phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng. Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về công tác lập dự toán chi phí trong doanh nghiệp. Chƣơng 2: Thực trạng công tác lập dự toán chi phí tại Công ty Cổ phần Chỉ thun Đắk Lắk. Chƣơng 3: Hoàn thiện công tác dự toán chi phí tạiCông ty Cổ phần Chỉ thun Đắk Lắk.
Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trong các chức năng của kế toán quản trị, lập dự toán là một chức năng quan trọng không thể thiếu đối với mỗi doanh nghiệp,nó giúp nhà quản trị có thể định hƣớng và chỉ đạo mọi hoạt động kinh doanh cũng nhƣ phối hợp các chƣơng trình hành động ở các bộ phận; cơ sở để kiểm tra kiểm soát các nội dung chi phí. Mặc dù có ảnh hƣởng rất lớn đến quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp nhƣng đến nay vẫn chƣa có bất kỳ nghiên cứu nào đi sâu vào nghiên cứu quá trình lập dự toán chi phí tại các doanh nghiệp nói 4 chung và tại Công ty Cổ phần Chỉ thun Đắk Lắk nói riêng. Qua việc nghiên cứu, tham khảo các giáo trình, các luận văn, tạp chí về kế toán quản trị và đặc biệt là về dự toán chi phí tác giả đã kế thừa và vận dụng những nội dung phù hợp của các giáo trình, luận văn để phát triển riêng cho đề tài của mình nhằm đi sâu hơn vào nghiên cứu lĩnh vực dự toán chi phí, đƣa ra những vấn đề thực tiễn và giải pháp hoàn thiện quá trình lập dự toán chi phí tạiCông ty Cổ phần Chỉ thun Đắk Lắk. Ngoài ra, tác giả đã tập trung nghiên cứu vấn đề dự toán chi phí trong nội dung kế toán quản trị chi phí tại các doanh nghiệp có các lĩnh vực sản xuất, hoạt động khác nhau.
Điển hình nhƣ: Nghiên cứu của Trần Anh Tuấn về “Kế toán quản trị chi phí tại công ty cổ phần tập đoàn Khải Vy” (2013), nghiên cứu của Đinh Tuyết Diệu (2011) về “kế toán quản trị chi phí sản xuất tại công ty cổ phần thực phẩm xuất nhập khẩu Lam Sơn”, các tác giả đã đánh giá đƣợc thực trạng công tác kế toán quản trị chi phí sản xuất tại doanh nghiệp và đƣa ra một số giải pháp để hoàn thiện nhƣ : phân loại chi phí sản xuất theo cách ứng xử, lập dự toán linh hoạt, xác định lại đối tƣợng hạch toán chi phí sản xuất và hoàn thiện phƣơng pháp phân bổ chi phí sản xuất chung. Các nghiên cứu đã chỉ ra đƣợc những vấn đề về công tác lập dự toán chi phí sản xuất (dự toán chi phí mua nguyên vật liệu, nhân công trực tiếp, chi trả bằng tiền khác…) Cũng giống hai tác giả trên, nghiên cứu của tác giả Đào Minh Tâm (2009) nghiên cứu về “Kế toán quản trị chi phí và ứng dụng của nó trong các doanh nghiệp chế biến thủy sản ở Việt Nam” cũng đã có những lý luận và thực tiễn về dự toán chi phí sản xuất, tác giả đã xây dựng đƣợc các giải pháp hoàn thiện công tác lập dự toán tại các doanh nghiệp, trong đó nhấn mạnh đến công tác lập dự toán linh hoạt nhằm cung cấp thông tin nhanh chóng cho chức năng hoạch định, kiểm soát và dự báo của nhà quản trị, hoàn thiện công tác lập báo cáo trách nhiệm của bộ phận chức năng và kiểm soát chi phí theo các 5 trung tâm chi phí. Không chỉ đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực sản xuất mà ở lĩnh vực dƣợc phẩm và dịch vụ hàng không kế toán quản trị cũng có một vai trò rất quan trọng, nghiên cứu của tác giả Phạm Thị Thủy (2007) với luận án “ Xây dựng mô hình kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp sản xuất dƣợc phẩm Việt Nam”, tác giả Trƣơng Thị Trinh Nữ (2011) nghiên cứu “hoàn thiện quản trị chi phí tại công ty dịch vụ hàng không sân bay Đà Nẵng”. Các tác giả này đi sâu vào hoàn thiện và xây dựng mô hình kế toán quản trị chi phí cho các doanh nghiệp dƣợc phẩm và công ty dịch vụ hàng không sân bay Đà Nẵng.
Luận văn “Công tác lập dự toán tại Công ty TNHH Một Thành Viên Cảng Đà Nẵng” của tác giả Hoàng Thy Thơ (Năm 2014).Tác giả đã hệ thống hóa và phát triển hoàn chỉnh thêm những vấn đề cơ bản về dự toán từ đó có thể khẳng định đƣợc dự toán có vai trò rất quan trọng. Tác giả đã phân tích đánh giá thực trạng lập dự toán của Công ty, Qua đó phân tích những lợi thế và hạn chế và làm rõ nguyên nhân của hạn chế từ đó tác giả đã trình bày các giải pháp nhằm hoàn thiện các báo cáo trong công tác lập dự toán và hoàn thiện các loại dự toán một cách chi tiết theo về sản lƣợng, doanh thu ngoài ra tác giả cũng đƣa ra mô hình, quy trình và hệ thống dự toán phù hợp với đặc điểm và chức năng sản xuất của Công ty. Luận văn “Hoàn thiện dự toán ngân sách tại Công ty phân bón miền Nam” của tác giả Nguyễn Ý Nguyên Hân( Năm 2011). Tác giả đã dựa trên cơ sở lý luận về dự toán ngân sách từ đó đánh giá thực trạng của công ty.
Xuất phát từ thực trạng công tác dự toán còn nhiều hạn chế ảnh hƣởng đến ra quyết định của các cấp quản lý, tác giả đã xây dựng các giải pháp hoàn thiện công tác đự toán của đơn vị nhƣ hoàn thiện các báo cáo dự toán ngân sách dựa trên cơ sở kế thừa có chọn lọc hệ thống báo cáo dự toán ngân sách cũ, hoàn thiện dự toán ngân sách trên cơ sở huy động tất cả các nguồn lực từ quản trị cấp cao 6 đến nhân viên thừa hành công việc, hoàn thiện các báo cáo tài chính dựa trên cơ sở phân tích các yếu tố bên trong và bên ngoài ảnh hƣởng trực tiếp đến tình hình sản xuất kinh doanh, ngoài ra tác giả còn hoàn thiện các báo cáo dự toán ngân sách dựa trên quan điểm cân đối giữa lợi ích và chi phí. Hay nhƣ nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Cúc (2011)“Hoàn thiện công tác lập dự toán tại Viễn Thông Quảng Nam”, tác giả Hà Thị Hồng Nga (2012) “Hoàn thiện hệ thống báo cáo kế toán quản trị tại cảng Hàng Không Quốc Tế Đà Nẵng”, tác giả Đoàn Thị Tuyết Sƣơng (2013) “Hoàn thiện kế toán quản trị chi phí tại công ty TNHH Hoàng Phát”, các luận án này đã đi sâu vào phân tích tình hình lập dự toán tại doanh nghiệp. Đặc biệt chú trọng hoàn thiện hệ thống quản trị chi phí của doanh nghiệp.Các nghiên cứu này không đi sâu vào nghiên cứu lập dự toán chi phí. Qua các nghiên cứu trên ta có thể thấy rằng, ở tất cả các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, thƣơng mại… kế toán quản trị đóng một vai trò rất lớn, và việc dự toán chi phí sản xuất của doanh nghiệp đều đƣợc các tác giả quan tâm và áp dụng vào doanh nghiệp mình nghiên cứu.Hầu hết các nghiên cứu chỉ dừng lại ở việc lập dự toán hoạt động của doanh nghiệp chứ chƣa đi sâu vào lập dự toán chi phítrong đó lập báo cáo dự toán chi phí của doanh nghiệp một cách cụ thể.
7 CHUƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC LẬP DỰ TOÁN CHI PHÍTRONG DOANH NGHIỆP 1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ DỰ TOÁN 1. Khái niệm dự toán Trong các chức năng của quản trị, hoạch định là chức năng quan trọng không thể thiếu đối với mọi doanh nghiệp.Kế hoạch là xây dựng mục tiêu của doanh nghiệp và vạch ra các bƣớc thực hiện để đạt đƣợc mục tiêu đã đặt ra.Dự toán là việc hiện thực hóa kế hoạch trên phƣơng diện tài chínhnhằm liên kết các mục tiêu cụ thể, chỉ rõ các tài nguyên phải sử dụng, đồng thời dự tính kết quả thực hiện trên cơ sở các kỹ thuật dự báo. Theo nghĩa hẹp1 dự toán là việc ƣớc tính toàn bộ thu nhập, chi phí của doanh nghiệp trong một thời kỳ để đạt đƣợc một mục tiêu nhất đinh.
Theo nghĩa rộng dự toán đƣợc hiểu là dự kiến các công việc, nguồn lực cần thiết để thực hiện các mục tiêu trong một tổ chức. Quá trình dự toán cũng phải đặt ra: ai làm dự toán và ai sẽ thực hiện dự toán theo phân cấp quản lý của doanh nghiệp. Công việc này đƣợc thực hiện nhằm gắn liền với trách nhiệm của mỗi bộ phận, mỗi cá nhân với mục tiêu của doanh nghiệp.Nhƣ vậy, dự toán của doanh nghiệp không chỉ gắn với việc tổ chức thực hiện mà còn là cơ sở để thực hiện công tác kiểm tra, kiểm soát sau này. Theo khái niệm khác 2, dự toán bao gồm các thành phần chủ yếu là một sự tính toán, dự kiến; sự phối hợp chi tiết và toàn diện, các nguồn lực, thời gian thực hiện; hệ thống các chỉ tiêu về lƣợng và giá trị.
Các thành phần này đƣợc diễn giải nhƣ sau: 1 PGS.TS Trƣơng Bá Thanh (2008), Giáo trình Kế toán quản trị, NXB Giáo Dục, tr. 2 TS Huỳnh Lợi (2009), Giáo trình Kế toán quản trị, NXB Giao Thông vận tải, tr. 8 - Tính toán dự kiến hay kế hoạch: Thực chất đây là một sự ƣớc tính hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp trong tƣơng lai, chỉ rõ những khối lƣợng nhƣng công việc cần phải thực hiện. Sự ƣớc tính này chịu sự tác động của những nhân tố sau: + Nhóm các nhân tố tác động đến các hoạt động trong tƣơng lai của doanh nghiệp mang tính chất khách quan, tác động từ bên ngoài và vƣợt khỏi phạm vi kiểm soát của doanh nghiệp nhƣ điều kiện kinh doanh, chính sách, chế độ, thể lệ của nhà nƣớc, quy mô các thành phần dân cƣ, sự biến động của nền kinh tế,… + Nhóm các nhân tố tác động đến các hoạt động trong tƣơng lai của doanh nghiệp mang tính chất chủ quan thuộc phạm vi kiểm soát và tùy thuộc vào doanh nghiệp nhƣ trình độ sử dụng lao động, trình độ sử dụng yếu tố vật chất của quá trình sản xuất, trình độ nhận thức và vận dụng các nhân tố khách quan, … Dự toán là một sự tính toán, dự kiến hoạt động của doanh nghiệp trong sự tác động của hai nhóm nhân tố trên.Dự toán không chỉ đề xuất các công việc cần phải thực hiện mà còn chỉ rõ những ảnh hƣởng của các nhân tố khách quan và chủ quan đến thực hiện công việc đó.
- Sự phối hợp chi tiết và toàn diện: Dự toán phải đƣợc phối hợp giữa các chi tiết một cách toàn diện, nghĩa là mọi hoạt động giao dịch của doanh nghiệp cần phải đƣợc xem xét.