Nghiên cứu đặc điểm lâm học và phân bố tự nhiên cây Xoan Đào (Pygeum arboreum Endl) tại xã Đổng ...

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu đặc điểm lâm học và phân bố tự nhiên cây xoan đào pygeum arboreum endl tại xã, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nông Hoàng Chiến
• Người hướng dẫn: GS. Đặng Kim Vui
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học Và Phân Bố Tự Nhiên Cây Xoan Đào (Pygeum Arboreum Endl) Tại Xã Đổng Xá, Huyện Na Rì, Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu chung
• 1.3. Mục tiêu cụ thể
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Trên Thế giới
• 2.2. Nghiên cứu về cấu trúc rừng
• 2.3. Nghiên cứu về tái sinh rừng
• 2.4. Những nghiên cứu về tái sinh rừng
• 2.5. Những nghiên cứu về cây Xoan đào
• 2.6. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại khu vực nghiên cứu
• 2.6.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên
• 2.6.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu
• 2.6.3. Nhận xét, đánh giá chung thuận lợi, khó khăn của điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội tới loài Xoan đào
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Phân loại trạng thái rừng có cây Xoan đào phân bố
• 3.3.2. Nghiên cứu đặc điểm hình thái và vật hậu cây Xoan đào
• 3.3.3. Đặc điểm sinh thái nơi Xoan đào phân bố
• 3.3.4. Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc tầng cây cao
• 3.3.5. Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc tầng cây tái sinh
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Cách tiếp cận và phương pháp luận nghiên cứu
• 3.4.2. Phương pháp nghiên cứu chung
• 3.4.3. Phương pháp điều tra cụ thể
• 3.4.4. Phương pháp luận
• 3.4.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.4.6. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm cấu trúc rừng
• 3.4.7. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm tái sinh rừng
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm hình thái và vật hậu của Xoan đào tại Đổng Xá
• 4.1.1. Đặc điểm hình thái thân, cành, lá cây Xoan đào
• 4.1.2. Đặc điểm hình thái hoa, quả cây Xoan đào
• 4.1.3. Đặc điểm vật hậu cây Xoan đào
• 4.1.4. Đặc điểm sinh thái nơi Xoan đào phân bố
• 4.2. Điều kiện khí hậu nơi Xoan đào phân bố
• 4.3. Đặc điểm đất nơi Xoan đào phân bố
• 4.4. Đặc điểm cấu trúc tầng cây cao
• 4.4.1. Cấu trúc tổ thành
• 4.4.2. Cấu trúc tầng thứ
• 4.4.3. Cấu trúc mật độ toàn rừng và mật độ Xoan đào
• 4.5. Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc tầng cây tái sinh
• 4.5.1. Cấu trúc tổ thành tầng cây tái sinh
• 4.5.2. Mật độ cây tái sinh của loài Xoan đào
• 4.5.3. Phân bố số cây tái sinh theo cấp chiều cao
• 4.5.4. Số lượng cây tái sinh theo nguồn gốc
• 4.5.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến cây tái sinh
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Cây Xoan Đào Pygeum arboreum Bắc Kạn

Rừng là tài nguyên vô giá, đóng vai trò thiết yếu trong môi trường sống và đời sống của cộng đồng dân tộc thiểu số ở vùng núi. Giá trị của rừng không chỉ giới hạn ở khía cạnh kinh tế mà còn mở rộng đến nghiên cứu khoa học, bảo tồn nguồn gen, đa dạng sinh học, điều hòa khí hậu, và phòng chống thiên tai. Tái sinh rừng là một quá trình sinh học đặc thù, đảm bảo khả năng tái sản xuất và mở rộng tài nguyên rừng. Việc nắm vững quy luật tái sinh là then chốt để quản lý và khai thác rừng một cách bền vững. Hiện nay, nhiều vùng rừng tự nhiên ở Việt Nam đã suy giảm do phương thức khai thác và tái sinh không phù hợp. Nghiên cứu về cây Xoan Đào (Pygeum arboreum Endl) tại xã Đổng Xá, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển loài cây này.

1.1. Tầm quan trọng của cây Xoan Đào Pygeum arboreum

Cây Xoan Đào (Pygeum arboreum Endl) là một loài cây tiềm năng, có thể ứng dụng trong lâm nghiệp đô thị, trồng rừng và nghiên cứu khoa học. Loài cây này được nghiên cứu ở Việt Nam từ năm 1965, khi Lê Viết Lộc điều tra thảm thực vật rừng Cúc Phương. Nghiên cứu cho thấy Xoan đào là cây ưu thế trong loại hình Sâng – Sấu – Xoan đào - Đinh hương. Tuy nhiên, sự phân bố của loài này tại khu vực Bắc Kạn còn ít được biết đến. Nghiên cứu này nhằm nâng cao hiểu biết và đề xuất giải pháp phát triển loài cây này tại xã Đổng Xá.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu cây Xoan Đào

Nghiên cứu tập trung vào việc xác định phân bố tự nhiên và đặc điểm sinh học, sinh thái của cây Xoan Đào tại xã Đổng Xá, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn. Mục tiêu cụ thể bao gồm xác định đặc điểm lâm học, sinh thái, hình thái và vật hậu của loài cây này. Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất các biện pháp bảo tồn và phát triển. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong khu vực xã Đổng Xá, tập trung vào các khu vực có sự phân bố của cây Xoan Đào.

II. Thách Thức Bảo Tồn Cây Xoan Đào Pygeum arboreum ở Bắc Kạn

Hiện trạng khai thác và tái sinh rừng không hợp lý đang gây suy giảm số lượng và chất lượng rừng tự nhiên ở Việt Nam. Diện tích rừng đã giảm đáng kể từ năm 1943 đến năm 1999. Việc tái sinh tự nhiên là một nhiệm vụ quan trọng để phục hồi rừng. Cây Xoan Đào (Pygeum arboreum Endl) mang nhiều đặc điểm quan trọng cho khoa học và là loài cây tiềm năng, nhưng sự phân bố của loài này tại khu vực Bắc Kạn còn ít được biết đến. Cần có những nghiên cứu sâu rộng hơn để hiểu rõ về đặc điểm sinh thái và khả năng tái sinh của loài cây này, từ đó đề xuất các biện pháp bảo tồn và phát triển hiệu quả.

2.1. Tác động của khai thác rừng đến cây Xoan Đào

Khai thác rừng không bền vững gây ảnh hưởng tiêu cực đến tái sinh cây Xoan Đào. Việc mất rừng làm thay đổi môi trường sống, ảnh hưởng đến khả năng nảy mầm và phát triển của cây con. Các phương thức khai thác không hợp lý có thể làm suy giảm số lượng cây mẹ, giảm nguồn cung cấp hạt giống cho tái sinh tự nhiên. Cần có các biện pháp quản lý rừng chặt chẽ hơn để bảo vệ môi trường sống cây Xoan Đào.

2.2. Thiếu thông tin về đặc điểm sinh thái cây Xoan Đào

Sự thiếu hụt thông tin về đặc điểm sinh thái của cây Xoan Đào là một thách thức lớn trong công tác bảo tồn. Cần có các nghiên cứu chi tiết về yêu cầu sinh thái của loài cây này, bao gồm ánh sáng, độ ẩm, dinh dưỡng và các yếu tố môi trường khác. Thông tin này sẽ giúp xác định các khu vực phù hợp cho tái sinh cây Xoan Đào và đề xuất các biện pháp lâm sinh thích hợp.

2.3. Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến cây Xoan Đào

Biến đổi khí hậu có thể gây ra những tác động tiêu cực đến cây Xoan Đào, bao gồm thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa và tần suất các hiện tượng thời tiết cực đoan. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng, phát triển và tái sinh của loài cây này. Cần có các nghiên cứu về khả năng thích ứng của cây Xoan Đào với biến đổi khí hậu để đề xuất các biện pháp bảo tồn phù hợp.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Học Cây Xoan Đào

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp tiếp cận và phương pháp luận khác nhau để thu thập và phân tích dữ liệu. Các phương pháp nghiên cứu chung bao gồm điều tra, khảo sát, thu thập mẫu và phân tích trong phòng thí nghiệm. Phương pháp điều tra cụ thể được áp dụng để đánh giá đặc điểm hình thái, vật hậu, sinh thái và cấu trúc rừng nơi cây Xoan Đào phân bố. Phương pháp luận bao gồm phân tích thống kê, so sánh và tổng hợp để rút ra kết luận và đề xuất các giải pháp.

3.1. Điều tra phân bố và đặc điểm hình thái cây Xoan Đào

Tiến hành điều tra phân bố của cây Xoan Đào tại xã Đổng Xá bằng cách sử dụng bản đồ địa hình và hệ thống định vị toàn cầu (GPS). Xác định các khu vực có sự xuất hiện của loài cây này và ghi nhận các thông tin về số lượng, mật độ và kích thước cây. Đo đạc các chỉ tiêu hình thái như chiều cao, đường kính thân, đường kính tán và hình dạng lá để mô tả đặc điểm hình thái của cây Xoan Đào.

3.2. Nghiên cứu đặc điểm sinh thái và cấu trúc rừng

Nghiên cứu đặc điểm sinh thái nơi cây Xoan Đào phân bố bằng cách thu thập dữ liệu về khí hậu, đất đai và thảm thực vật. Phân tích mẫu đất để xác định thành phần cơ giới, độ pH và hàm lượng dinh dưỡng. Đánh giá cấu trúc rừng bằng cách đo đạc các chỉ tiêu như chiều cao, đường kính và mật độ của các loài cây khác trong khu vực. Xác định cấu trúc tổ thành, tầng thứ và mật độ của rừng để hiểu rõ về mối quan hệ giữa cây Xoan Đào và các loài cây khác.

3.3. Đánh giá khả năng tái sinh tự nhiên cây Xoan Đào

Đánh giá khả năng tái sinh tự nhiên của cây Xoan Đào bằng cách đếm số lượng cây con trong các ô tiêu chuẩn. Xác định nguồn gốc của cây con (từ hạt hay từ chồi) và đánh giá chất lượng cây con (tốt, trung bình, xấu). Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tái sinh tự nhiên như ánh sáng, độ ẩm, thảm thực vật và sự cạnh tranh từ các loài cây khác. So sánh mật độ cây con của cây Xoan Đào với các loài cây khác để đánh giá khả năng cạnh tranh của loài cây này.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Phân Bố Cây Xoan Đào Pygeum arboreum tại Đổng Xá

Nghiên cứu đã xác định được các khu vực phân bố của cây Xoan Đào tại xã Đổng Xá, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn. Kết quả cho thấy loài cây này thường xuất hiện ở các khu vực rừng tự nhiên còn tương đối nguyên vẹn, có độ cao trung bình và độ dốc vừa phải. Đặc điểm sinh thái cây Xoan Đào cho thấy loài cây này ưa thích môi trường ẩm ướt, đất giàu dinh dưỡng và có độ che phủ vừa phải. Cấu trúc rừng nơi cây Xoan Đào phân bố thường có nhiều tầng, với sự tham gia của nhiều loài cây khác nhau.

4.1. Phân bố theo độ cao và độ dốc địa hình

Kết quả nghiên cứu cho thấy cây Xoan Đào phân bố chủ yếu ở độ cao từ [X] đến [Y] mét so với mực nước biển. Loài cây này thường xuất hiện ở các khu vực có độ dốc từ [A] đến [B] độ. Điều này cho thấy cây Xoan Đào có khả năng thích nghi với địa hình đồi núi, nhưng không chịu được độ dốc quá lớn hoặc độ cao quá cao.

4.2. Mối liên hệ với các loại đất và thảm thực vật

Cây Xoan Đào thường phân bố ở các loại đất [Tên loại đất], có thành phần cơ giới [Mô tả thành phần cơ giới] và hàm lượng dinh dưỡng [Mô tả hàm lượng dinh dưỡng]. Loài cây này thường xuất hiện cùng với các loài cây [Liệt kê các loài cây]. Điều này cho thấy cây Xoan Đào có mối liên hệ chặt chẽ với các loại đất và thảm thực vật nhất định.

4.3. Ảnh hưởng của độ che phủ rừng đến sinh trưởng

Nghiên cứu cho thấy cây Xoan Đào sinh trưởng tốt nhất ở các khu vực có độ che phủ rừng từ [C] đến [D] %. Độ che phủ quá cao có thể hạn chế ánh sáng, ảnh hưởng đến khả năng quang hợp của cây. Độ che phủ quá thấp có thể làm tăng nhiệt độ và giảm độ ẩm, gây ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây. Cần duy trì độ che phủ rừng phù hợp để tạo điều kiện tốt nhất cho sinh trưởng cây Xoan Đào.

V. Đề Xuất Giải Pháp Bảo Tồn và Phát Triển Cây Xoan Đào

Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển cây Xoan Đào tại xã Đổng Xá, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn. Các giải pháp bao gồm quản lý rừng bền vững, bảo vệ cây mẹ, tạo điều kiện cho tái sinh tự nhiên, trồng rừng bổ sung và nâng cao nhận thức cộng đồng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng địa phương và các nhà khoa học để thực hiện các giải pháp này một cách hiệu quả.

5.1. Quản lý rừng bền vững và bảo vệ cây mẹ

Thực hiện quản lý rừng bền vững bằng cách áp dụng các phương thức khai thác chọn lọc, hạn chế khai thác quá mức và đảm bảo tái sinh rừng sau khai thác. Bảo vệ cây mẹ bằng cách khoanh nuôi, chăm sóc và phòng chống sâu bệnh. Xây dựng các khu bảo tồn nhỏ để bảo vệ các quần thể cây Xoan Đào có giá trị.

5.2. Tạo điều kiện cho tái sinh tự nhiên và trồng rừng

Tạo điều kiện cho tái sinh tự nhiên bằng cách phát dọn thảm thực vật, làm đất và bón phân. Trồng rừng bổ sung bằng cách sử dụng cây giống Xoan Đào có chất lượng tốt. Lựa chọn các khu vực trồng rừng phù hợp với yêu cầu sinh thái của loài cây này.

5.3. Nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị cây Xoan Đào

Tổ chức các hoạt động tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của cây Xoan Đào và tầm quan trọng của việc bảo tồn loài cây này. Khuyến khích cộng đồng tham gia vào các hoạt động bảo tồn và phát triển cây Xoan Đào. Hỗ trợ cộng đồng phát triển các mô hình sinh kế bền vững gắn với tài nguyên rừng.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo về Cây Xoan Đào

Nghiên cứu đã cung cấp những thông tin quan trọng về phân bố, đặc điểm sinh thái và khả năng tái sinh của cây Xoan Đào tại xã Đổng Xá, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn. Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học cho việc xây dựng các giải pháp bảo tồn và phát triển loài cây này. Cần có những nghiên cứu tiếp theo về thành phần hóa học cây Xoan Đào, công dụng cây Xoan Đào và giá trị kinh tế cây Xoan Đào để khai thác tiềm năng của loài cây này một cách bền vững.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu chính về cây Xoan Đào

Nghiên cứu đã xác định được các khu vực phân bố của cây Xoan Đào, mô tả đặc điểm hình thái và sinh thái của loài cây này, đánh giá khả năng tái sinh tự nhiên và đề xuất các giải pháp bảo tồn và phát triển. Kết quả nghiên cứu cho thấy cây Xoan Đào là một loài cây có giá trị, cần được bảo tồn và phát triển.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về cây Xoan Đào

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá giá trị kinh tế cây Xoan Đào, nghiên cứu thành phần hóa học cây Xoan Đào và công dụng cây Xoan Đào, đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến cây Xoan Đào và phát triển các phương pháp nhân giống và trồng rừng hiệu quả.

6.3. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn bảo tồn

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các kế hoạch quản lý rừng bền vững, thiết kế các khu bảo tồn nhỏ, lựa chọn các khu vực trồng rừng phù hợp và phát triển các mô hình sinh kế bền vững gắn với tài nguyên rừng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng địa phương và các nhà khoa học để ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn bảo tồn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NÔNG HOÀNG CHIẾN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM HỌC VÀ PHÂN BỐ TỰ NHIÊN CÂY XOAN ĐÀO (Pygeum arboreum Endl) TẠI XÃ ĐỒNG XÁ, HUYỆN NA RÌ, TỈNH BẮC KẠN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Lâm nghiệp Khoa: Lâm nghiệp Khóa học: 2012 – 2016 Thái Nguyên, năm 2016 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƢỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NÔNG HOÀNG CHIẾN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM HỌC VÀ PHÂN BỐ TỰ NHIÊN CÂY XOAN ĐÀO (Pygeum arboreum Endl) TẠI XÃ ĐỒNG XÁ, HUYỆN NA RÌ, TỈNH BẮC KẠN KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo: Chính quy Chuyên ngành: Lâm nghiệp Lớp: K - 44 LN Khoa: Lâm nghiệp Khóa học: 2012 – 2016 Giảng viên hƣớng dẫn: GS. Đặng Kim Vui Thái Nguyên, năm 2016 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của bản thân tôi. Các số liệu và kết quả nghiên cứu là quá trình điều tra trên thực địa hoàn toàn trung thực, chưa công bố trên các tài liệu, nếu có gì sai tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm. Thái Nguyên, tháng 6 năm 2016 XÁC NHẬN CỦA GVHD Đồng ý cho bảo vệ kết quả Ngƣời viết cam đoan trước Hội đồng khoa học! GS. Đặng Kim Vui Nông Hoàng Chiến XÁC NHẬN CỦA GV CHẤM PHẢN BIỆN Giáo viên chấm phản biện xác nhận sinh viên đã sửa chữa sai sót sau khi Hội đồng chấm yêu cầu! (Ký, họ và tên) ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập và rèn luyện tại trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên, thực tập là giai đoạn sinh viên tiếp xúc với thực tế, đây là thời gian để sinh viên làm quen với công tác điều tra nghiên cứu. Xuất phát từ nguyện vọng của bản thân, được sự nhất trí của nhà trường, ban chủ nhiệm khoa Lâm Nghiệp và sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo GS. Đặng Kim Vui, thầy giáo GS. Đặng Kim Vui tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm lâm học và phân bố tự nhiên cây Xoan đào (Pygeum arboreum Endl) tại xã Đổng Xá, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn’’ Trong thời gian nghiên cứu đề tài, được sự giúp đỡ, chỉ bảo tận tình của thầy giáo GS. Đặng Kim Vui và các thầy cô giáo trong khoa cùng với sự phối hợp giúp đỡ của các cán bộ, lãnh đạo các cơ quan ban ngành của UBND xã Đổng Xá, và các hộ gia đình trong thôn đã tạo mọi điều kiện cho tôi thu thập thông tin liên quan đến đề tài nghiên cứu. Qua đây tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc nhất đến các thầy cô giáo trong khoa Lâm Nghiệp. Do trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn còn hạn chế do vậy khóa luận không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi kính mong nhận được sự giúp đỡ của các thầy cô giáo cùng toàn thể các bạn đồng nghiệp để khóa luận này được hoàn thiện hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, tháng 6 năm 2016 Sinh viên Nông Hoàng Chiến iii DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2. Diện tích các loại đất tại xã Đổng xá, huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn.1: Ký hiệu độ nhiều (độ dầy rậm) thảm tươi .1: Các pha vật hậu của loài Xoan đào tại xã Đổng Xá. Đặc điểm đất tại nơi Xoan đào phân bố .3: Đặc điểm cấu trúc tổ thành trạng thái IIA vị trí Chân .4: Công thức tổ thành rừng nơi có loài Xoan đào phân bố .5: Đặc điểm cấu trúc tổ thành trạng thái IIA vị trí Sườn .6: Công thức tổ thành rừng nơi có loài Xoan đào phân bố .7: Đặc điểm cấu trúc tổ thành trạng thái IIA vị trí Đỉnh .8: Công thức tổ thành rừng nơi có loài Xoan đào phân bố .9: Chiều cao của lâm phần và Xoan đào tại khu vực nghiên cứu .10: Mật độ tầng cây cao và mật độ Xoan đào .11: Cấu trúc tổ thành, mật độ tầng cây tái sinh .12: Mật độ tái của cây Xoan đào và cây tái sinh có triển vọng của cả lâm phần .13: Phân bố số cây tái sinh theo cấp chiều cao của lâm phần và Xoan đào .14: Số lượng và tỷ lệ cây tái sinh theo nguồn gốc của Xoan đào và lâm phần .15: Chất lượng và tỉ lệ cây tái sinh triển vọng lâm phần và Xoan đào . 54 iv DANH MỤC HÌNH Trang Hình 3.1: Sơ đồ các bước tiến hành nghiên cứu của đề tài .1: Hình thái thân cây Xoan đào tại xã Đổng Xá .2: Hình thái lá cây Xoan đào tại xã Đổng Xá .3: Biểu đồ chiều cao trung bình của Toàn rừng và Xoan đào ở các vị trí . Số lượng cây tái sinh phân theo cấp chiều cao của Lâm phần .5: Tỷ lệ cây tái sinh theo nguồn gốc của lâm phần.6: Tỷ lệ cây tái sinh tốt, xấu, trung bình của lâm phần theo chân sườn đỉnh . 55 v CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG KHÓA LUẬN Từ, cụm từ viết tắt Giải thích Dt Đường kính tán D1.3m Hvn Chiều cao vút ngọn Hd Chiều cao dưới cành OTC Ô tiêu chuẩn UBND Ủy ban nhân dân Stt Số thứ tự Hbq Chiều cao bình quân G Tiết diện ngang Gbq Tiết diện ngang bình quân vi MỤC LỤC Trang LỜI CAM ĐOAN . ii DANH MỤC CÁC BẢNG. iii DANH MỤC HÌNH . iv CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG KHÓA LUẬN . iv MỤC LỤC . vi Phần : MỞ ĐẦU . Mục tiêu nghiên cứu . Mục tiêu chung . Mục tiêu cụ thể . Ý nghĩa của đề tài . 3 Phần 2 : TỔNG QUAN TÀI LIỆU . Trên Thế giới . Nghiên cứu về cấu trúc rừng . Nghiên cứu về tái sinh rừng . Nghiên cứu về cấu trúc rừng . Những nghiên cứu về tái sinh rừng . Những nghiên cứu về cây Xoan đào . Trên Thế giới . Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại khu vực nghiên cứu. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên. Đặc điểm kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu . Nhận xét, đánh giá chung thuận lợi, khó khăn của điều kiện tự nhiên kinh tế - xã hội tới loài Xoan đào . 24 PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu . Địa điểm và thời gian tiến hành . Nội dung nghiên cứu . Phân loại trạng thái rừng có cây Xoan đào phân bố . Nghiên cứu đặc điểm hình thái và vật hậu cây Xoan đào . Đặc điểm sinh thái nơi Xoan đào phân bố . Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc tầng cây cao. Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc tầng cây tái sinh . Phương pháp nghiên cứu . Cách tiếp cận và phương pháp luận nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu chung . Phương pháp điều tra cụ thể . Phương pháp luận . Phương pháp thu thập số liệu . Phương pháp nghiên cứu đặc điểm cấu trúc rừng. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm tái sinh rừng . 35 PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU . Đặc điểm hình thái và vật hậu của Xoan đào tại Đổng Xá . Đặc điểm hình thái thân, cành, lá cây Xoan đào . Đặc điểm hình thái hoa, quả cây Xoan đào. Đặc điểm vật hậu cây Xoan đào. Đặc điểm sinh thái nơi Xoan đào phân bố . Điều kiện khí hậu nơi Xoan đào phân bố . Đặc điểm đất nơi Xoan đào phân bố . Đặc điểm cấu trúc tầng cây cao . Cấu trúc tổ thành . Cấu trúc tầng thứ . Cấu trúc mật độ toàn rừng và mật độ Xoan đào . Nghiên cứu đặc điểm cấu trúc tầng cây tái sinh . Cấu trúc tổ thành tầng cây tái sinh . Mật độ cây tái sinh của loài Xoan đào . Phân bố số cây tái sinh theo cấp chiều cao . Số lượng cây tái sinh theo nguồn gốc . Các nhân tố ảnh hưởng đến cây tái sinh . 55 Phần 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KHUYẾN NGHỊ . 59 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1 Phần 1 MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Rừng là tài nguyên quý giá, là một bộ phận quan trọng của môi trường sống, luôn gắn liền với đời sống của đồng bào các dân tộc miền núi. Rừng không chỉ có giá trị về kinh tế mà còn có ý nghĩa rất lớn trong nghiên cứu khoa học, bảo tồn nguồn gen, bảo tồn đa dạng sinh học, điều hoà khí hậu, phòng hộ đầu nguồn, hạn chế thiên tai, ngăn chặn sự hoang mạc hoá, chống sói mòn, sạt lở đất, ngăn ngừa lũ lụt, đảm bảo an ninh quốc phòng, đồng thời rừng cũng tạo cảnh quan phục vụ cho du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Khoa học ngày nay đã chứng tỏ các biện pháp bảo vệ, sử dụng và tái tạo lại rừng chỉ có thể được giải quyết thỏa đáng khi có một sự hiểu biết đầy đủ về bản chất các qui luật sống của rừng trước hết là các quá trình tái sinh, sự hình thành và động thái biến đổi của rừng tương ứng với những điều kiện tự nhiên môi trường khác nhau. Tái sinh rừng là một quá trình sinh học mang tính đặc thù của hệ sinh thái. Nó bảo đảm cho nguồn tài nguyên rừng có khả năng tái sản xuất mở rộng, nếu chúng ta nắm được qui luật tái sinh, chúng sẽ điều khiển qui luật đó phục vụ cho các mục tiêu kinh doanh. Vì vậy, tái sinh rừng trở thành vấn đề then chốt trong việc xác định các phương thức kinh doanh rừng. Hiện nay trong nhiều vùng rừng tự nhiên của nước ta đã mất rừng do sử dụng phương thức khai thác - tái sinh không đáp ứng được những lợi ích lâu dài của nền kinh tế và bảo vệ môi trường. Các phương thức khai thác - tái sinh không hợp lý đã và đang làm cho rừng tự nhiên suy giảm cả về số lượng và chất lượng. Ở Việt Nam, năm 1943 diện tích rừng còn khoảng 14,3 triệu ha, tỷ lệ che phủ khoảng 43%. Đến năm 1999, theo số liệu thống kê chỉ còn 10,9 triệu ha rừng, trong đó 9,4 triệu ha rừng tự nhiên và 1,5 triệu ha rừng 2 trồng với độ che phủ tương ứng là 33,2%. Do vậy, việc tái sinh tự nhiên là một trong những biện pháp và nhiệm vụ quan trọng. Cây Xoan Đào (Pygeum arboreum Endl), mới được nghiên cứu ở nước ta vào những năm 1965 với công trình nghiên cứu của Lê Viết Lộc về “Bước đầu điều tra thảm thực vật rừng Cúc Phương” Công trình đã tiến hành điều tra 47 ô tiêu chuẩn có diện tích 1000 m2 và 2000 m2 và đã xây dựng được bản đồ phân bố của 11 loại hình ưu thế trong vùng nghiên cứu cho thấy ở Cúc phương Xoan đào là cây ưu thế lập quần trong loại hình ưu thế: Sâng – Sấu – Xoan đào - Đinh hương (Lê Viết Lộc, 1964).