Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đại học từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội

Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo đại học từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội, đảm bảo hiệu quả học tập và phát triển kỹ năng cho sinh viên.

• Tác giả: Bùi Thanh Sơn
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Kim Chiên
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Khoa học Quản lý
• Đề tài: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đại học từ xa (Ứng dụng tại Viện Đại học Mở Hà Nội)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC TỪ XA VÀ CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC TỪ XA
• 1.1. Khái quát một số vấn đề lý luận về đào tạo từ xa
• 1.2. Đào tạo đại học từ xa
• 1.3. Vai trò, vị trí đại học từ xa trong hệ thống giáo dục quốc dân
• 1.4. Những đặc điểm của đào tạo đại học từ xa
• 1.5. Chất lượng đào tạo đại học từ xa
• 1.5.1. Định nghĩa chất lượng
• 1.5.2. Sự thể hiện của chất lượng
• 1.5.3. Chất lượng đào tạo đại học và đào tạo đại học từ xa
• 1.6. Các khía cạnh của chất lượng đào tạo từ xa
• 1.7. Các tiêu chí đánh giá các điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo đại học
• 1.8. Vài nét về đào tạo đại học từ xa ở một số nước trên thế giới
• 1.9. Một số nước thành viên tổ chức OECD
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO TỪ XA CỦA VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI
• 2.1. Vài nét về Viện Đại học Mở Hà Nội
• 2.1.1. Lịch sử ra đời
• 2.1.2. Cơ cấu tổ chức bộ máy tổ chức của Viện Đại học Mở Hà Nội
• 2.2. Chất lượng đào tạo từ xa của Viện Đại học Mở Hà Nội
• 2.2.1. Quan điểm, chủ trương của Viện Đại học Mở Hà Nội về đào tạo từ xa
• 2.2.2. Chất lượng đào tạo từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội
• 2.2.2.1. Quy mô đào tạo đại học từ xa
• 2.2.2.2. Về chất lượng đào tạo từ xa
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC TỪ XA (ỨNG DỤNG TẠI VIỆN ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI)
• 3.1. Đòi hỏi chất lượng đào tạo từ xa trong giai đoạn mới
• 3.1.1. Bối cảnh giáo dục trước tình hình thế giới mới
• 3.1.2. Xuất phát từ quan điểm của Đảng và Nhà nước về xây dựng một xã hội học tập
• 3.1.3. Xuất phát từ nhu cầu được đào tạo liên thông
• 3.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đại học từ xa (ứng dụng tại Viện Đại học Mở Hà Nội)
• 3.2.1. Hoàn thiện chương trình đào tạo từ xa
• 3.2.2. Hoàn thiện đội ngũ cán bộ quản lý và giảng viên
• 3.2.3. Hoàn thiện hệ thống kiểm tra, đánh giá, xây dựng hệ thống quản lý chất lượng
• 3.2.4. Xây dựng giáo trình, tài liệu giáo khoa và các tài liệu khác phục vụ người học
• 3.3. Kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với Bộ và Nhà nước
• 3.3.2. Kiến nghị với các cơ quan phát thanh, truyền hình
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Chất lượng đào tạo đại học từ xa

Chất lượng đào tạo là yếu tố then chốt trong hệ thống giáo dục, đặc biệt là trong đào tạo đại học từ xa. Việc nâng cao chất lượng đào tạo không chỉ đảm bảo kiến thức chuyên môn mà còn phát triển kỹ năng tự học và tư duy sáng tạo cho sinh viên. Viện Đại học Mở Hà Nội đã áp dụng nhiều giải pháp giáo dục để cải thiện chất lượng, bao gồm việc hoàn thiện chương trình đào tạo và đổi mới phương pháp giảng dạy. Các tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo cũng được xây dựng dựa trên các yếu tố như nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, và hiệu quả học tập của sinh viên.

1.1. Định nghĩa và tiêu chí chất lượng đào tạo

Chất lượng đào tạo được định nghĩa là sự đáp ứng các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng và thái độ của người học. Trong đào tạo đại học từ xa, chất lượng được đánh giá qua các tiêu chí như tính linh hoạt của chương trình, hiệu quả của học trực tuyến, và mức độ tương tác giữa giảng viên và sinh viên. Viện Đại học Mở Hà Nội đã xây dựng hệ thống đánh giá chất lượng dựa trên các tiêu chí này, nhằm đảm bảo sinh viên có thể tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả.

1.2. Vai trò của công nghệ trong nâng cao chất lượng

Công nghệ giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo. Học trực tuyến và các nền tảng số giúp sinh viên tiếp cận tài liệu học tập một cách dễ dàng và linh hoạt. Viện Đại học Mở Hà Nội đã ứng dụng các công nghệ hiện đại như hệ thống quản lý học tập (LMS) và các công cụ tương tác trực tuyến để tăng cường hiệu quả giảng dạy và học tập.

II. Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo

Để nâng cao chất lượng đào tạo đại học từ xa, Viện Đại học Mở Hà Nội đã đề ra nhiều giải pháp giáo dục cụ thể. Các giải pháp này tập trung vào việc hoàn thiện chương trình đào tạo, nâng cao năng lực giảng viên, và cải thiện hệ thống đánh giá chất lượng. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ giáo dục và tăng cường hỗ trợ sinh viên cũng là những yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả đào tạo.

2.1. Hoàn thiện chương trình đào tạo

Phát triển chương trình đào tạo là một trong những giải pháp chính để nâng cao chất lượng. Viện Đại học Mở Hà Nội đã xây dựng các chương trình đào tạo linh hoạt, phù hợp với nhu cầu của sinh viên và yêu cầu của thị trường lao động. Các chương trình này được thiết kế dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế, đảm bảo sinh viên có thể tiếp cận kiến thức một cách toàn diện.

2.2. Nâng cao năng lực giảng viên

Giảng viên là yếu tố then chốt trong việc đảm bảo chất lượng đào tạo. Viện Đại học Mở Hà Nội đã tổ chức các khóa đào tạo và bồi dưỡng năng lực cho giảng viên, đặc biệt là trong việc sử dụng phương pháp giảng dạy trực tuyến và các công cụ hỗ trợ giảng dạy. Điều này giúp giảng viên có thể truyền đạt kiến thức một cách hiệu quả và tăng cường tương tác trong học tập với sinh viên.

III. Thực trạng và triển vọng đào tạo từ xa

Đào tạo đại học từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, nhưng vẫn còn những thách thức cần giải quyết. Việc mở rộng quy mô đào tạo và nâng cao chất lượng là những mục tiêu quan trọng trong giai đoạn tới. Bên cạnh đó, việc ứng dụng các công nghệ giáo dục hiện đại và tăng cường hỗ trợ sinh viên sẽ là những yếu tố then chốt giúp đào tạo từ xa hiệu quả hơn.

3.1. Thực trạng đào tạo từ xa

Hiện nay, Viện Đại học Mở Hà Nội đã triển khai nhiều chương trình đào tạo đại học từ xa với quy mô lớn. Tuy nhiên, việc đảm bảo chất lượng đào tạo vẫn là một thách thức lớn. Các vấn đề như thiếu tương tác giữa giảng viên và sinh viên, hạn chế trong việc tiếp cận công nghệ, và khó khăn trong quản lý chất lượng cần được giải quyết để nâng cao hiệu quả đào tạo.

3.2. Triển vọng phát triển

Trong tương lai, Viện Đại học Mở Hà Nội sẽ tiếp tục đầu tư vào công nghệ giáo dục và phát triển chương trình đào tạo để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và tăng cường hỗ trợ sinh viên sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên trong quá trình học tập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, giáo dục đại học từ xa (ĐTTX) đã trở thành một phương thức đào tạo quan trọng nhằm mở rộng cơ hội học tập cho đông đảo người dân, đặc biệt là những người không có điều kiện học tập tập trung. Tại Việt Nam, Viện Đại học Mở Hà Nội (ĐHM Hà Nội) là một trong những trung tâm đào tạo đại học từ xa lớn nhất, với quy mô học viên tăng từ khoảng 4.182 năm 1995 lên gần 8.881 học viên năm 2003. Tuy nhiên, chất lượng đào tạo từ xa vẫn là vấn đề bức thiết cần được nghiên cứu và nâng cao.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng chất lượng đào tạo đại học từ xa tại Viện ĐHM Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo trong giai đoạn 2005-2010. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào đào tạo đại học từ xa tại Viện ĐHM Hà Nội, với dữ liệu thu thập từ năm 1995 đến 2003. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần hoàn thiện hệ thống đào tạo từ xa, nâng cao năng lực nguồn nhân lực, đồng thời thúc đẩy công bằng xã hội trong giáo dục.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý chất lượng và giáo dục từ xa, trong đó có:

• Lý thuyết chất lượng theo ISO 9000: Chất lượng được hiểu là mức độ đáp ứng các yêu cầu đã được công bố hoặc ngầm hiểu, bao gồm các đặc tính vốn có của sản phẩm hoặc dịch vụ.
• Mô hình quản lý chất lượng toàn diện (TQM): Nhấn mạnh sự tham gia của toàn bộ tổ chức trong việc cải tiến liên tục chất lượng đào tạo.
• Khái niệm đào tạo từ xa: Là phương thức giáo dục không tập trung, dựa trên tự học với sự hỗ trợ của các phương tiện truyền thông như giáo trình, băng hình, truyền hình, internet.
• Các khía cạnh chất lượng đào tạo đại học: Bao gồm sự đáng tin cậy, năng lực đội ngũ giảng viên, sự dễ dàng tiếp cận, tính lịch sự trong giao tiếp, sự tín nhiệm và an toàn cho người học.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử làm cơ sở phương pháp luận, kết hợp với:

• Phương pháp lịch sử - phân tích - tổng hợp: Nghiên cứu các tài liệu, văn bản pháp luật, báo cáo ngành về đào tạo từ xa.
• Phương pháp khảo sát thực trạng: Thu thập số liệu về quy mô học viên, tỷ lệ tốt nghiệp, số lần thi lại từ Viện ĐHM Hà Nội giai đoạn 1995-2003.
• Phương pháp phân tích định lượng: So sánh tỷ lệ học viên tốt nghiệp, số lần thi lại giữa các hệ đào tạo chính quy, tại chức và từ xa.
• Cỡ mẫu: Dữ liệu tổng hợp từ hàng nghìn học viên theo học và tốt nghiệp tại Viện ĐHM Hà Nội.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu từ năm 1995 đến 2003, đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2005-2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô đào tạo từ xa tăng trưởng mạnh: Số lượng học viên từ xa tại Viện ĐHM Hà Nội tăng từ 4.182 năm 1995 lên 8.881 năm 2003, chiếm tới 68% tổng số học viên năm 2002, phản ánh nhu cầu học tập từ xa ngày càng lớn.

2. Tỷ lệ tốt nghiệp đạt trên 80%: Tỷ lệ học viên thi đỗ tốt nghiệp từ năm 2000 đến 2003 đều trên 80%, với tổng số gần 5.843 học viên tốt nghiệp trong giai đoạn này, chủ yếu thuộc ngành kinh tế.

3. Số lần thi lại cao hơn các hệ khác: Học viên đào tạo từ xa có số lần thi lại trung bình cao hơn so với hệ chính quy và tại chức (ví dụ ngành Kế toán: 1,75 lần thi lại so với 1,26 và 1,21 lần), cho thấy quá trình học tập tự chủ và khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức.

4. Biến động số lượng học viên lớn: Số lượng học viên từ xa có sự biến động qua các năm, thấp nhất vào năm 1998 (khoảng 1.900 học viên), nguyên nhân do hình thức đào tạo mới, nhận thức xã hội còn hạn chế và tâm lý nghi ngờ về chất lượng.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng quy mô đào tạo từ xa tại Viện ĐHM Hà Nội phản ánh xu hướng mở rộng giáo dục đại học, đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời và công bằng xã hội. Tỷ lệ tốt nghiệp trên 80% cho thấy chất lượng đào tạo được duy trì ở mức tương đối ổn định, tuy nhiên số lần thi lại cao hơn các hệ đào tạo khác cho thấy người học từ xa gặp nhiều khó khăn trong việc tự học và tiếp cận kiến thức.

Biểu đồ thể hiện số lượng học viên qua các năm và tỷ lệ tốt nghiệp sẽ minh họa rõ sự tăng trưởng và hiệu quả đào tạo. Bảng so sánh số lần thi lại giữa các hệ đào tạo cũng giúp làm rõ điểm yếu trong quá trình học tập từ xa.

Nguyên nhân của những khó khăn này có thể do đặc thù đào tạo từ xa dựa nhiều vào tự học, tài liệu học liệu chưa đồng bộ, phương pháp giảng dạy và hỗ trợ học viên còn hạn chế. So với các nghiên cứu quốc tế, việc áp dụng công nghệ thông tin và đa dạng hóa phương tiện học tập là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng đào tạo từ xa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chương trình đào tạo từ xa

   • Cập nhật nội dung phù hợp với nhu cầu thực tế và xu hướng phát triển ngành nghề.
   • Tăng cường tích hợp các phương pháp giảng dạy tương tác, học tập dựa trên dự án.
   • Thời gian thực hiện: 2005-2007.
   • Chủ thể: Ban giám hiệu, các khoa chuyên môn.

2. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý và giảng viên

   • Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng sư phạm và công nghệ đào tạo từ xa cho giảng viên.
   • Khuyến khích giảng viên tham gia nghiên cứu và ứng dụng công nghệ mới.
   • Thời gian: 2005-2008.
   • Chủ thể: Trung tâm đào tạo phát triển từ xa, phòng nhân sự.

3. Xây dựng hệ thống kiểm tra, đánh giá và quản lý chất lượng

   • Áp dụng ngân hàng đề thi đa dạng, kiểm tra trực tuyến và đánh giá liên tục.
   • Thiết lập hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế.
   • Thời gian: 2005-2009.
   • Chủ thể: Trung tâm kiểm định chất lượng, các khoa.

4. Phát triển giáo trình, tài liệu và phương tiện học tập đa phương tiện

   • Biên soạn giáo trình ngắn gọn, dễ hiểu, có bài tập mẫu và hướng dẫn tự học.
   • Sử dụng băng hình, phần mềm, internet để hỗ trợ học viên.
   • Thời gian: 2005-2010.
   • Chủ thể: Trung tâm biên soạn tài liệu, phòng công nghệ thông tin.

5. Tăng cường hợp tác quốc tế và liên kết địa phương

   • Mở rộng quan hệ với các trường đại học mở trong khu vực và thế giới để trao đổi kinh nghiệm, chuyên gia.
   • Phát triển mạng lưới trung tâm học tập tại các tỉnh, thành phố.
   • Thời gian: 2005-2010.
   • Chủ thể: Ban hợp tác quốc tế, Trung tâm đào tạo phát triển từ xa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý giáo dục đại học

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo từ xa, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.
   • Use case: Thiết kế chương trình đào tạo, quản lý chất lượng.

2. Giảng viên và cán bộ đào tạo từ xa

   • Lợi ích: Nắm bắt các phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá và công nghệ hỗ trợ đào tạo từ xa.
   • Use case: Cải tiến phương pháp giảng dạy, phát triển tài liệu học tập.

3. Sinh viên và học viên đào tạo từ xa

   • Lợi ích: Hiểu rõ quy trình đào tạo, quyền lợi và trách nhiệm trong học tập từ xa.
   • Use case: Tự điều chỉnh phương pháp học tập, nâng cao hiệu quả học tập.

4. Các nhà nghiên cứu giáo dục và công nghệ giáo dục

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và cơ sở lý thuyết để phát triển nghiên cứu về đào tạo từ xa.
   • Use case: Phát triển mô hình đào tạo, ứng dụng công nghệ mới.

Câu hỏi thường gặp

1. Đào tạo đại học từ xa khác gì so với đào tạo chính quy?
   Đào tạo từ xa chủ yếu dựa trên tự học với sự hỗ trợ của tài liệu, phương tiện truyền thông, không yêu cầu học viên phải đến lớp thường xuyên. Trong khi đó, đào tạo chính quy tập trung học tập trực tiếp tại trường. Ví dụ, Viện ĐHM Hà Nội cho phép học viên học từ xa với tỷ lệ học tập tập trung chỉ khoảng 30-40%.

2. Chất lượng đào tạo từ xa có đảm bảo không?
   Tỷ lệ học viên tốt nghiệp tại Viện ĐHM Hà Nội đạt trên 80%, tuy số lần thi lại cao hơn các hệ khác do đặc thù tự học. Viện đã áp dụng quy trình kiểm tra, đánh giá nghiêm ngặt nhằm đảm bảo chất lượng.

3. Người học từ xa cần có những điều kiện gì?
   Người học phải có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc tương đương, có ý thức tự học cao và kiên trì. Đào tạo từ xa đòi hỏi sự chủ động và quyết tâm lớn từ học viên.

4. Phương tiện học tập trong đào tạo từ xa gồm những gì?
   Chủ yếu là giáo trình in, băng tiếng, băng hình, phát thanh, truyền hình và internet. Viện ĐHM Hà Nội còn phối hợp với Đài Tiếng nói Việt Nam phát sóng chương trình học.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả học tập từ xa?
   Học viên nên chủ động lập kế hoạch học tập, tận dụng các kênh hỗ trợ như trung tâm học tập địa phương, tham gia các buổi học tập trung và sử dụng đa dạng tài liệu học tập.

Kết luận

• Đào tạo đại học từ xa tại Viện Đại học Mở Hà Nội đã phát triển mạnh mẽ với quy mô học viên tăng gần gấp đôi trong giai đoạn 1995-2003.
• Tỷ lệ tốt nghiệp đạt trên 80% cho thấy chất lượng đào tạo được duy trì ở mức tương đối ổn định.
• Số lần thi lại cao hơn các hệ đào tạo khác phản ánh thách thức trong việc tự học và tiếp cận kiến thức của học viên từ xa.
• Luận văn đề xuất các giải pháp toàn diện từ hoàn thiện chương trình, nâng cao năng lực giảng viên, xây dựng hệ thống quản lý chất lượng đến phát triển tài liệu và hợp tác quốc tế.
• Các bước tiếp theo cần tập trung triển khai các giải pháp trong giai đoạn 2005-2010 nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng nhu cầu phát triển nguồn nhân lực của đất nước.

Hành động ngay hôm nay để góp phần nâng cao chất lượng đào tạo đại học từ xa, mở rộng cơ hội học tập cho mọi người dân!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu tiên đó là Quốc Tử Giám và đổi tên thành Quốc Học Viện năm 1230. Năm 1959 trường Đại học Sư phạm Hà Nội đã mở những khoá hàm thụ đầu tiên bằng cách học theo tài liệu gửi qua bưu điện.Từ năm 1960 và những năm tiếp theo chấp hành nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ III và các nghị quyết khác của Bộ chính trị, BCH TƯ, Chính phủ. hàng loạt các trường Đại học, trung học chuyên nghiệp đã mở các khoá học tại chức hoặc hàm thụ tại trường hoặc tại các xí nghiệp, công trường, địa phương. Sau bảy năm đào tạo( từ 1961- 1968) đã cung cấp hàng chục nghìn giáo viên và cán bộ kỹ thuật cho đất nước mà đi đầu trong phong trào này là trường Đại học Bách khoa và trường Đại học Sư Phạm Hà nội.

Từ năm 1992, Vụ giáo dục thường xuyên ( lúc đó là Vụ tại chức GDBD ) đã trình bày một số chủ chương về giáo dục từ xa đã được nhiều trường và địa phương hưởng ứng và triển khai thí điểm tại hai Đại học Mở Hà Nội và Đại học Mở bán công Thành phố Hồ Chí Minh. Từ năm 1994 đã bắt đầu hình thành các trung tâm đào tạo từ xa tại một số trường đại học. Đến nay đã có hơn 10 trường đại học được Bộ Giáo dục và đào tạo cho phép tiến hành đào tạo theo phương thức giáo dục từ xa là : Viện Đại học Mở Hà nội, Đại học Huế, Đại học Mở bán công Thành phố Hồ Chí Minh , Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Ngoại ngữ Hà Nội. với số lượng học viên gần hàng trăm ngàn người đang theo học các chương trình đào tạo bậc đại học.

Những thành tựu và kinh nghiệm tiến hành Giáo dục từ xa ở Việt Nam trong những năm qua cho thấy tuy quy mô còn nhỏ bé nhưng giáo dục từ xa thực sự đã phát huy được hiệu quả. Đây mới chỉ là những bước đi đầu tiên cần có sự đầu tư thích đáng của Nhà nước và sự quan tâm của cả xã hội để giáo dục từ xa có thể đáp ứng được nhu cầu học tập đa dạng của đông đảo nhân dân góp phần vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.2 V A I T R Ò , V Ị T R Í Đ Ạ I H Ọ C T Ừ X A T R O N G H Ệ T H Ố N G G IÁ O DỤC Q UỐ C DÂN Ngay từ những ngày mới thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hoà (9/1945), Hồ chủ Tịch đã đề ra nguyên tắc “ Ai ai cũng được học hành ” được thể hiện ở sơ đồ sau(9) Sơ đ ồ 7: Mục đích giáo dục được Hồ Chủ Tịch nêu lên ngay sau cách mạng tháng 8 năm 1945 ai Ai Cũng được Học hành học Hành Trong đó : ai: tuổi trẻ, được “hoc hành” : Học là chính, làm là kết hợp Ai: người lớn, cũng được “học hành” : làm là chính, học là kết hợp Từ nguyên tắc đó với cách học - hành phù hợp : lúc đầu xoá mù chữ, rồi tiến lên bổ túc văn hoá .v học ở mọi nơi mọi lúc, bằng mọi phương tiện ngay cả trong những lúc gay go nhất của cuộc chiến đấu. Vào cuối những năm 80, bắt đầu công cuộc đổi mới và sau đó là tiến hành công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước, Việt Nam đứng trước một thách thức có tính lịch sử: vừa chống nguy cơ tụt hậu vừa phải tăng tốc phát triển để trong một khoảng thời gian không dài có thể rút ngắn và bắt kịp trình độ phát triển của đa số các nước trong khu vực, tạo thế hội nhập bình đẳng vào công cuộc toàn cầu hoá đang diễn ra mạnh mẽ trên khắp thế giới. Để đạt được điều đó thì vấn đề nâng cao dân trí và phát triển nguồn nhân lực có tầm quan trọng sống còn.

Điều đó có nghĩa là cần mở rộng cơ hội học tập, tạo điều kiện rộng rãi cho mọi người dân ( đặc biệt là giới trẻ và những người trong độ tuổi lao động ) được tiếp cận các cơ hội giáo dục - đào tạo, tuỳ theo nhu cầu và khả năng của mỗi người. (9) Đào tạo từ xa: hiện trạng và triển vọng, GS Vũ Văn Tảo 10 Tuy nhiên trong điều kiện nền kinh tế nước ta chưa phát triển, ngân sách Nhà nước đầu tư cho giáo dục còn hết sức hạn chế, dù có cố gắng đến mấy thì cũng không thể vượt qua cái ngưỡng cho phép, rõ ràng chúng ta không thể giải quyết được vấn đề nêu trên nếu vẫn phát triển giao dục theo mô hình truyền thống. Nghị quyết TW 2 khoá VIII khẳng định chủ trương “ Mở rộng các hình thức đào tạo không tập trung, đào tạo từ xa ”(10)1 như một tư tưởng chỉ đạo sự phát triển giáo dục và đào tạo trong thời kỳ công nghiệp hoá - hiện đại hoá ( dự kiến kết thúc 2020 ). Như vậy ta có thể hình dung cách tổ chức giáo dục cho đến nay để đạt mục đích “ Ai ai cũng được học hành ” là tổ chức giáo dục chính quy (GDCQ) và giáo dục ngoài chính quy gồm giáo dục không chính quy và phi chính quy (GDNCQ) được thể hiện qua sơ đồ sau: Sơ đ ồ 2: Quan hệ giữa hai hình thức GDCQ và GDNCQ Mục tiêu của giáo dục chính quy và ngoài chính quy là nhằm nâng cao dân trí, đào tạo bồi dưỡng nguồn nhân lực, nhân tài phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Do đó cách nhìn mới về giáo dục là phải hết sức coi trọng cả 2 bộ phận: Chính quy và ngoài chính quy đều cùng dựa trên nguyên tắc “ Giáo dục thường xuyên, suốt đời ” phải coi trọng cả 2 phương pháp giáo dục: giáo dục mặt giáp mặt và giáo dục từ xa trên nguyên tắc: “ tự học ”. (10) Nxb Chính trị quốc gia- Vân kiện Hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành TƯ Khoá VIII, SDD, tr31 11 Để thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá ta cần “ chú trọng đào tạo nguồn nhân lực. và đội ngũ các nhà kinh doanh giỏi ở nông thôn ” - NQTW4 (khoá VII). Trong đó phải xác định ĐTTX chính là một nhân tố của kiểu làm giáo dục mới, một phương pháp, một công cụ khác lợi hại cho việc thực hiện ý tưởng lớn : ai ai cũng được học hành, học thường xuyên , học suốt đời Sơ đồ 3 : Bức tranh toàn cảnh giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hoá- hiện đại hoá Giáo dục Đươc hoc Đươc làm Học được Làm được Dạy cách học + Học cách học CBXH về học CBXHvề Làm Tăng cường sử dụng công nghệ thông tin, giao lưu (NN+XH+GĐ) Kinh tế - xã hội (NT+GĐ+XH) Ai ai cũng được học hành thường xuyên suốt đời hướng đến một xã hội học hành NN: Nhà nước XH: Xã hội GĐ: Gia đình NT: Nhà trường Co thê nhìn thây bức tranh toàn cảnh giáo due sẽ hình thành trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá-hiện đại hoá đất nước trong đó: - Để thực hiện “ ai ai cũng được học hành”, không chỉ cần có chính sách giúp những đối tượng khó khăn, thiệt thòi “được học ” mà còn phải có chính sách giúp họ “học được ”, thì mới thực sự đạt “công bằng xã hội về học 12 - Yêu cầu tối thiểu của chất lượng giáo dục là người học “làm được” những việc được giao, và khi đó xã hội phải tạo điều kiện cho họ “được làm”, có việc làm, mà không thất nghiệp; được như vậy, mới thực sự có “công bằng xã hội về làm Công bằng xã hội về học và làm, trước hết là trách nhiệm của Nhà nước và của xã hội, có những chính sách và cơ chế phù hợp, tạo điều kiện được học và được làm cho những đối tượng chính sách.

Bằng những biện pháp giáo dục, như tuyển sinh, tổ chức quá trình đào tạo, hướng nghiệp, tạo ra cho người học năng lực tự lập, tự tìm, tự tạo việc làm. ngành giáo dục và đào tạo có trách nhiệm làm cho nghiên cứu đối tượng đó “học được” và “làm được’. Chỉ có sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, xã hội và ngành GD&ĐT; giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng, thì 2 sự công bằng trên mới thành hiện thực được ( cho đến nay, chưa thực sự có sự phối hợp này; chủ trì phối hợp, phải là Nhà nước), nhờ đó mà kinh tế phát triển, xã hội ổn định, gia đình hạnh phúc, cá nhân tiến bộ. Trên nguyên tắc “học tập thường xuyên suốt đời” mà tổ chức thực hiện “ai ai cũng được học hành”, sự thành công của giáo dục xét đến cùng, là dạy người học biết cách học, biết tự học, như một điều “bất biến” trước những nội dung cần giáo dục, thay đổi nhanh chóng cả lượng và chất một cách “vạn biến”.

Có thể tiến tới tổ chức một “xã hội học hành” ở nước ta, thực hiện một ý tưởng lớn của thời đại, mà đặc trưng là: mọi sự kiện, mọi công việc, mọi hoạt động. đối với mọi người đều là những cơ hội học hành cho mình và ai cũng có thê là trò, ai cũng có thể là thầy. Có thể gọi đó là một xã hội khuyên học, từ một gia đình khuyên học, một xí nghiệp khuyến học, một cộng đồng khuyến học V. ở nước ta tinh thần khuyến học là truyền thống quý báu sẵn có, gần đây được nhắc đến nhiều hơn ở một số dòng họ, một số gia phả, một số hương ước.

và được trân trọng, được phát huy. Vì sự nghiệp trăm năm trồng người, tầm nhìn của giáo dục phải đủ xa, bảo đảm cho giáo dục làm tròn sứ mạng mới của mình. Dân tộc Việt nam sẽ 13 phát huy truyền thống hiếu học của dân tộc, truyền thống cách mạng về tự lực tự cường, phát huy nội lực, mà sáng tạo nên sự giàu mạnh và sự công bằng, văn minh của đất nước trong bối cảnh của thời đại “toàn cầu hoá” hướng vào nền “văn minh trí tuệ’. Người Việt nam, dù sống ở những vùng xa xôi nào, dù hoản cảnh thế nào, miễn là có chí học, đều được tạo điều kiện được học; đó là lý tưởng cao đẹp của xã hội ta.