CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ SẢN PHẨM CỦA DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về thị trường và sản phẩm * Thị trường: - Trong hệ thống lý thuyết kinh tế, có rất nhiều khái niệm về thị trường. Thị trường là phạm trù kinh tế khách quan gắn bó chặt chẽ với khái niệm phân công lao động xã hội.
Ở đâu và khi nào có phân công lao động xã hội thì ở đó và khi ấy có thị trường. - Theo quan điểm đơn giản, thị trường được quan niệm là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi, mua bán hàng hóa của các chủ thể kinh tế. Thị trường có tính không gian, thời gian, có người mua, người bán, đối tượng đem trao đổi. Khi sản xuất lưu thông hàng hóa ngày càng phát triển thị thị trường được hiểu đầy đủ và đúng đắn hơn.
- Theo Philip Kotler giáo sư Marketing thì “Thị trường bao gồm tất cả những khách hàng tiềm ẩn cùng có một nhu cầu hay mong muốn cụ thể, sẵn sàng và có khả năng tham giá trao đổi để thỏa mãn nhu cầu hay mong muốn đó”, Theo Philip Kotler cũng đã phân chia: Người bán thành ngành sản xuất, còn người mua thị họp thành thị trường. Ở phạm vi Doanh nghiệp ta cần hiểu và mô tả thị trường một các cụ thể hơn như các thành phần tham gia, các yếu tố cấu thành như vậy: Thi trường là một hay nhiều nhóm khách hàng tiềm năng với những nhu cầu tương tự nhau và người bán cụ thể nào đó mà Doanh nghiệp với tiềm năng của mình có thể mua bán hàng hóa dịch vụ để thỏa mãn nhu cầu của khách hàng. * Sản phẩm: Sản phẩm là tất cả những cái gì có thể thỏa mãn được nhu cầu hay mong muốn và được chào bán trên thị trường với mục đích thu hút sự chú ý, mua sử dụng hay tiêu dùng. Đó có thể là những vật thể hữu hình, dịch vụ, con người, địa điểm, tổ chức và ý tưởng.
Nó là sự thống nhất của hai thuộc tính: Giá trị sử dụng và giá trị. - Sản phẩm với tư cánh là một hàng hóa, nó không chỉ là sự tổng hợp các đặc tính hóa học, vật lý, các đặc tính sử dụng mà còn là vật mang giá trị trao đổi hay giá trị. - Sản phẩm là những hàng hóa dịch vụ có thể cung cấp và có khả năng thỏa mãn nhu cầu hay mong muốn nào đó của con người. * Sản phẩm may mặc: Sản phẩm may mặc là những sản phẩm thuộc ngành dệt may, bao gồm các loại quần áo nói chung và các phụ kiện kèm theo.
Cùng với quá trình phát triển kinh tế xã 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hội, mức độ thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân ngày một nâng cao. Các sản phẩm may mặc không chỉ mang nét đẹp truyền thống mà còn phải đa dạng về mẫu mã, công năng sử dụng và phù hợp với xu thế hiện đại. Các sản phẩm may mặc bao gồm quần áo, khăn quàng, khăn tay, găng tay, cavat, nơ, v.v… là một phần không thể thiếu trong cuộc sống thời hiện đại. Không đơn giản là để che chắn thân thể trước mưa nắng của thời tiết, chúng còn một thứ ngôn ngữ không lời giúp thể hiện cá tính, phong cách của người mặc.
* Các yếu tố của thị trường: Các yếu tố cấu thành lên thị trường là bốn yếu tố: Cung, cầu, giá cả và cạnh tranh. Cung: Là tổng số hàng hóa người bán muốn bán và sẵn sàng bán ở những mức giá khác nhau và vào những thời điểm nhất định. Quy mô cung phụ thuộc các yếu tố như: Số lượng, chất lượng và các yếu tố sản xuất, chi phí sản xuất, nhu cầu người tiêu dùng, giá cả. Cầu: Là nhu cầu có khả năng thanh toán, là số lượng hàng hóa dịch vụ người mua muốn mua và sẵn sàng mua ở một mức giá khác nhau vào một thời điểm nhất định.
Quy mô cầu phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Thu nhập sức mua của đồng tiền, thị hiếu của người tiêu dùng. trong đó giá cả là yếu tố đặc biệt quan trọng. Giá cả: Giá cả thị trường được hình thành khi cung cầu gặp nhau. Nó được biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hóa.
Khi cung và cầu trên thi trường thay đổi thì giá cả thị trường cũng thay đổi theo. Cạnh tranh: Là sự ganh đua giữa các cá nhân doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh nhằm giành giật các nguồn lực hay thị trường tiêu thụ sản phẩm nhằm thu lợi nhuận. Trong cơ chế thị trường cạnh tranh diễn ra liên tục và không có đích cuối cùng. Cạnh tranh sẽ bình quân hóa các giá trị cá biệt để hình thành giá cả thị trường.
Phân loại thị trường a) Căn cứ vào mục đích hoạt động của doanh nghiệp trên thị trường - Thị trường đầu vào: Là thị trường của các yếu tố đầu vào phục vụ cho quá trình sản xuất kinh doanh như tư liệu sản xuất, vốn, công nghệ, sức lao động. - Thị trường đầu ra: Là thị trường tiêu thụ các yếu tố đầu ra như hàng hóa dịch vụ. Đặc điểm và tính chất của thị trường tiêu thụ là cơ sở để doanh nghiệp hoạch định và tổ chức thực hiện chiến lược và sách lược công cụ điều khiển tiêu thụ. b) Căn cứ vào phạm vi hoạt động của doanh nghiệp 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Thị trường quốc tế: Là thị trường bao gồm thiều khu vực, nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới.
- Thị trường khu vực: Là thị trường vượt ra ngoài phạm vi quốc gia bao gồm một khu vực nhất định như thị trường ASEAN, thị trường EU, thị trường Nam Mỹ. - Thị trường toàn quốc: Là thị trường toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Thị trường địa phương c) Căn cứ vào mức quan tâm đến thị trường của doanh nghiệp - Thị trường chung: Là thị trường tất cả hàng hóa dịch vụ mà doanh nghiệp mua bán. - Thị trường sản phẩm: Là thị trường mà doanh nghiệp đang kinh doanh nhằm thỏa mãn nhu cầu cụ thể của khách hàng.
- Thị trường thích hợp: Là thị trường mà doanh nghiệp có đủ khả năng và điều kiện để thực hiện kinh doanh. - Thị trường trọng điểm: Là thị trường mà doanh nghiệp lựa chọn để tập chung mọi nguồn lực nhằm chiếm lĩnh thị trường thông qua việc thỏa mãn một cách tốt nhất nhu cầu của khách hàng. d) Căn cứ theo mức độ chiếm lĩnh thị trường - Thị trường hiện tại: Là thị trường mà doanh nghiệp đang thực hiện kinh doanh ở đó. - Thị trường tiềm năng: Là thị trường mà doanh nghiệp có khả năng khai thác và mở rộng trong tương lai.
e) Căn cứ vào mức độ canh tranh trên thị trường - Thị trường cạnh tranh hoàn hảo: Là thị trường có vô số người bán và người mua, ở đó người bán và người mua đều không quyết định được hàng hóa và giá cả trên thị trường. Để tồn tại và phát triển đòi hỏi doanh nghiệp phải nỗ lực không ngừng. - Thị trường độc quyền: Là thị trường duy nhất một người bán nên có khả năng chi phối giá cả hàng hóa trên thị trường. - Thị trường cạnh tranh độc quyền - hỗn tạp: Là thị trường nằn ở vị trí trung gian giữa thị trường cạnh tranh hoàn hảo và thị trường độc quyền.
Trên thị trường có nhiều người tham gia cạnh tranh với nhau nhưng mỗi người đều có sức mạnh độc quyền kiểm soát thị trường ở mức độ nào đó. f) Căn cứ vào vai trò của thị trường đối với doanh nghiệp - Thị trường chính: Là thị trường mà doanh nghiệp dồn mọi nỗ lực để thu hút được lợi nhuận cao nhất. - Thị trường không phải là chính: Là thị trường nhỏ lẻ ngoài thị trường chính mà doanh nghiệp tham gia để tăng thêm doanh thu và lợi nhuận. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com g) Căn cứ vào tính chất sản phẩm khác nhau trên thị trường - Thị trường của sản phẩm thay thế: Là thị trường của các sản phẩm có giá trị sử dụng tương tự nhau, có thể thay thế cho nhau.
- Thị trường của sản phẩm bổ sung: Là thị trường của những sản phẩm có liên quan đến nhau trong tiêu dùng. Vai trò của thị trường Thị trường là trung tâm của tất cả các hoạt động kinh doanh vừa là mục tiêu vừa là đối tượng phục vụ của doanh nghiệp. Tất cả các hoạt động của doanh nghiệp đều hướng vào thị trường. Do đó thị trường hướng dẫn sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, doanh nghiệp phải tự quyết định kinh doanh mặt hàng gì? Cho ai? và bằng phương thức kinh doanh nào? Thị trường là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng.
Doanh nghiệp chỉ tồn tại và phát triển khi hàng hóa dịch vụ của doanh nghiệp được thị trường thừa nhận. Trong cơ chế thị trường, sự cạnh tranh diễn ra liên tục không ngừng, thị trường được chia sẻ cho các doanh nghiệp do đó doanh nghiệp sẽ tồn tại và phát triển nếu doanh nghiệp đó giữ vững và phát triển thị trường của mình và ngược lại. Thị trường là nơi quan trọng để đánh giá, kiểm nghiệm, chứng minh tính đúng đắn của chủ trương, chính sách, biện pháp kinh tế. Thông qua thị trường bổ sung các công cụ điều tiết vĩ mô là nơi nhà nước tác động vào sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Thị trường phá vỡ ranh giới của sản xuất tự nhiên, tự cấp tự túc để hình thành một cấu trúc mới trong nền kinh tế quốc dân, làm cho nền kinh tế trong nước gắn với nền kinh tế thế giới. Qua thị trường doanh nghiệp có căn cứ để hoạch định chiến lược sản phẩm, xây dựng mạng lưới tiêu thụ hợp lý. Xác định được đặc điểm kinh doanh của mình cho phù hợp với thị trường trên cơ sở nghiên cứu những đặc điểm của thị trường. Tầm quan trọng của phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm a) Đối với doanh nghiệp và người lao động trong doanh nghiệp Đối với doanh nghiệp và người lao động trong doanh nghiệp thị trường tiêu thụ sản phẩm luôn ở vị trí trung tâm, quyết định sự sống còn của doanh nghiệp.
Thông qua hoạt động mua bán trên thị trường các doanh nghiệp đạt được mục tiêu chính của mình là tìm kiếm lợi nhuận. Với các doanh nghiệp thương mại, đơn vị kinh doanh chuyên nghiệp trong lưu thông mua bán hàng hóa để tìm kiếm thị trường là nhân tố luôn cần tìm kiếm. Thị trường càng lớn thì hàng hóa tiêu thụ càng nhiều, còn thị trường bị thu hẹp hay doanh nghiệp bị mất thị trường thì doanh nghiệp sẽ bị suy thoái, không thể tồn tại lâu.