Luận văn thạc sĩ châu á học vai trò của phụ nữ trung quốc trong công cuộc cải cách mở cửa 19782008

Luận văn phân tích vai trò của phụ nữ Trung Quốc trong giai đoạn cải cách mở cửa 1978-2008, làm rõ sự thay đổi và đóng góp quan trọng của họ.

• Tác giả: Ta Thi Kiéu Ly
• Trường học: Viện Quốc Gia
• Chuyên ngành: Khoa học xã hội
• Đề tài: Vai trò của phụ nữ Trung Quốc trong cải cách mở cửa 1978-2008
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Bắc Kinh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Bối cảnh và động cơ nghiên cứu
• 1.2. Mục đích và vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu và giới hạn đề tài
• 1.5. Kết cấu luận văn
• 2. PHẦN NỘI DUNG
• 2. CHƯƠNG 1: PHỤ NỮ TRUNG QUỐC VÀ QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN TRONG CẢI CÁCH — MỞ CỬA
• 1.1. Phụ nữ Trung Quốc trong xã hội phong kiến
• 1.1.1. Cơ sở xã hội và tư tưởng
• 1.1.2. Cuộc sống và vị trí người phụ nữ trong xã hội
• 1.2. Phụ nữ với cách mạng giải phóng dân tộc và từng bước tự giải phóng
• 1.2.1. Giai đoạn đấu tranh chống xâm lược, nô dịch Trung Quốc của tầng lớp phong Tây (cuối thế kỷ XIX) và bước đầu hình thành ý thức giải phóng phụ nữ
• 1.2.2. Cách mạng dân chủ tư sản (từ cách mạng Tân Hợi đến năm 1921) và sự giải phóng “nhận thức” của người phụ nữ
• 1.2.3. Phụ nữ tham gia chiến đấu và sản xuất trong Cách mạng dân tộc, dân chủ mới (từ khi Đảng Cộng sản Trung Quốc thành lập đến năm 1949)
• 1.3. Phụ nữ sau giải phóng: từ 1949 đến trước cải cách — mở cửa 1978
• 3. CHƯƠNG 2: VAI TRÒ PHỤ NỮ TRUNG QUỐC TRONG 30 NĂM CẢI CÁCH — MỞ CỬA
• 2.1. Cải cách - mở cửa: Cơ sở cho sự phát triển của phụ nữ
• 2.1.1. Cơ sở kinh tế — xã hội cho sự phát triển của phụ nữ
• 2.1.1.1. Cơ sở kinh tế
• 2.1.2. Cơ sở chính sách xã hội
• 2.1.3. Cơ sở pháp luật cho sự phát triển của phụ nữ
• 2.1.3.1. Nguyên tắc bình đẳng nam nữ trong hiến pháp
• 2.1.3.2. Hệ thống pháp luật bảo vệ quyền lợi của phụ nữ
• 2.1.3.3. Hệ thống hỗ trợ pháp luật về phụ nữ
• 2.2. Vai trò của phụ nữ Trung Quốc trong công cuộc cải cách — mở cửa
• 2.2.1. Vai trò chính trị và quản lý đất nước
• 2.2.1.1. Tích cực tham gia các hoạt động bầu cử, hoàn thiện tính dân chủ của chế độ chính trị Trung Quốc
• 2.2.1.2. Là lực lượng đông đảo trong các cơ quan, tổ chức từ Trung ương đến địa phương
• 2.2.1.3. Phụ nữ tích cực đề xuất và kiến nghị trong các quyết sách
• 2.2.1.4. Phụ nữ giữ nhiều trọng trách trong hệ thống chính trị Trung Quốc
• 2.2.1.5. Phụ nữ Trung Quốc là lực lượng quan trọng trong việc tăng cường xây dựng pháp chế và bảo đảm an ninh quốc gia
• 2.2.2. Vai trò kinh tế - xã hội
• 2.2.2.1. Lực lượng lao động đông đảo trong cơ cấu lao động của Trung Quốc
• 2.2.2.2. Phụ nữ là lực lượng quan trọng giúp chấn hưng và phát triển kinh tế nông thôn Trung Quốc
• 2.2.2.3. Vai trò trong khoa học — giáo dục và văn hóa
• 2.2.2.3.1. Phụ nữ có vai trò tích cực trong sự nghiệp đào tạo, nâng cao tố chất
• 2.2.2.3.2. Nỗ lực không ngừng cho sự tiến bộ của khoa học
• 2.2.2.3.3. Phụ nữ góp phần thúc đẩy việc xây dựng nền văn hóa — văn minh toàn diện, hiện đại
• 2.2.2.4. Vai trò xây dựng gia đình hiện đại, hài hòa
• 2.2.2.4.1. Vai trò quan trọng trong xây dựng gia đình hiện đại, hài hòa
• 2.2.2.4.2. Vai trò quan trọng trong công tác “kế hoạch hóa gia đình”
• 2.2.2.5. Vai trò trong công tác y tế, sức khỏe
• 2.2.2.5.1. Góp phần nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo vệ sức khỏe
• 2.2.2.5.2. Lực lượng đông đảo trong công tác y tế
• 2.2.2.6. Vai trò phụ nữ trong công tác bảo vệ môi trường
• 2.2.2.6.1. Tích cực hành động và tuyên truyền vì môi trường
• 2.2.2.6.2. Tích cực nghiên cứu khoa học và quản lý môi trường
• 4. CHƯƠNG 3: VAI TRÒ PHỤ NỮ TRUNG QUỐC TRONG BỐI CẢNH THỜI ĐẠI MỚI. MỘT SỐ LIÊN HỆ VỚI VAI TRÒ PHỤ NỮ VIỆT NAM TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI
• 3.1. Vai trò của phụ nữ Trung Quốc: những tồn tại và yêu cầu đang đặt ra
• 3.1.1. Vai trò của phụ nữ và một số vấn đề còn tồn tại
• 3.1.2. Bối cảnh thời đại kinh tế tri thức và công cuộc xây dựng đất nước đang đặt ra cho phụ nữ Trung Quốc những yêu cầu gì?
• 3.2. Phát huy hơn nữa vai trò của phụ nữ Trung Quốc trong thời đại mới
• 3.2.1. Sự nỗ lực từ bản thân người phụ nữ
• 3.2.2. Những nỗ lực từ Chính phủ và xã hội
• 3.3. Một số liên hệ với vai trò của phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ đổi mới
• 3.3.1. Trong hoạt động quản lý, lãnh đạo
• 3.3.2. Trong tăng trưởng kinh tế — văn hóa — xã hội
• 3.3.3. Trong phát triển con người
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Bối cảnh và động cơ nghiên cứu

Nghiên cứu về phụ nữ Trung Quốc trong giai đoạn cải cách mở cửa từ 1978 đến 2008 là một chủ đề quan trọng, phản ánh sự thay đổi trong vai trò và vị thế của phụ nữ trong xã hội. Trong bối cảnh lịch sử, phụ nữ đã trải qua nhiều giai đoạn khác nhau, từ vị trí thấp kém trong xã hội phong kiến đến sự tham gia tích cực trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế và văn hóa. Sự chuyển mình này không chỉ là kết quả của các chính sách xã hội mà còn là nỗ lực của chính bản thân phụ nữ. Theo thống kê, phụ nữ chiếm khoảng 48,5% dân số Trung Quốc, cho thấy họ là một lực lượng quan trọng trong sự phát triển của quốc gia. Việc nghiên cứu vai trò của họ trong cải cách mở cửa không chỉ giúp hiểu rõ hơn về lịch sử mà còn cung cấp những bài học quý giá cho các quốc gia khác trong việc nâng cao vị thế của phụ nữ.

1.1. Tầm quan trọng của phụ nữ trong xã hội

Phụ nữ đã đóng góp không nhỏ vào sự phát triển của kinh tế Trung Quốc. Họ không chỉ tham gia vào lực lượng lao động mà còn giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng gia đình và xã hội. Sự tham gia của phụ nữ trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế và văn hóa đã tạo ra những thay đổi tích cực trong nhận thức xã hội về vai trò của họ. Chính sách bình đẳng giới đã được đưa ra nhằm bảo vệ quyền lợi của phụ nữ, tạo điều kiện cho họ phát triển và khẳng định vị thế của mình trong xã hội. Những nỗ lực này đã giúp phụ nữ Trung Quốc không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong bối cảnh toàn cầu hóa.

II. Vai trò của phụ nữ trong cải cách mở cửa

Trong giai đoạn cải cách mở cửa, phụ nữ Trung Quốc đã thể hiện vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực. Họ không chỉ là lực lượng lao động chủ yếu trong các ngành công nghiệp mà còn tham gia tích cực vào các hoạt động chính trị. Sự tham gia của phụ nữ trong các cơ quan chính quyền và tổ chức xã hội đã giúp nâng cao tiếng nói của họ trong các quyết sách quan trọng. Theo thống kê, tỷ lệ nữ đại biểu trong các cơ quan chính quyền đã tăng lên đáng kể, cho thấy sự thay đổi trong nhận thức về vai trò của phụ nữ trong chính trị. Họ đã trở thành những người lãnh đạo, đóng góp vào việc xây dựng chính sách xã hội và phát triển kinh tế.

2.1. Phụ nữ trong lĩnh vực chính trị

Phụ nữ đã tham gia vào các hoạt động bầu cử và giữ nhiều vị trí quan trọng trong các cơ quan chính quyền. Họ không chỉ là những người thực hiện chính sách mà còn là những người đề xuất và kiến nghị trong các quyết sách. Sự hiện diện của phụ nữ trong các cơ quan lãnh đạo đã giúp thúc đẩy bình đẳng giới và tạo ra những thay đổi tích cực trong xã hội. Những nỗ lực này không chỉ giúp nâng cao vị thế của phụ nữ mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.

III. Đóng góp của phụ nữ trong phát triển kinh tế

Phụ nữ Trung Quốc đã đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế của đất nước trong giai đoạn cải cách mở cửa. Họ không chỉ tham gia vào lực lượng lao động mà còn giữ vai trò quan trọng trong việc khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp. Sự tham gia của phụ nữ trong các lĩnh vực như nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ đã tạo ra những giá trị kinh tế lớn. Họ đã chứng minh rằng mình không chỉ là những người nội trợ mà còn là những nhà lãnh đạo và doanh nhân thành đạt. Những chính sách hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp đã giúp họ phát huy tối đa tiềm năng của mình trong nền kinh tế thị trường.

3.1. Phụ nữ trong lĩnh vực kinh doanh

Nhiều phụ nữ đã thành công trong việc khởi nghiệp và điều hành doanh nghiệp. Họ không chỉ tạo ra việc làm cho bản thân mà còn cho nhiều người khác. Sự hiện diện của phụ nữ trong lĩnh vực kinh doanh đã góp phần làm phong phú thêm nền kinh tế và tạo ra những sản phẩm, dịch vụ đa dạng. Những câu chuyện thành công của phụ nữ trong kinh doanh đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều thế hệ phụ nữ trẻ, khuyến khích họ theo đuổi ước mơ và khẳng định vị thế của mình trong xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phụ nữ chiếm gần 48,5% dân số Trung Quốc với hơn 640 triệu người tính đến cuối năm 2007, là lực lượng quan trọng trong sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia đông dân nhất thế giới này. Từ vị thế thấp kém trong xã hội phong kiến, phụ nữ Trung Quốc đã trải qua quá trình giải phóng và phát triển mạnh mẽ, đặc biệt kể từ khi công cuộc cải cách - mở cửa bắt đầu năm 1978. Luận văn tập trung nghiên cứu vai trò của phụ nữ Trung Quốc trong 30 năm cải cách - mở cửa (1978 - 2008), nhằm làm rõ vị thế, đóng góp của họ trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa - giáo dục, xã hội và gia đình. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ lãnh thổ Trung Quốc trong giai đoạn 30 năm kể trên, với mục tiêu cung cấp cái nhìn toàn diện về sự phát triển và những đóng góp của phụ nữ, đồng thời rút ra bài học kinh nghiệm có thể áp dụng cho phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ đổi mới. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc đánh giá các chỉ số như tỷ lệ nữ đại biểu trong các cơ quan chính trị, tỷ lệ lao động nữ trong các ngành nghề, mức độ tham gia của phụ nữ trong các hoạt động xã hội và chính trị, cũng như sự thay đổi về nhận thức và chính sách pháp luật liên quan đến quyền lợi phụ nữ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về bình đẳng giới và mô hình phát triển xã hội - kinh tế. Lý thuyết bình đẳng giới tập trung phân tích các khía cạnh về quyền lợi, vị thế và vai trò của phụ nữ trong xã hội, nhấn mạnh sự cần thiết của bình đẳng nam nữ trong mọi lĩnh vực. Mô hình phát triển xã hội - kinh tế giúp đánh giá tác động của các chính sách cải cách kinh tế và xã hội đến vị thế của phụ nữ. Các khái niệm chính bao gồm: bình đẳng giới, giải phóng phụ nữ, vai trò chính trị của phụ nữ, sự tham gia lao động của phụ nữ, và chính sách pháp luật bảo vệ quyền lợi phụ nữ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ các báo cáo thống kê của Hội Liên hiệp Phụ nữ Trung Quốc, Tổng cục Thống kê Trung ương Trung Quốc, các văn bản pháp luật liên quan, sách, tạp chí chuyên ngành và các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước. Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là nghiên cứu xã hội học kết hợp phân tích định tính và định lượng. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm số liệu thống kê toàn quốc và các số liệu chuyên sâu về tỷ lệ nữ đại biểu, lao động nữ, tỷ lệ nữ trong các cơ quan quản lý và chính trị. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các số liệu đại diện cho các giai đoạn chính của cải cách - mở cửa từ 1978 đến 2008. Phân tích số liệu được thực hiện bằng phương pháp thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và phân tích nội dung các chính sách pháp luật. Timeline nghiên cứu trải dài từ năm 1978 đến 2008, tập trung vào các mốc quan trọng như ban hành Luật Hôn nhân (1950), các kỳ đại hội đại biểu nhân dân, và các báo cáo chính thức về tình hình phụ nữ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng tỷ lệ nữ đại biểu trong các cơ quan chính trị: Tỷ lệ nữ đại biểu trong Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc tăng từ 12% năm 1954 lên 22,6% năm 1975 và tiếp tục duy trì ở mức trên 18% trong các kỳ đại hội từ 1997 đến 2002. Ví dụ, Đại hội lần thứ 16 (2002) có 18,6% đại biểu nữ, tăng so với 16,8% năm 1997.

2. Phụ nữ tham gia lao động và các ngành nghề: Tỷ lệ lao động nữ trong các ngành nghề tăng rõ rệt, với hơn 70% phụ nữ nông thôn tham gia sản xuất nông nghiệp năm 1957 và số lượng lao động nữ thành thị tăng từ 600 nghìn năm 1949 lên hơn 10 triệu năm 1960, tăng hơn 16 lần.

3. Phát triển giáo dục và nâng cao trình độ: Tỷ lệ nữ giới được đào tạo ở các cấp học tăng đáng kể, ví dụ tỷ lệ nữ sinh cấp tiểu học tăng từ 28% năm 1949 lên 45,2% năm 1975; tỷ lệ giáo viên nữ cấp tiểu học tăng từ 18,4% lên 36,3% trong cùng giai đoạn.

4. Chính sách pháp luật bảo vệ quyền lợi phụ nữ: Luật Hôn nhân năm 1950 đã xóa bỏ chế độ hôn nhân phong kiến, thực hiện bình đẳng nam nữ, tự do hôn nhân và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của phụ nữ. Các chính sách cấm mại dâm và thúc đẩy xóa mù chữ cũng góp phần nâng cao vị thế phụ nữ.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng tỷ lệ nữ đại biểu trong các cơ quan chính trị phản ánh sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và chính sách của Đảng và Nhà nước Trung Quốc về vai trò của phụ nữ. Việc phụ nữ tham gia đông đảo vào lao động sản xuất và các ngành nghề đã tạo ra sự độc lập kinh tế, góp phần nâng cao vị thế xã hội của họ. Sự phát triển giáo dục nữ giới là nền tảng quan trọng giúp phụ nữ nâng cao trình độ, từ đó tham gia hiệu quả hơn vào các lĩnh vực xã hội. Các chính sách pháp luật được ban hành đã tạo ra khuôn khổ pháp lý vững chắc cho việc bảo vệ quyền lợi và thúc đẩy bình đẳng giới. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này khẳng định vai trò trung tâm của phụ nữ trong công cuộc cải cách - mở cửa, đồng thời cho thấy sự tiến bộ vượt bậc so với giai đoạn phong kiến và trước cải cách. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ nữ đại biểu qua các năm, bảng so sánh tỷ lệ lao động nữ và biểu đồ tăng trưởng tỷ lệ nữ sinh các cấp học để minh họa rõ nét sự phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn cho phụ nữ: Đẩy mạnh các chương trình đào tạo kỹ năng và giáo dục nâng cao nhằm tăng tỷ lệ phụ nữ tham gia vào các lĩnh vực khoa học, công nghệ và quản lý, hướng tới mục tiêu tăng 20% số lượng nữ cán bộ trình độ cao trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là các cơ quan giáo dục và tổ chức xã hội.

2. Mở rộng chính sách hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp và phát triển kinh tế: Thiết lập các quỹ hỗ trợ tài chính, tư vấn và đào tạo cho phụ nữ khởi nghiệp, đặc biệt ở khu vực nông thôn, nhằm tăng tỷ lệ phụ nữ làm chủ doanh nghiệp lên 15% trong vòng 3 năm. Chính phủ và các tổ chức phi chính phủ là chủ thể thực hiện.

3. Thúc đẩy bình đẳng giới trong chính trị và quản lý: Đặt ra chỉ tiêu cụ thể về tỷ lệ nữ đại biểu trong các cơ quan chính trị và quản lý, phấn đấu đạt ít nhất 25% trong các kỳ đại hội tiếp theo. Các tổ chức chính trị và Đảng bộ các cấp cần phối hợp thực hiện.

4. Nâng cao nhận thức xã hội về vai trò và quyền lợi của phụ nữ: Triển khai các chiến dịch truyền thông, giáo dục cộng đồng nhằm xóa bỏ định kiến giới, tăng cường sự ủng hộ xã hội cho bình đẳng giới trong vòng 2 năm tới. Các tổ chức xã hội, truyền thông và giáo dục là chủ thể thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích toàn diện giúp xây dựng các chính sách phát triển phụ nữ phù hợp với bối cảnh xã hội hiện đại.

2. Các nhà nghiên cứu xã hội học và giới: Tài liệu là nguồn tham khảo quan trọng về lịch sử, vai trò và sự phát triển của phụ nữ Trung Quốc trong 30 năm cải cách - mở cửa.

3. Tổ chức phi chính phủ và các nhóm vận động bình đẳng giới: Giúp hiểu rõ các yếu tố thúc đẩy và cản trở sự phát triển của phụ nữ, từ đó xây dựng các chương trình hỗ trợ hiệu quả.

4. Phụ nữ và các nhóm cộng đồng nữ: Cung cấp kiến thức về quyền lợi, vai trò xã hội và các cơ hội phát triển, giúp họ tự tin tham gia vào các hoạt động kinh tế - xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Phụ nữ Trung Quốc đã đạt được những tiến bộ gì trong 30 năm cải cách - mở cửa?
   Phụ nữ đã tăng tỷ lệ tham gia chính trị lên gần 20%, mở rộng sự hiện diện trong lao động và giáo dục, đồng thời được hưởng các chính sách pháp luật bảo vệ quyền lợi, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội.

2. Chính sách pháp luật nào hỗ trợ quyền lợi phụ nữ ở Trung Quốc?
   Luật Hôn nhân năm 1950 là bước ngoặt, xóa bỏ hôn nhân phong kiến, thực hiện bình đẳng nam nữ. Ngoài ra, các chính sách cấm mại dâm, xóa mù chữ và hỗ trợ lao động nữ cũng được triển khai rộng rãi.

3. Phụ nữ Trung Quốc tham gia chính trị như thế nào?
   Tỷ lệ nữ đại biểu trong các cơ quan chính trị tăng từ 12% năm 1954 lên trên 18% trong các kỳ đại hội gần đây, với nhiều phụ nữ giữ các chức vụ quan trọng trong Đảng và Nhà nước.

4. Vai trò của phụ nữ trong lao động sản xuất ra sao?
   Phụ nữ chiếm hơn 70% lực lượng lao động nông thôn và tăng nhanh trong các ngành công nghiệp, giúp cải thiện đời sống kinh tế gia đình và xã hội.

5. Bài học nào từ phụ nữ Trung Quốc có thể áp dụng cho phụ nữ Việt Nam?
   Tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức về bình đẳng giới, phát triển chính sách hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp và tham gia chính trị là những bài học quan trọng giúp phụ nữ Việt Nam phát huy vai trò trong thời kỳ đổi mới.

Kết luận

• Phụ nữ Trung Quốc đã có bước phát triển vượt bậc trong 30 năm cải cách - mở cửa, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội.
• Tỷ lệ nữ đại biểu chính trị và lao động nữ tăng đáng kể, cùng với sự phát triển giáo dục và chính sách pháp luật bảo vệ quyền lợi.
• Luận văn cung cấp cái nhìn toàn diện và số liệu cụ thể, làm cơ sở cho các nghiên cứu và chính sách phát triển phụ nữ.
• Các đề xuất nhằm nâng cao trình độ, hỗ trợ khởi nghiệp, thúc đẩy bình đẳng giới và nâng cao nhận thức xã hội được đưa ra với lộ trình rõ ràng.
• Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất và mở rộng nghiên cứu về vai trò phụ nữ trong bối cảnh kinh tế tri thức và toàn cầu hóa hiện nay.

Hành động ngay hôm nay để phát huy vai trò của phụ nữ trong sự nghiệp phát triển bền vững của đất nước!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu cho giai đoạn này là một loạt các hội nghị quốc tế về phụ nữ đ- ợc tổ chức, đề ra các c- ơng lĩnh hoạt động cho sự nghiệp phát triển phụ nữ. Đặc biệt là Hội nghị phụ nữ thế giới lần thứ 4 đ- ợc khai mạc tại Bắc Kinh (1995) là tiền đề lý luận cho xu h-ớng nghiên cứu các vấn đề phụ nữ trong thời kỳ có nhiều thay đổi quan trọng của đất n- ớc. Các đặc điểm nghiên cứu chính bao gồm: - Trọng tâm nghiên cứu của giai đoạn đầu là sức khỏe sinh sản của nữ giới, tăng c-ờng tính độc lập và tự chủ của phụ nữ trong vấn đề này, giảm thiểu các bệnh tật liên quan đến thai sản, đây đ-ợc coi là điểm mấu chốt giúp giải quyết các vấn đề của phụ nữ. - Nâng cao tính chủ động tham gia và phát huy tính sáng tạo của phụ nữ vào các lĩnh vực của đời sống kinh tế — xã hội.

- Thành phần tham gia nghiên cứu đ- ợc mở rộng, giúp tạo ra sự đa dạng và toàn diện trong các công trình nghiên cứu thuộc giai đoạn này. - Có sự kết hợp mật thiết giữa lí luận và thực tiễn, giữa các chuyên gia nghiên cứu với bộ phận quyết sách của Chính phủ. Các kết quả nghiên cứu tiêu biểu và các báo cáo tiêu biểu trong thời gian này đ- ợc kể đến nh- : “Hiện trang phụ nữ Trung Quốc” được trình bay bởi Quốc Vụ viện và Đảng Cộng sản Trung Quốc (tháng 9/2005); Báo cáo “Bình đẳng giới ở Trung Quốc và tình hình phát triển phụ nữ trong 10 năm (1995 ~ 2005)” của Quốc Vụ Viện vào tháng 8/2005; Nghiên cứu vé “Phu nữ và nam giới ở Trung Quốc” do Tạp chí nghiên cứu phụ nữ kết hợp với Chính phủ, Tổng cục Thống kê Trung -ơng Trung Quốc và Hội Liên hiệp Phụ nữ Trung Quốc thực hiện; công trình nghiên cứu “Phu nữ Trung Quốc qua con mắt ng- oi Trung Quốc” là tập hợp nhiều bài viết mang tính chất chuyên sâu, đặt ra nhiều vấn đề có ý nghĩa Ta Thi Kiéu Ly - Cao hoe Ke 6 bai ho cua plu ne Tung Qube tong cong cuée cat ctich - me ca (7978 - 2008) nh-: sự biến đổi mang tinh tất yếu từ trong lich sử của phụ nữ Trung Quoc; hình ảnh mới của phụ nữ Trung Quốc hiện dai; do Li Yu ning chủ biên. Tiếp theo phải kể đến một công trình nghiên cứu nổi bật, mang giá trị thực tiễn to lớn, là cơ sở dữ liệu và số liệu cho các nghiên cứu về phụ nữ chính là “Báo cáo số liệu điều tra chủ yếu về vị trí phụ nữ Trung Quốc lần thứ hai (năm 2000)” đ- ợc chính thức công bố năm 2001.

Cũng trong giai đoạn này, cuốn sách “Phu nữ ở Trung Quốc” - do Hội Liên hiệp phụ nữ xuất bản năm 2004 là một công trình tổng kết tiêu biểu và t- ong đối đầy đủ về vai trò của phụ nữ trên các lĩnh vực của nên kinh tế, xã hội. Đồng thời là sự ghi nhận, tôn vinh những đóng góp hết sức to lớn cho sự phồn thịnh của Trung Quốc. Ngoài ra, còn phải kể đến Đặng Tất Tuấn và Đào Cát — chủ biên công trình nghiên cứu “Phu nữ Trung Quốc: quá khứ, hiện tại và f- øng lai” (2005) với nội dung vô cùng phong phú về ng- ời phụ nữ; thời gian nghiên cứu mở rộng từ lịch sử đến hiện đại và t-ơng lai, trong đó trọng tâm nghiên cứu là phụ nữ Trung Quốc trong xã hội đ- ơng đại. Hầu hết các nghiên cứu đ- ợc nêu ở trên cho thấy khoa học nghiên cứu về phụ nữ đã hết sức phát triển, đóng góp cho khoa học xã hội nhiều tác phẩm tiêu biểu và có giá trị thực tiễn cao, tạo tiền dé và cơ sở vững chắc cho các nghiên cứu về sau.

Tuy nhiên có thể nhận thấy một điều là, các công trình đó đi theo hai h-ớng chủ yếu: Mot là, trình bày chuyên sâu về một hay một vài nội dung về sự phát triển của phụ nữ mà thiếu đi sự ghi nhận những thay đổi mang tính chất quyết định trong vai trò của lực ]- ong nay trong xã hội; Hai là, tổng quát về hiện trạng vai trò phụ nữ trên nhiều lĩnh vực, trải qua nhiều giai đoạn trong lịch sử từ cổ đến kim. Song các phân tích, đánh giá, so sánh lại ch-a thật đầy đủ và có chiều sâu. Điều đáng quan tâm là, với một dấu mốc đánh dấu sự chuyển biến to lớn của đất n- ớc Trung Quốc nói chung và ng- ời phụ nữ Trung Quốc nói riêng nh- việc Trung Quốc thực hiện cai cách — mở cửa năm 1978 cũng nh- quá trình từ đó đến nay ch-a nhận d-oc sự nghiên cứu và quan tâm t-ơng xứng với tầm quan trọng của nó. Tại Việt Nam, phụ nữ học và các vấn đề liên quan ch- a trở thành một vấn đề nghiên cứu đ- oc chú trọng, thực sự ch-a có đ- oc các công trình nghiên cứu Ta Thi Kiéu Ly - Cao hoe Ke 7 bai ho cua plu ne Tung Qube tong cong cuée cat ctich - me ca (7978 - 2008) mang tính chất chuyên sâu hay tổng kết về phụ nữ Trung Quốc cùng su vận động kỳ diệu có ý nghĩa hết sức quan trọng của lực l-ong này.

Các nhà nghiên cứu Việt Nam chủ yếu trình bày vấn đề này qua các bài viết nhỏ, mang tính chất khái quát sơ ]- oc; và quan trong hơn ch- a có sự gắn kết, tham chiếu với sự phát triển và vận động của phụ nữ Việt nam từ trong lịch sử. 4, Ph_ ơng pháp nghiên cứu và giới hạn dé tài Để thực hiện dé tài, ng- di viết tập hợp t- liệu từ các nguồn chủ yếu nh-: sách, tạp chí, mạng Internet, các bài viết từ Mạng phụ nữ Trung Quốc, Tạp chí Nghiên cứu Phụ nữ, Tổng Cục Thống kê Trung -ơng Trung Quốc, Hội LHPN Trung Quốc và Việt Nam cùng một số nguồn khác. Dé tài đ- ợc nghiên cứu từ góc độ khoa học xã hội, lấy ph- ơng pháp nghiên cứu xã hội học làm kỹ thuật sử dụng chủ yếu, kết hợp với nghiên cứu phân tích — tổng hop. Trình tự nghiên cứu qua các b-ớc: s-u tập, phân loại — xử lý tài liệu; nghiên cứu và kiểm định; tiếp đến kết hợp với các ph- ơng pháp thống kê số liệu, phân tích nội dung và ph- ơng pháp so sánh.

Hi vọng có thể tiếp cận đ- oc một cách đầy đủ và toàn diện vấn dé cần nghiên cứu. Vấn dé vai trò phụ nữ Trung Quốc trong công cuộc cải cách — mở cửa từ 1978 đến nay là một đề tài yêu cầu đ- ợc nghiên cứu cả chiều sâu và nội dung đồ sộ về những đóng góp của phụ nữ Trung Quốc trong tất cả các mặt của đời sống xã hội. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện ng- ời nghiên cứu đã gặp phải một số khó khăn và trở ngại nh-: tài liệu phân tích các yếu tố tác động đến vai trò của phụ nữ rất ít; hệ thống tiêu chí đánh giá về phụ nữ trong xã hội của các nhà nghiên cứu có nhiều cách nhìn đa dạng và có cả những ý kiến không thống nhất; thêm vào đó, các nguồn tài liệu tham khảo chủ yếu là tiếng Trung Quốc nên với kiến thức và khả năng ngôn ngữ có hạn, luận văn không tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót. Kính mong các thầy cô, các bạn đóng góp ý kiến để chất l- ong bản luận văn tiếp tục đ- ợc bổ sung và nâng cao.

Kết cấu luận văn Luận văn với tiêu dé: "Vai tro của phụ nữ Trung Quốc trong công cuộc cải cách — mở cua (1978 — 2008) ” gồm ba phần: Ta Thi Kiéu Ly - Cao hoe Ke 8 bai ho cua plu ne Tung Qube tong cong cuée cat ctich - me ca (7978 - 2008) A. Phan mo dau B. Phan nội dung * Ch- ong 1: Phu nữ Trung Quốc và quá trình phat triển tr 6c cai cách — mở cửa trình bày thực trạng, quá trình van động, phát triển của phụ nữ Trung Quốc từ xã hội phong kiến đến các cuộc cách mạng giải phóng dân tộc và những tiên dé quan trọng cho sự phát triển rực rỡ của phụ nữ khi Trung Quốc tiến hành công cuộc cải cách — mở cửa năm 1978. * Ch-ong 2: Vai trò Phụ nữ Trung Quốc trong 30 năm cải cách — mở cửa (1978 — 2008): ch- ong nay chủ yếu di sâu tìm hiểu va phân tích vị thế va sự đóng góp một cách toàn diện của phụ nữ Trung Quốc trong các lĩnh vực của đời sống kinh tế — xã hội.

Đây cũng là ch- ơng chính của toàn bộ luận văn. * Ch-ơng 3: Vai trò phụ nữ Trung Quốc tr 6c bối cảnh thời đại mới. Một số liên hệ với vai trò phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ Đổi mới - thế kỷ XXI, tr- 6c bối cảnh hội nhập toàn cầu; sự bùng nổ của thời đại thông tin, kinh tế tri thức và một loạt mục tiêu phát triển đất n- ớc thì phụ nữ - vốn đã đóng vai trò hết sức quan trọng cho Trung Quốc trong thời gian qua sẽ có những thời cơ và thách thức nào? Từ đây, có thể liên hệ gì với sự phát triển của phụ nữ Việt Nam là vấn đề đ- ợc trình bày trong ch- ơng cuối cùng này của bản luận văn. Phần kết luận Ngoài ra còn có th- mục tài liệu tham khảo sắp xếp theo thứ tự A, B, C và phần phụ lục đi kèm.

Ta Thi Kiéu Ly - Cao hoe Ke 9 bai ho cua plu ne Tung Qube tong cong cuée cat ctich - me ca (7978 - 2008) PHAN NỘI DUNG CH ONG 1: PHU NU TRUNG QUỐC VA QUA TRÌNH PHAT TRIỂN TR OC CAI CACH - MO CURA Lich sử Trung Hoa 5000 năm đã đánh dấu nhiều quá trình biến đổi, phát triển quan trọng của đất n- ớc, trong đó sự biến đổi vị thế ng- ời phụ nữ trong xã hội đ- ợc coi là một quá trình lâu dài và phức tạp. Lịch sử Trung Quốc hàng ngàn năm chứng kiến ng- ời phụ nữ trong tình trạng bất bình đẳng với nam giới, bị đè nén d-ới tầng tang lớp lớp các quan niệm phân biệt đối xử, tang tầng lớp lớp những thế lực áp bức. Đặc biệt trong xã hội phong kiến, phụ nữ đ- ợc xem nh- không có vai trò nào trong đời sống xã hội của đất n- ớc, không có quyền lợi nào trong chính trị, kinh tế, hôn nhân, thậm chí còn bị t- ớc đoạt đi những quyền cơ bản nhất.