Chuyển Biến Kinh Tế và Xã Hội Huyện Từ Liêm Dưới Tác Động Của Đô Thị Hóa Từ Năm 1996 Đến Năm 2013

Bài viết phân tích chuyển biến kinh tế - xã hội huyện Từ Liêm dưới tác động đô thị hóa giai đoạn 1996-2013, nêu bật những thay đổi quan trọng.

• Tác giả: Lê Thị Thu Hằng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Nhật
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Chuyển Biến Kinh Tế, Xã Hội Huyện Từ Liêm (Thành Phố Hà Nội) Dưới Tác Động Của Quá Trình Đô Thị Hóa Từ Năm 1996 Đến Năm 2013
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Những nghiên cứu về kinh tế, xã hội và vấn đề đô thị hóa nói chung
• 1.3. Những nghiên cứu về kinh tế, xã hội và vấn đề đô thị hóa ở Hà Nội
• 1.4. Những nghiên cứu về kinh tế, xã hội huyện Từ Liêm
• 1.5. Những nội dung luận án kế thừa và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: KHÁI QUÁT HUYỆN TỪ LIÊM VÀ VẤN ĐỀ ĐÔ THỊ HÓA HUYỆN TỪ LIÊM TỪ NĂM 1996 ĐẾN NĂM 2013
• 2.1. Khái quát về huyện Từ Liêm
• 2.2. Vị trí địa lý
• 2.3. Khí hậu thủy văn
• 2.4. Lịch sử hành chính
• 2.5. Thực trạng kinh tế, xã hội của huyện Từ Liêm trước năm 1996
• 2.6. Chủ trương phát triển kinh tế, xã hội của Hà Nội và huyện Từ Liêm từ năm 1996 đến năm 2013
• 2.6.1. Chủ trương của Thành phố Hà Nội
• 2.6.2. Chủ trương của huyện Từ Liêm
• 2.7. Vấn đề đô thị hóa ở Hà Nội và huyện Từ Liêm từ năm 1996 đến năm 2013
• 2.7.1. Khái quát đô thị hóa ở Hà Nội
• 2.7.2. Đô thị hóa huyện Từ Liêm từ năm 1996 đến năm 2013
• 2.8. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CHUYỂN BIẾN KINH TẾ CỦA HUYỆN TỪ LIÊM
• 3.1. Sự chuyển biến về cơ cấu kinh tế
• 3.1.1. Chuyển biến cơ cấu ngành
• 3.1.2. Chuyển biến cơ cấu thành phần
• 3.1.3. Chuyển biến cơ cấu vùng
• 3.2. Phân bổ và sử dụng đất nông nghiệp
• 3.3. Về đầu tư trong nông nghiệp
• 3.4. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 3.5. Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp
• 3.5.1. Công nghiệp-xây dựng
• 3.5.2. Tiểu thủ công nghiệp và làng nghề
• 3.6. Thương mại-dịch vụ
• 3.6.1. Giá trị ngành thương mại-dịch vụ
• 3.6.2. Một số ngành thương mại-dịch vụ
• 3.7. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: CHUYỂN BIẾN XÃ HỘI CỦA HUYỆN TỪ LIÊM
• 4.1. Về dân số
• 4.1.1. Quy mô dân số
• 4.1.2. Cơ cấu dân số
• 4.1.3. Vấn đề di dân
• 4.2. Về lao động, việc làm
• 4.2.1. Quy mô và số lượng lao động, việc làm
• 4.2.2. Cơ cấu lao động, việc làm trong các ngành kinh tế
• 4.2.3. Đào tạo, hỗ trợ nguồn lao động
• 4.3. Giáo dục-Y tế
• 4.4. Môi trường
• 4.5. Đời sống của cư dân
• 4.5.1. Đời sống vật chất
• 4.5.2. Đời sống tinh thần
• 4.6. Tiểu kết chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: MỘT SỐ NHẬN XÉT
• 5.1. Kinh tế phát triển toàn diện với tốc độ tăng trưởng cao
• 5.2. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa
• 5.3. Hạ tầng cơ sở phát triển mạnh theo hướng văn minh và hiện đại
• 5.4. Cơ cấu lao động, công tác giải quyết việc làm và thu nhập cho người lao động có chuyển biến tích cực
• 5.5. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao
• 5.6. Kinh tế có tốc độ tăng trưởng cao nhưng chưa bền vững, cơ cấu kinh tế chuyển dịch còn chậm
• 5.7. Hạ tầng cơ sở phát triển mạnh nhưng vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển kinh tế, xã hội
• 5.8. Sức ép về việc làm, nhà ở, vấn đề an sinh xã hội, phân hóa giàu nghèo ngày càng tăng
• 5.9. Tệ nạn xã hội, ô nhiễm môi trường ngày càng diễn biến phức tạp
• 5.10. Một số vấn đề đặt ra
• 5.10.1. Vấn đề quy hoạch và quản lý đô thị
• 5.10.2. Vấn đề đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
• 5.10.3. Vấn đề giải quyết hài hòa giữa phát triển kinh tế và đời sống xã hội
• 5.11. Tiểu kết chương 5
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chuyển Biến Kinh Tế Xã Hội Từ Liêm 1996 2013

Bài viết này tập trung phân tích quá trình chuyển biến kinh tế - xã hội của huyện Từ Liêm dưới tác động mạnh mẽ của đô thị hóa trong giai đoạn 1996-2013. Đây là giai đoạn then chốt, đánh dấu sự thay đổi sâu sắc về mọi mặt của huyện, từ cơ cấu kinh tế đến đời sống xã hội. Quá trình này không chỉ mang lại những thành tựu đáng kể mà còn đặt ra không ít thách thức cần giải quyết. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích các yếu tố tác động, những chuyển biến cụ thể và đánh giá toàn diện những ảnh hưởng của đô thị hóa đến kinh tế - xã hội huyện Từ Liêm. Mục tiêu là cung cấp cái nhìn khách quan, đa chiều về quá trình phát triển của huyện trong bối cảnh đô thị hóa mạnh mẽ.

1.1. Bối Cảnh Đô Thị Hóa và Sự Thay Đổi ở Huyện Từ Liêm

Từ Liêm, với vị trí địa lý chiến lược ở phía Tây Hà Nội, đã trải qua quá trình đô thị hóa nhanh chóng từ năm 1996 đến 2013. Sự chuyển đổi này được thúc đẩy bởi các dự án phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật và xã hội được cải thiện. Theo Nghị quyết 132/NQ-CP, huyện Từ Liêm đã được chia thành hai quận mới là Bắc Từ Liêm và Nam Từ Liêm. Sự thay đổi này đã tác động lớn đến kinh tế - xã hội huyện Từ Liêm, tạo ra nhiều cơ hội và thách thức mới.

1.2. Mục Tiêu và Phạm Vi Nghiên Cứu Chuyển Biến Kinh Tế Từ Liêm

Nghiên cứu này tập trung vào việc trình bày và phân tích thực trạng chuyển biến kinh tế - xã hội của huyện Từ Liêm trong giai đoạn 1996-2013 dưới tác động của đô thị hóa. Phạm vi nghiên cứu bao gồm không gian huyện Từ Liêm (15 xã và 1 thị trấn) và thời gian từ năm 1996 đến năm 2013. Nghiên cứu sẽ làm rõ chuyển biến về kinh tế (cơ cấu kinh tế, nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ) và xã hội (dân cư, văn hóa, giáo dục, y tế, môi trường).

II. Thách Thức Đô Thị Hóa Vấn Đề Kinh Tế Xã Hội Huyện Từ Liêm

Quá trình đô thị hóa nhanh chóng tại Từ Liêm không chỉ mang lại những lợi ích kinh tế mà còn kéo theo nhiều vấn đề xã hội phức tạp. Các vấn đề như quản lý đô thị, lao động - việc làm, phân hóa giàu nghèo, tệ nạn xã hội và ô nhiễm môi trường ngày càng trở nên cấp thiết. Việc giải quyết hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ môi trường là một thách thức lớn đối với chính quyền và người dân địa phương. Cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả để giảm thiểu những tác động tiêu cực của đô thị hóa và đảm bảo sự phát triển bền vững của huyện Từ Liêm.

2.1. Quản Lý Đô Thị và Quy Hoạch Sử Dụng Đất ở Từ Liêm

Một trong những thách thức lớn nhất là vấn đề quy hoạch và quản lý đô thị. Với khoảng 300 dự án đầu tư, phần lớn là phát triển các khu đô thị, việc quản lý sử dụng đất đai hiệu quả là vô cùng quan trọng. Theo tài liệu gốc, "Đô thị hóa đã làm cho kinh tế, xã hội và đời sống nhân dân có những chuyển biến theo chiều hướng tích cực, cơ cấu kinh tế chuyển biến manh theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hạ tầng cơ sở và hệ thống y tế, giáo dục, giao thông ngày càng được cải thiện, thu nhập bình quân đầu người không ngừng được nâng cao."

2.2. Áp Lực Việc Làm và An Sinh Xã Hội tại Huyện Từ Liêm

Sự gia tăng dân số cơ học do di cư và quá trình chuyển đổi kinh tế đã tạo ra áp lực lớn lên thị trường lao động và hệ thống an sinh xã hội. Vấn đề việc làm, nhà ở, phân hóa giàu nghèo ngày càng trở nên nghiêm trọng. Cần có những chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, tạo việc làm và đảm bảo an sinh xã hội cho người dân, đặc biệt là những người bị ảnh hưởng bởi quá trình đô thị hóa.

2.3. Ô Nhiễm Môi Trường và Tệ Nạn Xã Hội ở Khu Đô Thị Từ Liêm

Quá trình đô thị hóa cũng kéo theo những vấn đề về ô nhiễm môi trường và tệ nạn xã hội. Rác thải, ô nhiễm nguồn nước, không khí và các tệ nạn xã hội như ma túy, cờ bạc, mại dâm có xu hướng gia tăng. Cần có những biện pháp quyết liệt để bảo vệ môi trường và phòng chống tệ nạn xã hội, đảm bảo một môi trường sống an toàn và lành mạnh cho người dân.

III. Chuyển Đổi Cơ Cấu Kinh Tế Huyện Từ Liêm Cách Tiếp Cận Mới

Quá trình đô thị hóa đã thúc đẩy sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế mạnh mẽ tại huyện Từ Liêm. Từ một nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, huyện đã chuyển sang phát triển công nghiệp, dịch vụ và thương mại. Sự chuyển đổi này không chỉ tạo ra nhiều việc làm mới mà còn nâng cao thu nhập bình quân đầu người. Tuy nhiên, cần có những giải pháp để đảm bảo sự phát triển bền vững và hài hòa giữa các ngành kinh tế, tránh tình trạng mất cân đối và phụ thuộc quá nhiều vào một số ngành nhất định.

3.1. Chuyển Dịch Cơ Cấu Ngành Kinh Tế ở Huyện Từ Liêm

Sự chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế diễn ra rõ rệt, với sự giảm tỷ trọng của nông nghiệp và tăng tỷ trọng của công nghiệp, dịch vụ. Theo số liệu thống kê, giá trị sản xuất nông nghiệp giảm dần, trong khi giá trị sản xuất công nghiệp và dịch vụ tăng lên đáng kể. Điều này phản ánh sự thay đổi trong cơ cấu kinh tế và sự phát triển của các ngành kinh tế phi nông nghiệp.

3.2. Phát Triển Công Nghiệp và Tiểu Thủ Công Nghiệp tại Từ Liêm

Công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi kinh tế của Từ Liêm. Các khu công nghiệp và cụm công nghiệp được hình thành, thu hút nhiều doanh nghiệp và tạo ra nhiều việc làm. Tuy nhiên, cần có những giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp và phát triển các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao.

3.3. Thương Mại và Dịch Vụ Động Lực Tăng Trưởng Kinh Tế Từ Liêm

Thương mại và dịch vụ trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của kinh tế Từ Liêm. Các trung tâm thương mại, siêu thị, nhà hàng, khách sạn và các dịch vụ khác phát triển mạnh mẽ, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân. Cần có những chính sách khuyến khích phát triển các dịch vụ chất lượng cao và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho các doanh nghiệp.

IV. Tác Động Đô Thị Hóa Đến Đời Sống Xã Hội Huyện Từ Liêm

Quá trình đô thị hóa đã có những tác động sâu sắc đến đời sống xã hội của người dân huyện Từ Liêm. Đời sống vật chất được nâng cao, với thu nhập bình quân đầu người tăng lên và điều kiện sống được cải thiện. Tuy nhiên, đời sống tinh thần cũng có những thay đổi, với sự du nhập của các giá trị văn hóa mới và sự thay đổi trong lối sống truyền thống. Cần có những giải pháp để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời xây dựng một xã hội văn minh và hiện đại.

4.1. Thay Đổi Dân Số và Cơ Cấu Dân Cư ở Huyện Từ Liêm

Dân số huyện Từ Liêm tăng nhanh do di cư và quá trình đô thị hóa. Cơ cấu dân cư cũng có sự thay đổi, với sự gia tăng tỷ lệ dân số thành thị và giảm tỷ lệ dân số nông thôn. Vấn đề quản lý dân cư, đảm bảo an ninh trật tự và cung cấp các dịch vụ công cộng trở nên cấp thiết.

4.2. Giáo Dục và Y Tế Nâng Cao Chất Lượng Cuộc Sống Từ Liêm

Giáo dục và y tế được quan tâm đầu tư phát triển, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Hệ thống trường học, bệnh viện, trạm y tế được mở rộng và nâng cấp. Tuy nhiên, cần có những giải pháp để đảm bảo chất lượng giáo dục và y tế, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân.

4.3. Biến Đổi Văn Hóa và Lối Sống Dưới Tác Động Đô Thị Hóa

Quá trình đô thị hóa đã làm thay đổi văn hóa và lối sống của người dân. Các giá trị văn hóa truyền thống có nguy cơ bị mai một, trong khi các giá trị văn hóa mới du nhập. Cần có những giải pháp để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời xây dựng một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Đô Thị Hóa và Bài Học Kinh Nghiệm Từ Liêm

Đánh giá hiệu quả của quá trình đô thị hóa tại huyện Từ Liêm trong giai đoạn 1996-2013 là rất quan trọng để rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu. Quá trình này đã mang lại những thành tựu đáng kể về kinh tế, xã hội, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức. Việc đánh giá toàn diện những thành tựu và hạn chế sẽ giúp chính quyền và người dân địa phương có những quyết sách đúng đắn trong quá trình phát triển tiếp theo.

5.1. Thành Tựu và Hạn Chế của Quá Trình Đô Thị Hóa Từ Liêm

Quá trình đô thị hóa đã mang lại những thành tựu đáng kể về tăng trưởng kinh tế, cải thiện hạ tầng cơ sở, nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, cũng có những hạn chế như ô nhiễm môi trường, phân hóa giàu nghèo, tệ nạn xã hội. Cần có những giải pháp để phát huy những thành tựu và khắc phục những hạn chế.

5.2. Bài Học Kinh Nghiệm từ Quá Trình Đô Thị Hóa Huyện Từ Liêm

Từ quá trình đô thị hóa của huyện Từ Liêm, có thể rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu về quy hoạch đô thị, quản lý đất đai, phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội. Những bài học này có thể được áp dụng cho các địa phương khác đang trong quá trình đô thị hóa.

5.3. Định Hướng Phát Triển Bền Vững cho Huyện Từ Liêm

Để phát triển bền vững, huyện Từ Liêm cần có những định hướng rõ ràng về quy hoạch đô thị, phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và đảm bảo an sinh xã hội. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân để thực hiện những định hướng này.

VI. Tương Lai Nào Cho Kinh Tế Xã Hội Huyện Từ Liêm Hậu Đô Thị Hóa

Sau khi trở thành hai quận mới, Bắc Từ Liêm và Nam Từ Liêm đối diện với những cơ hội và thách thức mới. Việc tiếp tục phát triển kinh tế, xã hội theo hướng bền vững, đảm bảo chất lượng cuộc sống cho người dân và bảo vệ môi trường là những nhiệm vụ quan trọng. Cần có những chính sách và giải pháp phù hợp để tận dụng tối đa những lợi thế và giảm thiểu những tác động tiêu cực của quá trình đô thị hóa.

6.1. Cơ Hội và Thách Thức Mới cho Bắc và Nam Từ Liêm

Việc trở thành hai quận mới mang lại những cơ hội về thu hút đầu tư, phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng dịch vụ công. Tuy nhiên, cũng có những thách thức về quản lý đô thị, giải quyết các vấn đề xã hội và bảo vệ môi trường. Cần có những giải pháp sáng tạo và hiệu quả để tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức.

6.2. Phát Triển Hạ Tầng Đô Thị và Dịch Vụ Công Cộng ở Từ Liêm

Việc phát triển hạ tầng đô thị và dịch vụ công cộng là rất quan trọng để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Cần đầu tư xây dựng các công trình giao thông, trường học, bệnh viện, công viên và các dịch vụ công cộng khác. Đồng thời, cần có những giải pháp để quản lý và vận hành hiệu quả các công trình này.

6.3. Xây Dựng Cộng Đồng Văn Minh và Hiện Đại tại Từ Liêm

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một cộng đồng văn minh và hiện đại, nơi người dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc và được hưởng đầy đủ các quyền lợi. Cần có sự tham gia tích cực của người dân vào quá trình xây dựng và phát triển cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu. Những nghi n ứ về inh t , hội và vấn ề th h n i h ng - Các công trình nghiên cứu về kinh tế, xã hội Trong thời kỳ đất nước thực hiện công cuộc đổi mới, các chính trị gia và nhiều nhà khoa học đã quan tâm nghiên cứu về vấn đề kinh tế, xã hội Việt Nam. Những công trình đề cập chủ yếu đến các chính sách và những kết quả bước đầu của đường lối đổi mới, quan trọng nhất là những chuyển biến trong đời sống kinh tế, xã hội của đất nước nói chung.

Có thể kể đến một số công trình sau: Trong tác phẩm “Đổi mới đòi hỏi bức thiết của đất nước và của thời đại” (Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1987), tác giả Trường Chinh đã phân tích chủ trương của Đảng đề ra tại các Đại hội IV, V; trên cơ sở đó khẳng định tính đúng đắn và những thành tựu đạt được; đồng thời chỉ ra những sai lầm, khuyết điểm, nguyên nhân của nó, tất yếu phải đổi mới, nhất là đổi mới tư duy kinh tế. Nguyễn Văn Linh, trong tác phẩm Đổi mới sâu sắc và toàn diện trên mọi lĩnh vực hoạt động (Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1987) đã đề cập đến vấn đề kinh tế, chủ trương, chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước ta trong thời kỳ đổi mới toàn diện và sâu sắc nền kinh tế đất nước.

Trong cuốn sách Kinh tế - xã hội Việt Nam năm 2000: mục tiêu, phương hướng và giải pháp chủ yếu, (Nxb. Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1990), Lê Xuân Trinh cùng nhóm tác giả đã đề cập tương đối toàn diện về tình hình và những bài học thực tiễn; quan điểm, mục tiêu chiến lược, những định hướng và những giải pháp chủ yếu nhằm ổn định, phát triển kinh tế, xã hội ở nước ta đến năm 2000. Tác phẩm Đổi mới kinh tế - xã hội thành tựu, vấn đề và giải pháp (Phạm Xuân Nam chủ biên, Nxb. Khoa học xã hội, Hà Nội, 1991), đã phân tích các lĩnh vực chủ yếu của đời sống kinh tế - xã hội đất nước sau 4 năm thực hiện đường lối đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo, qua đó nêu lên những thành tựu đạt được, chỉ ra những vấn đề tồn đọng; đồng thời đề xuất một số kiến nghị về giải pháp nhằm góp phần xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thực hiện chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đất nước đến năm 2000.

6 Công trình Kinh tế xã hội nông thôn Việt Nam ngày nay (Nxb. Tư tưởng-Văn hóa, Hà Nội, 1991) là một bộ chuyên đề gồm 3 tập (tập I, II, III), là những kết quả bước đầu của việc nghiên cứu nông thôn Việt Nam một cách khá công phu, toàn diện và sâu sắc. Tập I đánh giá thực trạng kinh tế - xã hội nông thôn hiện nay, các vùng kinh tế - xã hội nông thôn; lao động việc làm ở nông thôn, thu nhập đời sống của người nông dân, thực trạng và định hướng hợp tác xã nông nghiệp. Tập II nghiên cứu về những vấn đề phát triển công nghiệp nông thôn; thực trạng kinh tế - xã hội nông thôn tại một số vùng tập trung các dân tộc thiểu số; thực trạng văn hóa nông thôn Việt Nam.

Tập III trình bày về phân tầng xã hội nông thôn hiện nay; việc thực hiện các chính sách bảo trợ xã hội nông thôn; tình hình giáo dục y tế, môi trường tại các vùng nông thôn; thực trạng dân chủ, công bằng xã hội và pháp chế nông thôn; tổ chức chính trị và tình hình đội ngũ cán bộ cơ sở nông thôn. Cuốn sách Đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp ở Việt Nam (Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1999) của Trương Thị Tiến là một chuyên khảo về một trong những khía cạnh cơ bản nhất của sản xuất nông nghiệp là đổi mới cơ chế quản lý. Tác giả đã phân tích và trình bày quá trình đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp với bước đột phá từ năm 1981, khi Chỉ thị 100 CT-TW của Ban Bí thư Trung ương ra đời cho đến năm 1998.

Tác giả đề cập đến sự phân hóa giàu nghèo trong nông thôn; giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân, chăm lo đời sống văn hóa-xã hội của dân cư nông thôn. Chính trị Quốc gia xuất bản kỷ yếu Hội thảo Quốc tế “Việt Nam trong thế kỷ XX”, gồm nhiều bài viết của các học giả trong nước và ngoài nước về những vấn đề kinh tế, xã hội, văn hóa, chính trị trong thế kỷ XX; công cuộc đổi mới toàn diện đất nước và Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XXI. Trong cuốn Một số vấn đề kinh tế - xã hội Việt Nam thời kỳ đổi mới (Nguyễn Văn Thường chủ biên, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, năm 2004), đã đề cập đến những thành tựu và hạn chế về tình hình phát triển của các thành phần kinh tế như kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.; các ngành, các lĩnh vực như công nghiệp, nông nghiệp, thương mại - dịch vụ, chính sách đất đai, vấn đề quản lý nhà nước, hệ thống tài chính - tiền tệ, lao động và việc làm, chính sách tiền lương, giáo dục - đào tạo, xóa đói giảm nghèo và an sinh xã hội, hội nhập kinh tế quốc tế.; từ đó đưa ra những giải pháp khắc phục và phương hướng phát triển kinh tế, xã hội ở nước ta trong những năm tiếp theo.

7 Nguyễn Phú Trọng (chủ biên), trong cuốn Đổi mới và phát triển ở Việt Nam một số vấn đề lý luận và thực tiễn (Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2006), đã phân tích bối cảnh lịch sử, quá trình hình thành, phát triển đường lối đổi mới, những thành tựu và hạn chế của công cuộc đổi mới ở Việt Nam trong 20 năm trên các lĩnh vực: Kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, phát huy dân chủ, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng hệ thống chính trị, đổi mới và chỉnh đốn Đảng; đồng thời làm sáng tỏ nhận thức về bản chất, đặc trưng và phương hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Công trình Kinh tế Việt Nam 20 năm đổi mới (1986 - 2006) thành tựu và những vấn đề đặt ra do Đặng Thị Loan - Lê Du Phong - Hoàng Văn Hoa đồng chủ biên (Nxb. Đại học Kinh tế quốc dân, Hà Nội, 2006), đã nêu bật chủ trương đổi mới kinh tế của Đảng và Nhà nước Việt Nam; khái quát một số thành tựu, hạn chế về kinh tế, xã hội trong 20 năm đổi mới; phân tích một số vấn đề nổi bật như: quản lý nhà nước về kinh tế, sự hình thành và phát triển các loại thị trường, kinh tế tư nhân, hội nhập kinh tế quốc tế và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, sự phát triển của các ngành kinh tế; đồng thời, đề xuất giải pháp tiếp tục đổi mới kinh tế ở Việt Nam.

Trong cuốn Phát triển kinh tế vùng trong quá trình công nghiệp hóa-hiện đại hóa (Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2006), các tác giả Nguyễn Xuân Thu và Nguyễn Văn Phú đã tập trung phân tích, đánh giá tổng hợp các lợi thế so sánh của các kiểu loại vùng và đề xuất các giải pháp thúc đẩy phát triển các vùng trong quá trình thực hiện rút ngắn tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Bên cạnh đó, các tác giả đã bước đầu phân tích và luận giải về sự phát triển kinh tế vùng trong cơ cấu kinh tế chung của cả nước. Cùng chủ đề trên, cuốn sách Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn ở Việt Nam con đường và bước đi (Nguyễn Kế Tuấn chủ biên, Nxb.

Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2006) đề cập đến những vấn đề lý luận và thực tiễn của quá trình hình thành và định hướng CNH, HĐH nông nghiệp và nông thôn của Đảng từ năm 1991 đến 2006. Công trình Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam do Vũ Đình Bách chủ biên (Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2008) đã đề cập đến những nhận thức về nền kinh tế thị trường định hướng XHCN; vấn đề thể chế và quản lý nhà nước trong cơ chế thị trường, động lực phát triển và các điều kiện đảm bảo cho sự vận hành, phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế. Thế giới xuất bản cuốn sách Việt Nam 20 năm đổi mới do Ari Kokko chủ biên.

Nội dung cuốn sách là những bàn luận về hoạt động của nền kinh tế Việt Nam và vai trò của nhà nước trong quá trình phát triển suốt 20 năm. Đặc biệt là bàn luận về một số lĩnh vực như cải cách doanh nghiệp nhà nước, sự phát triển của khu vực tư nhân và an sinh xã hội, trong đó có so sánh với kinh nghiệm của các nước Bắc Âu. Tuy nhiên, đây chỉ mới là một khảo sát có chọn lọc và chưa hoàn chỉnh về các vấn đề phát triển ở Việt Nam. Công trình Những vấn đề kinh tế - xã hội ở nông thôn trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (Nxb.

Đại học Quốc gia Hà Nội, 2010) gồm nhiều bài viết về thành tựu trong phát triển kinh tế - xã hội của đất nước từ khi đổi mới đến nay. Sau hơn 30 năm đổi mới, kinh tế-xã hội Việt Nam đã có những bước phát triển vượt bậc, giúp cho Việt Nam từ chỗ là một quốc gia nhập khẩu về lương thực đã vươn lên thành một trong những nước xuất khẩu hàng đầu về lúa, gạo và một số mặt hàng nông sản khác. Tỷ lệ nghèo đói ở khu vực nông thôn giảm nhanh, mức sống chung của đông đảo người dân được cải thiện. Đời sống kinh tế - xã hội ở nông thôn đã có những chuyển biến quan trọng trên con đường hình thành và phát triển nông thôn mới, hiện đại.

Tuy nhiên, cùng với những thành tựu trên, việc đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng kéo theo nhiều hệ lụy, làm nảy sinh nhiều vấn đề có khả năng đe dọa sự phát triển trong tương lai của nông nghiệp, nông thôn, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới.