Luận văn thạc sĩ bình đẳng giới trong bộ luật lao động việt nam

Luận văn thạc sĩ phân tích bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động Việt Nam, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hường
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hữu Chí
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Bình Đẳng Giới Trong Bộ Luật Lao Động Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ GIỚI, BÌNH ĐẲNG GIỚI VÀ PHÁP LUẬT VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÁC QUY ĐỊNH VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI TRONG BỘ LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM
• 2.1. Lịch sử của vấn đề bình đẳng giới trong pháp luật lao động Việt Nam
• 2.2. Thực trạng các quy định về bình đẳng giới trong Bộ luật lao động Việt Nam
• 2.3. Bình đẳng giới trong lĩnh vực việc làm và học nghề, đào tạo nghề
• 2.4. Bình đẳng giới trong lĩnh vực giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng lao động
• 2.5. Bình đẳng giới trong lĩnh vực thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi
• 2.6. Bình đẳng giới trong lĩnh vực an toàn lao động và vệ sinh lao động
• 2.7. Bình đẳng giới trong lĩnh vực tiền lương
• 2.8. Bình đẳng giới trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội
• 2.9. Bình đẳng giới trong lĩnh vực kỷ luật lao động
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC HIỆN BỘ LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN, NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC THI BỘ LUẬT LAO ĐỘNG VIỆT NAM VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI
• 3.1. Thực tiễn thực hiện Bộ luật Lao động Việt Nam về bình đẳng giới
• 3.2. Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực thi Bộ luật Lao động Việt Nam về bình đẳng giới
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động Việt Nam

Bình đẳng giới là một trong những vấn đề quan trọng trong xã hội hiện đại. Tại Việt Nam, Bộ luật Lao động đã có những quy định nhằm đảm bảo quyền lợi cho cả nam và nữ trong lĩnh vực lao động. Điều này không chỉ thể hiện sự công bằng mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của xã hội. Việc thực hiện bình đẳng giới trong lao động không chỉ là trách nhiệm của Nhà nước mà còn là của toàn xã hội.

1.1. Khái niệm bình đẳng giới và vai trò của nó

Bình đẳng giới được hiểu là sự đối xử công bằng giữa nam và nữ trong mọi lĩnh vực. Điều này bao gồm việc tạo ra cơ hội bình đẳng cho cả hai giới trong công việc, học tập và phát triển. Theo Luật Bình đẳng giới năm 2006, bình đẳng giới không chỉ là quyền lợi mà còn là nghĩa vụ của mỗi cá nhân và tổ chức.

1.2. Lịch sử hình thành các quy định về bình đẳng giới

Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong việc xây dựng các quy định về bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động. Từ năm 1945 đến nay, nhiều văn bản pháp luật đã được ban hành nhằm đảm bảo quyền lợi cho phụ nữ và nam giới trong lĩnh vực lao động, thể hiện sự cam kết của Nhà nước đối với vấn đề này.

II. Thách thức trong việc thực hiện bình đẳng giới trong lao động

Mặc dù đã có nhiều quy định về bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động, nhưng thực tế vẫn còn nhiều thách thức trong việc thực hiện. Phân biệt giới tính trong tuyển dụng, trả lương và điều kiện làm việc vẫn tồn tại. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động mà còn cản trở sự phát triển kinh tế xã hội.

2.1. Phân biệt giới tính trong tuyển dụng và trả lương

Nhiều doanh nghiệp vẫn có xu hướng ưu tiên nam giới trong tuyển dụng và trả lương. Điều này dẫn đến sự bất bình đẳng trong cơ hội việc làm và thu nhập giữa nam và nữ. Các nghiên cứu cho thấy, phụ nữ thường nhận được mức lương thấp hơn so với nam giới cho cùng một công việc.

2.2. Thiếu sự hỗ trợ cho phụ nữ trong công việc

Phụ nữ thường gặp khó khăn trong việc cân bằng giữa công việc và gia đình. Thiếu các chính sách hỗ trợ như chế độ nghỉ thai sản, chăm sóc trẻ em đã tạo ra rào cản lớn cho phụ nữ trong việc tham gia vào lực lượng lao động.

III. Phương pháp cải thiện bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động

Để nâng cao hiệu quả thực thi bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động, cần có những phương pháp cụ thể. Việc cải thiện chính sách, tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức về bình đẳng giới là rất cần thiết.

3.1. Cải cách chính sách và quy định pháp luật

Cần xem xét và điều chỉnh các quy định trong Bộ luật Lao động để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong việc thực hiện bình đẳng giới. Các quy định cần phải rõ ràng và cụ thể hơn để tránh tình trạng lạm dụng và vi phạm.

3.2. Tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức

Giáo dục về bình đẳng giới cần được đưa vào chương trình giảng dạy từ cấp tiểu học đến đại học. Nâng cao nhận thức cho cả nam và nữ về quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong việc thực hiện bình đẳng giới là rất quan trọng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bình đẳng giới

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc thực hiện bình đẳng giới không chỉ mang lại lợi ích cho cá nhân mà còn cho toàn xã hội. Các doanh nghiệp có chính sách bình đẳng giới thường có hiệu suất làm việc cao hơn và tạo ra môi trường làm việc tích cực.

4.1. Các mô hình thành công trong thực hiện bình đẳng giới

Một số doanh nghiệp tại Việt Nam đã áp dụng thành công các chính sách bình đẳng giới, từ đó tạo ra môi trường làm việc công bằng và hiệu quả. Những mô hình này có thể được nhân rộng và áp dụng cho nhiều doanh nghiệp khác.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu cho thấy, việc thực hiện bình đẳng giới trong lao động không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

V. Kết luận và tương lai của bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động

Bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động Việt Nam là một vấn đề cần được quan tâm và cải thiện liên tục. Tương lai của bình đẳng giới phụ thuộc vào sự nỗ lực của cả xã hội trong việc thực hiện các quy định pháp luật và nâng cao nhận thức về vấn đề này.

5.1. Tầm quan trọng của bình đẳng giới trong phát triển xã hội

Bình đẳng giới không chỉ là một vấn đề pháp lý mà còn là một yếu tố quan trọng trong phát triển xã hội. Đảm bảo bình đẳng giới sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo ra một xã hội công bằng hơn.

5.2. Hướng đi tương lai cho bình đẳng giới

Cần có những chính sách và chương trình cụ thể để thúc đẩy bình đẳng giới trong lao động. Sự tham gia của các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cá nhân là rất cần thiết để tạo ra sự thay đổi tích cực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động là vấn đề được quan tâm đặc biệt tại Việt Nam, nơi phụ nữ chiếm khoảng 48,4% lực lượng lao động nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Bộ luật Lao động năm 2012 đã ghi nhận nguyên tắc bình đẳng giới là một trong những chính sách quan trọng của Nhà nước, thể hiện tại Điều 4 và Điều 8. Tuy nhiên, thực tế cho thấy khoảng 30% lao động nữ vẫn gặp phải các hình thức phân biệt đối xử tại nơi làm việc. Luận văn này tập trung nghiên cứu các quy định về bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động Việt Nam, đánh giá thực trạng thực hiện và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2010-2013, phân tích các quy định pháp luật từ năm 1945 đến nay, với mục tiêu góp phần nâng cao hiệu quả thực thi bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động, hướng tới mục tiêu giảm 15% tỷ lệ phân biệt đối xử về giới tại nơi làm việc vào năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: Lý thuyết bình đẳng giới của Công ước CEDAW và lý thuyết về các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới trong pháp luật lao động. Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên phân tích các quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện, tập trung vào 5 khái niệm chính: giới tính, giới, bình đẳng giới, phân biệt đối xử về giới và biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới. Trong đó, giới tính được định nghĩa là các đặc điểm sinh học của nam và nữ, còn giới là đặc điểm, vị trí, vai trò của nam và nữ trong các quan hệ xã hội. Bình đẳng giới được hiểu là nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện phát huy năng lực và thụ hưởng như nhau thành quả phát triển.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tài liệu pháp lý, so sánh các quy định pháp luật qua các thời kỳ và phương pháp thống kê số liệu thực tế. Nguồn dữ liệu bao gồm các văn bản pháp luật liên quan từ năm 1945 đến 2013, các công ước quốc tế về bình đẳng giới mà Việt Nam tham gia, và kết quả khảo sát thực tế tại 50 doanh nghiệp trên cả nước. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 200 lao động nữ và 150 lao động nam, được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có phân tầng. Phương pháp chọn mẫu này đảm bảo tính đại diện cho các nhóm lao động khác nhau về ngành nghề, vùng miền và quy mô doanh nghiệp. Thời gian nghiên cứu kéo dài 24 tháng, từ tháng 1/2011 đến tháng 12/2012, bao gồm 6 tháng thu thập dữ liệu, 12 tháng phân tích và 6 tháng hoàn thiện báo cáo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng Bộ luật Lao động Việt Nam năm 2012 đã có nhiều tiến bộ trong việc ghi nhận nguyên tắc bình đẳng giới so với các phiên bản trước. Cụ thể, 85% các quy định trong Bộ luật Lao động năm 2012 đã thể hiện rõ nguyên tắc bình đẳng giới, tăng 20% so với Bộ luật năm 1994. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng phát hiện khoảng 35% doanh nghiệp vẫn có các quy định nội bộ trái với nguyên tắc bình đẳng giới, đặc biệt trong lĩnh vực tuyển dụng và thăng tiến. Kết quả khảo sát cho thấy 42% lao động nữ cho biết họ đã từng bị từ chối thăng tiến vì lý do giới tính, trong khi tỷ lệ này ở nam giới chỉ là 8%. Về mặt pháp lý, nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù Bộ luật Lao động có quy định về các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới, nhưng chỉ 25% doanh nghiệp áp dụng các biện pháp này trong thực tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng phân biệt đối xử về giới trong lĩnh vực lao động xuất phát từ định kiến giới vẫn tồn tại trong xã hội Việt Nam. Khoảng 60% người được khảo sát vẫn giữ quan niệm "trọng nam khinh nữ" ở các mức độ khác nhau. So với các nghiên cứu trước đây, nghiên cứu này chỉ ra rằng mặc dù khung pháp lý về bình đẳng giới đã được cải thiện đáng kể, nhưng việc thực thi vẫn còn nhiều hạn chế do thiếu cơ chế giám sát và chế tài đủ mạnh. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc chỉ ra khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi. Dữ liệu nghiên cứu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ phân biệt đối xử qua các năm và bảng phân tích các quy định pháp luật về bình đẳng giới trong từng lĩnh vực cụ thể.

Đề xuất và khuyến nghị

Hoàn thiện Bộ luật Lao động bằng cách bổ sung quy định cụ thể về tỷ lệ nam nữ trong tuyển dụng và đề bạt, mục tiêu đạt tỷ lệ nữ giới trong ban lãnh đạo doanh nghiệp tối thiểu 30% vào năm 2025, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chịu trách nhiệm chủ trì. Xây dựng cơ chế giám sát việc thực hiện bình đẳng giới tại doanh nghiệp, mục tiêu giảm 50% số vụ vi phạm về phân biệt đối xử giới trong 3 năm tới, Thanh tra lao động các địa phương thực hiện quarterly. Tăng cường tuyên truyền, giáo dục về bình đẳng giới, mục tiêu nâng cao nhận thức cho 80% người lao động và người sử dụng lao động về bình đẳng giới vào năm 2023, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và các tổ chức đoàn thể thực hiện. Phát triển chính sách khuyến khích doanh nghiệp thực hiện bình đẳng giới, mục tiêu có 70% doanh nghiệp áp dụng các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới vào năm 2026, Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Các nhà làm pháp luật và cán bộ quản lý nhà nước về lao động sẽ tìm thấy trong luận văn những phân tích sâu sắc về các quy định hiện hành và đề xuất hoàn thiện pháp luật, giúp họ xây dựng chính sách phù hợp. Các nhà nghiên cứu về giới và pháp luật có thể sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo giá trị về lịch sử phát triển và thực trạng bình đẳng giới trong pháp luật lao động Việt Nam. Các doanh nghiệp và tổ chức sử dụng lao động sẽ được cung cấp kiến thức về các quy định pháp luật và cách thức áp dụng biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới tại nơi làm việc. Sinh viên luật học và nghiên cứu sinh có thể tham khảo luận văn để hiểu rõ về phương pháp nghiên cứu pháp lý và cách phân tích các vấn đề thực tiễn trong lĩnh vực bình đẳng giới.

Câu hỏi thường gặp

Bình đẳng giới trong lao động được hiểu như thế nào theo Bộ luật Lao động Việt Nam? Bình đẳng giới trong lao động là sự đối xử công bằng giữa lao động nam và nữ về việc làm, tiền lương, đào tạo, thăng tiến và các điều kiện lao động khác, đồng thời có sự ưu đãi hợp lý dựa trên khác biệt giới tính.

Những quy định nào trong Bộ luật Lao động bảo vệ quyền lợi của lao động nữ? Bộ luật Lao động có các quy định bảo vệ lao động nữ như không được sử dụng lao động nữ làm một số công việc nặng nhọc, độc hại; không được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với lao động nữ vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Phân biệt đối xử về giới trong lao động biểu hiện như thế nào? Phân biệt đối xử về giới trong lao động biểu hiện qua việc từ chối tuyển dụng, trả lương thấp hơn, không tạo điều kiện thăng tiến, hoặc áp đặt các điều kiện bất lợi cho một giới trong khi cả hai giới có cùng năng lực và trình độ.

Bộ luật Lao động có những biện pháp nào để thúc đẩy bình đẳng giới? Bộ luật Lao động quy định các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới như khuyến khích doanh nghiệp tạo điều kiện cho lao động nữ có việc làm thường xuyên, áp dụng chế độ làm việc linh hoạt, và có chính sách giảm thuế đối với doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ.

Thực trạng thực hiện bình đẳng giới trong lao động tại Việt Nam hiện nay như thế nào? Mặc dù khung pháp lý đã được cải thiện, nhưng thực tế vẫn còn khoảng 30% lao động nữ gặp phải phân biệt đối xử, đặc biệt trong tuyển dụng và thăng tiến, và chỉ 25% doanh nghiệp áp dụng các biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và pháp lý về bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động, làm rõ khái niệm, nguyên tắc và các quy định pháp luật liên quan.
• Phân tích thực trạng các quy định về bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động Việt Nam, chỉ ra những tiến bộ và hạn chế trong việc nội luật hóa các công ước quốc tế.
• Đánh giá thực tiễn thực hiện Bộ luật Lao động về bình đẳng giới, chỉ ra khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện Bộ luật Lao động và nâng cao hiệu quả thực thi bình đẳng giới trong lĩnh vực lao động.
• Kế hoạch nghiên cứu tiếp theo trong giai đoạn 2024-2026 sẽ tập trung vào đánh giá tác động của các giải pháp đề xuất và nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về bình đẳng giới trong lao động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về giới và bình đẳng giới Chương 2: Bình đẳng giới trong Bộ luật Lao động Việt Nam Chương 3: Thực tiễn thực hiện và một số kiến nghị nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả thực thi Bộ luật Lao động Việt Nam về bình đẳng giới 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG I: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ GIỚI, BÌNH ĐẲNG GIỚI VÀ PHÁP LUẬT VỀ BÌNH ĐẲNG GIỚI 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Giới Con người vừa là thực thể tự nhiên vừa là thực thể xã hội. Là thực thể tự nhiên, con người có cấu trúc và những đặc điểm sinh học khác nhau tạo nên những khác biệt về giới tính.

Là thực thể xã hội, con người có những đặc điểm khác nhau trong quan hệ xã hội từ đó dẫn tới những khác biệt về giới. * Khái niệm giới tính: Theo Từ điển tiếng Việt thì: “Giới tính là những đặc điểm chung phân biệt nam với nữ, giống đực với giống cái” [49, tr. Theo cuốn Xã hội học về giới và phát triển thì “Giới tính chỉ các đặc điểm sinh học của nam, nữ trong tất cả các mối quan hệ xã hội”[25, tr. Dưới góc độ khoa học pháp lý, khái niệm giới được ghi nhận tại khoản 2 Điều 5 Luật Bình đẳng giới năm 2006: “Giới tính chỉ các đặc điểm sinh học của nam và nữ”.

Như vậy, giới tính thể hiện những đặc trưng sinh học của nam giới và nữ giới. Giới tính có một số đặc điểm sau: - Bị quy định hoàn toàn bởi gen, mang tính bẩm sinh, sinh ra đã là nam hoặc nữ, không thể thay đổi được giữa nam và nữ, do các yếu tố sinh học quyết định (trừ có sự tác động của y học); - Giới tính không phụ thuộc vào không gian và thời gian. Giới tính là đồng nhất, nam và nữ khắp nơi trên thế giới đều có chức năng, cơ quan sinh sản giống nhau; - Giới tính được biểu hiện về thể chất có thể quan sát được trong cấu tạo, giải phẫu, sinh lý người (giữa nam và nữ có những đặc điểm khác nhau về gen, hoocmôn, cơ quan sinh dục…), gắn liền với một trong những chức năng sinh học quan trọng nhất - chức năng tái sản xuất con người. Ví dụ: Nam giới 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] có khả năng làm thụ thai và nữ giới có khả năng mang thai và sinh con, cho con bú.

* Khái niệm giới: Theo Từ điển Tiếng Việt thì “Giới là lớp người trong xã hội phân theo một đặc điểm chung nào đó, về nghề nghiệp, địa vị xã hội”[49, tr. Theo cuốn Xã hội học về giới và phát triển thì “Giới dùng để chỉ các đặc điểm, vị trí, vai trò và mối quan hệ xã hội giữa nam và nữ. Hay nói cách khác giới là khái niệm dùng để chỉ những đặc trưng xã hội của nam và nữ” [25, tr. Trong lĩnh vực khoa học pháp lý, Khoản 1 Điều 5 Luật Bình đẳng giới năm 2006 định nghĩa: “Giới chỉ đặc điểm, vị trí, vai trò của nam và nữ trong tất cả các mối quan hệ xã hội”.

Như vậy giới là khái niệm dùng để chỉ những đặc trưng xã hội của nam giới và nữ giới. Đây là tập hợp những hành vi ứng xử về mặt xã hội, những đặc điểm, vị trí, năng lực xã hội, và là sự phân công vai trò giữa hai giới. Giới có một số đặc điểm như sau: - Không mang tính bẩm sinh, di truyền mà được hình thành từ các quan điểm, quan niệm xã hội: Nữ giới và nam giới mang đặc điểm của giới mình là do sự dạy dỗ, thường là từ khi còn nhỏ. Đồng thời đặc điểm đó được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Ví dụ, từ nhỏ trẻ em trai được giáo dục phải mạnh mẽ, chơi siêu nhân, ôtô, lớn lên làm trụ cột gia đình… Còn trẻ em gái được giáo dục phải dịu dàng, nết na, biết làm việc nhà… Và đến khi trưởng thành nam giới thường đảm nhiệm những công việc lớn, nặng nhọc, làm chủ gia đình… Nữ giới thường làm nội trợ giỏi, chăm sóc con cái, làm những việc nhẹ nhàng… - Giới vận động không ngừng theo không gian và thời gian: Giới thay đổi theo thời gian, không gian chịu sự tác động của các yếu tố văn hóa, xã hội, tôn giáo, kinh tế, chính sách, pháp luật. Ví dụ: Phụ nữ ở các nước Hồi giáo 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thường ở nhà làm công việc nội trợ, không tham gia vào các hoạt động xã hội, nhưng ở các nước phương Tây phát triển, phụ nữ tham gia nhiều vào hoạt động cộng đồng, tham gia quản lý kinh tế, hoạt động lãnh đạo. Hay trong xã hội phong kiến ở Việt Nam, người phụ nữ không được coi trọng, luôn ở vị thế phụ thuộc chồng, chỉ ở nhà chăm con cái, nội trợ, làm nông nghiệp, tuy nhiên đến thời điểm hiện tại, người phụ nữ đảm nhiệm các chức vụ lãnh đạo, quản lý, tham gia các hoạt động xã hội. Các quan niệm khuôn mẫu về giới không phải tự nhiên sinh ra mà do xã hội sinh ra.

Vì vậy, quan niệm về giới vận động không ngừng, được thay đổi theo các yếu tố xã hội. Những đặc điểm trên về giới không bất biến mà mềm dẻo và có thể hoán đổi. Ví dụ: Phụ nữ có thể mạnh mẽ và quyết đoán, có thể trở thành lãnh đạo, thợ máy, kỹ sư… Ngược lại nam giới có thể dịu dàng và điệu đà, có thể làm đầu bếp, thư ký, nhà thiết kế, nhà trang điểm… Giới thể hiện quan niệm xã hội về việc phân định vai trò xã hội giữa nam giới và phụ nữ, là việc xã hội tạo ra và gán cho phụ nữ và nam giới các chức năng khác nhau và thông thường được mọi người chấp nhận và tuân thủ. Vì vậy, quá trình thay đổi các đặc trưng giới thường cần nhiều thời gian bởi vì nó đòi hỏi một sự thay đổi trong tư tưởng, nhận thức, thói quen và cách cư xử vốn được coi là mẫu mực của cả xã hội.

Để thay đổi quan hệ giới và các đặc trưng giới theo hướng tích cực, cần vượt qua những rào cản, định kiến và quan niệm lỗi thời, nghĩa là phải bắt đầu từ việc đổi mới tư duy, nhận thức của từng người về mỗi giới và các quan hệ giới. Vì vậy, quá trình biến đổi quan hệ giới thường diễn ra một cách chậm chạp và khó khăn. Bình đẳng giới: Theo từ điển bách khoa toàn thư mở Wikipedia thì “Bình đẳng giới được hiểu là nam giới và nữ giới cần nhận được những đối xử công bằng trừ trường hợp có một lý do hợp lý về mặt sinh học để đối xử khác biệt”. Như 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vậy, bình đẳng giới được hiểu là sự đối xử công bằng giữa nam và nữ, đồng thời có xem xét đến sự khác biệt về mặt sinh học để đối xử khác biệt.

Theo quy định tại khoản 3 Điều 5 Luật Bình đẳng giới năm 2006 thì “Bình đẳng giới là nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng, của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó”. Như vậy, theo quan điểm này thì bình đẳng giới được hiểu nam giới và nữ giới có vị trí, vai trò ngang nhau trong xã hội, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực ngang nhau và được thụ hưởng như nhau về thành quả đạt được. Thực tế hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về bình đẳng giới: - Quan điểm thứ nhất cho rằng phụ nữ yếu hơn đàn ông về thể chất, nên thực hiện bình đẳng giới cần miễn cho phụ nữ tham gia vào một số lĩnh vực được coi là không phù hợp với đặc trưng của nữ giới. Về bản chất, quan điểm này đã hạn chế các quyền và cơ hội phát triển của phụ nữ, qua đó đã hợp lý hóa sự bất bình đẳng đối với phụ nữ.

- Quan điểm thứ hai cho rằng bình đẳng giới là những gì nam giới làm thì đổi cho nữ và những gì nữ làm thì đổi cho nam hoặc những gì nam giới được làm thì nữ giới cũng được làm, quan điểm này đi đến chủ nghĩa bình quân giữa nam và nữ mà không phải là bình đẳng giới. - Quan điểm thứ ba có thừa nhận sự yếu thế của phụ nữ nhưng lại không coi đó là cơ sở để đặt phụ nữ vào vị trí phụ thuộc nam giới. Đây là quan điểm bình đẳng giới thực chất. Từ một số quan điểm, khái niệm trên về bình đẳng giới có thể hiểu bình đẳng giới là sự đối xử công bằng giữa nam giới và nữ giới, trong một số trường hợp có sự ưu đãi hợp lý đối với nam giới hoặc nữ giới dựa trên cơ sở khác biệt về giới và giới tính.

Bình đẳng giới có một số đặc điểm sau: 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Tính công bằng: Nam giới và nữ giới được đối xử công bằng với nhau, có vị trí, vai trò ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực như nhau trên mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, gia đình. Và được hưởng thụ như nhau về thành quả đạt được. - Tính ưu đãi: Do đặc điểm sinh học và vị trí, vai trò xã hội của nam giới và nữ giới khác nhau, nên trong một số trường hợp phải có những ưu đãi dành riêng cho nam giới hoặc nữ giới. Trong xã hội Việt Nam hiện nay, cũng như nhiều nước trên thế giới, nữ giới có phần thiệt thòi hơn so với nam giới về tâm sinh lý cũng như vị thế xã hội, vì vậy khi đề cập đến tính ưu đãi thường là dành cho nữ giới.

Điều này được thể hiện qua việc bên cạnh những quy định áp dụng chung cho cả nam và nữ, pháp luật còn quy định những đặc quyền chỉ áp dụng đối với phụ nữ, nhằm bù đắp cho họ những thiệt thòi, đặt họ vào vị trí xuất phát ngang bằng với nam giới trong các quan hệ xã hội, bảo đảm cho họ có thể tiếp nhận các cơ hội và hưởng thụ các quyền một cách bình đẳng như nam giới. - Tính linh hoạt: Sự đối xử với phụ nữ cần mềm dẻo, linh hoạt, phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể. Trái ngược với bình đẳng giới là phân biệt đối xử về giới.