Nghiên cứu đặc điểm nông học của các tổ hợp ngô lai mới trong vụ thu đông 2016 tại Thái Nguyên

Nghiên cứu đặc điểm nông học của một số tổ hợp ngô lai mới vụ thu đông 2016 tại Thái Nguyên là một… 95 trang · Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên · 2017.

• Tác giả: Nông Ngọc Ánh
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Vân
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm nông học của một số tổ hợp ngô lai mới vụ Thu Đông năm 2016 tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý Nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Tình hình sản xuất, tiêu thụ ngô trên thế giới và Việt Nam
• 2.2.1. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới
• 2.2.2. Tình hình tiêu thụ ngô trên thế giới
• 2.2.3. Tình hình sản xuất, tiêu thụ ngô ở Việt Nam
• 2.2.3.1. Tình hình sản xuất ngô ở Việt Nam
• 3. PHẦN 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4. Bố trí thí nghiệm
• 3.5. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phương pháp theo dõi
• 3.6. Quy trình trồng trọt áp dụng trong thí nghiệm
• 3.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Các giai đoạn sinh trưởng phát triển của các THL ngô thí nghiệm vụ Thu đông 2016
• 4.1.1. Giai đoạn từ gieo đến trỗ cờ
• 4.1.2. Giai đoạn từ gieo đến tung phấn
• 4.1.3. Giai đoạn từ gieo đến phun râu
• 4.1.4. Khoảng cách từ tung phấn cho đến phun râu
• 4.1.5. Thời gian chín sinh lý (thời gian sinh trưởng)
• 4.2. Đặc điểm hình thái và sinh lý của các THL tham gia thí nghiệm
• 4.2.1. Chiều cao cây
• 4.2.2. Chiều cao đóng bắp
• 4.2.3. Số lá trên cây
• 4.2.4. Chỉ số diện tích lá
• 4.2.5. Rễ chân kiềng
• 4.2.6. Đường kính gốc
• 4.2.7. Tốc độ tăng trưởng chiều cao cây
• 4.2.8. Tốc độ ra lá của các tổ hợp lai thí nghiệm
• 4.3. Khả năng chống chịu của các THL thí nghiệm
• 4.4. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các tổ hợp ngô lai trong thí nghiệm
• 4.4.1. Chiều dài bắp
• 4.4.2. Đường kính bắp
• 4.4.3. Số hàng trên bắp
• 4.4.4. Số hạt trên hàng
• 4.4.5. Khối lượng 1000 hạt
• 4.4.6. Năng suất lý thuyết
• 4.4.7. Năng suất thực thu
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Tài liệu tiếng việt
• Tài liệu tiếng Anh
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu đặc điểm nông học của một số tổ hợp ngô lai mới vụ thu đông 2016 tại Thái Nguyên là một đề tài quan trọng trong lĩnh vực nghiên cứu nông học. Cây ngô (Zea mays L.) là một trong những cây lương thực chủ yếu, có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực. Đề tài này nhằm mục đích chọn lọc các tổ hợp ngô lai có năng suất cao, khả năng chống chịu tốt, phù hợp với điều kiện sinh thái của tỉnh Thái Nguyên. Việc nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang lại giá trị thực tiễn trong sản xuất nông nghiệp địa phương.

1.1. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định các tổ hợp ngô lai có đặc điểm sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện vụ thu đông 2016. Nghiên cứu sẽ theo dõi các giai đoạn sinh trưởng, đánh giá các đặc điểm hình thái và sinh lý của các tổ hợp ngô lai, từ đó đưa ra những kết luận về khả năng thích nghi và tiềm năng năng suất của chúng.

1.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc chọn lọc các tổ hợp ngô lai tốt, phục vụ cho sản xuất nông nghiệp tại Thái Nguyên. Ngoài ra, việc bổ sung các giống ngô lai mới sẽ làm phong phú thêm cơ cấu giống của tỉnh, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

II. Tình hình sản xuất ngô tại Thái Nguyên

Thái Nguyên là một tỉnh có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc sản xuất ngô. Tuy nhiên, sản xuất ngô tại đây vẫn gặp nhiều khó khăn như sự biến đổi khí hậu, sâu bệnh hại phát triển mạnh. Theo số liệu thống kê, diện tích trồng ngô tại Thái Nguyên đã tăng lên đáng kể trong những năm qua, nhưng năng suất vẫn chưa đạt mức trung bình của cả nước. Việc nghiên cứu và phát triển các giống ngô lai mới là cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, các tổ hợp ngô lai mới có khả năng chống chịu tốt với điều kiện khí hậu khắc nghiệt sẽ là giải pháp hiệu quả cho nông dân trong tỉnh.

2.1. Đặc điểm sản xuất ngô tại Thái Nguyên

Ngô được trồng chủ yếu ở các huyện miền núi và trung du, nơi có điều kiện đất đai và khí hậu phù hợp. Tuy nhiên, sản xuất ngô vẫn chưa đồng đều, và việc đầu tư vào giống và biện pháp tưới tiêu còn hạn chế. Do đó, việc nghiên cứu các tổ hợp ngô lai mới có năng suất cao và khả năng chống chịu tốt là rất cần thiết.

2.2. Thách thức trong sản xuất ngô

Sản xuất ngô tại Thái Nguyên còn gặp nhiều thách thức như sự phát triển của sâu bệnh, biến đổi khí hậu và thiếu đầu tư vào công nghệ. Những yếu tố này đã ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng ngô. Việc nghiên cứu và phát triển các giống ngô lai mới sẽ giúp nông dân vượt qua những thách thức này, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

III. Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy các tổ hợp ngô lai mới có đặc điểm sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện vụ thu đông 2016. Các chỉ tiêu như chiều cao cây, số lá trên cây, và năng suất đều đạt kết quả khả quan. Đặc biệt, một số tổ hợp ngô lai cho năng suất thực thu cao hơn so với giống đối chứng. Điều này cho thấy tiềm năng của các tổ hợp ngô lai mới trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp tại Thái Nguyên.

3.1. Đặc điểm sinh trưởng của các tổ hợp ngô lai

Các tổ hợp ngô lai mới cho thấy tốc độ sinh trưởng nhanh, chiều cao cây đạt yêu cầu và số lá trên cây cũng cao hơn so với giống đối chứng. Điều này cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu và đất đai tại Thái Nguyên. Việc theo dõi các giai đoạn sinh trưởng cũng giúp nông dân có thể điều chỉnh kỹ thuật canh tác phù hợp.

3.2. Đánh giá năng suất và chất lượng

Năng suất của các tổ hợp ngô lai mới đạt mức cao, với một số tổ hợp cho năng suất thực thu vượt trội. Điều này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn góp phần vào việc đảm bảo an ninh lương thực cho khu vực. Việc đánh giá các yếu tố cấu thành năng suất cũng cho thấy tiềm năng lớn của các tổ hợp ngô lai mới trong sản xuất nông nghiệp.

IV. Kết luận và đề nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng các tổ hợp ngô lai mới có tiềm năng lớn trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp tại Thái Nguyên. Đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giống ngô lai mới, đồng thời tăng cường đầu tư vào công nghệ và kỹ thuật canh tác để nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất ngô sẽ giúp nông dân cải thiện thu nhập và góp phần vào sự phát triển bền vững của nông nghiệp địa phương.

4.1. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Cần mở rộng nghiên cứu để đánh giá thêm nhiều tổ hợp ngô lai khác, từ đó tìm ra những giống phù hợp nhất với điều kiện sinh thái của Thái Nguyên. Việc nghiên cứu sâu hơn về khả năng chống chịu của các giống ngô lai cũng là một hướng đi quan trọng.

4.2. Khuyến nghị cho nông dân

Nông dân cần được hướng dẫn và đào tạo về kỹ thuật canh tác mới, đặc biệt là trong việc sử dụng các giống ngô lai mới. Việc áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó cải thiện đời sống cho người dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây ngô (Zea mays L.) thuộc chi Maydeae, họ hòa thảo Gramineae, có nguồn gốc từ Trung Mỹ và là một trong những cây lương thực quan trọng trên toàn cầu, nuôi sống gần 1/3 dân số thế giới. Tại Việt Nam, ngô là cây lương thực giữ vị trí quan trọng thứ hai sau lúa nước, đồng thời là nguồn nguyên liệu chủ lực cho ngành công nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi (chiếm khoảng 80% sản lượng tiêu thụ nội địa). Sau giai đoạn mở rộng diện tích ngô lai từ thập niên 1990, đến năm 2015 diện tích gieo trồng ngô cả nước đạt 1.179,3 nghìn ha với tỷ lệ sử dụng giống ngô lai đạt khoảng 95%, tổng sản lượng đạt 5.281,0 nghìn tấn và năng suất bình quân đạt 44,8 tạ/ha.

Vùng Trung du và miền núi phía Bắc có diện tích trồng ngô lớn nhất cả nước (519,3 nghìn ha, chiếm sản lượng 1.909,7 nghìn tấn năm 2015), tuy nhiên năng suất bình quân lại thấp nhất (chỉ đạt 36,8 tạ/ha). Nguyên nhân xuất phát từ địa hình đồi dốc phức tạp, diện tích canh tác manh mún, phụ thuộc nhiều vào nước trời, kỹ thuật canh tác còn hạn chế và điều kiện khí hậu cận nhiệt đới ẩm diễn biến thất thường, tạo điều kiện cho sâu bệnh hại phát sinh.

Tại tỉnh Thái Nguyên, ngô được xem là cây trồng chủ lực trong cơ cấu cây màu vụ Đông và vụ Xuân Hè trên đất dốc. Năm 2015, diện tích trồng ngô của tỉnh đạt 21,0 nghìn ha với sản lượng 57,6 nghìn tấn và năng suất 44,8 tạ/ha. Mặc dù địa phương đã tiếp cận nhiều giống ngô lai mới, sản xuất ngô tại Thái Nguyên vẫn chưa khai thác hết tiềm năng do mức độ đầu tư thâm canh, cơ cấu giống và hệ thống tưới tiêu chưa đồng đều. Do đó, việc nghiên cứu, đánh giá các tổ hợp ngô lai mới nhằm chọn lọc những tổ hợp có năng suất cao, khả năng chống chịu tốt và thích ứng với điều kiện sinh thái địa phương là yêu cầu cấp thiết.

Đề tài "Nghiên cứu đặc điểm nông học của một số tổ hợp ngô lai mới vụ Thu Đông năm 2016 tại Thái Nguyên" được thực hiện bởi tác giả Nông Ngọc Ánh (Chuyên ngành Khoa học cây trồng, Khoa Nông học, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên), dưới sự hướng dẫn của TS. Phan Thị Vân.

Mục đích nghiên cứu: Chọn được tổ hợp ngô lai ưu tú, năng suất cao, có khả năng chống chịu tốt phù hợp với điều kiện sinh thái của tỉnh Thái Nguyên.

Yêu cầu và nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Theo dõi các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của các tổ hợp ngô lai trong điều kiện vụ Thu Đông năm 2016.
2. Nghiên cứu các đặc điểm hình thái và sinh lý của các tổ hợp ngô lai thí nghiệm.
3. Nghiên cứu một số đặc tính chống chịu của các tổ hợp ngô lai thí nghiệm (chống chịu sâu bệnh, chống đổ).
4. Đánh giá các tiềm năng năng suất của các tổ hợp ngô lai thí nghiệm.
5. So sánh và kết luận sơ bộ về khả năng sinh trưởng, thích nghi của các tổ hợp ngô lai thí nghiệm.
6. Chọn được tổ hợp ngô lai có triển vọng để phục vụ khảo nghiệm sản xuất.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: 5 tổ hợp ngô lai mới do Viện Nghiên cứu Ngô lai tạo (gồm VN6, VN7, VN15, VN16, VN17) và 1 giống ngô lai đối chứng NK4300 do Công ty Syngenta cung ứng (nguồn gốc Thái Lan, thời gian sinh trưởng 105–115 ngày tại miền Bắc, năng suất 8–12 tấn/ha).
• Địa điểm nghiên cứu: Phường Quang Vinh, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên (trên chân đất cát pha chuyên trồng màu, cây trồng trước đó là ngô).
• Thời gian nghiên cứu: Vụ Thu Đông năm 2016 (gieo hạt ngày 30/8/2016, thu hoạch ngày 15/12/2016).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung cơ sở khoa học

Nghiên cứu dựa trên cơ sở khoa học về hiện tượng ưu thế lai (Heterosis) ở cây ngô, khởi xướng từ các công trình của Charles Darwin (1871), W. J. Beal (1876) và G. H. Shull (1904, 1913). Đánh giá tổ hợp lai là mắt xích then chốt trong công tác chọn tạo giống ngô nhằm sàng lọc, loại bỏ các dòng/tổ hợp có nhược điểm (thời gian sinh trưởng quá dài, chiều cao đóng bắp bất hợp lý, kết hạt kém, mẫn cảm sâu bệnh) và chọn lọc các tổ hợp có khả năng thích ứng cao với điều kiện tiểu khí hậu vùng miền.

Tiêu chuẩn kỹ thuật áp dụng

Các chỉ tiêu nông học, sinh lý và phương pháp theo dõi được tiến hành nghiêm ngặt theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về khảo nghiệm giá trị canh tác và sử dụng của giống ngô (QCVN 01-56:2011/BNNPTNT) do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành.

Bố trí thí nghiệm đồng ruộng

• Thí nghiệm được thiết kế theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (Randomized Complete Block Design - RCBD) gồm 6 công thức (5 tổ hợp lai và 1 đối chứng), 3 lần nhắc lại, tổng cộng 18 ô thí nghiệm.
• Diện tích mỗi ô thí nghiệm: $5\text{ m} \times 2,8\text{ m} = 14\text{ m}^2$. Khoảng cách giữa các lần nhắc lại là 1 m. Có dải bảo vệ xung quanh khu thí nghiệm.
• Mật độ gieo trồng: 5,7 vạn cây/ha (khoảng cách hàng cách hàng 70 cm, cây cách cây 25 cm, mỗi hốc 1 cây).

Quy trình canh tác và phân bón

Quy trình kỹ thuật canh tác áp dụng định mức phân bón tính trên 1 ha:

• Phân vi sinh Sông Gianh: 2 tấn/ha.
• Phân vô cơ theo tỷ lệ nguyên chất: $150\text{ N} : 90\text{ P}_2\text{O}_5 : 90\text{ K}_2\text{O}$/ha (tương đương 326,09 kg đạm urê; 545,45 kg lân supe; 180 kg kaliclorua).
• Phương pháp bón: Bón lót 100% phân vi sinh và 100% lân supe lúc làm đất; Bón thúc lần 1 khi ngô đạt 3–5 lá ($1/2\text{ N} + 1/2\text{ K}_2\text{O}$) kết hợp xới xáo, tỉa định cây; Bón thúc lần 2 khi ngô đạt 7–9 lá ($1/2\text{ N} + 1/2\text{ K}_2\text{O}$) kết hợp vun cao chống đổ. Tưới ẩm bảo đảm 75–80% độ ẩm đồng ruộng, đặc biệt giai đoạn trước và sau trỗ cờ 10–15 ngày.

Phương pháp theo dõi chỉ tiêu và thu thập dữ liệu

• Thời gian sinh trưởng và phát triển: Theo dõi số ngày từ gieo đến trỗ cờ (>50% cây xuất hiện nhánh cuối bông cờ), tung phấn (>50% cây nở hoa ở 1/3 trục chính), phun râu (>50% cây có râu dài 2–3 cm ngoài lá bi), khoảng cách tung phấn – phun râu, và thời gian chín sinh lý (>75% cây có hạt hình thành chấm đen ở chân hạt).
• Đặc điểm hình thái: Chiều cao cây (đo từ mặt đất đến điểm phân nhánh bông cờ đầu tiên), chiều cao đóng bắp (đo từ mặt đất đến đốt mang bắp trên cùng), tổng số lá/cây, tốc độ tăng trưởng chiều cao và tốc độ ra lá đo định kỳ 10 ngày/lần.
• Chỉ số diện tích lá (CSDTL): Đo ở thời kỳ chín sữa trên 5 cây/ô $\times$ 3 lần nhắc lại. Công thức tính: $$\text{Diện tích lá (m}^2\text{)} = \text{Chiều dài} \times \text{Chiều rộng} \times 0{,}75$$ $$\text{CSDTL (m}^2\text{ lá/m}^2\text{ đất)} = \text{Diện tích lá/cây} \times \text{Số cây/m}^2$$
• Khả năng chống chịu: Đánh giá sâu đục thân (Chilo partellus) theo thang điểm 1–5 ở giai đoạn chín sáp; theo dõi số rễ chân kiềng, đường kính gốc lóng sát mặt đất, tỷ lệ đổ rễ ($\ge 30^\circ$) và điểm gãy thân dưới bắp (thang điểm 1–5).
• Cấu thành năng suất và năng suất: Đo chiều dài bắp, đường kính bắp, số bắp/cây, số hàng/bắp, số hạt/hàng, tỷ lệ hạt/bắp, khối lượng 1000 hạt tươi và quy về độ ẩm bảo quản tiêu chuẩn 14% (sử dụng máy đo độ ẩm Kett 400 của Nhật Bản). Xác định năng suất lý thuyết (NSLT) và năng suất thực thu (NSTT).

Phương pháp xử lý số liệu

Dữ liệu thực nghiệm được xử lý thống kê phân tích phương sai (ANOVA) và so sánh sự sai khác giữa các giá trị trung bình bằng trắc nghiệm sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ($\text{LSD}_{0,05}$) trên phần mềm chuyên dụng IRRISTAT 5.0. Các chỉ tiêu theo dõi động thái tăng trưởng được tổng hợp và tính toán trên Microsoft Excel 2010.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của việc phát triển cây ngô tại Việt Nam nói chung và khu vực Trung du miền núi phía Bắc, tỉnh Thái Nguyên nói riêng. Xác định mục tiêu tuyển chọn tổ hợp lai triển vọng, đặt ra 6 nhiệm vụ theo dõi nông học cụ thể, đồng thời khẳng định ý nghĩa khoa học và thực tiễn trong việc bổ sung nguồn giống ngô lai mới làm phong phú cơ cấu cây trồng tại Thái Nguyên.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tổng quan hệ thống hóa các tư liệu thứ cấp về lịch sử canh tác và nghiên cứu ngô:

• Sản xuất và tiêu thụ ngô toàn cầu: Diện tích ngô thế giới giai đoạn 2005–2016 tăng 22,1% (từ 148,0 lên 181,4 triệu ha), năng suất tăng từ 48,19 lên 57,3 tạ/ha, sản lượng đạt 1.040,2 triệu tấn (năm 2016). Mỹ là quốc gia dẫn đầu với sản lượng 384,8 triệu tấn, năng suất 109,6 tạ/ha; Trung Quốc đứng đầu về diện tích canh tác (36,8 triệu ha).

Chỉ tiêu toàn cầu	Năm 2006	Năm 2010	Năm 2013	Năm 2015	Năm 2016
Diện tích (triệu ha)	148,6	161,9	184,2	177,7	181,4
Năng suất (tạ/ha)	47,5	52,2	55,2	54,1	57,3
Sản lượng (triệu tấn)	706,3	844,4	1.016,7	960,7	1.040,2

• Sản xuất ngô tại Việt Nam: Phân tích sự chuyển dịch qua 3 giai đoạn (1960–1980, 1981–1992, 1993 đến nay). Khảo sát hiện trạng sản xuất tại 6 vùng sinh thái năm 2015: Đông Nam Bộ đạt năng suất cao nhất (61,7 tạ/ha), Tây Nguyên đạt sản lượng 1.293,9 nghìn tấn, Đồng bằng sông Cửu Long đạt năng suất 59,1 tạ/ha.
• Khảo nghiệm ngô lai tại Thái Nguyên: Tổng kết kết quả thử nghiệm các giống ngô lai trên địa bàn qua các năm: giống LVN61 (vụ Đông 2008–2009 đạt 70 tạ/ha), LVN154 (vụ Xuân 2009 tại Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đạt 85,56 tạ/ha), VS36 (vụ Xuân 2013 tại Võ Nhai đạt trên 80 tạ/ha), VN8960 (vụ Xuân 2014 tại Tràng Xá đạt 69,8 tạ/ha), DK8868 (vụ Xuân 2014 đạt 78 tạ/ha), PAC669 và PAC558 (vụ Đông 2015 tại TP. Sông Công cho lãi thuần cao hơn đối chứng NK4300 từ 8,1–9,0 triệu đồng/ha).
• Tình hình chọn tạo giống ngô: Điểm lại thành tựu lai tạo từ các giống không quy ước (LS-5 đến LS-8), các giống lai quy ước (LVN4, LVN10, LVN61, LVN111, HT119), việc ứng dụng chỉ thị SSR, tạo dòng thuần bằng nuôi cấy bao phấn, nghiên cứu nguồn gen chịu hạn từ CIMMYT (dự án AMNET), và việc Bộ Nông nghiệp & PTNT phê duyệt đưa các giống ngô biến đổi gen kháng sâu và chống chịu thuốc trừ cỏ (NK66 BT, NK66 GT, NK66 BT/GT) vào sản xuất.

Phần 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Mô tả chi tiết nguồn gốc vật liệu nghiên cứu (5 tổ hợp lai VN6, VN7, VN15, VN16, VN17 do Viện Nghiên cứu Ngô cung cấp và đối chứng NK4300); điều kiện đất đai tại phường Quang Vinh, thành phố Thái Nguyên; sơ đồ bố trí thí nghiệm RCBD gồm 18 ô; quy trình kỹ thuật làm đất, mật độ gieo trồng 5,7 vạn cây/ha, chế độ bón phân khoáng kết hợp phân hữu cơ vi sinh; hệ thống chỉ tiêu và công thức xác định các đặc tính nông học, hình thái, chỉ số diện tích lá, cấu thành năng suất theo chuẩn QCVN 01-56:2011/BNNPTNT và phương pháp phân tích thống kê qua IRRISTAT 5.0.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Trình bày và phân tích các số liệu thực nghiệm thu được từ thí nghiệm vụ Thu Đông 2016 tại Thái Nguyên:

1. Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển: Thời gian sinh trưởng của các tổ hợp lai tham gia thí nghiệm thuộc nhóm chín trung bình ngắn, dao động từ 101 đến 102 ngày, sai khác không có ý nghĩa thống kê so với giống đối chứng NK4300 (103 ngày) ở mức xác suất $P > 0{,}05$.

Tổ hợp lai / Giống	Gieo – Trỗ cờ (ngày)	Gieo – Tung phấn (ngày)	Gieo – Phun râu (ngày)	Khoảng cách TP – PR (ngày)	Thời gian chín sinh lý (ngày)
VN6	54	54	56	2	102
VN7	55	55	55	0	101
VN15	54	55	57	2	102
VN16	54	55	57	2	101
VN17	53	54	56	2	102
NK4300 (đ/c)	57	58	59	1	103
Mức ý nghĩa ($P$)	$<0{,}05$	$<0{,}05$	$<0{,}05$	—	$>0{,}05$
Hệ số biến động ($\text{CV}%$)	1,7	1,0	1,2	—	0,6
$\text{LSD}_{0,05}$	2,0	1,0	1,0	—	—

• Thời gian từ gieo đến trỗ cờ của các tổ hợp lai biến động từ 53–55 ngày, sớm hơn đối chứng NK4300 (57 ngày) có ý nghĩa ở mức tin cậy 95% (ngoại trừ VN7 đạt 55 ngày tương đương đối chứng).
• Thời gian từ gieo đến tung phấn (54–55 ngày) và phun râu (55–57 ngày) của cả 5 tổ hợp lai đều ngắn hơn đối chứng (58 và 59 ngày). Khoảng cách giữa tung phấn và phun râu dao động từ 0–2 ngày; đặc biệt tổ hợp lai VN7 có thời điểm tung phấn và phun râu diễn ra đồng thời (0 ngày), rất thuận lợi cho quá trình thụ phấn, thụ tinh và giảm tỷ lệ khuyết hạt đầu bắp.

2. Đặc điểm hình thái và sinh lý: Các chỉ tiêu về cấu trúc hình thái cây ngô đo ở giai đoạn chín sữa phản ánh tính đồng đều và khả năng quang hợp của các tổ hợp lai.

Tổ hợp lai / Giống	Chiều cao cây (cm)	Chiều cao đóng bắp (cm)	Tỷ lệ đóng bắp/Cây (%)	Số lá/cây (lá)	CSDTL ($\text{m}^2\text{ lá/m}^2\text{ đất}$)
VN6	183,6	84,6	46,08	18,60	2,9
VN7	174,1	89,4	51,35	18,80	2,8
VN15	179,0	76,4	42,68	18,17	2,7
VN16	178,7	82,4	46,11	17,83	2,4
VN17	178,4	83,3	46,69	17,90	2,5
NK4300 (đ/c)	175,6	77,5	44,13	18,77	2,8
Mức ý nghĩa ($P$)	$>0{,}05$	$>0{,}05$	—	$<0{,}05$	$>0{,}05$
Hệ số biến động ($\text{CV}%$)	4,5	8,5	—	2,1	9,8
$\text{LSD}_{0,05}$	—	—	—	0,71	—

• Chiều cao cây của các tổ hợp lai dao động từ 174,1 cm (VN7) đến 183,6 cm (VN6), sai khác không có ý nghĩa thống kê so với đối chứng NK4300 (175,6 cm).
• Chiều cao đóng bắp dao động từ 76,4 cm (VN15) đến 89,4 cm (VN7), tỷ lệ chiều cao đóng bắp/chiều cao cây nằm trong khoảng 42,68% đến 51,35% (xấp xỉ mức tối ưu 1/2 chiều cao thân cây), bảo đảm tính cân đối và khả năng chống đổ ngã.
• Số lá trên cây biến động từ 17,83 đến 18,80 lá/cây. Trong đó, VN6 (18,60 lá), VN7 (18,80 lá) và VN15 (18,17 lá) tương đương đối chứng NK4300 (18,77 lá); VN16 (17,83 lá) và VN17 (17,90 lá) có số lá thấp hơn đối chứng có ý nghĩa thống kê ($\text{LSD}_{0,05} = 0{,}71$).
• Chỉ số diện tích lá (CSDTL) dao động từ 2,4 đến 2,9 $\text{m}^2\text{ lá/m}^2\text{ đất}$, sai khác không có ý nghĩa thống kê giữa các công thức ở mức $P > 0{,}05$, bảo đảm độ che phủ quang hợp cho quần thể ruộng ngô.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Tổng hợp toàn bộ các nhận định đánh giá về khả năng sinh trưởng, các chỉ tiêu hình thái và thời gian hoàn thành các pha phát triển của các tổ hợp ngô lai mới trong điều kiện tiểu khí hậu vụ Thu Đông tại Thái Nguyên; kiến nghị tiếp tục khảo nghiệm trên diện rộng.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Thử nghiệm đã xác định được 5 tổ hợp ngô lai mới (VN6, VN7, VN15, VN16, VN17) có thời gian sinh trưởng ngắn (101–102 ngày trong vụ Thu Đông), trỗ cờ và tung phấn - phun râu sớm hơn giống đối chứng NK4300 từ 2–3 ngày, phù hợp với khung thời vụ gieo trồng tránh rét muộn của vùng miền núi phía Bắc.
• Độ trùng khớp giữa tung phấn và phun râu của các tổ hợp lai đạt mức lý tưởng (chênh lệch chỉ từ 0 đến 2 ngày), trong đó VN7 đạt mức độ trùng khít hoàn toàn (0 ngày), giúp nâng cao hiệu quả thụ phấn đồng loạt.
• Cấu trúc hình thái của các tổ hợp lai đạt tính hài hòa cao: chiều cao cây dao động 174,1–183,6 cm, chiều cao đóng bắp từ 76,4–89,4 cm (đạt tỷ lệ 42,68–51,35% chiều cao cây), số lá đạt 17,83–18,80 lá/cây và chỉ số diện tích lá đạt 2,4–2,9 $\text{m}^2\text{ lá/m}^2\text{ đất}$, tạo tiền đề tốt cho khả năng chống đổ ngã và tích lũy chất khô vào hạt.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp dẫn liệu thực nghiệm khoa học có hệ thống về đặc tính sinh trưởng, phát triển và hình thái của các tổ hợp lai ngô mới do Viện Nghiên cứu Ngô chọn tạo trong điều kiện canh tác cụ thể tại Thái Nguyên.
• Bổ sung cơ sở dữ liệu thực tiễn phục vụ công tác tuyển chọn giống ngô lai có triển vọng, góp phần đa dạng hóa cơ cấu giống ngô phục vụ sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Thái Nguyên và các tỉnh Trung du miền núi phía Bắc.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu mới được triển khai trong phạm vi 1 vụ gieo trồng duy nhất (vụ Thu Đông năm 2016), trên một loại chân đất cụ thể (đất cát pha chuyên màu tại phường Quang Vinh, thành phố Thái Nguyên). Khóa luận chưa thể hiện đầy đủ dữ liệu theo dõi qua nhiều tiểu vùng sinh thái khác nhau có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng đặc thù của tỉnh (như các huyện vùng cao Võ Nhai, Định Hóa).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục theo dõi, khảo nghiệm bổ sung các tổ hợp lai tiềm năng qua nhiều vụ gieo trồng tiếp theo (đặc biệt là vụ Xuân và vụ Xuân Hè) và mở rộng khảo nghiệm sản xuất trên nhiều vùng sinh thái, các chân đất khác nhau của tỉnh Thái Nguyên nhằm đánh giá tính ổn định về năng suất và độ bền vững trong tính chống chịu trước khi đề xuất mở rộng ra sản xuất đại trà.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên ngành Khoa học cây trồng, Nông học: Tham khảo phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) đúng quy chuẩn ngành, phương pháp theo dõi và đo đạc các chỉ tiêu nông học - hình thái cây ngô theo quy chuẩn QCVN 01-56:2011/BNNPTNT, cùng quy trình phân tích phương sai xử lý số liệu bằng phần mềm IRRISTAT 5.0.
• Cán bộ nghiên cứu chọn tạo giống cây trồng và cán bộ khuyến nông: Sử dụng các số liệu thực nghiệm về thời gian các pha phát triển, chiều cao đóng bắp và chỉ số diện tích lá của các tổ hợp lai VN6, VN7, VN15, VN16, VN17 làm tư liệu đối chứng cho các chương trình khảo nghiệm giống ngô lai tại vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Thí nghiệm so sánh những tổ hợp ngô lai nào và sử dụng giống nào làm đối chứng?

Thí nghiệm so sánh 5 tổ hợp ngô lai mới do Viện Nghiên cứu Ngô lai tạo gồm: VN6, VN7, VN15, VN16 và VN17. Giống ngô lai đối chứng được sử dụng là NK4300 của Công ty Syngenta Việt Nam (nguồn gốc từ Thái Lan).

2. Thời gian sinh trưởng và các giai đoạn trỗ cờ, phun râu của các tổ hợp lai khác biệt như thế nào so với đối chứng?

Trong vụ Thu Đông 2016, cả 5 tổ hợp lai mới đều có thời gian sinh trưởng (từ gieo đến chín sinh lý) dao động từ 101–102 ngày, sai khác không có ý nghĩa thống kê so với đối chứng NK4300 (103 ngày). Tuy nhiên, thời gian từ gieo đến trỗ cờ (53–55 ngày), tung phấn (54–55 ngày) và phun râu (55–57 ngày) của các tổ hợp lai đều diễn ra sớm hơn đối chứng NK4300 (lần lượt là 57, 58 và 59 ngày) ở mức tin cậy 95%.

3. Tổ hợp lai nào có khoảng cách giữa thời gian tung phấn và phun râu ngắn nhất?

Tổ hợp lai VN7 có khoảng cách giữa tung phấn và phun râu bằng 0 ngày (hai quá trình diễn ra trùng khớp nhau vào ngày thứ 55 sau gieo). Các tổ hợp lai còn lại (VN6, VN15, VN16, VN17) có khoảng cách tung phấn - phun râu là 2 ngày, và đối chứng NK4300 là 1 ngày.

4. Đặc điểm hình thái về chiều cao cây và chiều cao đóng bắp của các tổ hợp lai có sai khác có ý nghĩa thống kê không?

Kết quả phân tích thống kê phương sai cho thấy chiều cao cây (dao động từ 174,1 cm ở VN7 đến 183,6 cm ở VN6) và chiều cao đóng bắp (dao động từ 76,4 cm ở VN15 đến 89,4 cm ở VN7) của tất cả 5 tổ hợp lai thí nghiệm đều sai khác không có ý nghĩa thống kê so với đối chứng NK4300 ($P > 0{,}05$). Tỷ lệ chiều cao đóng bắp trên chiều cao cây của các tổ hợp đều đạt mức 42,68% – 51,35%, đảm bảo khả năng chống đổ tốt.

5. Nền phân bón và mật độ gieo trồng được áp dụng trong thí nghiệm là bao nhiêu?

Mật độ gieo trồng là 5,7 vạn cây/ha với khoảng cách hàng cách hàng 70 cm, cây cách cây 25 cm. Nền phân bón áp dụng cho 1 ha bao gồm: 2 tấn phân vi sinh Sông Gianh kết hợp phân vô cơ theo tỷ lệ nguyên chất $150\text{ N} : 90\text{ P}_2\text{O}_5 : 90\text{ K}_2\text{O}$ (tương ứng với 326,09 kg đạm urê, 545,45 kg supe lân và 180 kg kaliclorua).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nông Ngọc Ánh đã đánh giá một cách toàn diện đặc tính sinh trưởng, phát triển và cấu trúc hình thái của 5 tổ hợp ngô lai mới (VN6, VN7, VN15, VN16, VN17) so với giống đối chứng NK4300 trong điều kiện vụ Thu Đông năm 2016 tại thành phố Thái Nguyên. Kết quả cho thấy các tổ hợp lai mới đều có thời gian sinh trưởng ngắn (101–102 ngày), trỗ cờ và tung phấn - phun râu tập trung, tỷ lệ chiều cao đóng bắp cân đối và chỉ số diện tích lá đạt tiêu chuẩn nông học. Đây là cơ sở thực nghiệm quan trọng hỗ trợ công tác tuyển chọn giống ngô lai thích nghi tốt để đưa vào khảo nghiệm sản xuất tại tỉnh Thái Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cây ngô (Zea mays L.) thuộc chi Maydeae, họ hòa thảo Gramineae, có nguồn gốc từ Trung Mỹ. Ngô là cây lƣơng thực quan trọng trên toàn thế giới, đã nuôi sống gần 1/3 dân số trên toàn cầu. Chính vì vậy, ngô đã đƣợc toàn thế giới gieo trồng và hình thành 4 vùng sinh thái chính là vùng ôn đới, vùng nhiệt đới, vùng nhiệt đới cao và vùng nhiệt đới thấp (Ngô Hữu Tình, 1997) [13]. Ngô là nguồn lƣơng thực cho nhiều dân tộc trên thế giới, góp phần vào giải quyết lƣơng thực cho khoảng 8 tỷ ngƣời.

Ở các nƣớc Trung Mỹ, Nam Á và Châu Phi, ngô đƣợc sử dụng làm nguồn lƣơng thực chính với phƣơng thức rất đa dạng theo vùng địa lý và tập quán từng nơi. Tất cả các nƣớc trồng ngô đều sử dụng ngô ở mức độ khác nhau. Các nƣớc Đông Nam Phi sử dụng 85% sản lƣợng ngô làm lƣơng thực cho ngƣời. Tây Trung Phi 80%, Bắc Phi 42%, Ấn Độ 90% và Philippin 66%.

Không chỉ cung cấp lƣơng thực cho con ngƣời ngô còn cung cấp thức ăn cho chăn nuôi. Các nƣớc phát triển có nền nông nghiệp tiên tiến đã sử dụng khoảng 70-90% sản lƣợng ngô cho chăn nuôi nhƣ Mỹ 89%, Pháp 90%. Do có vai trò quan trọng trong nền kinh tế cho nên những năm qua sản xuất ngô trên thế giới phát triển không ngừng. Năm 2005 diện tích trồng ngô trên thế giới chỉ đạt khoảng 148 triệu ha với tổng sản lƣợng 713,66 triệu tấn, năng suất đạt 48,19 tạ/ha nhƣng đến 2016, diện tích ngô tăng lên đạt 181,4 triệu ha, năng suất 57,3 tạ/ha và sản lƣợng đạt 1040,2 triệu tấn (USDA,2017) [30].

Ở Việt Nam, sản xuất ngô có sự tiến bộ đáng kể vì nƣớc ta là một nƣớc nông nghiệp, trong cơ cấu cây trồng ngô đƣợc xem là cây lƣơng thực quan trọng thứ 2 sau lúa nƣớc. Trƣớc năm 1990, khi mới du nhập vào Việt Nam n 2 sản xuất ngô phát triển rất chậm sau những năm 90 tốc độ tăng trƣởng của cây trồng này đƣợc đẩy mạnh nhờ việc sử dụng các giống ngô lai trong sản xuất. Năm 2015, diện tích ngô của cả nƣớc là 1.179,3 nghìn ha, trong đó diện tích ngô lai đã chiếm khoảng 95%, sản lƣợng ngô đạt 5.281,0 nghìn tấn, năng suất 44,8 tạ/ha (Tổng Cục thống kê, 2007)[19]. Thái Nguyên là một tỉnh nằm ở khu vực Trung du và miền núi phía Bắc Việt Nam, có điều kiện đất đai, khí hậu tiêu biểu đại diện cho vùng.

Giao thông vận tải thuận tiện cũng là một nơi có hoạt động sản xuất nông nghiệp phát triển tiếp cận nhanh chóng với các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Ngô đƣợc xem là một trong những cây trồng chính góp phần thúc đẩy sản xuất trong tỉnh phát triển ổn định và nâng cao đời sống cho ngƣời dân. Ngoài những điều kiện thuận lợi trên Thái Nguyên vẫn có những hạn chết nhƣ: Sản xuất ngô vẫn chƣa có tính đồng đều cao, chƣa có sự đầu tƣ về giống và biện pháp tƣới tiêu, do nằm trong vùng khí hậu cận nhiệt đới ẩm nên khí hậu thay đổi thất thƣờng sâu bệnh hại phát triển mạnh, vì vậy năng suất ngô của Thái Nguyên còn thấp, chƣa bằng năng suất trung bình của cả nƣớc. Do đó, để khắc phục đƣợc những hạn chế trên cần phải chọn lọc, nghiên cứu ra những giống ngô lai mới cho năng suất cao chống chịu tốt, phù hợp với điều kiện sinh thái của tỉnh.

Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm nông học của một số tổ hợp ngô lai mới vụ Thu Đông năm 2016 tại Thái Nguyên”. Mục đích Chọn đƣợc tổ hợp ngô lai ƣu tú, năng suất cao, có khả năng chống chịu tốt phù hợp với điều kiện sinh thái của Thái Nguyên. Yêu cầu của đề tài - Theo dõi các giai đoạn sinh trƣởng, phát triển của các tổ hợp ngô lai trong điều kiện vụ Thu Đông năm 2016. - Nghiên cứu các đặc điểm hình thái và sinh lý của các tổ hợp ngô lai thí nghiệm.

- Nghiên cứu một số đặc tính chống chịu của các tổ hợp ngô lai thí nghiệm (chống chịu sâu bệnh, chống đổ…. - Đánh giá các tiềm năng năng suất của các tổ hợp ngô lai thí nghiệm. - So sánh và kết luận sơ bộ về khả năng sinh trƣởng, thích nghi của các tổ hợp ngô lai thí nghiệm. - Chọn đƣợc tổ hợp ngô lai có triển vọng để khảo nghiệm sản xuất.

Ý Nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học chọn đƣợc các tổ hợp lai tốt cho năng suất cao, phục vụ cho sản xuất. Ý nghĩa thực tiễn Bổ sung thêm đƣợc những giống ngô lai mới, làm phong phú cơ cấu giống của tỉnh Thái Nguyên. n 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học của đề tài Ngày nay, sản xuất ngô muốn phát triển theo hƣớng hàng hoá với sản lƣợng cao, quy mô lớn nhằm phục vụ nhu cầu thị trƣờng, cần phải có các biện pháp hữu hiệu nhƣ thay thế các giống cũ, năng suất thấp bằng các giống mới năng suất cao, chống chịu tốt với các điều kiện bất thuận của thời tiết. Đặc biệt là ở các tỉnh Trung du và miền núi phía Bắc, sử dụng giống có khả năng chống chịu tốt, cho năng suất cao sẽ góp phần phát huy hiệu quả kinh tế của giống, đồng thời góp phần xoá đói giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, muốn phát huy hiệu quả tối đa của giống, cần tiến hành nghiên cứu và đánh giá khả năng thích ứng cũng nhƣ tiềm năng năng suất của các giống mới trƣớc khi đƣa ra sản xuất đại trà, từ đó tìm ra những giống thích hợp nhất đối với từng vùng sinh thái. Trong quá trình chọn tạo giống, đánh giá các tổ hợp lai mới là giai đoạn rất quan trọng.

Thông qua các chu kỳ đánh giá tổ hợp lai, các nhà khoa học sẽ loại bỏ đƣợc các tổ hợp lai không mong muốn nhƣ thời gian sinh trƣởng dài, chiều cao cây quá cao, khả năng kết hạt kém, năng suất thấp, dễ nhiễm các loại sâu bệnh. Vì vậy, việc đánh giá các đặc tính sinh trƣởng, phát triển, tiềm năng năng suất, khả năng chống chịu của các tổ hợp lai để chọn ra đƣợc tổ hợp lai tốt nhất để đƣa vào sản xuất đại trà là công việc rất quan trọng trong chọn tạo giống ngô. Tình hình sản xuất, tiêu thụ ngô trên thế giới và Việt Nam 2. Tình hình sản xuất ngô trên thế giới Ngô là cây trồng có lịch sử gieo trồng từ lâu đời, các nghiên cứu của Vavilov (1926) đã cho rằng Mexico và Peru là những trung tâm phát sinh và n 5 đa dạng di truyền của cây ngô.

Năm 1492, Columbus tìm ra châu Mĩ và từ đó theo thời gian ngô đã đƣợc đem gieo trồng phổ biến ở khắp nơi trên thế giới. Hiện nay, ngô đƣợc trồng rộng rãi nhất thế giới góp phần quan trọng vào việc bảo đảm an ninh lƣơng thực toàn cầu trong bối cảnh gia tăng dân số, biến đổi khí hậu, diện tích đất trồng trọt bị thu hẹp. Từ những năm cuối thế kỷ 20, sản xuất ngô trên thế giới có những bƣớc phát triển kỳ diệu nhờ các ứng dụng ƣu thế lai, chọn giống, kỹ thuật nông học tiên tiến và những thành tựu của công nghệ sinh học, công nghệ bảo quản vào sản xuất. Do vậy diện tích, năng suất, sản lƣợng ngô đều tăng trong những năm gần đây.Tình hình sản xuất ngô trên thế giới giai đoạn 2005 - 2016 Năm Diện tích Năng suất Sản lƣợng (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) 2006 148,6 47,5 706,3 2007 158,6 49,7 788,1 2008 161,0 51,3 822,7 2009 155,7 51,6 809,0 2010 161,9 52,2 844,4 2011 172,2 51,6 887,8 2012 178,5 49,4 872,8 2013 184,2 55,2 1016,7 2014 183,3 56,6 1038,3 2015 177,7 54,1 960,7 2016 181,4 57,3 1040,2 Nguồn: Số liệu thống kê của FAO, 2017 [25], USDA, 2017 [30] Số liệu bảng 2.1 cho thấy, trong vòng 10 năm diện tích trồng ngô trên thế giới tăng thêm 22,1%, năng suất tăng thêm 9,8 tạ/ha, sản lƣợng tăng thêm 333,89 triệu tấn.

Có đƣợc những kết quả trên, là do ứng dụng ƣu thế lai trong n 6 chọn giống đồng thời đi đôi với việc cải thiện các kỹ thuật canh tác. Đặc biệt từ 2006 đến nay, cùng với nghiên cứu chọn tạo giống ngô bằng phƣơng pháp truyền thống việc ứng dụng các công nghệ cao trong canh tác và sản xuất ngô đã góp phần đƣa sản lƣợng ngô thế giới ngày càng tăng lên. Sản xuất ngô ở một số nƣớc trên thế giới năm 2016 Nƣớc Diện tích Năng suất Sản lƣợng (triệu ha) (tạ/ha) (triệu tấn) Mỹ 35,2 109,6 384,8 Trung Quốc 36,8 59,7 219,6 Brazil 16,7 51,8 86,5 Mexico 7,5 34,7 26,0 Indonexia 3,5 29,6 10,2 Canada 1,3 99,6 13,2 Nguồn: Số liệu thống kê USDA, 2017[30] Hiện nay, Mỹ là nƣớc đứng đầu thế giới về sản lƣợng ngô, năm 2016 sản lƣợng ngô của Mỹ là 384,8 triệu tấn, chiếm 37,0% tổng sản lƣợng ngô thế giới. Ở Mỹ, 100% diện tích ngô là trồng các giống ngô lai trong đó hơn 90% là giống ngô lai đơn (Ngô Hữu Tình, 2009) [16].

Để đạt đƣợc những kết quả trên là do Mỹ đã ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn tạo giống. Theo Minh Tang Chang và cộng sự (2005) [28] ở Mỹ chỉ có 48% giống ngô đƣợc chọn tạo theo công nghệ truyền thống, 52% bằng công nghệ sinh học. Năng suất ngô ở Mỹ đã tăng từ 1,5 tạ/ha (năm 1930) lên 7 tạ/ha vào những năm 1990 và đến năm 2016 đã đạt 109,6 tạ/ha. Trung Quốc là nƣớc đứng đầu thế giới về diện tích trồng ngô (36,8 triệu ha) đứng thứ 2 thế giới về sản lƣợng (219,6 triệu tấn) năng suất đạt 59,7 tạ/ha.

Ngô đƣợc trồng ở hầu hết các bang của Hoa Kỳ, nhƣng sản xuất tập trung ở vùng Heartland (bao gồm Illinois, Iowa, Indiana, phần phía Đông n 7 South Dakota và Nebraska, Tây Kentucky, hai phần ba phía Bắc của Missouri và Ohio). Iowa và Illinois là các bang sản xuất ngô hàng đầu của Mỹ, thƣờng chiếm khoảng một phần ba lƣợng ngô do Mỹ sản xuất (USDA, 2017) [30]. Sản xuất ngô có sự khác biệt giữa các quốc gia trên thế giới do việc nghiên cứu giống ngô mới, ứng dụng các tiến bộ khoa học vào trong sản xuất khác nhau. Ở các nƣớc đang phát triển do điều kiện kinh tế khó khăn, khả năng đầu tƣ thâm canh thấp nên không khai thác hết tiềm năng năng suất của giống.

Vì vậy, chọn các giống ngô năng suất cao và và biện pháp kỹ thuật canh tác, ứng dụng công nghệ cao trong trồng trọt và sản xuất là một trong những giải pháp của nhân loại về vấn đề lƣơng thực.