Nghiên Cứu Quy Trình Sản Xuất Trà Túi Lọc Từ Lá Sâm Xuyên Đá

Quy trình sản xuất trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá bao gồm nhiều bước quan trọng nhằm đảm bảo chất lượng sản… 76 trang · Đại học Nông Lâm Thái Nguyên · 2020.

• Tác giả: Liễu Thị Hồng Nguyệt
• Người hướng dẫn: ThS. Đinh Thị Kim Hoa
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Công nghệ Thực phẩm
• Đề tài: Nghiên cứu quy trình sản xuất trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học của đề tài
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Tổng quan về Sâm Xuyên Đá
• 2.1.1. Nguồn gốc phân lại và đặc điểm hình thái
• 2.1.2. Thành phần hóa học của cây Sâm Xuyên Đá
• 2.1.3. Tác dụng dược lý và công dụng của cây Sâm Xuyên Đá
• 2.2. Tổng quan về nguyên liệu bổ sung để sản xuất trà túi lọc
• 2.3. Tổng quan về trà túi lọc
• 2.3.1. Giới thiệu về trà túi lọc
• 2.3.2. Các sản phẩm trà túi lọc
• 2.3.3. Tình hình sản xuất và tiêu thụ trà túi lọc trong nước và trên thế giới
• 2.4. Quy trình sản xuất trà túi lọc lá Sâm Xuyên Đá dự kiến
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.1.3. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.2. Hóa chất, thiết bị và dụng cụ thí nghiệm
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.4.2. Phương pháp phân tích các chỉ tiêu nghiên cứu
• 3.4.3. Phương pháp xác định độ ẩm
• 3.4.4. Phương pháp xác định hàm lượng tro
• 3.4.5. Phương pháp xác định hàm hượng Tanin
• 3.4.6. Phương pháp đánh giá chỉ tiêu vi sinh vật
• 3.4.7. Phương pháp đánh giá cảm quan theo TCVN 3215 - 79
• 3.4.8. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả xác định thành phần hóa học của nguyên liệu
• 4.2. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố đến chất lượng sản phẩm
• 4.2.1. Kết quả ảnh hưởng của nhiệt độ sấy nguyên liệu đến chất lượng sản phẩm
• 4.2.2. Kết quả ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến chất lượng sản phẩm
• 4.2.3. Kết quả nghiên cứu lựa chọn tỷ lệ phối trộn các nguyên liệu bổ sung thích hợp cho sản phẩm trà túi lọc
• 4.2.4. Kết quả nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ nước pha đến khả năng hòa tan của trà túi lọc
• 4.2.5. Kết quả đánh giá chất lượng trà túi lọc thành phẩm từ lá Sâm Xuyên Đá
• 4.3. Hoàn thiện quy trình sản xuất trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Quy trình sản xuất trà túi lọc

Quy trình sản xuất trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá bao gồm nhiều bước quan trọng nhằm đảm bảo chất lượng sản phẩm. Đầu tiên, nguyên liệu lá Sâm Xuyên Đá được thu hái từ các vùng núi Tây Bắc, nơi có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp. Sau khi thu hái, lá được rửa sạch để loại bỏ bụi bẩn và tạp chất. Tiếp theo, lá sẽ được sấy khô ở nhiệt độ thích hợp để giữ lại các thành phần dinh dưỡng và hương vị tự nhiên. Quá trình sấy cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh làm mất đi các hợp chất quý giá có trong lá. Sau khi sấy khô, lá sẽ được nghiền nhỏ và đóng gói vào túi lọc. Cuối cùng, sản phẩm trà túi lọc sẽ được kiểm tra chất lượng trước khi đưa ra thị trường. Quy trình này không chỉ đảm bảo chất lượng sản phẩm mà còn tạo ra một sản phẩm an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng.

1.1. Nguyên liệu và thu hái

Nguyên liệu chính để sản xuất trà túi lọc là lá Sâm Xuyên Đá, một loại cây dược liệu quý hiếm. Việc thu hái lá cần được thực hiện vào thời điểm thích hợp, thường là vào mùa thu, từ tháng 9 đến tháng 11. Lá Sâm Xuyên Đá chứa nhiều hợp chất có lợi cho sức khỏe như alcaloid, glycosid, tannin, và flavonoid. Những hợp chất này không chỉ mang lại hương vị đặc trưng cho trà mà còn có tác dụng dược lý tốt. Do đó, việc lựa chọn thời điểm thu hái và cách thức thu hái là rất quan trọng để đảm bảo chất lượng nguyên liệu đầu vào cho quy trình sản xuất trà túi lọc.

1.2. Quy trình chế biến

Quy trình chế biến trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá bao gồm các bước như rửa sạch, sấy khô, nghiền nhỏ và đóng gói. Sau khi thu hái, lá được rửa sạch để loại bỏ bụi bẩn và tạp chất. Tiếp theo, lá sẽ được sấy khô ở nhiệt độ từ 50 đến 60 độ C để giữ lại các hợp chất dinh dưỡng. Quá trình sấy cần được theo dõi để tránh làm mất đi hương vị và màu sắc tự nhiên của lá. Sau khi sấy khô, lá sẽ được nghiền nhỏ thành bột mịn và đóng gói vào túi lọc. Sản phẩm cuối cùng sẽ được kiểm tra chất lượng để đảm bảo đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm trước khi đưa ra thị trường.

II. Lợi ích của trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá

Trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá không chỉ mang lại hương vị thơm ngon mà còn có nhiều lợi ích cho sức khỏe. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng lá Sâm Xuyên Đá chứa nhiều hợp chất có tác dụng chống oxy hóa, kháng khuẩn và kháng viêm. Uống trà từ lá Sâm Xuyên Đá giúp tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ tiêu hóa và cải thiện tình trạng sức khỏe tổng thể. Ngoài ra, trà túi lọc còn rất tiện lợi cho người tiêu dùng, giúp tiết kiệm thời gian và công sức trong việc pha chế. Sản phẩm này phù hợp với nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về thực phẩm sạch và an toàn.

2.1. Tác dụng dược lý

Lá Sâm Xuyên Đá có nhiều tác dụng dược lý đã được nghiên cứu và công nhận. Các hợp chất có trong lá như flavonoid và tannin có khả năng chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ tế bào khỏi sự tổn thương do gốc tự do. Ngoài ra, trà từ lá Sâm Xuyên Đá còn có tác dụng kháng khuẩn và kháng viêm, hỗ trợ điều trị một số bệnh lý như viêm nhiễm và các vấn đề về tiêu hóa. Việc sử dụng trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá không chỉ mang lại lợi ích sức khỏe mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người tiêu dùng.

2.2. Tiện lợi và dễ sử dụng

Trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá mang lại sự tiện lợi cho người tiêu dùng. Sản phẩm được đóng gói sẵn trong túi lọc, giúp người dùng dễ dàng pha chế mà không cần phải chuẩn bị nguyên liệu phức tạp. Chỉ cần cho túi trà vào nước nóng và chờ trong vài phút, người tiêu dùng đã có ngay một ly trà thơm ngon và bổ dưỡng. Sự tiện lợi này đặc biệt phù hợp với nhịp sống bận rộn hiện nay, khi mà nhiều người tìm kiếm những sản phẩm vừa tốt cho sức khỏe vừa dễ sử dụng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa, nhu cầu lựa chọn các sản phẩm thực phẩm sạch, có nguồn gốc tự nhiên nhằm nâng cao sức khỏe ngày càng được người tiêu dùng quan tâm. Trà là thức uống truyền thống quen thuộc tại Việt Nam và Đông Á, đồng thời mang tính toàn cầu. Cùng với sự thay đổi của đời sống hiện đại, xu hướng tiêu dùng chuyển dịch dần sang các sản phẩm trà tiện dụng như trà hòa tan, trà đóng chai và trà túi lọc. Bên cạnh chức năng giải khát đơn thuần, các sản phẩm trà thảo mộc kết hợp dược liệu tự nhiên đang phát triển mạnh mẽ nhờ tính tiện lợi và các tác dụng bổ trợ sức khỏe.

Cây Sâm Xuyên Đá (Myxopyrum smilacifolium (Wall.) Blume) là loài thực vật đặc sản quý phân bố chủ yếu ở khu vực vùng núi rừng sâu Tây Bắc như Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, Thái Nguyên. Các nghiên cứu hóa thực vật trước đây đã chứng minh trong lá Sâm Xuyên Đá có sự hiện diện của nhiều nhóm hoạt chất sinh học có giá trị như alcaloid, glycosid, tanin, phenol, saponin, terpenoid, carbohydrat, steroid, flavonoid, anthranoid và acid amin. Tuy nhiên, việc khai thác và chế biến loài cây này ở Việt Nam còn rất hạn chế, chủ yếu dùng ở dạng tươi hoặc bài thuốc thô dân gian. Xuất phát từ thực tế đó, đề tài "Nghiên cứu quy trình sản xuất trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá" được thực hiện nhằm khai thác nguồn dược liệu tự nhiên, đa dạng hóa sản phẩm trà trên thị trường và gia tăng giá trị kinh tế cho cây trồng bản địa.

Mục tiêu của đề tài:

• Mục tiêu tổng quát: Nghiên cứu xây dựng quá trình sản xuất trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá nhằm tạo ra sản phẩm trà có chất lượng cao, mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần làm đa dạng hóa các sản phẩm trà trên thị trường và nâng cao thu nhập cho người trồng.
• Mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:
  1. Nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ sấy nguyên liệu đến chất lượng sản phẩm.
  2. Nghiên cứu ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến chất lượng sản phẩm.
  3. Nghiên cứu lựa chọn tỷ lệ phối trộn nguyên liệu bổ sung thích hợp cho sản phẩm trà túi lọc.
  4. Nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ nước pha đến chất lượng sản phẩm của trà túi lọc.
  5. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian pha trà đến chất lượng sản phẩm của trà túi lọc.
  6. Hoàn thiện quy trình công nghệ sản phẩm trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá, Cỏ Ngọt, Lạc Tiên và Nhân Trần trong điều kiện phòng thí nghiệm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Nguyên liệu chính là lá cây Sâm Xuyên Đá thu mua tại tỉnh Hà Giang. Các nguyên liệu bổ sung gồm Cỏ Ngọt (Stevia rebaudiana), Lạc Tiên (Passiflora foetida L.) và Nhân Trần (Adenosma indianum (Lour.)) được mua tại các hiệu thuốc bắc trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi nghiên cứu: Thực nghiệm chế biến trà túi lọc trong phạm vi quy mô phòng thí nghiệm.
• Địa điểm và thời gian: Phòng thí nghiệm khoa Công nghệ Sinh học và Công nghệ Thực phẩm, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, từ tháng 02/2020 đến tháng 07/2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở khoa học về nguyên liệu và dược tính

• Sâm Xuyên Đá: Tên khoa học Myxopyrum smilacifolium (Wall.) Blume, thuộc chi Myxopyrum, họ Nhài (Oleaceae); tên đồng nghĩa: Myxopyrum serratulum A.Hill, Myxopyrum ellipticifolium H.; tên thường gọi khác: Nhương lê kim cang, Dương lê kim cang, Xuyên phá thạch. Các tài liệu quốc tế và trong nước ghi nhận loài này chứa alcaloid, saponin, tanin, flavonoid, terpenoid, phenolic và các dẫn chất iridoid glycosid (myxopyrosid và 6-o-acetyl-7-o-(E/Z)-p methoxycinnamoyl myxopyrosid). Về tác dụng dược lý, các công trình đã công bố hoạt tính chống oxy hóa (dọn gốc tự do DPPH đạt 81,75% và NO đạt 84,95% ở nồng độ 250 µg/ml cao chiết methanol theo Rani T. et al., 2013); kháng khuẩn (nồng độ ức chế tối thiểu MIC từ 200 - 300 µg/ml theo Gopalakrishnan S. et al., 2012); chống viêm (ức chế 91,54% sự biến tính protein ở nồng độ 200 µg/ml theo Samu J. et al., 2014); làm giãn phế quản; gây độc tế bào trên dòng ung thư gan HepG2 với giá trị IC50 đạt 63,75 µg/ml đối với dịch chiết rễ và 98,75 µg/ml đối với dịch chiết mô sẹo (Praveen et al., 2015); và khả năng chữa lành vết thương trên động vật thực nghiệm.
• Cỏ Ngọt (Stevia rebaudiana): Chứa các hợp chất diterpenoid glycosides với stevioside chiếm 5 - 10%, có độ ngọt gấp 250 - 300 lần đường saccharose nhưng không sinh năng lượng, bền vững ở nhiệt độ 198°C, dùng để điều vị ngọt tự nhiên cho trà mà không làm tăng đường huyết.
• Lạc Tiên (Passiflora foetida L.): Chứa alcaloid, flavonoid, saponin; thường dùng trong y học cổ truyền với tác dụng an thần, chữa suy nhược, mất ngủ.
• Nhân Trần (Adenosma indianum (Lour.)): Chứa tinh dầu (capilen, pinen, xeton), flavonoid, polyphenol, coumarin; có tác dụng kháng viêm, tăng tiết mật, giải độc gan và ức chế một số chủng vi khuẩn (Staphylococcus aureus, Shigella).

Trang thiết bị, hóa chất và nguồn dữ liệu thực nghiệm

Nghiên cứu sử dụng hệ thống thiết bị và hóa chất chuẩn trong phòng thí nghiệm phân tích thực phẩm:

• Thiết bị thí nghiệm: Tủ sấy (Đức), cân phân tích (Đức), máy nung (Trung Quốc), máy hàn túi dập chân (Trung Quốc), máy xay (Việt Nam), cân điện tử (Trung Quốc).
• Hóa chất thí nghiệm: KMnO4, Indigocarmin, dung dịch axit H2SO4 25%, cồn, nước cất.

Phương pháp phân tích và bố trí thí nghiệm

• Phương pháp xác định độ ẩm: Sấy mẫu đến khối lượng không đổi ở nhiệt độ 105°C theo tiêu chuẩn TCVN 5613:1991 bằng tủ sấy và cân phân tích (sai số không quá 0,001g).
• Phương pháp xác định hàm lượng tro: Nung mẫu ở nhiệt độ 500 - 600°C trong lò nung đến khi thu được tro trắng hoàn toàn (sử dụng thêm tác nhân oxy hóa H2O2 hoặc HNO3 đậm đặc khi cần) và cân trên cân phân tích chính xác đến 0,0005g.
• Phương pháp xác định hàm lượng Tanin: Chuẩn độ bằng phương pháp Leventhal; dựa trên phản ứng oxy hóa-khử giữa tanin và dung dịch KMnO4 0,1N trong môi trường axit H2SO4 với chất chỉ thị Indigocarmin 0,1%, dừng chuẩn độ khi dung dịch chuyển từ màu xanh sang màu vàng rơm/vàng xanh.
• Phương pháp kiểm tra vi sinh vật: Đánh giá tổng số vi sinh vật hiếu khí trên môi trường thạch TGA (cấy đổ đĩa hoặc cấy trang, ủ ở 30°C trong 24 - 72 giờ) theo Quyết định 3113/1999/QĐ-BYT; đếm nấm men và nấm mốc trên môi trường thạch chất chiết nấm men - dectroza - cloramphenicol theo TCVN 4993-89 (nuôi cấy hiếu khí ở 25°C trong 3 - 5 ngày).
• Phương pháp đánh giá cảm quan: Đánh giá theo phương pháp cho điểm thị hiếu 20 bậc quy định tại TCVN 3215-79. Hội đồng gồm 7 thành viên đã qua huấn luyện thực hiện đánh giá độc lập về 4 chỉ tiêu chất lượng với hệ số trọng lượng tương ứng: Trạng thái (hệ số 0,8), Màu sắc (hệ số 1,0), Mùi (hệ số 1,0), Vị (hệ số 1,2). Điểm chung có trọng lượng là cơ sở xếp loại chất lượng (Tốt, Khá, Trung bình, Kém, Rất kém, Hư hỏng).
• Phương pháp xử lý số liệu: Phân tích phương sai thống kê (ANOVA) và xử lý dữ liệu thực nghiệm bằng phần mềm SPSS 20 ở mức ý nghĩa α = 0,05.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Bố cục của khóa luận được phân chia thành 4 phần chính cùng hệ thống mục lục, bảng biểu và tài liệu tham khảo:

Phần 1: Mở đầu

Tác giả nêu bật bối cảnh phát triển của thị trường đồ uống tự nhiên, tính ưu việt của dạng bào chế túi lọc đối với các loại thảo dược truyền thống, và sự thiếu vắng các nghiên cứu ứng dụng đối với lá Sâm Xuyên Đá tại Việt Nam. Mục tiêu nghiên cứu được xác định rõ ràng gồm 1 mục tiêu tổng quát và 6 nhiệm vụ cụ thể, định hướng cho toàn bộ thực nghiệm tối ưu hóa công nghệ. Phần này cũng khẳng định ý nghĩa khoa học trong việc cung cấp dữ liệu thực nghiệm về lá cây Myxopyrum smilacifolium, cùng ý nghĩa thực tiễn trong việc đa dạng hóa sản phẩm đồ uống bảo vệ sức khỏe và hỗ trợ tiêu thụ nông sản vùng cao.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương tổng quan hệ thống hóa các tư liệu học thuật về:

• Phân loại học, đặc điểm thực vật thân leo họ Nhài, mùa vụ thu hái (chủ yếu vào mùa thu, từ tháng 9 đến tháng 11) và phân bố địa lý của Sâm Xuyên Đá.
• Lược sử nghiên cứu hóa học và dược lý: Các công bố quốc tế về hoạt tính chống oxy hóa, kháng khuẩn, chống viêm màng tế bào, giãn phế quản, độc tế bào ung thư và làm lành vết thương; đồng thời chỉ ra nghiên cứu trong nước trước đó mới tập trung sơ bộ trên rễ cây (công bố năm 2017 của Nguyễn Minh Luyến về saponin và myxopyrosid).
• Đặc tính thực vật, thành phần hóa học và ứng dụng y dược học của 3 thảo dược bổ trợ: Cỏ Ngọt (vị ngọt stevioside không năng lượng), Lạc Tiên (chữa mất ngủ, suy nhược) và Nhân Trần (chống viêm, thanh nhiệt, giải độc gan).
• Lịch sử hình thành trà túi lọc từ phát kiến của Thomas Sullivan và Joseph Krieger đầu thế kỷ XX; số liệu thống kê của FAO năm 2016 về thị trường trà toàn cầu (sản lượng 5,73 triệu tấn, tiêu thụ 5,53 triệu tấn, tốc độ tăng trưởng 4,4% - 4,55%/năm); và đề xuất sơ đồ khối quy trình công nghệ chế biến dự kiến.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Tác giả thiết lập chi tiết các điều kiện biên của nghiên cứu:

• Chuẩn hóa nguyên liệu thu hái tại Hà Giang (lá sâm tươi) và Thái Nguyên (dược liệu bổ sung).
• Thiết kế 6 nội dung thí nghiệm tuần tự: Thí nghiệm 1 phân tích thành phần hóa học thô; Thí nghiệm 2 khảo sát 5 mức nhiệt độ sấy (50°C, 60°C, 70°C, 80°C, 90°C); Thí nghiệm 3 khảo sát 3 dải kích thước nghiền (d ≤ 1mm, 1 < d ≤ 3mm, d ≥ 3mm); Thí nghiệm 4 thử nghiệm 4 tỷ lệ phối trộn giữa lá Sâm Xuyên Đá với Cỏ Ngọt, Lạc Tiên, Nhân Trần cho gói 2g; Thí nghiệm 5 khảo sát nhiệt độ nước trích ly (70°C, 80°C, 90°C, 100°C); Thí nghiệm 6 khảo sát thời gian hãm trà (4 phút, 5 phút, 6 phút).
• Mô tả chi tiết nguyên lý hóa lý, công thức tính toán và thao tác thực hành của các phương pháp phân tích độ ẩm (TCVN 5613:1991), độ tro, chuẩn độ tanin Leventhal, quy chuẩn đánh giá cảm quan 20 điểm (TCVN 3215-79) và chỉ tiêu vi sinh vật (Quyết định 3113/1999/QĐ-BYT).

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Nội dung này trình bày các phát hiện thực nghiệm định lượng của đề tài:

• Thành phần hóa học của nguyên liệu: Xác định hàm lượng cơ bản trong lá tươi Sâm Xuyên Đá, làm căn cứ tính toán các chế độ xử lý nhiệt và sấy khô.
• Nhiệt độ sấy nguyên liệu: Phân tích biến đổi cảm quan ở các mức nhiệt từ 50°C đến 90°C, chỉ ra mối quan hệ giữa nhiệt độ sấy, tốc độ bay hơi ẩm và phản ứng biến tính hóa học tạo mùi vị sản phẩm.
• Kích thước nguyên liệu nghiền: Chứng minh ảnh hưởng của độ mịn hạt nghiền đến bề mặt tiếp xúc, khả năng trích ly hoạt chất và hiện tượng lọt cặn qua màng túi lọc.
• Tỷ lệ phối trộn nguyên liệu: Đánh giá sự tương tác hương vị giữa lá sâm chính và các thảo dược bổ sung (Cỏ Ngọt, Lạc Tiên, Nhân Trần) nhằm khử vị ngái, làm dịu vị chát và nâng cao hài hòa cảm quan.
• Khảo sát điều kiện pha trà và chất lượng thành phẩm: Cơ sở lựa chọn nhiệt độ nước pha, thời gian hãm trà thích hợp cho người tiêu dùng và đánh giá các chỉ tiêu vi sinh an toàn theo quy chuẩn y tế.

Kết quả và đóng góp

Số liệu thực nghiệm chính trong văn bản

Khóa luận đã ghi nhận đầy đủ các thông số thực nghiệm qua các bảng số liệu phân tích:

1. Thành phần hóa học ban đầu của lá Sâm Xuyên Đá (Bảng 4.1):

Chỉ tiêu phân tích	Hàm lượng xác định (%)
Độ ẩm	69,95
Độ tro tổng số	2,15
Hàm lượng Tanin	1,22

Nhận xét: Hàm lượng tro 2,15% tương đương với các nguồn thảo mộc làm trà thông thường (chùm ngây từ 2,10% - 3,3%), phản ánh nguồn khoáng chất tự nhiên; hàm lượng tanin 1,22% ở mức thấp, giúp dịch trà ít có vị chát gắt.

2. Ảnh hưởng của nhiệt độ sấy đến chất lượng cảm quan (Bảng 4.2):

Công thức	Nhiệt độ sấy (°C)	Màu sắc	Mùi	Vị	Trạng thái	Điểm HSCTL	Xếp loại
CT1	50	2,66ᶜ	2,57ᶜ	2,28ᶜ	2,52ᵇ	9,98	Kém
CT2	60	2,95ᵇ	3,33ᵇ	3,14ᵇ	3,05ᵇ	12,49	Trung bình
CT3	70	4,28ᵃ	4,14ᵃ	4,18ᵃ	4,09ᵃ	16,71	Khá
CT4	80	3,99ᵃ	3,80	3,90ᵃ	3,85ᵃ	15,55	Khá
CT5	90	3,05ᵇ	2,57ᶜ	2,19ᶜ	2,95ᵇ	10,61	Kém

(Ghi chú: Các giá trị trong cùng một cột có chỉ số mũ khác nhau thì khác nhau ở mức ý nghĩa thống kê α = 0,05). Nhiệt độ sấy thích hợp nhất được lựa chọn là 70°C, đưa độ ẩm nguyên liệu về mức an toàn 9 - 10%, giữ được màu sắc tự nhiên và mùi thơm đặc trưng, không bị cháy khét như ở 90°C.

3. Ảnh hưởng của kích thước nghiền nguyên liệu (Bảng 4.3):

Công thức	Kích thước hạt (mm)	Màu sắc	Mùi	Vị	Trạng thái	Điểm HSCTL	Xếp loại
CT6	d ≤ 1	2,76ᵇ	2,28ᵇ	2,85ᵇ	2,52ᵇ	10,48	Kém
CT7	1 < d ≤ 3	4,19ᵃ	4,23ᵃ	3,95ᵃ	4,04ᵃ	16,39	Khá
CT8	d ≥ 3	2,47ᵇ	2,62ᵇ	2,47ᵇ	2,66ᵇ	10,18	Kém

Kích thước nguyên liệu tối ưu là 1 < d ≤ 3mm (CT7). Kích thước d ≥ 3mm hạn chế trích ly khiến nước trà nhạt; kích thước d ≤ 1mm làm bột lọt qua lỗ túi lọc gây vẩn đục và cặn lơ lửng.

4. Ảnh hưởng của tỷ lệ phối trộn thảo dược bổ sung (Bảng 4.4):

Công thức	Tỷ lệ phối trộn (%) (Sâm / Cỏ Ngọt / Lạc Tiên / Nhân Trần)	Màu sắc	Mùi	Vị	Trạng thái	Điểm HSCTL	Xếp loại
CT9	80 - 5 - 5 - 10	3,05ᶜ	2,95ᵇ	2,42ᶜ	3,23ᵇ	11,53	Trung bình
CT10	80 - 0 - 13 - 7	3,33ᶜ	3,23ᵇ	2,28ᶜ	3,04ᵇ	11,73	Trung bình
CT11	80 - 5 - 10 - 5	4,14ᵃ	4,00ᵃ	4,33ᵃ	4,00ᵃ	16,54	Khá
CT12	80 - 7 - 0 - 13	3,76ᵇ	3,95ᵃ	3,80ᵇ	3,90ᵃ	15,39	Khá

Công thức phối trộn tối ưu cho túi trà 2g là CT11: 80% lá Sâm Xuyên Đá (1,6g), 5% Cỏ Ngọt (0,1g), 10% Lạc Tiên (0,2g) và 5% Nhân Trần (0,1g). Tỷ lệ này tạo ra dịch trà có màu vàng nâu, hương thảo dược hài hòa, vị ngọt dịu và điểm đánh giá vị đạt cao nhất (4,33 điểm).

Giải pháp và quy trình công nghệ đề xuất

Khóa luận đã hoàn thiện sơ đồ quy trình công nghệ sản xuất trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá ở quy mô phòng thí nghiệm gồm các bước:

1. Tiếp nhận và làm sạch: Lá Sâm Xuyên Đá tươi đạt chuẩn không dập nát, rửa sạch loại bỏ tạp chất, để ráo.
2. Sấy khô: Sấy ở nhiệt độ ổn định 70°C đến khi độ ẩm đạt 9 - 10%.
3. Nghiền và phân loại: Nghiền nguyên liệu bằng máy xay và sàng phân loại lấy dải kích thước hạt 1 < d ≤ 3mm.
4. Phối trộn: Phối trộn đều theo tỷ lệ khối lượng: 80% lá Sâm Xuyên Đá, 10% Lạc Tiên, 5% Cỏ Ngọt và 5% Nhân Trần (các nguyên liệu bổ sung đều qua xử lý làm sạch, sấy khô và nghiền cùng kích thước).
5. Đóng gói: Đóng gói vào túi lọc chuyên dụng với khối lượng 2g/túi, hàn mí bằng máy hàn dập chân, ghép dây tem và đóng vào hộp giấy bảo quản.

Đóng góp mới của tác giả

Trước thời điểm nghiên cứu, các công trình trong nước về cây Sâm Xuyên Đá chủ yếu dừng lại ở các khảo sát định tính sơ bộ hoặc phân tích thành phần hóa học phần rễ (như đề tài của Nguyễn Minh Luyến năm 2017). Khóa luận của Liễu Thị Hồng Nguyệt là công trình thực nghiệm đầu tiên nghiên cứu việc tận dụng sinh khối lá cây Sâm Xuyên Đá mọc tại Hà Giang kết hợp với thảo dược bản địa để xác lập các thông số công nghệ (sấy, nghiền, phối chế) tạo thành sản phẩm trà túi lọc tiện dụng, đáp ứng yêu cầu cảm quan và kiểm soát an toàn vi sinh vật.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

• Phạm vi thực nghiệm mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm (mẻ sấy nhỏ 200g, thao tác đóng gói thủ công bằng máy hàn dập chân), chưa khảo sát trên dây chuyền thiết bị tự động liên tục.
• Nguồn nguyên liệu chính chỉ được thu thập tại một vùng địa lý duy nhất (tỉnh Hà Giang) và nguyên liệu phụ mua tại hiệu thuốc bắc địa phương, chưa đánh giá ảnh hưởng của yếu tố mùa vụ thu hái hay thổ nhưỡng khác nhau đến độ biến thiên của các hoạt chất.
• Phân tích thành phần hóa học chủ yếu tập trung vào các chỉ tiêu hóa lý thô (độ ẩm, độ tro, hàm lượng tanin tổng số) và cảm quan thị hiếu, chưa định lượng cụ thể hàm lượng các hoạt chất đặc hữu quan trọng (như myxopyrosid, saponin toàn phần hay polyphenol chi tiết) trong từng túi trà thành phẩm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Triển khai thử nghiệm quy trình sản xuất ở quy mô pilot (bán công nghiệp) nhằm chuẩn hóa các thông số vận hành trên máy đóng gói trà túi lọc tự động.
• Nghiên cứu theo dõi độ ổn định chất lượng, sự biến đổi hàm lượng hoạt chất sinh học và chỉ tiêu vi sinh vật của sản phẩm trong các loại bao bì màng ghép khác nhau theo thời gian bảo quản thực tế.
• Khảo sát sâu hơn về hoạt tính dược lý thực nghiệm (khả năng chống oxy hóa, kháng khuẩn) của dịch trích ly từ gói trà túi lọc hoàn thiện để làm rõ giá trị hỗ trợ sức khỏe của sản phẩm.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng thụ hưởng:
  • Sinh viên, học viên cao học và cán bộ nghiên cứu chuyên ngành Công nghệ Thực phẩm, Công nghệ Sau thu hoạch, Công nghệ Sinh học và Dược liệu.
  • Các kỹ sư nghiên cứu và phát triển sản phẩm (R&D) tại các cơ sở chế biến nông lâm sản, hợp tác xã sản xuất thảo dược muốn đa dạng hóa mặt hàng trà túi lọc tiện lợi.
• Phần nội dung có giá trị sử dụng cao:
  • Phương pháp bố trí chuỗi thí nghiệm khảo sát từng yếu tố công nghệ (nhiệt độ sấy, kích thước hạt, công thức phối trộn) kết hợp phương pháp cho điểm cảm quan theo TCVN 3215-79 và phân tích phương sai thống kê SPSS.
  • Quy trình thực hành chuẩn độ Leventhal định lượng hàm lượng tanin bằng dung dịch KMnO4 0,1N và chỉ thị Indigocarmin.
  • Tài liệu tổng quan hệ thống về đặc điểm thực vật, hóa thực vật và tác dụng dược lý của loài sâm dây leo Myxopyrum smilacifolium.

Câu hỏi thường gặp

1. Tên khoa học và nguồn thu hái nguyên liệu Sâm Xuyên Đá trong khóa luận là gì? Cây Sâm Xuyên Đá được nghiên cứu có tên khoa học là Myxopyrum smilacifolium (Wall.) Blume, thuộc chi Myxopyrum, họ Nhài (Oleaceae); tên đồng nghĩa: Myxopyrum serratulum A.Hill hoặc Myxopyrum ellipticifolium H.; tên tiếng Việt khác là Nhương lê kim cang, Dương lê kim cang, Xuyên phá thạch. Nguồn nguyên liệu lá tươi được thu mua trực tiếp tại tỉnh Hà Giang.

2. Thành phần hóa học ban đầu của lá Sâm Xuyên Đá tươi xác định được gồm những chỉ tiêu nào? Qua phân tích hóa nghiệm ban đầu, lá sâm tươi có độ ẩm là 69,95%, hàm lượng tro tổng số là 2,15% (ở mức trung bình, phản ánh hàm lượng khoáng chất tự nhiên tương đương nhiều thảo mộc khác) và hàm lượng tanin là 1,22% (thuộc nhóm nguyên liệu có vị chát thấp).

3. Tại sao tác giả lại chọn nhiệt độ sấy nguyên liệu là 70°C mà không phải các mức nhiệt khác? Trong dải nhiệt độ khảo sát từ 50°C đến 90°C, nhiệt độ 50°C và 60°C cho điểm cảm quan thấp (9,98 và 12,49 điểm) do mùi vị kém đặc trưng; ở 90°C lá bị biến tính mạnh dẫn đến cháy khét và giảm chất lượng (10,61 điểm). Mức sấy 70°C đạt điểm cảm quan trung bình có trọng lượng cao nhất là 16,71 điểm (xếp loại Khá), giúp đưa độ ẩm về 9 - 10% đồng thời giữ được màu sắc tự nhiên và hương vị đặc trưng của sản phẩm.

4. Vì sao kích thước hạt nghiền 1 < d ≤ 3mm được chọn làm thông số tối ưu? Kích thước 1 < d ≤ 3mm đạt điểm chất lượng cảm quan cao nhất là 16,39 điểm (loại Khá). Nếu nghiền quá thô (d ≥ 3mm), diện tích tiếp xúc nhỏ làm giảm hiệu quả trích ly, nước trà bị nhạt (10,18 điểm); ngược lại nếu nghiền quá mịn (d ≤ 1mm), bột trà sẽ lọt qua mắt lưới túi lọc làm dịch trà bị đục và xuất hiện nhiều cặn lơ lửng (10,48 điểm).

5. Công thức phối trộn tối ưu cho một túi trà 2g gồm những thành phần nào? Công thức tối ưu (CT11) gồm: 80% lá Sâm Xuyên Đá (tương đương 1,6g), 10% Lạc Tiên (0,2g), 5% Cỏ Ngọt (0,1g) và 5% Nhân Trần (0,1g). Tỷ lệ này đạt điểm cảm quan 16,54 điểm, cho nước trà màu vàng nâu trong, hương thơm thảo mộc hấp dẫn và có vị ngọt thanh hòa hợp, không bị lấn át mùi vị đặc trưng của lá Sâm Xuyên Đá.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Liễu Thị Hồng Nguyệt đã xác định thành công các chỉ tiêu hóa lý cơ bản của lá Sâm Xuyên Đá thu hái tại Hà Giang với độ ẩm 69,95%, độ tro 2,15% và hàm lượng tanin 1,22%. Thông qua hệ thống thí nghiệm thực nghiệm và đánh giá cảm quan theo TCVN 3215-79, nghiên cứu đã chuẩn hóa các thông số công nghệ cốt lõi gồm nhiệt độ sấy 70°C (đạt ẩm an toàn 9 - 10%), kích thước nghiền 1 < d ≤ 3mm và công thức phối trộn tối ưu cho túi trà 2g gồm 80% lá sâm, 10% Lạc Tiên, 5% Cỏ Ngọt, 5% Nhân Trần. Kết quả nghiên cứu đã xây dựng hoàn chỉnh quy trình công nghệ chế biến trà túi lọc thảo dược ở quy mô phòng thí nghiệm, cung cấp luận cứ khoa học thực nghiệm có giá trị phục vụ mục tiêu phát triển và nâng cao giá trị dược liệu bản địa tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong thời kì công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, sự tăng trưởng về kinh tế và khoa học kỹ thuật không ngừng góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống. Đời sống ngày càng cao đồng thời nhu cầu lựa chọn thực phẩm sạch tốt cho sức khỏe đang được xã hội quan tâm khi an toàn thực phẩm đang là vấn đề cấp thiết, chính vì vậy việc sử dụng sản phẩm có nguồn gốc thiên nhiên tốt cho sức khỏe đang được người tiêu dùng ưu tiên lựa chọn. Hiện nay ở Việt Nam cũng như trên thế giới xu hướng sử dụng các loại cây dược liệu có nguồn gốc tự nhiên ngày càng nhiều. Trong đó trà là loại thức uống quen thuộc của người Việt Nam nói riêng cũng như người Đông Á nói chung, nó mang nét đặc trưng văn hóa của mỗi vùng miền.

Trà được sử dụng trên toàn thế giới, và được xem là một loại thức uống mang tính toàn cầu. Trà có nguồn gốc từ khu vực châu Á, chủ yếu là khu vực Tây Nam Trung Quốc. Công dụng của trà đã được giới Y học chứng minh có rất nhiều khả năng trị bệnh. Uống trà đúng cách giúp giải khát cũng như tiêu hóa, tránh buồn ngủ, kích thích sự hoạt động của thận, tăng cường thị lực, giúp tinh thần minh mẫn, xua tan uể oải.

Cùng với sự phát triển của xã hội, sản phẩm trà cũng có nhiều thay đổi để phù hợp hơn với nhu cầu tiêu dùng đang và ngày càng nâng cao của con người. Nguyên liệu để chế biến trà ngoài những lá trà tươi còn có các loại trà túi lọc. Các loại trà uống liền lại được ưa chuộng hơn vì tính tiện dụng của nó như trà hòa tan, trà túi lọc, trà đóng chai,…Trà túi lọc là mặt hàng khá phổ biến trên thị trường nhưng nó lại rất có tiềm năng phát triển lớn. Qua quá trình tìm hiểu có thể thấy lá Sâm Xuyên Đá là một đặc sản quý của vùng núi Tây Bắc, sâm có rất nhiều tác dụng quý cho sức khỏe.

Trong lá cây Sâm Xuyên Đá cũng đã được chứng minh chứa các hợp chất thuộc nhóm alcaloid, glycosid, tannin, phenol, saponin, terpenoid, carbonhydrat, dầu thực vật, steroid, flavonoid, anthranoid và acid amin [2], [17], [23], [24]. m 2 Có thể thấy việc sử dụng lá Sâm Xuyên Đá kết hợp với một số thảo dược khác để sản xuất trà túi lọc sẽ đem lại sự tiện dụng và nhiều dược tính tốt cho người tiêu dùng, đồng thời giúp người tiêu dùng có thêm nhiều sự lựa chọn trong việc mua hàng, nâng cao hiệu quả góp phần phổ biến các sản phẩm từ lá cây Sâm Xuyên Đá. Xuất phát từ những vấn đề trên, em tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu quy trình sản xuất trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá”. Mục tiêu của đề tài 1.

Mục tiêu tổng quát Nghiên cứu xây dựng quá trình sản xuất trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá nhằm tạo ra sản phẩm trà có chất lượng cao, mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần làm đa dạng hóa các sản phẩm trà trên thị trường và nâng cao thu nhập cho người trồng. Mục tiêu cụ thể - Nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ sấy nguyên liệu đến chất lượng sản phẩm. - Nghiên cứu ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến chất lượng sản phẩm. - Nghiên cứu lựa chọn tỷ lệ phối trộn nguyên liệu bổ sung thích hợp cho sản phẩm trà túi lọc.

- Nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ nước pha đến chất lượng sản phẩm của trà túi lọc. - Nghiên cứu ảnh hưởng của thời gian pha trà đến chất lượng sản phẩm của trà túi lọc. - Hoàn thiện quy trình công nghệ sản phẩm trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá, Cỏ Ngọt, Lạc Tiên và Nhân Trần trong điều kiện phòng thí nghiệm.Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 1.Ý nghĩa khoa học của đề tài - Cung cấp thêm các thông tin khoa học về lá Sâm Xuyên Đá. - Các số liệu trong đề tài nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo cho những người sản xuất sản phẩm tương tự.

m 3 - Tìm ra các thông số thích hợp cho quy trình sản xuất trà túi lọc từ lá Sâm Xuyên Đá ở quy mô phòng thí nghiệm.Ý nghĩa thực tiễn của đề tài - Đa dạng hóa các sản phẩm từ lá Sâm Xuyên Đá nâng cao giá trị sử dụng cho nguyên liệu. - Tạo ra sản phẩm mới có chất lượng tốt, có lợi cho sức khỏe người tiêu dùng và giá thành hợp lý. - Tạo hướng nghiên cứu mới về cây Sâm Xuyên Đá, giải quyết đầu ra cho ngành trồng trọt. m 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Tổng quan về Sâm Xuyên Đá 2. Nguồn gốc phân lại và đặc điểm hình thái 2. Nguồn gốc và đặc điểm thực vật học - Tên khoa học: Myxopyrum smilacifolium (Wall.) Blume, là cây bụi leo, thân gỗ thuộc chi Myxopyrum, họ Nhài (Oleaceae). - Tên đồng nghĩa: Myxopyrum serratulum A.Hill hoặc Myxopyrum ellipticifolium H.

- Tên Việt Nam: Nhương lê kim cang, Dương lê kim cang, Xuyên phá thạch [13]. Hình ảnh cây Sâm Xuyên Đá - Đặc điểm thực vật học: Cây bụi trườn, dài 2-3m, cành tròn không lông. Lá đơn, mọc đối, mép nguyên, phiến lá hình bầu dục hoặc hình trứng, thon dài dần về phía gốc, mũi lá nhọn và ngắn. Lá dài 10 - 15cm, cuống lá dài 0,5 - 1,5cm [13].

Cụm hoa hình chùy, mọc ở nách lá, dài 10 - 12cm, có lông thưa; lá bắc nhỏ hình sợi, có lông dài 2 - 3mm. Đài hình chén nhẵn, dài 0,5 - 1mm, 4 thùy hình bầu dục, dài 0,5mm. Tràng màu trắng, ống dài 1 - 1,5mm, 4 thùy hình bầu dục thuôn, dài 1 - 1,5mm, không lông. Nhị 2, đính gần họng tràng; bao phấn hình bầu dục rộng, dài 0,5 mm.

Bầu hình trứng, không lông, dài 1mm; nhụy xẻ đôi, dài 0,2 - m 5 0,4mm. Quả dạng hạch hình cầu, cỡ 3 - 5 × 8 - 10mm. Hạt 2, hình bán cầu, cỡ 4- 5mm [13]. Tình hình phân bố, mùa vụ trồng trọt và thu hái - Phân bố: Cây thường mọc trong rừng thưa nơi ẩm ven suối, ở độ cao 500 - 1000m [13].

Cây Sâm Xuyên Đá thường mọc ở rừng sâu, vách núi có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng đặc biệt. Cây được tìm thấy nhiều tại khu vực các tỉnh Hà Giang, Lào Cai, Thái Nguyên, Yên Bái,… của nước ta [13]. Ngoài ra còn phân bố ở: Thừa Thiên - Huế, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Đồng Nai. Còn có ở Ấn Độ, Campuchia, Thái Lan, Malaixia, Trung Quốc, Banglades, Lào, Mianma [3], [9].

Do điều kiện sinh trưởng mà cây chỉ phát triển được ở một số nơi nhất định đã làm tăng sự quý hiếm của loài sâm đá này. - Mùa vụ trồng trọt, thu hái: Cây được thu hái quanh năm. Tuy nhiên, thời vụ thu hoạch chuẩn chủ yếu là mùa thu, từ tháng 9 đến tháng 11. Thành phần hóa học của cây Sâm Xuyên Đá Trong những năm gần đây, trên thế giới, đặc biệt là tại Ấn Độ, đã có nhiều công trình nghiên cứu về thành phần hóa học của loài Myxopyrum smilacifolium (Wall.) Blume, trong đó có nhiều công bố về thành phần hoá học của lá và một vài công bố liên quan đến thân và rễ của loài này.

Một số khảo sát sơ bộ của Samu J. và cộng sự năm 2014 cho thấy trong lá Myxopyrum smilacifolium (Wall.) Blume có sự hiện diện của alcaloid, carbohydrat, steroid, saponin, terpenoid, flavonoid, tanin và polyphenol [17]. Theo công bố của Raveesha Peeriga và cộng sự (2016), trong lá Myxopyrum smilacifolium (Wall.) Blume có alcaloid, glycosid, tanin, saponin, terpenoid, carbohydrat và dầu không bay hơi [23]. Theo nghiên cứu của S.

Gopalakrishnan và cộng sự (2012), lá của Myxopyrum smilacifolium (Wall.) Blume có chứa terpenoid, flavonoid, saponin, tanin, glycosid và iridoid [24].Nair năm 2014 đã xác định sơ bộ thành phần hóa học của dịch chiết rễ Myxopyrum smilacfolium cho thấy có các hợp chất m 6 alcaloid, phenolic, glycosid, glycosid tim, tanin, flavonoid, carbonhydrat, protein, phytosteroid, phytosterol, saponin [21]. Năm 2015, các tác giả trên tiếp tục nghiên cứu để phân tích và so sánh các nhóm chức có trong dịch chiết methanol của rễ, quả và mô sẹo. Kết quả phân tích phổ FTIR cho thấy cả 3 dịch chiết đều chứa các hợp chất mang các nhóm chức giống nhau là: alcol, alkan, alken, aldehyd, xeton, amin, nhóm carboxyl, alkyl halogen [33]. Nghiên cứu khảo sát sơ bộ của Rajalakshmi K.

(2016) đã công bố trong dịch chiết ethanol của thân có alcaloid, catechin, coumarin, flavonoid, tanin, saponin, steroid, phenol, glycosid, terpenoid, xanthoprotein và đã xác định được 32 hợp chất khác nhau trong dịch chiết của thân Myxopyrum smilacifolium (Wall. đã phân lập hợp chất 7,8- dimethoxy-13-carbomethoxy-15-(3,4,5-trimethoxybenzoxy)13,14 didehydroalloberban từ dịch chiết ethanol của lá [31]. Từ dịch chiết của thân Myxopyrum smilacifolium (Wall.) Blume, bằng phương pháp sắc kí kết hợp khối phổ, Rajalakshmi K.  Iridoid: Từ dịch chiết ethanol của lá Myxopyrum smilacifolium (Wall.) Blume, Henrik Franzyk và các cộng sự (2001) đã phân lập được các iridoid glycosid: Myxopyrosid (9) và 6-o-acetyl-7-o-(E/Z)-p methoxycinnamoyl myxopyrosid [29].

 Axit hữu cơ và các dẫn chất: Năm 2016, bằng phương pháp sắc kí kết hợp phối khổ và phương pháp HPTLC, các tác giả Maruthamuthu V. đã phát hiện sự có mặt của nhiều axit hữu cơ và dẫn chất từ lá Myxopyrum smilacifolium (Wall. Bên cạnh đó, nghiên cứu [30] cũng phát hiện được nhiều hợp chất thuộc nhóm này. Bên cạnh các nhóm chất chính trên, nghiên cứu [30] cũng xác định trong thân Myxopyrum smilacifolium (Wall.) Blume còn có hợp chất steroid 9,19-cycloergost- m 7 24(28)-en-3-ol-4,14-dimethyl acetat, phenolic 4-((1E)-3-Hydroxy-1-propenyl)-2- methoxyphenol, các carbohydrat D-mannopyranose, ethyl α-D-glucopyranosid, phytol, galactiol, amin (3-nitrophenyl) methanol isopropyl ether, vitamin E DL- tocopherol, aldehyd 5-hydroxymethylfurfural, ceton 7- ethyl-4-decen-6-on…[30].

Hiện nay ở Việt Nam mới có nghiên cứu ban đầu của Nguyễn Minh Luyến (2017) công bố về thành phần hóa học của rễ sâm Xuyên Đá, trong rễ có chứa saponin, flavonoid, polysarcharid, axit amin, đường khử tự do và phân lập được hợp chất myxopyrosid từ phân đoạn n-butanol của cao chiết rễ. Như vậy, cho đến nay vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào công bố sâu về thành phần hoá học của cây sâm Xuyên Đá mọc ở Việt Nam. Tác dụng dược lý và công dụng của cây Sâm Xuyên Đá  Tác dụng dược lý: Các nghiên cứu trên Myxopyrum smilacifolium cho thấy loài này có những tác dụng dược lý như: chống oxy hóa của ethanol [18], [23]; kháng khuẩn, kháng nấm [20], [26]; hạ sốt, chống viêm [18], [19]; làm giãn phế quản [28]; chống ung thư [22]; chữa lành vết thương của chiết xuất ethanol [25]. - Tác dụng chống oxy hóa: Năm 2013, kết quả thử nghiệm của Rani T.

và cộng sự cho thấy dịch chiết methanol của phần trên mặt đất của Myxopyrum smilacifolium (Wall.) Blume có tác dụng chống oxy hóa đáng kể bằng cách nghiên cứu khả năng dọn gốc tự do DPPH cà oxit nitric so với vitamin C.