Chương 1: Tng quan vé du lich công đồng. - Chương 2: Thực trạng phát triển du lịch cộng đồng tại làng cỗ Dường Lâm, làng lựa Vạn Phúc và làng mây tre Ñan Phú Vĩnh. - Chương 3: Một số giải pháp cơ bãn phát triển du lịch cộng đẳng tại lang cé Dường Lâm, làng lụa Vụn Phúc và làng mây tre đưn Phú Lĩnh. NỘI DUNG CHUONG 1: TONG QUAN VE DU LICH CONG DONG 1.
Du lịch Về khái niệm du lịch, trên thế giới nhiều học giải đưa ra nhiều khải niệm khác nhau bởi đi từ những góc độ tiếp cận du lịch khác nhau. Nhà kinh tế học người Áo Jozep Stander định nghĩa đu lịch từ góc độ khách đu lịch. ‘Theo ông khách du lịch là loại khách di lại theo ý thích ngoài nơi cư trủ thường xuyên để thỏa mãn sinh hoạt cao cấp mà không theo đuổi mục tiêu kinh tế [1,tưr.26] Nhà kinh tế học người Anh Odgilvi thì dmh nghĩa: “Khách du lịch là người dến dất nước khác theo nhiều nguyên nhân khác nhau, những nguyên nhân chủ yếu không phải làm thương mại” [ L,tr. Du lịch đơn thuận chỉ là hoạt dộng nghỉ ngơi, giải trí, nâng cao vốn hiểu biết của khách du lịch chứ khêng nhằm mục đích phát sinh lợi nhuận.
Kins — học giá người Thụy Sÿ thì cho rằng: “Du lịch là hiên tượng những người chỗ khác đi đến nơi không phải thường xuyên cư tri của họ bằng phương tiên vân tái và dùng các dịch vụ du lịch” [1,26]. Khái niệm này đề cập đến khía cạnh địa điểm đu lịch. Theo đó thì điểm đến khi đi du lịch sẽ là một nơi mới mẽ đối với du khách, nhằm mang lại trải nghiệm khách lạ so với cuộc sống hang ngày. Giáo sư Hunsiker và Kraf đưa ra định nghĩa: “I2u lịch là tập hợp các mối quan hệ và các hiện tượng phát sinh trong các cuộc hành trình và lưu trú của những người ngoài địa phương, nếu việc lưu trú dó không phải cư trú thường xuyên và không dính dáng đến hoạt động kỹ thuật, kinh tế và tổ chức liên quan đến các cuộc hảnh trình của con người và việc lưu trú của họ ngoài nơi ở thường xuyên với nhiều mục đích khác nhan, loại trừ mục đích ngành nghề, kiểm lời hoặc đến thăm có tinh chất thường xuyên” [1,r.
Tổ chức du lịch thế giới dưa ra định nghĩa: “Khách du lịch quốc tế là những người lưu lại tạm thời ở nước ngoài và sông ở ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ trong thời gian 24 giờ trở lên” [1,tr.26] Từ những định nghĩa trên đây La thấy các tác giả hầu hết xuất phát từ đặc điểm di đông của khách du lịch để đưa ra định nghĩa, chưa đi sâu vào bản chất của du lịch. Nhìn chung những khái niệm đó chưa hoàn chỉnh. Nếu xuất phát từ hiện tượng du lich, ban chat dich thực của đu lịch, ta có thé đưa ra một khái niệm tổng thể về đu lịch như sau: “Du lịch là quá trình hoạt động của con người rời khỏi nơi cư trú thường xuyên đến một nơi khác với mục dich chủ yếu là dược thâm nhận những giả trị vật chất và tỉnh thần đặc sắc, độc đáo khác lạ với quê hương, không nhằm mục đích sinh lợi được tính bằng đồng tiền" [1,tr. Khái niệm này vữa chỉ rõ dược nhu cầu, mục dích của du khách, vừa chỉ rõ dược nội dung của hoạt động du lịch, nguồn lực và phương thức kinh doanh đu lịch.
Nhu vay, tùy vảo góc độ tiếp cận mà có rất nhiều khái niệm khác nhau về du lịch. Tổng hợp lại những khái niệm này, ta thấy du lịch có những nội ham cơ bản như sau - Du lịch gắn liền với hoạt động chỉ trả của du khách cho các loại dịch vụ - Du lịch là hoạt động mà cơn người rời khỏi nơi cư trú thường xuyên. để đến một địa điểm khác - Đi du lịch là để nghĩ ngơi, khám phá những cảnh đcp, những giá trị văn hóa đặc sắc, giải trí. không nhằm mục đích kinh doanh sinh lợi.
Dư lịch cộng đẳng Hiện nay đã có một số nhả nghiên cứu dững như một số tổ chức thế giới dưa ra các khái niệm xẻ *I2u lịch cộng dỗng” - Theo Quỹ bảo tồn thiên nhiên thế giới WWE: “Du lịch cộng đồng là loại hinh du lịch mả ở đó cộng đồng địa phương có sự kiểm soát và tham gia chủ yếu váo sự phát triển va quản lý các hoạt dộng du lịch, và phần lửn lợi nhuận thu được từ hoạt động đu lịch được giữ lại cho cộng đồng” [4,tr.34] -Theo Handbook (2000), Community based tourism: “Du lich cộng đồng là loại hình du lịch cỏ sự tham gia trực Liếp của công đồng địa phương nhằm phát triển kinh tế dịa phương, dỗng thời gủp phần bảo tồn văn hỏa, thiên nhiên bền vững, nâng cao nhận thức và tăng cường quyên lực cho cộng dẳng, Công đẳng dược chia sẻ lợi Ích từ hoạt đông du lịch, nhận được sự hợp tác, hỗ trợ quốc tế, nhằm mục dich khai thác bền vững các tiềm năng du lịch tự nhiên vả nhận văn tại địa phương để giới thiệu tới khách du lịch”, - Nhà nghiên cứu Nicole Iausle và Wolffgang Strasđas đưa ra khải niệm: “Du lịch công đồng là một hình thái du lịch trong đó chú yếu là người dân địa phương đứng ra phát triển và quản ly. Loi ich kinh tế có được từ đủ lịch sẽ đọng lại nên kính tế địa phương” [2. Quan niệm trên nhấn mạnh dén vai trò chính của người dân địa phương trong vẫn dễ phát triển du lịch ngay trên địa bàn quản lý - Khái niệm về du lịch dựa vào cộng đồng tại Đải Loan của giáo sư Hsicn Hue Lee — Hiệu trưởng trường Đại học sông déng Hsin — Hsing Pai Loan nêu lên: “I2u lịch công đồng là nhằm bảo tổn tài nguyên du lịch bên vững đài hạn. Đồng thời khuyến khích và tạo ra các cơ hội về tham gia của người dân dia phương trong du lịch" [2.
Khái niệm trên đã để cập dến vân để tài nguyên du lịch, các điều kiện khuyến khích, giải quyết công ăn việc làm cho công đẳng tại các điểm phát triển du lịch “Trong nước cũng dã có một số chuyên gia, nhả nghiên cứu dưa ra khái niệm về du lịch cộng đồng: - Dẫn theo BS Thanh [oa trong “Phat huy vai trò của cộng đồng địa phương phát triển du lịch bền vững”, Tạp chí Du lịch Việt nam số 4, 2007, tr 22: “Du lịch cộng đồng là một hình thải du lịch, trong đó chủ yếu những người dân địa phương đứng ra phát triển quản lý du lịch. Kinh tế địa phương sẽ thu hút được phần lớn lợi nhuận từ hoạt dộng du lich” - Theo PG§.T§ Nguyễn Văn Thanh trong “Đảo tạo du lịch công đồng, du lịch sinh thái với bảo vệ mội trường”, Tạp chí Du lịch Việt Nam số 11, 2005, tr. 21: “Du lịch dựa vào công đồng là phương thức phát triển du lịch, trong đó công đẳng dân cư là chủ thể trực tiến tham gia phát triển du lịch, bảo vệ tài nguyên môi trường cả về tự nhiên và nhân văn tại các điểm, khu du lịch va dang thai được hưởng quyền lợi từ hoạt động du lịch mang lại”. Nguyễn Văn Thanh trong “Để du lịch công dồng trở thành hiện thực”, Tạp chí Du lịch Việt Nam số 3, 2006, tr.
5: “Du lịch cộng đồng là một mô hình du lịch nơi cộng đổng dân cư có thể trực tiếp tham gia vào tổ chức phát triển từ piai doạn khởi dầu dến quan lý giám sát cả quá trình phát triển sau này và quan trọng hơn là được hưởng lợi từ sự phát triển đó, hay nói ngắn gọn là loại hình du lịch đo dân và vì dân” Các khái niệm du lịch cộng dồng khác nhau vỀ ngữ, song về nghĩa có một số đặc điểm chung khẳng định - Du lịch công dang là: "loại hình, hình thái, phương thức phát triển du lịch: có sự tham gia trực tiếp, chủ yếu của cộng đồng địa phương vào các giai doan, các khâu rong quả trình phát triển du lịch nhằm bảo tần và khai thác tiền vững các nguồn tải nguyễn môi trường, cộng đồng được hưởng lợi nhuận từ hoạt đồng du lịch. - Các khái niệm về du lịch công đồng nêu trên mới chủ ý dến vai trò cung du lịch của cộng đồng địa phương và việc hưởng lợi ích từ du lịch của công đồng dịa phương. Khái niệm về du lịch công đồng của WWE, của Nicole Hauler và cia Wolfgang Strasdas đã nhắn manh phân lớn lợi nhuận thu được từ hoạt động du lịch cộng đồng được giữ lại cho cộng đồng. Khái niệm du lịch công đồng của Handbook (2000) cỏn cho rằng công đồng còn nhận được sự hợp tác, hỗ trợ của chính quyền địa phương, của chính phủ và từ các hoạt động hỗ Irợ quốc tế - Tất cả các khái niệm về du lịch công đồng của các tổ chức và các nhà nghiên cứu đưa ra ở trên mới chủ ý đến vai trỏ của công đồng trong du lịch, thu hút cộng đồng địa phương tham gia vào du lịch và quyền lợi họ được hướng từ hoạt đồng du lịch, chưa quan tâm đến cộng đồng địa phương trong vai trỏ cầu du lịch, quyền loi và đặc điểm của khách du lịch sử dụng các sản phẩm du lịch của công đồng địa phương Từ những khái niệm trên La có thê thấy về sơ bản dư lịch cộng đồng có những nội hảm sau - Công đẳng địa phương tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch và được hưởng lợi nhuận.
- Cộng déng địa phương có trách nhiệm bảo vệ tài nguyên du lịch nhằm. hướng dến phát triển du lịch bền vững, 1.2 Đặc điểm Du lịch cộng đồng có các đặc điểm phân biệt với các loại hình và các hình thức du lịch khác như sau: - Du lịch cộng đông là những phương thức phát triển mà cộng đồng dân cư địa phương là chủ thể của mọi hoạt động bảo tồn, quản lý, khai thắc tài nguyên môi trường du lịch và các khâu, các hoạt động du lịch trong quá trình phát triển: tham gia lập và thực hiện quy hoạch du lịch, cộng đẳng địa phương, tham gia với cả vai trò quản lý, tố chức điểu hành, giám sát, ra quyết định phát triển du lịch, bảo tần, khai tháo tài nguyên môi trường du lịch; tham gia các hoạt đông kinh doanh du lịch (kinh doanh lưu trú, ăn uống, vận chuyển, sẵn xuất hảng hỏa, hướng dẫn, kinh đoanh lữ hành, kinh doanh các dịch vụ hàng hóa, vui chơi, giải trộ, sẵn xuất, cung ứng nông phẩm và các loại hàng hóa khác. - Công đồng địa phương giữ vai trò chú đạo. duy trì các hoạt đông kinh doanh du lịch và hoạt động kinh tế - xã hội có liên quan đến du lịch và đu khách.