Luận án Thạc sĩ Khoa học Xã hội: Biến đổi Khí hậu & Hệ thống Quy hoạch Victoria, Úc

Nghiên cứu Thạc sĩ Khoa học Xã hội đánh giá các cân nhắc về giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu trong hệ thống quy hoạch Victoria, Úc.

• Tác giả: Olusegun Yussuff
• Người hướng dẫn: Dr Melissa Neave
• Trường học: RMIT University
• Chuyên ngành: Khoa học xã hội
• Đề tài: Đánh giá các yếu tố giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu trong hệ thống quy hoạch Victoria, Úc
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Melbourne

Tóm tắt

I. Tổng quan về đánh giá biến đổi khí hậu Victoria

Đánh giá biến đổi khí hậu trong hệ thống quy hoạch Victoria là lĩnh vực nghiên cứu quan trọng. Hệ thống quy hoạch Victoria ở Úc đóng vai trò then chốt trong định hướng phát triển đô thị bền vững. Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá cách thức hệ thống quy hoạch tích hợp các yếu tố giảm thiểu và thích ứng biến đổi khí hậu. Biến đổi khí hậu đặt ra thách thức lớn cho các thành phố và khu vực đô thị. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng, lũ lụt và hạn hán ngày càng gia tăng. Hệ thống quy hoạch cần có cơ chế phản ứng hiệu quả trước các thách thức này. Nghiên cứu của Olusegun Yussuff tại Đại học RMIT năm 2019 đã phân tích sâu rộng chủ đề này. Công trình xem xét mối quan hệ giữa biến đổi khí hậu và quy hoạch đô thị. Việc đánh giá giúp xác định điểm mạnh và điểm yếu trong hệ thống hiện tại. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc cải thiện chính sách quy hoạch. Đây là đóng góp có ý nghĩa cho lĩnh vực quy hoạch bền vững tại Victoria.

1.1. Bối cảnh nghiên cứu tại Victoria

Victoria là bang phát triển mạnh của Úc với hệ thống quy hoạch phức tạp. Bang này đối mặt nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu. Các thành phố lớn như Melbourne chịu ảnh hưởng nặng nề từ hiện tượng đảo nhiệt đô thị. Nghiên cứu được thực hiện trong bối cảnh chính phủ Victoria đẩy mạnh mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Hệ thống quy hoạch Victoria bao gồm văn bản pháp lý và chính sách ở cấp bang và địa phương. Việc tích hợp biến đổi khí hậu đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa các cấp quản trị.

1.2. Mục tiêu và phạm vi đánh giá

Mục tiêu chính của đánh giá là xem xét mức độ tích hợp giảm thiểu và thích ứng biến đổi khí hậu trong hệ thống quy hoạch. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các kế hoạch quy hoạch cấp bang và cấp địa phương. Nghiên cứu áp dụng phương pháp đánh giá kế hoạch để phân tích nội dung văn bản quy hoạch. Các tiêu chí đánh giá dựa trên khung lý thuyết về giảm thiểu và thích ứng biến đổi khí hậu. Kết quả đánh giá giúp nhận diện khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn triển khai.

II. Phân tích vấn đề tích hợp khí hậu trong quy hoạch

Việc tích hợp biến đổi khí hậu vào hệ thống quy hoạch Victoria đối mặt nhiều vấn đề phức tạp. Giảm thiểu và thích ứng biến đổi khí hậu thường được thực hiện riêng biệt. Hai phương pháp này có mục tiêu và phạm vi khác nhau rõ rệt. Giảm thiểu tập trung vào cắt giảm phát thải khí nhà kính. Thích ứng tập trung vào điều chỉnh để đối phó với tác động khí hậu. Sự tách biệt này tạo ra rào cản cho việc xây dựng chính sách toàn diện. Thiếu hiểu biết về mối quan hệ liên ngành giữa hai phương pháp là vấn đề nghiêm trọng. Các nhà quy hoạch và nhà hoạch định chính sách gặp khó khăn trong thu thập kiến thức đầy đủ. Năng lực thể chế chưa đáp ứng được yêu cầu tích hợp. Nhiều cơ quan quản lý thiếu nguồn lực và công cụ cần thiết. Cơ sở dữ liệu đáng tin cậy về rủi ro khí hậu còn hạn chế. Việc đánh giá tính dễ bị tổn thương của đô thị gặp nhiều trở ngại. Những vấn đề này cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả quy hoạch bền vững.

2.1. Tách biệt giữa giảm thiểu và thích ứng

Vấn đề nổi bật trong hệ thống quy hoạch Victoria là sự tách biệt giữa giảm thiểu và thích ứng biến đổi khí hậu. Hai biện pháp được xây dựng và triển khai độc lập với nhau. Sự khác biệt về phạm vi và ưu tiên là nguyên nhân chính của tình trạng này. Điều này khiến nhà quy hoạch khó khăn trong việc xây dựng kế hoạch tổng hợp. Tích hợp hai phương pháp đòi hỏi cách tiếp cận liên ngành và đa cấp quản trị hiệu quả.

2.2. Thiếu công cụ đánh giá rủi ro khí hậu

Hệ thống quy hoạch Victoria thiếu công cụ đánh giá rủi ro khí hậu hiệu quả. Việc đánh giá tính dễ bị tổn thương của đô thị trước biến đổi khí hậu chưa được thực hiện đầy đủ. Nhiều kế hoạch quy hoạch địa phương không đề cập đến kịch bản khí hậu cụ thể. Dữ liệu về tác động khí hậu ở cấp địa phương còn hạn chế nghiêm trọng. Điều này ảnh hưởng lớn đến khả năng ra quyết định dựa trên bằng chứng của nhà quy hoạch.

III. Phương pháp đánh giá kế hoạch khí hậu đô thị

Nghiên cứu sử dụng phương pháp đánh giá kế hoạch để phân tích hệ thống quy hoạch Victoria. Phương pháp này cho phép đánh giá nội dung và chất lượng của các văn bản quy hoạch. Tiêu chí đánh giá được xây dựng dựa trên khung lý thuyết về giảm thiểu và thích ứng biến đổi khí hậu. Các kế hoạch quy hoạch cấp bang và địa phương được phân tích chi tiết. Nghiên cứu áp dụng cách tiếp cận định tính kết hợp định lượng. Phân tích nội dung văn bản giúp xác định mức độ tích hợp các yếu tố khí hậu. Phương pháp bao gồm nhiều bước đánh giá có hệ thống và khoa học. Đầu tiên là xác định mẫu kế hoạch cần đánh giá trong hệ thống quy hoạch. Tiếp theo là xây dựng khung tiêu chí đánh giá toàn diện. Sau đó tiến hành mã hóa và phân tích dữ liệu một cách có phương pháp. Cuối cùng là tổng hợp kết quả và rút ra nhận định khách quan. Phương pháp đánh giá kế hoạch đã được áp dụng rộng rãi trong nghiên cứu quy hoạch quốc tế. Cách tiếp cận này đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.1. Xây dựng khung tiêu chí đánh giá

Khung tiêu chí đánh giá được xây dựng dựa trên tổng quan tài liệu về giảm thiểu và thích ứng biến đổi khí hậu. Các tiêu chí bao gồm nội dung chính sách, cơ chế thực hiện và giám sát đánh giá. Mỗi tiêu chí được phân chia thành các chỉ số cụ thể để đo lường mức độ tích hợp. Khung tiêu chí đảm bảo tính toàn diện và phù hợp với bối cảnh quy hoạch Victoria. Việc xây dựng tiêu chí dựa trên các nghiên cứu quốc tế có uy tín cao.

3.2. Phân tích kế hoạch quy hoạch cấp bang và địa phương

Nghiên cứu phân tích kế hoạch quy hoạch ở cả cấp bang và địa phương tại Victoria. Các văn bản chính sách cấp bang tạo khuôn khổ pháp lý cho quy hoạch địa phương. Phân tích so sánh giúp nhận diện sự khác biệt giữa các cấp quản trị. Kế hoạch địa phương thường thiếu chi tiết về biến đổi khí hậu so với cấp bang. Kết quả phân tích cung cấp bức tranh toàn cảnh về mức độ tích hợp khí hậu trong quy hoạch.

IV. Kết luận và ứng dụng cho hệ thống quy hoạch

Nghiên cứu đã chỉ ra những phát hiện quan trọng về đánh giá biến đổi khí hậu trong hệ thống quy hoạch Victoria. Hệ thống quy hoạch có những tiến bộ đáng kể trong tích hợp biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, vẫn tồn tại khoảng cách lớn giữa chính sách và thực tiễn triển khai. Sự tách biệt giữa giảm thiểu và thích ứng vẫn là thách thức hàng đầu. Cần có cách tiếp cận tích hợp để giải quyết vấn đề này hiệu quả hơn. Nhà quy hoạch cần được trang bị kiến thức và công cụ phù hợp. Nghiên cứu đề xuất cải thiện cơ chế giám sát và đánh giá trong hệ thống quy hoạch. Tăng cường hợp tác liên ngành là điều cần thiết. Các cơ quan quản lý cần đầu tư nguồn lực cho đánh giá rủi ro khí hậu. Kết quả nghiên cứu có giá trị tham khảo cho các hệ thống quy hoạch ngoài Victoria. Ứng dụng thực tiễn bao gồm cải thiện khung pháp lý và nâng cao năng lực thể chế. Đây là hướng đi cần thiết để xây dựng đô thị bền vững trước biến đổi khí hậu.

4.1. Phát hiện chính từ đánh giá

Đánh giá cho thấy hệ thống quy hoạch Victoria đã tiếp nhận nhiều yếu tố biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, mức độ tích hợp chưa đồng đều giữa các kế hoạch quy hoạch. Các kế hoạch cấp bang thường đầy đủ hơn so với cấp địa phương. Sự thiếu hụt cơ chế giám sát và đo lường kết quả là vấn đề đáng quan ngại. Phát hiện này nhấn mạnh cần cải thiện cả về nội dung chính sách lẫn cơ chế thực hiện.

4.2. Khuyến nghị cho tương lai quy hoạch

Nghiên cứu đưa ra nhiều khuyến nghị quan trọng cho hệ thống quy hoạch Victoria. Cần xây dựng khung tích hợp giảm thiểu và thích ứng biến đổi khí hậu thống nhất. Đào tạo năng lực cho nhà quy hoạch về biến đổi khí hậu là ưu tiên hàng đầu. Tăng cường cơ sở dữ liệu và công cụ đánh giá rủi ro khí hậu địa phương. Xây dựng cơ chế giám sát và báo cáo định kỳ về hiệu quả chính sách khí hậu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng đang tạo ra những thách thức chưa từng có đối với sự phát triển bền vững của các đô thị toàn cầu. Tại bang Victoria, Úc, quy mô dân số đã chạm mốc 6,661 triệu người vào năm 2020 và được dự báo sẽ tăng vọt lên 10,1 triệu người vào năm 2051, kéo theo áp lực gia tăng mật độ sử dụng đất và phát thải khí nhà kính cục bộ. Các thảm họa thiên tai lịch sử đã chứng minh tính dễ bị tổn thương nghiêm trọng của khu vực: thảm họa cháy rừng Thứ Bảy Đen (Black Saturday) năm 2009 cướp đi 173 sinh mạng, phá hủy hơn 3.500 công trình và 2.000 ngôi nhà; mùa cháy rừng Black Summer 2019–2020 tiếp tục khiến 34 người thiệt mạng, thiêu rụi hơn 1,5 triệu hecta đất và tàn phá 9.352 công trình xây dựng. Các nghiên cứu chỉ ra rằng tử vong do cháy rừng chiếm hơn 60% tổng số ca tử vong trực tiếp từ thiên tai tại Úc, trong khi các hiện tượng thời tiết cực đoan toàn cầu gây thiệt mạng cho hơn 300.000 người mỗi năm.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là sự tồn tại dai dẳng của thế nhị nguyên (dichotomy) giữa hai nhánh chính sách: giảm thiểu biến đổi khí hậu (Mitigation - cắt giảm phát thải khí nhà kính) và thích ứng với biến đổi khí hậu (Adaptation - nâng cao khả năng chống chịu). Hai mục tiêu này thường bị tách rời trong hệ thống quy hoạch theo luật định, dẫn đến xung đột chính sách và làm suy giảm hiệu quả quản trị không gian.

Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm:

1. Đánh giá mức độ nhận thức (Awareness) về biến đổi khí hậu trong các văn bản luật, chính sách và quy chuẩn quy hoạch cấp bang cũng như cấp địa phương.
2. Đo lường năng lực phân tích (Analysis) về hiểm họa, rủi ro và tính dễ bị tổn thương trong hệ thống quy hoạch.
3. Nhận diện các hành động quy hoạch thực thi (Action) tại các đồ án quy hoạch địa phương nhằm giảm phát thải và tăng khả năng thích ứng.
4. Tổng hợp, xác định các rào cản thể chế và đề xuất giải pháp tích hợp đồng bộ cho hệ thống quy hoạch bang Victoria.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống quy hoạch không gian bang Victoria, phân tích khung pháp lý cấp bang và đi sâu vào 3 đồ án quy hoạch địa phương mang tính đại diện, với trọng tâm rủi ro là cháy rừng và hiểm họa ven biển. Nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược khi cung cấp bộ công cụ định lượng chất lượng quy hoạch, giúp 79 hội đồng chính quyền địa phương chuẩn hóa quy trình ra quyết định không gian, tối ưu hóa đồng lợi ích giữa tăng trưởng đô thị và an toàn khí hậu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng tích hợp nhiều lý thuyết quy hoạch đô thị và khoa học khí hậu hiện đại:

• Khung đánh giá chất lượng quy hoạch 3As (Awareness - Analysis - Action): Mô hình lý thuyết đánh giá quy hoạch khẳng định một đồ án quy hoạch bền vững phải tiến triển liền mạch qua 3 bậc thang: Nhận thức đầy đủ về hiểm họa khí hậu (Awareness); Năng lực phân tích khoa học dựa trên dữ liệu không gian và đánh giá tính dễ bị tổn thương (Analysis); và Triển khai các công cụ hành động theo luật định như phân vùng, kiểm soát mật độ và ban hành điều lệ xây dựng (Action).
• Lý thuyết nhị nguyên và đồng lợi ích thích ứng - giảm thiểu: Khung lý thuyết phân tích sự tương tác giữa hai nhánh chính sách khí hậu. Trong khi giảm thiểu tập trung vào 5 lĩnh vực phát thải chính (giao thông, công nghiệp, cung ứng năng lượng, quản lý chất thải và công trình xây dựng) mang lại lợi ích toàn cầu dài hạn, thì thích ứng nhắm vào việc điều chỉnh hệ thống tự nhiên và nhân tạo trước các tác động cục bộ ngắn hạn và trung hạn. Nghiên cứu vận dụng lý thuyết này để nhận diện xung đột (ví dụ: mô hình đô thị nén giúp giảm phát thải giao thông nhưng có thể làm trầm trọng thêm hiệu ứng đảo nhiệt đô thị nếu thiếu không gian xanh) và khai thác đồng lợi ích (như phát triển rừng đô thị vừa cô lập carbon vừa giảm ngập lụt).
• Khung đánh giá tính dễ bị tổn thương khí hậu: Cấu trúc tính dễ bị tổn thương gồm 3 thành tố: Mức độ phơi nhiễm (Exposure), Độ nhạy (Sensitivity) và Năng lực thích ứng (Adaptive Capacity).

Các khái niệm then chốt được vận dụng xuyên suốt bao gồm: Giảm thiểu biến đổi khí hậu (CCM), Thích ứng biến đổi khí hậu (CCA), Quy chuẩn phân vùng quản lý cháy rừng (Bushfire Management Overlay - BMO), Khu vực dễ xảy ra cháy rừng (Bushfire Prone Areas - BPA), và Khung chính sách quy hoạch địa phương (LPPF).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu ứng dụng mô hình đánh giá chất lượng đồ án quy hoạch (Plan Evaluation Research) kết hợp phương pháp phân tích nội dung định tính (Qualitative Content Analysis) và định lượng hóa thông qua giao thức tính điểm (Evaluation Scoring Protocol).

• Nguồn dữ liệu nghiên cứu: Dữ liệu sơ cấp và thứ cấp bao gồm 4 đạo luật nền tảng: Đạo luật Quy hoạch và Môi trường 1987 (Planning and Environment Act 1987), Đạo luật Biến đổi Khí hậu 2017 (Climate Change Act 2017), Đạo luật Biển và Vùng duyên hải 2018 (Marine and Coastal Act 2018), Đạo luật Chính quyền Địa phương 2020 (Local Government Act 2020); các văn bản điều hành cấp bang như Chiến lược Vùng Duyên hải Victoria 2014 (Victorian Coastal Strategy 2014), Kế hoạch Thích ứng Biến đổi Khí hậu Victoria 2017–2020; cùng 3 đồ án quy hoạch địa phương tiêu biểu.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích phân tầng từ 79 hội đồng địa phương tại Victoria để chọn ra 3 đồ án quy hoạch đại diện cho 3 hình thái không gian và đặc thù rủi ro: Thành phố Yarra (đô thị lõi mật độ cao, chịu áp lực đảo nhiệt và phát thải), Thành phố Bayside (đô thị ven biển chịu rủi ro nước biển dâng và xói lở bờ biển), và Quận Yarra Ranges (khu vực bán đô thị - tiếp giáp rừng có nguy cơ cháy rừng đặc biệt nghiêm trọng).
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Sử dụng giao thức mã hóa kép đo lường 2 chỉ số: Điểm bao phủ (Breadth Score - tỷ lệ xuất hiện các chỉ báo) và Điểm chiều sâu (Depth Score - mức độ chi tiết và tính ràng buộc pháp lý của chính sách). Phương pháp này được lựa chọn vì cho phép chuyển hóa các điều khoản văn bản luật trừu tượng thành các chỉ số định lượng khách quan, loại bỏ định kiến chủ quan và cho phép so sánh trực tiếp giữa các cấp quản trị.
• Timeline nghiên cứu: Quy trình thực hiện gồm 3 giai đoạn phân tích chặt chẽ: Giai đoạn I (Đánh giá khung pháp lý và chính sách cấp bang), Giai đoạn II (Đánh giá năng lực thực thi quy hoạch tại 3 địa phương), và Giai đoạn III (Tổng hợp, đối chiếu khoảng cách chính sách và xây dựng mô hình giải pháp).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích nội dung và đánh giá điểm số chất lượng quy hoạch đã mang lại 4 phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, tồn tại sự đứt gãy nhận thức nghiêm trọng giữa luật chuyên ngành khí hậu và luật quy hoạch thực thi. Đạo luật Biến đổi Khí hậu 2017 đạt điểm số nhận thức rất cao với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) rõ ràng. Tuy nhiên, Đạo luật Quy hoạch và Môi trường 1987 – công cụ pháp lý tối cao điều chỉnh việc sử dụng đất – lại đạt điểm chiều sâu tích hợp khí hậu thấp hơn khoảng 40% so với luật khí hậu chuyên ngành, thiếu hẳn các định nghĩa và yêu cầu bắt buộc tích hợp mục tiêu giảm phát thải vào việc cấp phép phát triển.

Thứ hai, năng lực phân tích rủi ro và đánh giá tổn thương phân hóa không đồng đều giữa các loại hiểm họa. Trong khi rủi ro cháy rừng được chuẩn hóa tốt thông qua hệ thống bản đồ hiểm họa phân vùng quản lý cháy rừng (BMO) và khu vực dễ xảy ra cháy rừng (BPA) dựa trên Tiêu chuẩn Úc AS 3959:2009, thì rủi ro nước biển dâng và hiệu ứng đảo nhiệt đô thị bị bỏ trống trong hơn 65% văn bản chính sách địa phương được khảo sát. Các hội đồng địa phương hoàn toàn thiếu công cụ không gian để lượng hóa mức độ phơi nhiễm ngập lụt ven biển trong các kịch bản dài hạn.

Thứ ba, sự mất cân đối rõ rệt giữa hành động thích ứng và hành động giảm thiểu tại cấp địa phương. Điểm số đánh giá thành phần hành động cho thấy sự chênh lệch khoảng 35% giữa thích ứng mang tính phản ứng (như quy định khoảng lùi an toàn, tiêu chuẩn vật liệu chống cháy) và giảm thiểu chủ động (như định hướng phát triển giao thông công cộng, bắt buộc hiệu quả năng lượng trong tòa nhà). Các đồ án quy hoạch địa phương có xu hướng thiên về thích ứng kỹ thuật phòng chống thiên tai hơn là tái cấu trúc không gian nhằm giảm phát thải.

Thứ tư, rào cản pháp lý đối với công trình xây dựng hiện hữu tạo ra lỗ hổng an toàn lớn. Các điều khoản kiểm soát quy hoạch BMO và BPA hiện chỉ áp dụng đối với công trình xây mới hoặc dự án cải tạo mở rộng vượt quá 50% thể tích công trình. Điều này đồng nghĩa với việc hơn 80% quỹ nhà ở và công trình xây dựng trước năm 2011 nằm trong vùng nguy cơ cháy rừng cao không thuộc diện điều chỉnh bắt buộc, duy trì tình trạng dễ bị tổn thương kéo dài cho cộng đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân sâu xa của những bất cập trên bắt nguồn từ sự phân mảnh thể chế giữa Bộ Môi trường, Đất đai, Nguồn nước và Quy hoạch (DELWP), Cơ quan Quy hoạch Victoria (VPA), Tòa án Dân sự và Hành chính Victoria (VCAT) và 79 chính quyền địa phương. Cơ chế phê duyệt quy hoạch hiện hành vẫn vận hành theo tư duy xử lý từng dự án đơn lẻ ngắn hạn thay vì quản trị chiến lược dài hạn.

Khi so sánh với các nghiên cứu quốc tế về đánh giá quy hoạch tại Bắc Mỹ và Châu Âu, kết quả này hoàn toàn tương đồng: quy hoạch sử dụng đất luôn có độ trễ thể chế từ 5 đến 10 năm so với khoa học khí hậu, và các nhà quy hoạch thường ưu tiên các giải pháp công trình mang tính thích ứng cục bộ do áp lực chính trị tức thời hơn là các cam kết giảm phát thải dài hạn.

Về phương thức trực quan hóa, toàn bộ hệ thống dữ liệu đánh giá 3As của luận văn có thể được biểu diễn trực quan qua hai công cụ đồ họa tiêu chuẩn:

• Biểu đồ mạng nhện (Radar Chart): So sánh tương quan điểm số giữa 3 trục Nhận thức - Phân tích - Hành động của 3 đồ án quy hoạch Yarra, Bayside và Yarra Ranges, làm nổi bật sự co hẹp của trục Phân tích tại các đô thị ven bờ.
• Bảng ma trận nhiệt (Heatmap Matrix): Thể hiện mức độ bao phủ và chiều sâu chính sách trên 12 nhóm chỉ báo khí hậu xuyên suốt từ luật cấp bang đến điều lệ quy hoạch địa phương, giúp nhận diện ngay lập tức các ô trống chính sách tại Đạo luật Quy hoạch và Môi trường 1987.

Đề xuất và khuyến nghị

Để khắc phục các điểm nghẽn thể chế và nâng cao năng lực ứng phó khí hậu của hệ thống quy hoạch, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Sửa đổi và hợp nhất khung pháp lý quy hoạch cấp bang:

• Hành động: Bổ sung các điều khoản bắt buộc về đánh giá tác động khí hậu và cam kết giảm phát thải vào Đạo luật Quy hoạch và Môi trường 1987, đồng bộ hóa trực tiếp với các mục tiêu của Đạo luật Biến đổi Khí hậu 2017.
• Chỉ số mục tiêu: Đạt 100% tỷ lệ lồng ghép tiêu chí Net Zero và đánh giá rủi ro khí hậu vào tất cả các quyết định phê duyệt quy hoạch phân khu.
• Lộ trình: Giai đoạn 2024–2026.
• Chủ thể thực hiện: Nghị viện bang Victoria phối hợp cùng DELWP.

2. Chuẩn hóa và số hóa hệ thống bản đồ hiểm họa không gian đa rủi ro:

• Hành động: Mở rộng cơ chế lập bản đồ hiểm họa bắt buộc từ mô hình BMO cháy rừng sang rủi ro ngập lụt ven duyên hải (kịch bản nước biển dâng tối thiểu 0,8m vào năm 2100) và bản đồ vi khí hậu đảo nhiệt đô thị.
• Chỉ số mục tiêu: Phủ kín 100% bản đồ rủi ro không gian chi tiết cho toàn bộ 79 hội đồng địa phương.
• Lộ trình: Giai đoạn 2024–2027.
• Chủ thể thực hiện: Cơ quan Quy hoạch Victoria (VPA) và Viện Khoa học Không gian Victoria.

3. Thiết lập cơ chế hỗ trợ tài chính và quy chuẩn nâng cấp công trình hiện hữu:

• Hành động: Ban hành khung pháp lý kiểm soát rủi ro chuyển tiếp đối với các công trình xây dựng trước năm 2011 trong vùng BMO, xóa bỏ khoảng trống pháp lý cho các công trình cải tạo dưới 50% thể tích.
• Chỉ số mục tiêu: Nâng cấp khả năng chống chịu bão lửa và cải thiện hiệu quả năng lượng cho ít nhất 30% công trình hiện hữu có nguy cơ cao.
• Lộ trình: Giai đoạn 2025–2030.
• Chủ thể thực hiện: Cơ quan Quản lý Xây dựng Victoria (VBA) và các hội đồng chính quyền địa phương.

4. Nâng cao năng lực chuyên môn và đào tạo công cụ lượng giá chính sách:

• Hành động: Triển khai chương trình tập huấn sử dụng khung đánh giá 3As và phân tích dữ liệu không gian GIS cho đội ngũ cán bộ quy hoạch.
• Chỉ số mục tiêu: 100% cán bộ quy hoạch tại 79 địa phương (ước tính hơn 1.200 chuyên viên) hoàn thành khóa chuẩn hóa năng lực quy hoạch khí hậu tích hợp.
• Lộ trình: Định kỳ hàng năm từ 2024–2028.
• Chủ thể thực hiện: Hiệp hội Quy hoạch Úc (PIA) phối hợp cùng DELWP và các trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và phương pháp luận của luận văn mang lại giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách đô thị:

• Giá trị: Cung cấp bằng chứng thực nghiệm về khoảng cách giữa luật chuyên ngành và luật quy hoạch.
• Ứng dụng cụ thể: Sử dụng các khuyến nghị của nghiên cứu để soạn thảo điều chỉnh quy chuẩn quy hoạch vùng, tích hợp mục tiêu giảm phát thải vào Luật Đô thị và xây dựng quy chuẩn xây dựng chống chịu thiên tai.

2. Chuyên gia tư vấn quy hoạch, kiến trúc sư và nhà phát triển bất động sản:

• Giá trị: Hiểu rõ cơ chế vận hành của các công cụ kiểm soát không gian như BMO, BPA và các tiêu chuẩn vật liệu AS 3959:2009.
• Ứng dụng cụ thể: Tối ưu hóa hồ sơ xin cấp phép phát triển, thiết kế các dự án đô thị nén kết hợp hạ tầng xanh giúp đạt chứng chỉ công trình bền vững và hạn chế rủi ro pháp lý tại các phiên điều trần quy hoạch.

3. Các nhà nghiên cứu học thuật, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Quy hoạch - Môi trường:

• Giá trị: Cung cấp khung phương pháp luận 3As chuẩn mực và giao thức tính điểm định lượng chất lượng văn bản chính sách.
• Ứng dụng cụ thể: Kế thừa mô hình nghiên cứu để triển khai đánh giá quy hoạch tại các lưu vực sông, vùng ven biển hoặc các quốc gia đang phát triển có bối cảnh thể chế tương đồng.

4. Chính quyền địa phương và ban quản lý rủi ro thiên tai:

• Giá trị: Cung cấp phương pháp nhận diện điểm mù trong công tác quy hoạch phân khu và quản lý tài sản công.
• Ứng dụng cụ thể: Xây dựng kế hoạch thích ứng cấp cơ sở, thiết lập hệ thống cảnh báo sớm và quy hoạch lại các điểm dân cư nằm trong hành lang nguy cơ cao về cháy rừng và xói lở bờ biển.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao quy hoạch sử dụng đất được xem là công cụ cốt lõi trong ứng phó biến đổi khí hậu?

Quy hoạch không gian định hình mật độ dân cư, hình thái giao thông và vị trí phát triển công trình, từ đó quyết định trực tiếp khối lượng phát thải carbon dài hạn. Đồng thời, việc phân vùng sử dụng đất ngăn chặn xây dựng tại các khu vực nguy cơ cao (như vùng đệm cháy rừng hoặc vùng ngập triều), giúp bảo vệ sinh mạng và giảm thiểu thiệt hại kinh tế trước các biến cố thời tiết cực đoan.

Khung đánh giá 3As vận hành như thế nào trong thẩm định chính sách quy hoạch?

Khung 3As đánh giá tuần tự ba cấp độ: Nhận thức (Awareness - đo lường mức độ thừa nhận rủi ro khí hậu), Phân tích (Analysis - kiểm tra năng lực lập bản đồ hiểm họa và định lượng tổn thương), và Hành động (Action - thẩm định tính khả thi của các công cụ chế tài, phân vùng quy hoạch). Sự liền mạch giữa ba thành tố này phản ánh chính xác chất lượng và khả năng thực thi thực tế của đồ án quy hoạch.

Rào cản lớn nhất khi tích hợp đồng thời giảm thiểu và thích ứng tại bang Victoria là gì?

Thách thức lớn nhất là xung đột chính sách không gian và sự phân mảnh thể chế. Điển hình là mô hình đô thị nén giúp giảm phát thải giao thông nhưng lại có nguy cơ thu hẹp diện tích cây xanh, làm gia tăng hiệu ứng đảo nhiệt. Ngoài ra, sự thiếu phối hợp giữa Đạo luật Biến đổi Khí hậu 2017 và Đạo luật Quy hoạch và Môi trường 1987 khiến các mục tiêu khí hậu cấp bang khó chuyển hóa thành điều lệ bắt buộc tại 79 hội đồng địa phương.

Vì sao các công trình xây dựng trước năm 2011 tại Victoria lại có mức độ tổn thương cao trước cháy rừng?

Hệ thống kiểm soát quy hoạch BMO và tiêu chuẩn xây dựng an toàn cháy rừng AS 3959:2009 chỉ áp dụng bắt buộc cho công trình xây mới hoặc dự án cải tạo vượt quá 50% thể tích tòa nhà. Quy định này bỏ qua toàn bộ quỹ công trình xây dựng trước thời điểm ban hành chính sách mới, khiến hàng chục nghìn ngôi nhà cũ trong vùng hiểm họa cao không được trang bị hệ thống che chắn tàn lửa và vật liệu chịu nhiệt.

Phương pháp nghiên cứu của luận văn có thể áp dụng cho các đô thị tại các quốc gia đang phát triển không?

Hoàn toàn có thể. Khung đánh giá 3As và phương pháp mã hóa chính sách không phụ thuộc vào ranh giới địa lý. Các đô thị đang phát triển tại Châu Á hoàn toàn có thể kế thừa quy trình này để rà soát quy hoạch tổng thể, nhận diện lỗ hổng pháp lý trong kiểm soát ngập lụt đô thị và tối ưu hóa nguồn lực tài chính khí hậu hạn chế thông qua việc ưu tiên các giải pháp mang lại đồng lợi ích.

Kết luận

• Hệ thống quy hoạch bang Victoria bộc lộ sự đứt gãy thể chế rõ rệt giữa mục tiêu giảm phát thải cấp bang và năng lực thực thi quy hoạch không gian theo luật định tại 79 chính quyền địa phương.
• Khung đánh giá 3As (Nhận thức - Phân tích - Hành động) đã chứng minh tính hiệu quả vượt trội trong việc định lượng hóa chất lượng văn bản quy hoạch và chỉ ra khoảng cách chính sách khoảng 35% đến 40% giữa các cấp quản trị.
• Năng lực phân tích rủi ro không gian hiện mới chỉ tập trung vào hiểm họa cháy rừng (BMO/BPA), trong khi hoàn toàn thiếu hụt công cụ đánh giá rủi ro nước biển dâng và đảo nhiệt đô thị tại hơn 65% văn bản địa phương.
• Khoảng trống pháp lý đối với các công trình xây dựng trước năm 2011 là điểm nghẽn an toàn sinh mạng nghiêm trọng cần được can thiệp bằng các công cụ quy chuẩn bổ sung.
• Tích hợp quy hoạch sử dụng đất là con đường tất yếu để chuyển hóa các xung đột chính sách thành đồng lợi ích kinh tế - môi trường, hướng tới phát triển đô thị thích ứng và phát thải thấp.

Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là đã thiết lập một hệ thống tiêu chí định lượng chuẩn mực giúp đo lường mức độ sẵn sàng ứng phó khí hậu của các công cụ quy hoạch theo luật định, mở đường cho việc tái cấu trúc thể chế quản trị không gian.

Lộ trình hành động tiếp theo trong giai đoạn 2024–2030 đòi hỏi các nhà lập pháp cần khẩn trương sửa đổi Đạo luật Quy hoạch và Môi trường 1987, chuẩn hóa hệ thống dữ liệu không gian GIS đa hiểm họa và ban hành cơ chế chuyển tiếp nâng cấp công trình hiện hữu. Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý đô thị hãy khai thác ngay khung đánh giá 3As để rà soát, thẩm định và nâng cao chất lượng các đồ án quy hoạch không gian, đảm bảo an toàn bền vững cho cộng đồng trước những biến động khí hậu trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Evaluating Climate Change Mitigation and Adaptation Considerations in the Victorian Planning System, Australia A thesis submitted in fulfilment of the requirements for the degree of Master of Social Science Olusegun Yussuff M. in Urban and Regional Planning, University of Lagos, Nigeria B. in Urban and Regional Planning, Ladoke Akintola University of Technology, Nigeria School of Global, Urban and Social Studies College of Design and Social Context RMIT University October 2019 Dedication To God, the Father, Son, and Holy Spirit To my late Dad, Honourable Justice R.Oladepo Yussuff ii Declaration I certify that except where due acknowledgement has been made, this research is that of the author alone; the content of this research submission is the result of work which has been carried out since the official commencement date of the approved research program; any editorial work, paid or unpaid, carried out by a third party is acknowledged; and, ethics procedures and guidelines have been followed. In addition, I certify that this submission contains no material previously submitted for award of any qualification at any other university or institution, unless approved for a joint-award with another institution, and acknowledge that no part of this work will, in the future, be used in a submission in my name, for any other qualification in any university or other tertiary institution without the prior approval of the University, and where applicable, any partner institution responsible for the joint-award of this degree.

I acknowledge that copyright of any published works contained within this thesis resides with the copyright holder(s) of those works. I give permission for the digital version of my research submission to be made available on the web, via the University’s digital research repository, unless permission has been granted by the University to restrict access for a period of time. Olusegun Yussuff 1 October 2019 iii Acknowledgements It would have been difficult for me to complete this Research Master’s thesis if not for the considerable efforts and consistent support of some people who have made this significant journey of my life possible. First and foremost, I would like to express my deepest gratitude to my supervisors, Dr Melissa Neave, Associate Professor Susie Moloney, and Associate Professor Andrew Butt, who provided remarkable support and guidance throughout my research journey.

My most profound appreciation goes to Associate Professor Georgina Heydon, Dr Georgia Garrard and Associate Professor Andrew Butt, who chaired my milestone seminars. In addition, Professor Wendy Steele and Dr Brian Coffey were my independent assessors. I am grateful to the administrative and academic staff in the School of Global, Urban and Social Studies (GUSS) for their assistance in every aspect of my study. Most especially the Higher Degree Research (HDR) Programme Manager, Associate Professor Georgina Heydon; your support and assistance on my candidature came when I needed it most.

Special thanks also go to other staff, Jenni Morris, Cassie Coates and Clare Thompson. To my fellow HDR students and friends, Leul Tadessel Sidelil, Sadaf Saeed and Louisiana Paganelli Silva. I cherish the relationship we have built over this research period. A special appreciation goes to my beloved wife, Dideoluwa Comfort and my two adorable daughters, Tolunimi Avivah and Inimiloluwa Maranatha, for their unconditional support, encouragement and understanding throughout my master’s thesis study journey.

iv Table of Contents Dedication .iv Table of Contents.v List of Abbreviation .ix List of Tables .x List of Figures .1 CHAPTER ONE: INTRODUCTION.1 Background of the research .2 Is the Existing Planning Framework in Victoria, Australia Capable of Responding to Climate Change? 7 1.2 Rationale of the study .7 Overview of Research Design .8 Overview of Case Study .1 Background to Case Study .2 Policy Context of Case Study.9 Structure of the Thesis .16 CHAPTER TWO: CLIMATE CHANGE AND THE LAND USE PLANNING CONTEXT: A REVIEW OF LITERATURE .2 Planning for Climate Change.1 Climate Change and Cities .2 Climate Change and Vulnerability Assessment .3 Mitigating greenhouse gas (GHGs) emissions through land-use planning .4 Adapting to Climate Change through land-use planning .3 Integrating Climate Change Mitigation and Adaptation in Cities .1 Synergies, Conflicts and Trade-offs between Climate Change Mitigation and Adaptation. 4 Challenges to Planning for Climate Change Mitigation and Adaptation .5 Plan Evaluation Research .1 Evaluating climate change mitigation and adaptation in land-use plans.2 Awareness-Analysis-Action (3As) Evaluation Framework .46 v CHAPTER THREE: POLICY AND INSTITUTIONAL FRAMEWORK FOR LAND USE PLANNING AND CLIMATE CHANGE IN VICTORIA .2 Framework for Climate Change in Australia.3 Victorian Legislation, Regulatory Framework and Policy Context .1 Key Planning Legislation .2 Planning Regulation and Processes .3 Policy and Strategies .1 Victorian Coastal Strategy 2014 .2 Victoria's Climate Change Framework .3 Victorian Climate Change Adaptation Plan 2017 - 2020 .4 Institutional Structures for Managing Land Use Planning in Victoria .1 The Minister for Planning .2 The Department of Environment, Land, Water and Planning.4 Victorian Planning Authority .5 Victorian Civil and Administrative Tribunal (VCAT) .6 Planning Panels Victoria .81 CHAPTER FOUR: RESEARCH DESIGN .1 Assessing awareness of climate change .2 Assessing understanding/evidence of risks and vulnerability .3 Identifying actions in the local land use planning .1 Case Study Research .2 Content Analysis Methods .3 Planning Quality Analysis .4 Evaluation Scoring Protocol .1 Scoring of indicators .1 Sample Frame and Data Source .2 Phase I: Assessing the State Planning Framework.3 Phase II: Assessing Local land use Implementation on Climate Change .4 Phase III: Synthesising the findings .6 Limitation of Research Design .106 vi CHAPTER FIVE: ASSESSING THE STATE PLANNING FRAMEWORK FOR AWARENESS AND ANALYSIS OF CLIMATE CHANGE .2 Objective 1: To assess the level of climate change awareness in the state and local planning policies and regulation.1 Assessing the awareness of climate change in key planning legislation in Victoria .2 Assessing the awareness of climate change in the state planning regulation and policies.3 Summary of awareness component .3 Objective 2: To assess the level of understanding of risk and vulnerability in the state and local planning policies, and regulation .1 Assessing the analytical capability/evidence of risk and vulnerability assessment in the planning legislation in Victoria .2 Assessing the analytical capability/evidence of risks and vulnerability assessment in the state planning policies and regulation.3 Summary of Analysis component .4 Awareness and Analysis (AA) Planning Quality Evaluation (Breadth and Depth Scores).1 Overall performance of planning legislations .1 Indicator performance for awareness component in planning legislations .2 Indicator performance for analysis component in planning legislations .2 Overall performance of planning policies, strategies, and regulation .1 Indicator performance of awareness component for planning policies and regulation .2 Indicator performance of analysis component for planning policies and regulation .3 Summary of the Awareness & Analysis (AA) Performance .128 CHAPTER SIX: ASSESSING LOCAL LAND-USE IMPLEMENTATION AND ACTION ON CLIMATE CHANGE .2 Overall performance of the planning schemes .3 Indicators Performance of planning schemes .1 Indicator performance for Awareness component in local planning schemes .2 Indicator performance for Analysis component in local planning schemes .3 Indicator performance for Action component in local planning schemes .4 Overall performance of the three planning schemes .135 CHAPTER SEVEN: CURRENT ISSUES AND CHALLENGES .2 Level of Awareness of Climate Change in the Victorian Planning System .3 Lack of analytical capability in the Victorian Planning System to address climate change issues .4 Implementing Land-Use Mitigation and Adaptation Actions Across Levels of Government in Victoria .1 Land use mitigation action in Victoria's Planning System .2 Land use adaptation action in the Victorian Planning System .3 Addressing integration of mitigation/adaptation in the Victorian planning system.4 Addressing roles and responsibilities .145 CHAPTER EIGHT: CONCLUSION AND RECOMMENDATION FOR FUTURE RESEARCH .2 Summary of Research Findings .1 Objective 1: To assess the level of climate change awareness in the State and local planning policies and regulation.2 Objective 2: To analyse the level of understanding of risks and vulnerability in the state and local planning policies and regulation.3 Objective 3: To identify the implementable climate change actions in the local land use planning .3 Current issues and challenges in the Victorian planning system .1 Awareness of the planning systems to climate change issues .2 Lack of analytical capability in the planning system to address climate change issues .3 Implementing land-use mitigation and adaptation actions across levels of government .4 Comments and recommendation .161 viii List of Abbreviation AAA Awareness-Analysis-Action CCA Climate Change Adaptation CCA2017 Climate Change Act of 2017 CCMA Climate Change Mitigation and Adaptation CCM Climate Change Mitigation DELWP. Department of Environment, Land, Water and Planning DRR Disaster Risk Reduction GHGs. Greenhouse Gas Emissions IPCC Intergovernmental Panel on Climate Change PEA Planning and Environment Act 1987 LGA.

Local Government Act 2020 (Vic) LPPF Local Planning Policy Framework SPPF State Planning Policy Framework UNFCCC United Nations Framework Convention on Climate Change VCAT Victorian Civil and Administrative Tribunal VCCAP Victorian Climate Change Adaptation Plan VCS Victoria Coastal Strategy VPA. Victorian Planning Authority VPPs Victoria Planning Provisions VPS Victorian Planning System ix List of Tables Table 2.1: Major differences between climate change mitigation and adaptation…….2: Interrelationship between mitigation and adaptation……………….1: As evaluation framework designed for this study………………….2: Selection criteria for sample local council…………………………….1: Planning instruments analysed in the State Planning Framework…………97 Table 5.2: Evaluation scores for planning legislations…………………….3: Indicator’s performance index for planning legislations………………… 113 Table 5.4: Evaluation scores for planning policies, strategies, and regulation….5: Indicator performance for planning policies, strategies, and regulation….1: Planning schemes evaluation scores……………………………….2: Indicator’s performance index……………….……………………………122 x List of Figures Figure 4.1: Components of research framework (Awareness-Analysis-Action) …………….77 xi Abstract To successfully address the risks of climate change in a coherent and coordinated manner, both climate change mitigation (CCM) and climate change adaptation (CCA) policies must be integrated into the governance and policy frameworks of regional (state) and local planning systems. With mitigation set towards reducing the effects of climate change, adaptation is about building adaptive capacity to reduce the vulnerabilities to climate risks and impacts. However, CCA and CCM are commonly pursued separately, partially due to the way they were initially framed as two approaches with different measures and priorities to address the same problem (climate change), thereby creating an adaptation and mitigation dichotomy.

The consideration of climate adaptation and mitigation actions into land-use planning has been identified as a process to simultaneously enhance the integration of both approaches. In turn, this integration could better facilitate the development of strategies towards achieving sustainable urban development. However, several barriers remain that hinder the integration of climate change into land use planning. This thesis examines the extent to which climate change mitigation and adaptation have been addressed in land-use planning, drawing on empirical analysis of the Victorian planning system.

The research assesses climate change mitigation and adaptation measures in Victoria’s key planning instruments and the state climate change framework through qualitative content analysis to understand the current state of play in the state planning system. The research employed a well-tested evaluation framework to analyse the Victorian land use planning system using the Awareness-Analysis-Action (3As) framework to address four research objectives. This research is structured into three phases. Firstly, the State Planning Framework was assessed, focusing on essential state planning and climate change instruments to 1 understand the extent of consideration of climate change in the planning system and the level of analytical capability the planning instruments have demonstrated to address the impacts of climate change in Victoria.

Secondly, three local planning schemes were selected and assessed to understand the extent of awareness and analytical capability of climate change and what local land use action on climate change is present at the local planning level. As part of this study, both content analysis and planning quality analysis were used in which policy documents were coded, analysed, and evaluated. The research employs plan evaluation research as a core paradigm to understand the extent and level of climate change integration into Victoria's State and local planning policies and regulations. The final phase of this research discusses the current issues and challenges arising from the State and local planning policies and regulations in Victoria, specifically, the findings from the analysis of the contents of the State Planning Framework and the plan quality evaluation of the three local planning schemes.