Đặt vấn đề Chƣơng trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới là một chƣơng trình cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05 tháng 8 năm 2008 của Ban Chấp hành Trung ƣơng Đảng Khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Đây là Chƣơng trình mục tiêu Quốc gia mang tính toàn diện, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển lâu dài, bền vững ở khu vực nông thôn, hƣớng đến “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh”. Thực hiện chƣơng trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới có vai trò quan trọng trong sự phát triển của nông thôn nói riêng và sự phát triển của quốc gia nói chung. Xây dựng nông thôn mới nhằm phát triển toàn diện: Hệ thống cơ sở hạ tầng ngày càng toàn diện tạo điều kiện phát triển kinh tế, giao lƣu hàng hóa; cơ cấu kinh tế hợp lý, thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của ngƣời dân đƣợc nâng cao; môi trƣờng và an ninh nông thôn đƣợc đảm bảo; xây dựng nếp sống văn hóa.thay đổi bộ mặt nông thôn, góp phần xây dựng đất nƣớc giàu đẹp.
Thanh Thủy là một xã biên giới của huyện Vị Xuyên, cách trung tâm thành phố Hà Giang 19 km về phía Nam. Xã Thanh Thủy có 7 thôn với tổng diện tích tự nhiên của xã là 5.244,63ha; dân số 2.147 khẩu với 469 hộ, 80% dân số sinh sống bằng sản xuất nông lâm nghiệp. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hƣớng Công nghiệp - Dịch vụ. Tăng trƣởng kinh tế hàng năm trung bình khoảng 10,76%.
Tổng giá trị sản xuất năm 2017 là 13.955,5 triệu đồng, trong đó lĩnh vực nông nghiệp đạt 11.164,4 triệu đồng chiếm 80%, lĩnh vực công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ thƣơng mại thu từ các nguồn chính sách xã hội và các nguồn khác 2.791,1 triệu đồng chiếm 20%. Trong những năm gần đây, kinh tế xã đã có chuyển hƣớng tích cực sang phát triển dịch vụ, thƣơng mại, tiểu thủ công nghiệp. Tuy nhiên, kết quả h 2 đạt đƣợc chƣa tƣơng xứng với tiềm năng phát triển kinh tế của xã, đặc biệt công tác quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội của xã chƣa đƣợc thực hiện vì vậy việc phát triển còn mang tính chất tự phát, manh mún. Thực hiện quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 4/6/2010 của Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt chƣơng trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020; Nghị quyết số 04-NQ/TU của BCH Đảng bộ tỉnh lần thứ XV về Xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 trên địa bàn tỉnh Hà Giang, xã Thanh Thủy có nhiệm vụ hoàn thành xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn từ năm 2015-2020.
Để thực hiện thắng lợi các mục tiêu của Chƣơng trình, phát triển nông thôn một cách bền vững, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phƣơng, từng bƣớc cải thiện đời sống cả về vật chất và tinh thần, tạo ra diện mạo mới cho nông thôn theo hƣớng hiện đại văn minh thì việc lập quy hoạch xây dựng nông thôn mới xã Thanh Thủy giai đoạn 2011-2020 là rất cần thiết trong Chƣơng trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới, nhằm đảm bảo sự phân bố và phát triển hợp lý góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội của xã phát triển. Đồng thời, khai thác hiệu quả tiềm năng sẵn có trên địa bàn xã tạo động lực thúc đẩy các hoạt động kinh tế - xã hội địa phƣơng. Xuất phát từ thực tế đó đƣợc sự đồng ý của Ban Giám Hiệu trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Ban Chủ Nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên, dƣới sự hƣớng dẫn của cô giáo TS. Nguyễn Thị Lợi, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch nông thôn mới giai đoạn 2011 – 2016 và định hướng sử dụng đất đến năm 2020 tại xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang” 1.
Mục tiêu của đề tài 1. Mục têu chung Đánh giá đƣợc kết quả thực hiện quy hoạch nông thôn mới và định hƣớng sử dụng đất đến năm 2020 tại xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, tỉnh h 3 Hà Giang nhằm nhìn nhận những kết quả đạt đƣợc, những hạn chế còn tồn tại để từ đó rút ra kinh nghiệm và đề xuất một số giải pháp khắc phục nhằm nâng cao tính khả thi của các phƣơng án thực hiện kế hoạch sử dụng đất giai đoạn tiếp theo 1. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang; - Đánh giá hiện trạng sử dụng đất và tiến trình xây dựng cơ sở hạ tầng theo tiêu chuẩn xây dựng nông thôn mới tại xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang; - Định hƣớng quy hoạch sử dụng đất đối với hạng mục cơ sở hạ tầng theo tiêu chuẩn xây dựng nông thôn mới đến năm 2020 và đề xuất các giải pháp nhằm thực hiện trong thời gian tới tại xã Thanh Thủy. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu. - Là cơ hội củng cố kiến thức đã học trên ghế nhà trƣờng đồng thời giúp cho bản thân vận dụng đƣợc tốt nhất những kiến thức đã học đƣợc từ trƣờng lớp vào thực tế, công việc sau này. - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập số liệu và sử lý thông tin của sinh viên trong quá trình làm đề tài. - Có đƣợc cái nhìn tổng thể về thực trạng về hệ thống cơ sở hạ tầng nông thôn trên địa bàn xã.
- Góp phần hoàn thiện những lý luận và phƣơng pháp nhằm đẩy mạnh quá trình xây dựng và phát triển kinh tế xã hội ở địa phƣơng trong giai đoạn “công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp – nông thôn” hiện nay. Ý nghĩa trong thực tiễn Tìm hiểu đƣợc kết quả thực hiện quy hoạch nông thôn mới và định hƣớng sử dụng đất của xã Thanh Thủy nói riêng. Đồng thời tìm ra những tác h 4 động tích cực và tiêu cực của quy hoạch nông thôn mới và định hƣớng sử dụng đất đến tình hình phát triển kinh tế xã hội, cảnh quan môi trƣờng tại địa phƣơng, từ đó đề xuất các giải pháp thích hợp, phù hợp để nâng cao hơn nữa những mặt tích cực và khắc phục những hạn chế tiêu cực. h 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Cơ sở khoa học của đề tài 2. Khái niệm nông thôn và xây dựng nông thôn mới Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn đƣợc quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã. Xây dựng nông thôn mới là cuộc cách mạng và cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cƣ ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trƣờng và an ninh nông thôn đƣợc đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của ngƣời dân đƣợc nâng cao. Xây dựng nông thôn mới là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị.
Nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội, mà là vấn đề kinh tế - chính trị tổng hợp. Xây dựng nông thôn mới giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh. Mục tiêu xây dựng nông thôn mới Xây dựng cộng đồng xã hội văn minh, có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội ngày càng hoàn thiện; cơ cấu kinh tế hợp lý, các hình thức tổ chức sản xuất tiên tiến; Gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ và du lịch; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo qui hoạch; từng bƣớc thực hiện công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn. Xây dựng xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; trình độ dân trí đƣợc nâng cao; môi trƣờng sinh thái đƣợc bảo vệ.
Hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh; an ninh trật tự đƣợc giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của ngƣời dân không ngừng đƣợc cải thiện và nâng cao. Đặc trưng của nông thôn mới NTM giai đoạn 2010 - 2020 bao gồm các đặc trưng sau: 1- Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cƣ dân nông thôn đƣợc nâng cao. 2- Nông thôn phát triển theo quy hoạch, cơ cấu hạ tầng, kinh tế, xã hội hiện đại, môi trƣờng sinh thái đƣợc bảo vệ. 3- Dân trí đƣợc nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc đƣợc giữ gìn và phát huy; 4- An ninh tốt, quản lý dân chủ.
5- Chất lƣợng hệ thống chính trị đƣợc nâng cao. Bộ tiêu chí Quốc gia về nông thôn mới 2. Ý nghĩa của Bộ tiêu chí Quốc gia nông thôn mới Là cụ thể hóa đặc tính của xã NTM thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH. Bộ tiêu chí là căn cứ để xây dựng nội dung Chƣơng trình mục tiêu quốc gia về xây dựng NTM, là chuẩn mực để các xã lập kế hoạch phấn đấu đạt 19 tiêu chí nông thôn mới.
Là căn cứ để chỉ đạo và đánh giá kết quả thực hiện xây dựng NTM của các địa phƣơng trong từng thời kỳ; đánh giá công nhận xã, huyện, tỉnh đạt nông thôn mới; đánh giá trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền xã trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới. Nội dung bộ tiêu chí Quốc gia nông thôn mới. Bộ tiêu chí quốc gia NTM đƣợc ban hành theo Quyết định số 491/QĐ- TTg, ngày 16/04/2009 gồm 5 nhóm tiêu chí, cụ thể nhƣ sau: - Gồm 5 nhóm là: Nhóm 1: Quy hoạch; Nhóm 2: Hạ tầng kinh tế xã hội; Nhóm 3: Kinh tế và tổ chức sản xuất; Nhóm 4: Văn hóa - xã hội - môi trƣờng; Nhóm 5: Hệ thống chính trị. - Gồm 19 tiêu chí là: 1: Quy hoạch, 2: Giao thông, 3: Thủy lợi, 4: Điện, 5: Trƣờng học, 6: Cơ sở vật chất văn hóa, 7: Chợ, 8: Bƣu điện, 9: Nhà ở dân cƣ, 10: Thu nhập, 11: Tỷ lệ hộ nghèo, 12: Cơ cấu lao động, 13: Hình thức tổ chức sản xuất, h 7 14: Giáo dục, 15: Y tế, 16: Văn hóa, 17: Môi trƣờng, 18: Hệ thống tổ chức chính trị xã hội vững mạnh, 19: An ninh, trật tự xã hội.
Hƣớng dẫn thực hiện bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới: Đƣợc thể hiện tại thông tƣ số 54/2009/TT – BNNPTNT, ngày 21 tháng 8 năm 2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong đó đã thống nhất nội dung, cách hiểu, cách tính toán và các quy chuẩn áp dụng đối với các tiêu chí nông thôn mới.