Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÀI SẢN VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG TÀI SẢN NGẮN HẠN CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Tài sản ngắn hạn của Doanh nghiệp 1.1 Khái niệm, đặc điểm của tài sản ngắn hạn trong Doanh nghiệp Khái niệm Tài sản ngắn hạn là một bộ phận không thể thiếu trong mỗi doanh nghiệp. Tài sản ngắn hạn phản ánh quy mô sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Mỗi chu kỳ hoạt động của tài sản ngắn hạn là một chu kỳ kinh doanh. Kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp phụ thuộc rất nhiều vào hiệu quả sử dụng tài sản ngắn hạn.
Do vậy, nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản ngắn hạn luôn là một vấn đề quan trọng trong công tác quản lý kinh doanh của mỗi doanh nghiệp. Tài sản ngắn hạn là những tài sản thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp mà thời gian sử dụng, thường xuyên luân chuyển và thu hồi vốn dưới một năm hoặc trong một chu kỳ kinh doanh của doanh nghiệp.Trong bảng cân đối kế toán tài sản ngắn hạn được thể hiện ở các bộ phận tiền mặt, các chứng khoán thanh khoản cao, phải thu và dự trữ hàng tồn kho. Đặc điểm Tài sản ngắn hạn được phân bố đủ trong tất cả các khâu, các công đoạn nhằm đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh được diễn ra liên tục, ổn định tránh lãng phí và tổn thất vốn do ngừng sản xuất, không làm ảnh hưởng đến khả năng thanh toán và đảm bảo khả năng sinh lời của tài sản. Do đó, tài sản ngắn hạn trong doanh nghiệp có các đặc điểm sau: + Tài sản ngắn hạn trong doanh nghiệp có thời gian luân chuyển ngắn, có tính thanh khoản cao, khả năng đáp ứng nhanh chóng sự biến động của doanh số vào quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
+ Tài sản ngắn hạn là một bộ phận của vốn sản xuất nên nó vận động và luân chuyển không ngừng trong mọi giai đoạn của quá trình sản xuất kinh doanh. Đối GVHD: ThS. Vũ Xuân Thủy Sinh viên: Nguyễn Khắc Hấn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoa tài chính Ngân hàng 5 Khoá luận tốt nghiệp với mỗi loại hình doanh nghiệp khác nhau sẽ có một hình thái biểu hiện của Tài sản ngắn hạn khác nhau. + Tài sản ngắn hạn có thể chuyển hóa dễ dàng từ dạng vật chất sang tiền tệ.
Chính sự chuyển hóa qua lại dễ dàng nên tài sản ngắn hạn có sự vận động khá phức tạp và khó trong công tác quản lý.2 Vai trò của Tài sản ngắn hạn trong Doanh nghiệp + Về mặt pháp lý: Tài sản ngắn hạn là tiền đề cho sự ra đời của Doanh nghiệp, để hình thành và đi vào sản xuất kinh doanh ngoài tài sản lượng dài hạn như văn phòng, máy móc, nhà xưởng doanh nghiệp phải có một lượng nhất định tài sản ngắn hạn để phục vụ các quá trình sản xuất kinh doanh. + Về mặt kinh tế: Tài sản ngắn hạn là điều kiện vật chất không thể thiếu trong quá trình sản xuất kinh doanh đặc biệt là đối với các doanh nghiệp tham gia trong mảng thương mại, đảm bảo cho quá trình sản xuất kinh doanh được ổn định và diễn ra liên tục. Tài sản ngắn hạn còn là công cụ phản ánh và đánh giá quá trình lưu thông hàng hóa của doanh nghiệp. Nhu cầu lượng hàng hóa, vật tư dự trữ ở các khâu nhiều hay ít phản ánh ở nhu cầu vốn lưu động nhiều hay ít.
Tài sản ngắn hạn còn có khả năng quyết định đến quy mô hoạt động của doanh nghiệp. Trong nền kinh tế thi trường, doanh nghiệp tự chủ trong việc sử dụng vốn, khi muốn mở rộng quy mô kinh doanh thì việc tăng quy mô tài sản ngắn hạn là việc hàng đầu, nó tạo ra cho doanh nghiệp các cơ hội kinh doanh và tạo ra lợi thế kinh doanh cho doanh nghiệp đó. Tài sản ngắn hạn còn đóng vai trò to lớn và quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp thanh toán và duy trì các khoản thanh toán các khoản nợ đến hạn, giúp doanh nghiệp tránh khỏi tình trạng mất khả năng thanh toán và góp phần ngăn chặn các nguy cơ đến với doanh nghiệp.3 Phân loại Tài sản ngắn hạn Trong quá trình quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh tuỳ theo yêu cầu quản lý và dựa trên tính chất vận động luân chuyển của tài sản ngắn hạn, chúng ta phân loại tài sản ngắn hạn như sau: GVHD: ThS. Vũ Xuân Thủy Sinh viên: Nguyễn Khắc Hấn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoa tài chính Ngân hàng 6 Khoá luận tốt nghiệp 1.
Phân loại theo quá trình tuần hoàn và luân chuyển vốn Tài sản ngắn hạn dự trữ Tài sản ngắn hạn dự trữ là toàn bộ tài sản ngắn hạn tồn tại trong khâu dự trữ mà không xét đến hình thái biểu hiện của chúng, bao gồm: tiền mặt tại quỹ, hàng mua đang đi đường, nguyên nhiên vật liệu đang tồn kho, dụng cụ trong kho, tiền gửi ngân hàng, tiền đang di chuyển, hàng gửi gia công, trả trước cho người bán. Tài sản ngắn hạn sản xuất Tài sản ngắn hạn sản xuất là toàn bộ tài sản ngắn hạn tồn tại trong khâu sản xuất của doanh nghiệp, bao gồm: giá trị bán thành phẩm, các chi phí sản xuất kinh doanh dở dang, chi phí trả trước, chi phí chờ kết chuyển, các khoản chi phí khác phục vụ cho quá trình sản xuất… Tài sản ngắn hạn lưu thông Tài sản ngắn hạn lưu thông là toàn bộ tài sản ngắn hạn tồn tại trong khâu lưu thông của doanh nghiệp, bao gồm: thành phẩm tồn kho, hàng gửi bán, các khoản nợ phải thu của khách hàng. Theo cách phân loại này giúp cho các nhà quản lý doanh nghiệp xác định được các nhân tố ảnh hưởng đến quá trình luân chuyển của tài sản ngắn hạn để đưa ra biện pháp quản lý thích hợp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng chúng một cách cao nhất. Phân loại theo các khoản mục trên bảng cân đối kế toán Tiền mặt Tiền mặt được hiểu là tiền trên tài khoản thanh toán, tiền tồn quỹ của doanh nghiệp ở ngân hàng.
Được sử dụng để trả lương, mua nguyên vật liệu, mua tài sản cố định, trả tiền thuế, trả nợ, mọi chi phí phát sinh liên quan đến doanh nghiệp. Tiền mặt bản thân nó là loại tài sản không phát sinh lãi, do vậy trong quản lý tiền mặt việc tối thiểu hoá lượng tiền mặt phải giữ là mục tiêu hàng đầu và quan trọng nhất. Các khoản phải thu Khoản phải thu giữ một vai trò quan trọng đối với doanh nghiệp bởi nếu các nhà quản lý không cân đối giữa các khoản phải thu thì doanh nghiệp sẽ gặp phải những khó khăn thậm chí dễ dẫn đến tình trạng mất khả năng thanh toán, phá sản. Vũ Xuân Thủy Sinh viên: Nguyễn Khắc Hấn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoa tài chính Ngân hàng 7 Khoá luận tốt nghiệp Trong nền kinh tế thị trường hiện nay việc mua bán chịu là một việc không thể thiếu.
Các doanh nghiệp bán hàng nhưng có thể không nhận được ngay lượng tiền hàng lúc bán mà nhận sau một thời gian xác định mà hai bên mua bán thoả thuận hình thành nên các khoản phải thu của doanh nghiệp. Việc cho các doanh nghiệp khác nợ như vậy chính là hình thức tín dụng thương mại. Với hình thức này có thể làm cho doanh nghiệp đứng vững trên thị trường và có một tiềm lực ổn định nhưng cũng không tránh khỏi những rủi ro trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Khoản phải thu giữ một vai trò quan trọng bởi nếu các nhà quản lý không cân đối giữa các khoản phải thu thì doanh nghiệp sẽ gặp phải những khó khăn thâm chí dễ dẫn đến tình trạng mất khả năng thanh toán.
Hàng tồn kho Hàng hoá tồn kho có ba loại: nguyên vật liệu thô phục vụ cho quá trình sản xuất, kinh doanh; sản phẩm dở dang và thành phẩm. Các doanh nghiệp không thể tiến hành sản xuất đến đâu mua hàng đến đó mà cần phải có nguyên vật liệu dự trữ. Nguyên vật liệu dự trữ không trực tiếp tạo ra lợi nhuận nhưng nó có vai trò rất lớn để cho quá trình sản xuất kinh doanh tiến hành được bình thường. Tuy nhiên nếu doanh nghiệp dự trữ quá nhiều sẽ tốn kém chi phí, ứ đọng vốn thậm chí nếu sản phẩm khó bảo quản có thể bị hư hỏng, ngược lại nếu dự trữ quá ít sẽ làm cho quá trình sản xuất kinh doanh bị gián đoạn, các khâu tiếp theo sẽ không thể tiếp tục được nữa đồng thời với việc không hoàn thành được kế hoạch sản xuất.
Tồn kho trong quá trình sản xuất là các loại nguyên liệu nằm tại từng công đoạn của dây truyền sản xuất. Thông thường quá trình sản xuất của các doanh nghiệp được chia thành nhiều công đoạn, giữa những công đoạn này bao giờ cũng tồn tại những bán thành phẩm. Đây là những bước đệm nhỏ để quá trình sản xuất được liên tục. Nếu dây truyền sản xuất càng dài và càng có nhiều công đoạn thì tồn kho trong quá trình sản xuất sẽ càng lớn.
Khi tiến hành sản xuất xong hầu hết các doanh nghiệp chưa thể tiêu thụ hết sản phẩm. Phần thì do có “độ trễ” nhất định giữa các sản xuất và tiêu dùng, phần phải GVHD: ThS. Vũ Xuân Thủy Sinh viên: Nguyễn Khắc Hấn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khoa tài chính Ngân hàng 8 Khoá luận tốt nghiệp có đủ lô hàng mới xuất được. Những doanh nghiệp mà sản xuất mang tính thời vụ và có quy trình chế tạo tốn nhiều thời gian thì dự trữ, tồn kho sản phẩm sẽ lớn.
Do đó để đảm bảo cho sự ổn định sản xuất, doanh nghiệp phải duy trì một lượng hàng tồn kho dự trữ an toàn và tuỳ thuộc vào loại hình doanh nghiệp mà mức dự trữ an toàn khác nhau. ● Các khoản đầu tư ngắn hạn Mục tiêu của doanh nghiệp là việc sử dụng các loại tài sản sao cho hiệu quả nhất. Các loại chứng khoán gần như tiền mặt giữ một vai trò như một “bước đệm” cho tiền mặt vì nếu số dư tiền mặt nhiều doanh nghiệp có thể đầu tư vào chứng khoán có khả năng thanh khoản cao nhưng khi cần thiết cũng có thể chuyển đổi chúng sang tiền mặt một cách dễ dàng và ít tốn kém chi phí. Do đó trong quản trị tài chính người ta sử dụng chứng khoán có khả năng thanh khoản cao để duy trì tiền mặt ở mức độ mong muốn.
Ta thấy tiền mặt là một hàng hóa nhưng đây là hàng hóa đặc biệt một hàng hóa có tính lỏng nhất. Trong kinh doanh, doanh nghiệp cần một lượng tiền mặt và phải dùng nó để trả cho các hóa đơn một cách đều đặn.