Chương 1: Cơ sở lý luận về tổ chức công tác kế toán tài chính trong doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng tổ chức công tác kế toán tài chính tại Công ty Cổ phần đầu tư xây dựng và quản lý đường bộ II Điện Biên. Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tài chính tại Công ty Cổ ph n đ u tư xây dựng và quản l đường bộ II Điện Biên. 8 CHƯƠNGI CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TÀI CHÍNH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Khái quát chung về kế toán tài chính và tổ chức công tác kế toán tài chính trong doanh nghiệp * Khái niệm về kế toán tài chính Theo Giáo trình Ke toán tài chính, Học viện Tài chính: “Kế toán tài chính là việc ghi chép, phản ánh, tổng hợp số liệu, lập báo cáo tài chính phục vụ cho các nhu c ầu thông tin cho các đối tượng bên ngoài đơn vị, doanh nghiệp là chính.
Kế toán tài chính phản ánh thực trạng và các biến động về vốn và tài sản của doanh nghiệp dưới dạng tổng quát hay phản ánh các dòng vật chất và dòng tiền tệ trong mối quan hệ giữa doanh nghiệp với môi trường kinh tế bên ngoài. Sản phẩm của kế toán tài chính là các báo cáo tài chính. Thông tin của kế toán tài chính được sử dụng cho ban lãnh đạo doanh nghiệp c òn được sử dụng để cung cấp cho các đối tượng bên ngoài như: Các nhà đầu tư, ngân hàng, cơ quan thuế, cơ quan tài chính, cơ quan thống kê”. * Khái niệm về tổ chức công tác kế toán tài chính trong doanh nghiệp Thực tiễn đã chứng minh, kế toán là nhu c ầu tất yếu khách quan của mọi hình thái kinh tế xã hội có n n sản xuất hàng hóa, là một trong nh ng công cụ quan trọng phục vụ quá trình quản lý kinh tế, g an liền với mọi ho ạt động quản lý.
Đ ể kế toán thực sự là một công cụ quản lý kinh tế thì vấn đề tổ chức kế toán c ần phải được đặc biệt quan tâm trong mỗi đơn vị kế toán. Theo Giáo trình Tổ chức công tác kế toán trong doanh nghiệp, Học viện Tài chính: “Tổ chức kế toán tài chính là việc tổ chức thực hiện các chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán đ phản ánh tình hình kinh tế tài chính và kết quả ho t động SXKD, tổ chức kiểm tra kế toán, tổ chức việc thực hiện chế độ bảo quản lưu trữ tài liệu kế toán, thực hiện cung cấp thông tin tài liệu kế toán và các nhiệm vụ khác của kế toán”. Theo Giáo trình Tổ chức công tác kế toán, trường Đ i học Kinh tế thành phố 9 Hồ Chí Minh: “Tổ chức kế toán tài chính là một trong những nội dung thuộc về tổ chức quản lý trong doanh nghiệp. Tổ chức kế toán một cách thích ứng với đi ề u kiện về quy mô, về đặc điểm tổ chức SXKD cũng như g an với những yêu c ầu quản lý cụ thể tại doanh nghiệp có ý nghĩa hết sức quan trọng và to lớn trong việc nâng cao hiệu quả quản lý t i doanh nghiệp.
Với chức năng thông tin và ki ể m tra tình hình kết quả ho ạt động của doanh nghiệp một cách thường xuyên, nhanh nhạy và có hệ thống nên tổ chức kế toán là một trong những vấn đề quan trọng được các doanh nghiệp quan tâm. Tổ chức kế toán không đơn thuần là tổ chức một bộ phận quản lý trong doanh nghiệp mà còn bao hàm cả tính nghệ thuật trong việc xác lập các yếu tố, điều kiện cũng như các mối liên hệ qua lại, các tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến ho ạt động kế toán, bảo đảm cho kế toán phát huy tối đa các chức năng vốn có của mình. Tổ chức kế toán tài chính doanh nghiệp trong đi ề u kiện thực hiện cơ chế thị trường, ngoài việc tuân thủ các nguyên tac chung của khoa học tổ chức, còn phải g an liền với đặc thù của hạch toán kế toán vừa là môn khoa học, vừa là môn nghệ thuật ứng dụng đ việc tổ chức đảm bảo được tính linh ho t, hiệu quả và đồng bộ nham đạt tới mục tiêu chung là tăng cường được hiệu quả SXKD của doanh nghiệp”. Nhưng bản chất của kế toán là một khoa học vì vậy khái niệm tổ chức kế toán tài chính cũng được tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau.
Do đó, có nhiều quan điểm khác nhau khi đưa ra khái niệm về tổ chức kế toán tài chính. Trên giác độ chung nhất, có thể đưa ra khái niệm về tổ chức kế toán tài chính như sau: Tổ chức kế toán tài chính trong các doanh nghiệp là ho ạt động chủ quan của doanh nghiệp trong việc tổ chức vận dụng các phương pháp, nguyên tac, chuẩn mực về chế độ kế toán để thu nhận, xử lý và cung cấp toàn bộ thông tin về tài sản, các ho ạt động kinh tế trong doanh nghiệp nhằm kiểm tra, giám sát toàn bộ ho ạt động kinh tế tài chính của doanh nghiệp. Do vậy tổ chức kế toán tài chính có th được hi u là việc xây dựng một hệ thống các phương pháp, cách thức phối hợp, sử dụng phương tiện kỹ thuật cũng như 10 nguồn lực của bộ máy kế toán thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của kế toán một cách trung thực, chính xác, kịp thời trong mối liên hệ mật thiết với các lĩnh vực quản lý khác. Các nội dung chủ yếu của tổ chức kế toán tài chính trong doanh nghiệp bao gồm: - Tổ chức thu nhận thông tin kế toán về nội dung các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh ở doanh nghiệp và kiểm tra tính hợp pháp, hợp lý của các nghiệp vụ đó.
Muốn thực hiện đi ều đó phải tổ chức hạ ch toán ban đ ầu để ghi nhận thông tin vào chứng từ kế toán và tổ chức luân chuyển chứng từ kế toán để kiểm tra và ghi sổ kế toán kịp thời. - Tổ chức hệ thống hóa và xử lý thông tin kế toán nhằm đáp ứng được những yêu c u của thông tin kế toán. Muốn thực hiện đi u đó phải tổ chức thực hiện các phương pháp kế toán, các nguyên tắc kế toán, tổ chức hệ thống tài khoản và sổ kế toán đ có th hệ thống hóa thông tin v kế toán. - Tổ chức cung cấp thông tin kế toán phục vụ cho quản lý kinh tế tài chính vĩ mô và vi mô.
Muốn thực hiện đi u đó phải tổ chức việc lập báo cáo kế toán định kì, các báo cáo kế toán nội bộ, bao gồm cả báo cáo định kì và báo cáo nhanh theo yêu c ầu quản lý của Nhà nước và của nội bộ doanh nghiệp. - Tổ chức ki ểm tra kế toán nội bộ nhằm đảm bảo thực hiện đúng đắn các chế độ về quản lý kinh tế, tài chính nói chung và Luật kế toán, chuẩn mực và chế độ kế toán nói riêng. - Tổ chức bộ máy kế toán ở tổ chức để thực hiện toàn bộ công việc kế toán ở doanh nghiệp; tổ chức trang bị sử dụng các phương tiện kỹ thuật tính toán nhằm nâng cao hiệu suất của nhân viên kế toán, tổ chức bồi dưỡng nâng cao trình độ nghề nghiệp cho nhân viên kế toán.2 Nội dung tổ chức công tác kế toán tài chính trong doanh nghiệp 1.1 Tổ chức bộ máy kế toán Bộ máy kế toán của một doanh nghiệp là tập hợp nh ng người làm kế toán t i doanh nghiệp cùng với các phương tiện trang thiết bị dùng để ghi chép, tính toán xử lý toàn bộ thông tin liên quan đến công tác kế toán tại doanh nghiệp từ khâu thu 11 nhận, kiểm tra, xử lý đến khai tổng hợp, cung cấp những thông tin kinh tế về các ho ạt động của đơn vị. Vấn đề nhân sự để thực hiện công tác kế toán có ý nghĩa quan trọng hàng đ ầu trong tổ chức kế toán của doanh nghiệp.
Tổ chức nhân sự như thế nào đề từng người phát huy được cao nhất sở trường của mình, đồng thời tác động tích cực đến nhữmg bộ phận hoặc người khác có liên quan là mục tiêu của tổ chức bộ máy kế toán. Tổ chức bộ máy kế toán c ần phải căn cứ vào quy mô, vào đặc điểm tổ chức sản xuất và quản lý cũng như vào yêu cầu quản lý doanh nghiệp. Nội dung của tổ chức bộ máy kế toán bao gồm: Hình thức tổ chức phân công bổ nhiệm, kế toán công tác và vai trò của kế toán trưởng. Tùy theo quy mô và đặc đi ểm về tổ chức sản xuất và quản lý của doanh nghiệp mà tổ chức bộ máy được thực hiện theo các hình thức sau: Hình thức tổ chức bộ máy kế toán tập trung: Là hình thức tổ chức mà toàn bộ công tác kế toán trong doanh nghiệp được tiến hành tập trung t i phòng kế toán doanh nghiệp.
Ở các bộ phận khác không tổ chức bộ máy kế toán riêng mà chỉ bố trí các nhân viên làm nhiệm vụ hướng dẫn kiểm tra công tác kế ban đầu, thu nhận ki m tra chứng từ, ghi chép sổ sách h ch toán nghiệp vụ phục vụ cho nhu c u quản lý SXKD của từng bộ phận đó, lập báo cáo nghiệp vụ và chuy n chứng từ cùng báo cáo v phòng kế toán doanh nghiệp đ xử lý và tiến hành công tác kế toán. - Ưu điểm: Số liệu kế toán được tập trung, phục vụ kịp thời cho chỉ đạo toàn đơn vị, tất cả các công việc kế toán tập trung chủ yếu ở phòng kế toán doanh nghiệp nên tránh được tình tr ng báo cáo sai lệch v tình hình sản xuất, kinh doanh của đơn vị. - Nhược điểm: Khối lượng công tác kế toán tại phòng kế toán doanh nghiệp nhiều và cồng k nh, các đơn vị phụ thuộc không có thông tin chỉ đ o nghiệp vụ ở đơn vị. - Điều kiện áp dụng: Áp dụng cho các doanh nghiệp có quy mô nhỏ, tổ chức SXKD và tổ chức quản l trên địa bàn tập trung.
Hình thức tổ chức bộ máy kế toán phân tán: Là hình thức tổ chức mà công tác kế toán không nh ng được tiến hành ở phòng kế toán doanh nghiệp mà còn được tiến hành ở nh ng đơn vị sản xuất trực thuộc doanh nghiệp.