phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về lập dự toán trong doanh nghiệp Chƣơng 2: Thực trạng công tác lập dự toán tại Công ty Cổ phần Dƣợc Danapha Chƣơng 3: Hoàn thiện công tác lập dự toán tại Công ty Cổ phần Dƣợc Danapha 8. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Ngày nay, với xu hƣớng phát triển hội nhập, nhu cầu về thông tin để kiểm soát chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh thúc đẩy các doanh nghiệp vận dụng công tác lập dự toán để phục vụ quá trình sản xuất kinh doanh. Dự toán tổng thể là công cụ quản lý khá phổ biến, do đó để công tác lập dự toán hiệu quả công ty cần nhận thức đƣợc tầm quan trọng của công tác lập dự toán về kỳ lập dự toán, mô hình lập dự toán, quy trình lập dự toán và hệ thống báo cáo dự toán phù hợp với đơn vị mình. Tại Công ty Cổ phần Dƣợc Danapha, công tác lập dự toán đƣợc áp dụng và quan tâm đúng mức.
Mặc dù công tác lập dự toán ở công ty còn bộc lộ nhiều nhƣợc điểm nhƣng nội dung nghiên 4 cứu của đề tài có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn đối với công ty. Hiện nay, đã có nhiều đề tài nghiên cứu khác nhau về lập dự toán tại doanh nghiệp nhƣ là Luận văn “Hoàn thiện công tác lập dự toán tại Viễn thông Quảng Nam” của tác giả Nguyễn Thị Cúc (2011), Luận văn thạc sĩ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng [1]. Luận văn đã hệ thống những vấn đề lý luận cơ bản về lập dự toán trong doanh nghiệp, đánh giá thực trạng tác lập dự toán tổng thể tại Viễn thông Quảng Nam, qua đó đánh giá ƣu, nhƣợc điểm và đƣa ra các giải pháp hoàn thiện công tác lập dự toán tại đơn vị. Ngoài giải pháp hoàn thiện mô hình lập dự toán, quy trình lập dự toán và các báo cáo dự toán liên quan thì đề tài còn đƣa ra đƣợc giải pháp hoàn thiện hệ thống đánh giá trách nhiệm cho các cấp quản lý trong việc lập dự toán tại đơn vị.
Tuy nhiên trong các báo cáo dự toán mà tác giả đƣa ra trong phần giải pháp thực hiện số liệu còn chung chung, chƣa cụ thể theo từng tháng, quý, gây khó khăn cho ngƣời sử dụng thông tin và trong chƣơng 2 luận văn chƣa đề câp đến kỳ lập dự toán tại Viễn thông Quảng Nam. Năm 2008, đề tài luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Ý Nguyên Hân “Hoàn thiện dự toán ngân sách tại Công ty phân bón Miền Nam”, ngƣời hƣớng dẫn khoa học TS. Huỳnh Đức Lộng, Trƣờng Đại Học Kinh Tế TP. Nội dung đề tài đã đề cập đến vấn đề ngân sách của doanh nghiệp ở những góc độ khác nhau cả về lý luận và thực tiễn, đƣa ra các giải pháp hoàn thiện và đề xuất phƣơng hƣớng ứng dụng dự toán ngân sách trong doanh nghiệp sản xuất phân bón.
Tuy nhiên, môi trƣờng dự toán không thuận lợi có nhiều cản trở cho công tác lập dự toán. Công ty có nhiều cơ sở trực thuộc, có sự phân cấp cao trong công tác quản lý nên khi sử dụng mô hình lập dự toán theo mô hình thông tin phản hồi làm tốn nhiều chi phí, không đảm bảo tính kịp thời của dự toán. Mặt khác, đề tài chƣa phân tích hết hệ thống dự toán ngân sách của doanh nghiệp để có thể đánh giá đƣợc năng lực sản 5 xuất của doanh nghiệp và đƣa ra các quyết định kinh doanh phù hợp. Đề tài chƣa hoàn thiện các biểu mẫu Báo cáo dự toán riêng của công ty mà vẫn theo biểu mẫu của Tổng công ty hóa chất Việt Nam.
Luận văn “Hoàn thiện công tác lập dự toán tại công ty cổ phần vật tư và xây dựng Đắk Lắk” của tác giả Nguyễn Thị Huân (2016), Luận văn thạc sĩ Kế toán, ngƣời hƣớng dẫn khoa học PGS. Hoàng Tùng, Trƣờng Đại Học Kinh Tế Đà Nẵng [4]. Luận văn đã nêu đầy đủ về mặt lý luận cũng nhƣ thực tiễn về quy trình, phƣơng pháp, nội dung công tác lập dự toán. Bên cạnh đó, luận văn đã nêu rõ đƣợc đặc điểm sản phẩm và chi phí của ngành xây lắp và đƣa ra các dự toán phù hợp với ngành xây lắp.
Tuy nhiên trong phần đánh giá thực trạng và hoàn thiện tại công ty, luận văn chƣa đƣa ra đƣợc một số dự toán quan trọng nhƣ dự toán đầu tƣ, dự toán quỹ lƣơng hay dự toán dự toán khấu hao. Bởi vì lập những dự toán này sẽ giúp đơn vị xác định lợi nhuận đƣợc chính xác và hiệu quả. Đề tài thạc sỹ của tác giả Trần Văn Thoại với luận văn “Hoạch định ngân sách tại Công ty cổ phần đường Kon Tum” Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. Trƣơng Bá Thanh, Trƣờng Đại Học Kinh Tế Đà Nẵng, thực hiện năm 2013 [10].
Đề tài đã nghiên cứu, phân tích, đánh giá thực trạng về công tác hoạch định ngân sách tại Công ty cổ phần đƣờng Kon Tum, đƣa ra một số giải pháp hoàn thiện công tác hoạch định ngân sách doanh nghiệp sản xuất trong ngành mía đƣờng. Luận văn “Công tác lập dự toán tại công ty TNHH một thành viên Cảng Đà Nẵng” của tác giả Hoàng Thy Thơ (2014), Luận văn thạc sĩ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng [9]. Tác giả đã hệ thống hóa và phát triển hoàn chỉnh thêm những vấn đề cơ bản về dự toán từ đó có thể khẳng định đƣợc vai trò dự toán rất quan trọng. Ngoài ra tác giả cũng đƣa ra mô hình, quy trình và hệ thống dự toán phù hợp với đặc điểm và chức năng sản xuất của công ty.
Bên 6 cạnh đó, tác giả đã phân tích đánh giá thực trạng lập dự toán của công ty, phân tích những ƣu điểm cũng nhƣ những hạn chế còn tồn tại của công tác lập dự toán. Từ đó tác giả đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện các loại dự toán một cách chi tiết về sản lƣợng và doanh thu. Điểm chung của các luận văn trên là xác định đúng đối tƣợng nghiên cứu và vận dụng phù hợp phƣơng pháp nghiên cứu. Hầu hết các đề tài đã khái quát đƣợc cơ sở lý luận về lập dự toán doanh nghiệp một cách khoa học.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu đã đánh giá đƣợc thực trạng công tác lập dự toán tại đơn vị và đƣa ra các giải pháp hoàn thiện. Tuy nhiên các nghiên cứu trên chƣa có nghiên cứu nào nói về công tác lập dự toán tại công ty dƣợc. Do đó, việc nghiên cứu về công tác lập dự toán tại Công ty Cổ phần Dƣợc Danapha của tác giả là điều hoàn toàn hợp lý. Việc nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác lập dự toán của các nghiên cứu trên là nền tảng để tác giả có cơ sở vận dụng vào thực tế công tác lập dự toán tại Công ty Cổ phần Dƣợc Danapha.
7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LẬP DỰ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP 1. TỔNG QUAN VỀ DỰ TOÁN VÀ LẬP DỰ TOÁN 1. K á n ệm về ự toán & lập ự toán - Khái niệm về dự toán Tùy theo mục tiêu nghiên cứu mà có nhiều định nghĩa khác nhau về dự toán. Một trong những định nghĩa phổ biến của dự toán là: Dự toán chính là một sự tính toán, dự tính hoạt động của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian xác định trong tƣơng lai.
Dự toán không chỉ đề xuất các công việc cần phải thực hiện, mà còn chỉ rõ cách để thực hiện các công việc đó.TS Nguyễn Ngọc Quang [5,tr.163], dự toán là những dự kiến, những phối hợp chi tiết chỉ rõ cách huy động và sử dụng nguồn lực của doanh nghiệp trong từng thời kỳ và đƣợc biểu hiện bằng một hệ thống chỉ tiêu dƣới dạng số lƣợng và giá trị.TS Trƣơng Bá Thanh (2008), dự toán là việc ƣớc tính toàn bộ thu nhập, chi phí của doanh nghiệp trong một thời kỳ để đạt đƣợc một mục tiêu nhất định. Theo nghĩa rộng dự toán đƣợc hiểu là dự kiến các công việc, nguồn lực cần thiết để thực hiện các mục tiêu trong một tổ chức. Từ những khái niệm trên, dự toán đƣợc hiểu là việc dự tính bằng tiền tình hình hoạt động của doanh nghiệp với các nguồn lực cần thiết để đạt đƣợc mục tiêu của tổ chức trong một thời kỳ. Lập dự toán là những tính toán, dự kiến một cách toàn diện mục tiêu kinh tế, tài chính mà doanh nghiệp cần đạt đƣợc trong kỳ hoạt động.
P ân loạ ự toán a. Phân loại theo chức năng - Dự toán tổng thể là sự tính toán chỉ rõ cách thức huy động, sử dụng vốn và các nguồn khác để thực hiện các mục tiêu của đơn vị. Thông tin trên 8 dự toán là cơ sở để đánh giá kết quả hoạt động của các bộ phận và từng cá nhân trong bộ phận nhằm phục vụ tốt cho quá trình tố chức và hoạch định trong doanh nghiệp. - Dự toán hoạt động là dự toán phản ảnh mức thu nhập và chi phí đòi hỏi để đạt mục tiêu lợi nhuận.
Là dự toán liên quan đến các hoạt động của doanh nghiệp trong một thời gian cụ thể, các hoạt động kinh doanh nhƣ mua hàng, sản xuất, bán hàng, quản lý và xác định kết quả kinh doanh. Trong đó, dự toán tiêu thụ nhằm dự đoán tình hình tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp trong kỳ dự toán, đƣợc lập trên cơ sở dự báo tiêu thụ. Dự toán sản xuất đƣợc áp dụng cho các doanh nghiệp sản xuất, sau khi dự toán tiêu thụ đƣợc lập xong thì dựa vào dự toán này để lập dự toán sản xuất. Dự toán sản xuất đƣợc lập nhằm xác định số lƣợng sản phẩm sản xuất ra để đáp ứng đủ yêu cầu tiêu thụ trong kỳ và yêu cầu tồn kho cuối kỳ.
Từ dự toán sản xuất sẽ lập các dự toán nguyên vật liệu trực tiếp, dự toán nhân công trực tiếp và dự toán chi phí sản xuất chung. Đối với các doanh nghiệp thƣơng mại, dự toán mua hàng đƣợc lập thay cho dự toán sản xuất nhằm xác định lƣợng hàng hóa cần tiêu thụ trong kỳ và số lƣợng hàng tồn kho cần thiết. Từ đó sẽ lập dự toán chi phí bán hàng, dự toán chi phí quản lý doanh nghiệp, dự toán kết quả hoạt động kinh doanh. - Dự toán tài chính là dự toán cho các hoạt động tài chính và đầu tƣ nhƣ về cách thức huy động các nguồn tài chính doanh nghiệp.
Dự toán tài chính bao gồm các dự toán liên quan đến tiền tệ nhƣ: Dự toán tiền, Dự toán vốn đầu tƣ, dự toán bảng cân đối kế toán.