương pháp tổng hợp tài liệu, phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tích so sánh chuỗi thời gian 5 năm và phương pháp đánh giá chính sách công. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm lượng hóa chính xác sự chuyển dịch của các chỉ tiêu kinh tế - xã hội, đánh giá khách quan mức độ bao phủ ngân sách, đồng thời phân tích sâu sắc mối quan hệ nhân quả giữa quy trình quản lý nhà nước và mức độ thụ hưởng của người dân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, chính sách giảm nghèo bền vững theo phương pháp tiếp cận đa chiều đạt được thành tựu vượt bậc. Quy mô hộ nghèo toàn thị xã giảm mạnh từ 1.498 hộ (tỷ lệ 3,06% năm 2015) xuống còn 915 hộ (tỷ lệ 1,62% năm 2018), vượt chỉ tiêu do Nghị quyết Hội đồng nhân dân thị xã đề ra. Nguồn vốn tín dụng chính sách được giải ngân hiệu quả với tổng dư nợ đạt hơn 30 tỷ đồng cho 658 lượt hộ vay, hỗ trợ cấp 13.337 thẻ bảo hiểm y tế với tổng kinh phí 8,631 tỷ đồng cho hộ nghèo và cận nghèo.

Thứ hai, công tác hỗ trợ nhà ở cho người có công cách mạng ghi nhận kết quả dẫn đầu toàn tỉnh Quảng Nam. Tổng số nhà ở được phê duyệt theo Đề án Quyết định số 22/2013/QĐ-TTg là 5.517 căn. Trong giai đoạn 2015 – 2019, thị xã đã hoàn thành xây mới và sửa chữa 5.216 căn nhà (đạt tỷ lệ 94,5%), bao gồm 768 nhà xây mới và 4.448 nhà sửa chữa. Riêng trong năm 2019, địa phương hoàn thành 1.461 nhà, đạt 117% kế hoạch năm với kinh phí hỗ trợ 31,8 tỷ đồng, bên cạnh nguồn vốn đối ứng xã hội hóa từ các gia đình đạt từ 200 đến 600 triệu đồng mỗi hộ.

Thứ ba, mạng lưới bảo trợ xã hội thường xuyên duy trì trợ cấp ổn định cho hơn 14.000 người yếu thế. Trong đó, 7.405 người cao tuổi được chi trả chế độ hàng tháng với kinh phí trên 26 tỷ đồng/năm, hỗ trợ chăm sóc 6.664 người khuyết tật. Đặc biệt, các dự án hợp tác quốc tế như dự án nhà trung chuyển phục hồi chức năng của tổ chức ACDC tài trợ với kinh phí 7,8 tỷ đồng đã góp phần nâng cao đáng kể chất lượng sống cho người khuyết tật tại cộng đồng.

Thảo luận kết quả

Thành công của Điện Bàn xuất phát từ sự chỉ đạo quyết liệt của Thị ủy, sự điều hành linh hoạt của UBND thị xã và cơ chế phối hợp liên ngành nhịp nhàng giữa Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội với các hội đoàn thể. Việc thực hiện Nghị quyết số 13/2017/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về khuyến khích thoát nghèo bền vững đã tạo ra động lực mới, giúp 883 hộ tự nguyện đăng ký thoát nghèo nhận tiền thưởng khuyến khích sản xuất với tổng số tiền 3,111 tỷ đồng. Tốc độ giảm nghèo bình quân 1,44%/năm của thị xã cao hơn đáng kể so với mức bình quân chung của khu vực kinh tế trọng điểm miền Trung.

Dữ liệu nghiên cứu khi biểu diễn qua biểu đồ cột thể hiện rõ xu hướng giảm nghèo đa chiều tuyến tính gắn liền với đà tăng trưởng công nghiệp - dịch vụ (chiếm 92,6% cơ cấu kinh tế năm 2019). Tuy nhiên, bảng cân đối nguồn lực cũng chỉ ra hạn chế: mức trợ cấp chuẩn 270.000 đồng/tháng còn thấp so với biến động giá cả, thủ tục hành chính trong xét duyệt hồ sơ bảo trợ xã hội đôi lúc còn rườm rà, và vẫn còn một bộ phận nhỏ người dân mang tư tưởng trông chờ vào chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác thực hiện chính sách an sinh xã hội trên địa bàn thị xã Điện Bàn trong giai đoạn mới, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đẩy mạnh cải cách hành chính và số hóa quy trình quản lý đối tượng: UBND thị xã Điện Bàn chỉ đạo Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì xây dựng cơ sở dữ liệu số về an sinh xã hội, rút ngắn 30% thời gian thẩm định và giải quyết hồ sơ bảo trợ xã hội, hoàn thành trong giai đoạn 2021 – 2023.
2. Nâng cấp chất lượng đào tạo nghề gắn với nhu cầu của các khu công nghiệp: Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp phối hợp cùng Ban Quản lý Khu công nghiệp Điện Nam - Điện Ngọc tổ chức đào tạo nghề và giới thiệu việc làm cho tối thiểu 2.000 lao động nông thôn/năm, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt trên 75% vào năm 2025.
3. Mở rộng hạn mức tín dụng ưu đãi và nhân rộng mô hình sinh kế bền vững: Ngân hàng Chính sách Xã hội thị xã duy trì tốc độ tăng trưởng dư nợ tín dụng an sinh 12%/năm, ưu tiên nguồn vốn vay chu kỳ 36 tháng cho 100% hộ mới thoát nghèo để phát triển kinh tế hộ gia đình, ngăn chặn nguy cơ tái nghèo.
4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và bồi dưỡng năng lực cán bộ cơ sở: Phòng Nội vụ phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thị xã tổ chức định kỳ 4 đợt giám sát chuyên đề/năm tại 20 xã, phường; bảo đảm 100% cán bộ làm công tác giảm nghèo và 182 cán bộ thôn, khối phố được tập huấn nghiệp vụ rà soát nghèo đa chiều hàng năm đến năm 2024.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ lãnh đạo và công chức ngành Lao động - Thương binh và Xã hội: Nắm vững cẩm nang thực thi quy trình 6 bước trong quản trị chính sách công, trực tiếp ứng dụng vào việc phân bổ hiệu quả nguồn kinh phí an sinh trên 80 tỷ đồng hàng năm tại cấp cơ sở.
2. Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Chính sách công, Xã hội học: Khai thác khung lý thuyết chuẩn mực và bộ dữ liệu thực chứng 5 năm (2015 – 2019) về 5.216 trường hợp nhà ở người có công làm tài liệu tham khảo cho các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.
3. Lãnh đạo chính quyền cấp huyện, thị xã đang trong quá trình đô thị hóa: Tham khảo kinh nghiệm thực tiễn từ mô hình chuyển dịch cơ cấu việc làm cho hơn 123.000 lao động và phương pháp điều hành chính sách giảm nghèo đa chiều tại thị xã Điện Bàn.
4. Các tổ chức phi chính phủ và đơn vị tài trợ xã hội: Tiếp cận mô hình hợp tác công - tư hiệu quả như dự án ACDC trị giá 7,8 tỷ đồng, từ đó xây dựng các chương trình tài trợ can thiệp phù hợp cho hơn 6.600 người khuyết tật tại các địa phương khó khăn.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận văn tập trung nghiên cứu những nội dung an sinh xã hội nào tại thị xã Điện Bàn? Luận văn đi sâu phân tích 3 chính sách ưu trội mang tính cấp thiết tại địa phương: chính sách bảo trợ xã hội cho hơn 14.000 đối tượng, chính sách giảm nghèo bền vững theo tiêu chí đa chiều, và chính sách hỗ trợ nhà ở cho người có công cách mạng với quy mô đề án 5.517 nhà.

2. Tỷ lệ hộ nghèo tại thị xã Điện Bàn đã giảm như thế nào trong giai đoạn 2015 – 2019? Tỷ lệ hộ nghèo toàn thị xã giảm mạnh từ 6,12% năm 2015 xuống còn 2,72% năm 2019. Riêng giai đoạn áp dụng chuẩn nghèo đa chiều 2016 – 2018, số hộ nghèo giảm từ 1.498 hộ (3,06%) xuống 915 hộ (1,62%), với 883 hộ tự nguyện đăng ký thoát nghèo bền vững được khen thưởng 3,111 tỷ đồng.

3. Kết quả thực hiện chính sách hỗ trợ nhà ở người có công tại Điện Bàn đạt được chỉ số gì nổi bật? Giai đoạn 2015 – 2019, thị xã đã hoàn thành hỗ trợ 5.216 nhà ở (768 nhà xây mới, 4.448 nhà sửa chữa), đạt 94,5% kế hoạch đề án. Riêng năm 2019, thị xã hỗ trợ 1.461 nhà, đạt 117% kế hoạch năm với kinh phí 31,8 tỷ đồng.

4. Nguồn dữ liệu nghiên cứu của luận văn có đảm bảo độ tin cậy khoa học không? Nguồn dữ liệu được trích xuất trực tiếp từ hơn 20 báo cáo thống kê chính thức của UBND thị xã Điện Bàn, hệ thống văn bản của UBND tỉnh Quảng Nam và số liệu quản lý thực tế của hơn 123.000 lao động trên địa bàn trong suốt giai đoạn 2015 – 2019.

5. Giải pháp nào mang tính đột phá để nâng cao chất lượng an sinh xã hội tại địa phương? Giải pháp đột phá là số hóa thủ tục hành chính giúp giảm 30% thời gian xử lý hồ sơ, đào tạo nghề chất lượng cao cho 2.000 lao động mỗi năm và duy trì tốc độ tăng trưởng vốn vay ưu đãi 12%/năm phục vụ sinh kế bền vững cho người dân.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa sâu sắc cơ sở lý luận về chu trình thực hiện chính sách an sinh xã hội trong bối cảnh đô thị hóa cấp thị xã.
• Phân tích toàn diện bức tranh thực tiễn tại 20 xã, phường thuộc thị xã Điện Bàn giai đoạn 2015 – 2019 với thành tích giảm nghèo vượt bậc từ 6,12% xuống 2,72%.
• Khẳng định kết quả nổi bật trong việc hoàn thành 5.216 nhà ở cho người có công và vận hành hiệu quả nguồn ngân sách an sinh trên 80 tỷ đồng mỗi năm.
• Nhận diện chính xác 3 nút thắt về mức chuẩn trợ cấp, thủ tục hành chính và tư tưởng ỷ lại của một bộ phận người dân để đề xuất giải pháp tháo gỡ.
• Hoạch định lộ trình 4 nhóm giải pháp chiến lược giai đoạn 2021 – 2025 nhằm bảo đảm an sinh xã hội toàn diện cho hơn 123.000 người lao động.

Đóng góp lớn nhất của công trình là cung cấp khung giải pháp quản lý công mang tính khả thi cao, góp phần giúp thị xã Điện Bàn hiện thực hóa mục tiêu không còn hộ nghèo thuộc chính sách giảm nghèo vào năm 2025. Bạn đọc và các nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ để khai thác chi tiết hệ thống dữ liệu thực chứng và áp dụng hiệu quả vào thực tiễn công tác hoạch định chính sách xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH AN SINH XÃ HỘI 1. Một số vấn đề lý luận về chính sách an sinh xã hội 1. An sinh xã hội – khái niệm, cấu trúc và nội dung 1. Khái niệm an sinh xã hội Theo tổ chức Lao động quốc tế (ILO): ASXH là sự cung cấp phúc lợi cho các hộ gia đình và cá nhân thông qua cơ chế của nhà nước hoặc tập thể nhằm ngăn chặn sự suy giảm mức sống hoặc cải thiện mức sống thấp.

Một quan niệm khác, theo Ngân hàng Phát triển châu Á: ASXH là một hệ thống chính sách công nhằm giảm nhẹ tác động bất lợi của những biến động đối với các hộ gia đình và cá nhân. Quan niệm này nhấn mạnh vai trò của Nhà nước trong việc đảm bảo ASXH, giảm nhẹ những tác động bất lợi đến các cá nhân và hộ gia đình [3, tr. - Trong cuốn: Giáo trình nhập môn an sinh xã hội của Nguyễn Hải Hữu quan niệm: ASXH là một hệ thống các cơ chế, chính sách, các giải pháp công nhằm trợ giúp mọi thành viên trong xã hội đối phó với các rủi ro, các cú sốc về KT - XH làm cho họ suy giảm hoặc mất nguồn thu nhập do bị ốm đau, thai sản, tai nạn, bệnh nghề nghiệp, già cả không còn sức lao động hoặc vì các nguyên nhân khách quan khác rơi vào cảnh nghèo khổ, bần cùng hoá và cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khoẻ cho cộng đồng, thông qua các hệ thống chính sách về thị trường lao động, BHXH, BHYT, trợ giúp đặc biệt, TGXH và người nghèo" [16]. - Tác giả Lê Quốc Lý của cuốn Chính sách an sinh xã hội - thực trạng và giải pháp cho rằng: ASXH là sự bảo đảm thu nhập và đời sống cho các công dân trong xã hội trong trường hợp họ gặp phải các rủi ro hay khó khăn trong cuộc sống, với phương thức hoạt động là thông qua các biện pháp công cộng, nhằm tạo ra sự an sinh cho mọi thành viên trong xã hội [18, tr.17] - Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 BCHTƯ khóa XI và trong Chiến lược An sinh xã hội Việt Nam thời kỳ 2011-2020, ASXH được quan niệm như sau: ASXH là hệ thống các chính sách và các chương trình do nhà nước, các đối tác xã hội thực hiện nhằm đảm bảo mức tối thiểu về thu nhập, sức khỏe và các phúc lợi xã hội, 11 nâng cao năng lực cho cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng trong quản lý và kiểm soát các rủi ro do mất việc làm, tuổi già, ốm đau, rủi ro thiên tai, chuyển đổi cơ cấu, khủng hoảng kinh tế, dẫn đến giảm hoặc mất thu nhập và giảm khả năng tiếp cận đến các dịch vụ xã hội cơ bản [2, tr.2], [12] - ASXH được quan niệm trong cuốn Tìm hiểu một số thuật ngữ trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng: ASXH là một hệ thống chính sách và giải pháp nhằm bảo vệ mức sống tối thiểu của người dân trước những rủi ro và tác động bất thường về xã hội, môi trường, kinh tế, vừa không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân [13, tr.

Qua các quan niệm trên, dưới cách tiếp cận và diễn đạt thế nào chăng nữa thì An sinh xã hội đều có những điểm chung: + Bảo đảm an toàn thu nhập ở mức tối thiểu thông qua hệ thống các chính sách can thiệp nhằm quản lý rủi ro tốt hơn, bao gồm các rủi ro về thiếu hoặc mất việc làm, sức khỏe, tuổi già, tàn tật, trẻ em … dẫn đến không có thu nhập tạm thời hoặc vĩnh viễn so với mức tối thiểu đủ sống. Đối tượng của ASXH là những thành viên trong cộng đồng trước những rủi ro trong cuộc sống do những tác động bất thường về kinh tế, xã hội, môi trường - đặc biệt là những nhóm dễ bị tổn thương, người nghèo, vùng nghèo, vùng dân tộc, miền núi, nông thôn [32, tr. Bản chất của ASXH là đảm bảo thu nhập và đời sống cho các công dân trong xã hội, vì thế nó mang tính xã hội và nhân văn sâu sắc. Phương thức hoạt động của ASXH là thông qua các biện pháp, chính sách của Nhà nước và cộng đồng xã hội trong đó Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, trụ cột.

Cấu trúc an sinh xã hội - Nhóm chính sách thị trường lao động chủ động Các chính sách hỗ trợ đối tượng yếu thế bao gồm: các chính sách hỗ trợ tạo việc làm, tăng cường đào tạo, tín dụng. Đối tượng chủ yếu gồm: người thất nghiệp, thanh niên mới bước vào thị trường lao động, người thiếu việc làm và cả những người đang có nhu cầu tìm việc làm tốt hơn. - Nhóm chính sách bảo hiểm xã hội 12 Chính sách bảo hiểm tốt đóng vai trò tích cực cho sự ổn định KT-XH, mang đến trạng thái an toàn về tinh thần, giảm bớt sự lo âu trước rủi ro, bất trắc cho người được bảo hiểm; giảm sức ép đối với hệ thống phúc lợi xã hội.Cấu phần này bao gồm: bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp. - Các chính sách trợ giúp xã hội và hỗ trợ giảm nghèo Trợ giúp xã hội bao gồm các chuyển nhượng và các chương trình trợ cấp công cộng, thường được tài trợ từ thuế chung theo nguyên tắc đoàn kết, nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu cho đối tượng.

Sự trợ giúp thông qua 3 loại hình cơ bản: hỗ trợ thu nhập, trợ cấp gia đình và dịch vụ xã hội đối với người sống trong nghèo cùng cực, nghèo và dễ bị tổn thương, ngăn chặn sự suy giảm trong thu nhập và năng lực tiêu dùng của những người trong tình huống dễ bị tổn thương, kết nối và tạo điều kiện tiếp cận các dịch vụ trợ giúp xã hội. - Dịch vụ xã hội cơ bản Các dịch vụ xã hội cơ bản gồm: dịch vụ việc làm, dịch vụ công tác xã hội, dịch vụ y tế, dịch vụ giáo dục, dịch vụ đáp ứng những nhu cầu vật chất cơ bản, dịch vụ thông tin và truyền thông. Dịch vụ xã hội cơ bản đáp ứng những nhu cầu tối thiểu của cuộc sống cho các đối tượng yếu thế trong xã hội do đó có vai trò rất quan trọng quyết định sự thành công của các chính sách ASXH. HỆ THỐNG AN SINH XÃ HỘI VIỆT NAM VIỆC LÀM ĐẢM BẢO TRỢ GIÚP XÃ HÔI DỊCH VỤ XÃ THU NHẬP TỐI THIỂU BẢO HIỂM XÃ HỘI CHO CÁC NHÓM HỘI CƠ BẢN VÀ GIẢM NGHÈO ĐẶC THÙ Tạo việc làm BHXH bắt buộc Trợ giúp xã hội Tạo thường xuyên việc làm Tín dụng Ốm đau Y tế ưu đãi (Gồm Thai sản Chăm sóc tại cơ sở bảo BHYT) Hỗ trợ Tai nạn LĐ- trợ xã hội Nhà ở học nghề Bệnh NN và Hỗ trợ Hưu trí cộng đồng Nước sạch tìm việc làm (trong và ngoài Tử tuất Hỗ trợ nước) 13 tiền mặt Thông tin BHXH tự nguyện Chương Trợ giúp xã hội trình việc đột xuất làm công Hưu trí 14 1.

Nội dung hệ thống an sinh xã hội Hệ thống ASXH tại nước ta hiện nay bao gồm các nội dung cơ bản sau đây: - Ưu đãi xã hội Ưu đãi xã hội là một bộ phận đặc thù trong hệ thống an sinh xã hội, là sự đãi ngộ vật chất và tinh thần đối với những người có công với nước với dân, với cách mạng nhằm ghi nhận những công lao đóng góp, hy sinh cao cả của họ. Điều này thể hiện trách nhiệm của nhà nước, cộng đồng và toàn xã hội và nói lên đạo lý của dân tộc “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. - Bảo trợ xã hội Bảo trợ xã hội là sự giúp đỡ thêm của Nhà nước và xã hội bằng các điều kiện và phương tiện thích hợp hoặc bằng tiền để đối tượng được giúp đỡ có thể phát huy khả năng tự lo liệu cuộc sống cho mình và gia đình, sớm hòa nhập trở lại với cuộc sống của cộng đồng. Là loại hình quan trọng trong lĩnh vực ASXH, đó là sự giúp đỡ của NN và XH về thu nhập và các điều kiện sinh sống thiết yếu khác đối với mọi thành viên trong những trường hợp, rủi ro, nghèo đói, bất hạnh, không đủ khả năng để tự lo được cuộc sống tối thiểu của gia đình và bản thân.

BTXH có 02 loại: Trợ giúp xã hội thường xuyên và trợ giúp đột xuất. Trợ giúp thường xuyên là hình thức trợ giúp xã hội đối với những người hoàn toàn không thể lo được cuộc sống trong một thời gian dài hoặc trong suốt cả cuộc đời của đối tượng trợ giúp (ví dụ: trợ cấp một khoản kinh phí hàng tháng; hỗ trợ thẻ BHYT cho những đối tượng người cao tuổi, người nghèo, người tàn tật, tâm thần; miễn, giảm học phí học tập; đưa người già cô đơn, trẻ em mồ côi vào các trung tâm nuôi dưỡng. Trợ giúp đột xuất là hình thức trợ giúp xã hội do NN và cộng đồng giúp đỡ những người không may bị thiên tai, mất mùa hoặc gặp những biến cố khác mà đời sống của họ bị đe dọa về tính mạng, nhà ở, lương thực, chôn cất, chữa bệnh, hay phục hồi sản xuất nếu không có sự trợ giúp khẩn cấp. - Xóa đói giảm nghèo XĐGN là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm hỗ trợ những vùng khó khăn vươn lên xóa đói giảm nghèo nhất là vùng sâu, vùng xa, là một quá 15 trình chuyển một bộ phận dân cư đói nghèo lên một mức sống cao hơn.

XĐGN với mục tiêu tạo điều kiện cho người nghèo phát triển sản xuất, xây dựng kết cấu hạ tầng thiết yếu, giúp người nghèo tiếp cận với các dịch vụ y tế, giáo dục…nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và thoát nghèo bền vững. Các chính sách XĐGN ở nước ta trong giai đoạn hiện nay cụ thể như: chính sách ưu đãi tín dụng cho người nghèo, chính sách hỗ trợ sản xuất, cung cấp dịch vụ khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư; Chính sách giải quyết việc làm và xuất khẩu lao động cho người nghèo, chính sách hỗ trợ về nhà ở cho hộ nghèo.