Luận Văn Về Biện Pháp Nâng Cao Năng Lực Kể Chuyện Cho Học Sinh Lớp 5

Chuyên khảo phân tích Luận văn biện pháp nâng cao năng lực kể chuyện cho học sinh lớp 5, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Lê Hồng Thuy
• Người hướng dẫn: ThS. Võ Thị Bảy
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Giáo dục Tiểu học
• Đề tài: Biện Pháp Nâng Cao Năng Lực Kể Chuyện Cho Học Sinh Lớp 5
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Khái quát chung về năng lực
• 1.2. Khái niệm năng lực
• 1.3. Các năng lực cần hình thành cho học sinh tiểu học
• 1.3.1. Năng lực tự quản, tự phục vụ
• 1.3.2. Năng lực giao tiếp
• 1.3.3. Năng lực hợp tác
• 1.3.4. Năng lực tự học
• 1.3.5. Năng lực giải quyết vấn đề
• 1.3.6. Năng lực sáng tạo
• 1.3.7. Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông
• 1.3.8. Năng lực sử dụng ngôn ngữ
• 1.3.9. Năng lực tính toán
• 2. CHƯƠNG 2: BIỆN PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC KỂ CHUYỆN CHO HỌC SINH LỚP 5
• 2.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 2.1.1. Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu của môn Tiếng Việt ở tiểu học
• 2.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học
• 2.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính sư phạm
• 2.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính tích cực của học sinh
• 2.2. Các biện pháp dạy học môn Kể chuyện nhằm nâng cao năng lực kể chuyện của học sinh lớp 5
• 2.2.1. Tạo hứng thú kể chuyện cho học sinh
• 2.2.2. Hướng dẫn học sinh đọc, cảm thụ câu chuyện
• 2.2.3. Hướng dẫn học sinh xác định đúng giọng điệu cơ bản của câu chuyện
• 2.2.4. Hướng dẫn học sinh lựa chọn lời kể phù hợp với nội dung câu chuyện
• 2.2.5. Hướng dẫn học sinh kể chuyện kết hợp với cử chỉ, ngữ điệu, điệu bộ phù hợp
• 2.2.6. Hướng dẫn học sinh kể chuyện kết hợp với ngữ điệu
• 2.2.7. Hướng dẫn học sinh kể chuyện kết hợp với cử chỉ, điệu bộ
• 2.2.8. Yêu cầu nghe và ghi nhớ câu chuyện
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Đối tượng thực nghiệm
• 3.3. Chuẩn bị thực nghiệm
• 3.4. Nội dung thực nghiệm
• 3.5. Phương pháp thực nghiệm
• 3.6. Tiêu chí thực nghiệm
• 3.7. Tiến hành thực nghiệm
• 3.8. Kết quả thực nghiệm
• PHẦN KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Năng Lực Kể Chuyện Cho Học Sinh Lớp 5

Năng lực kể chuyện là một kỹ năng quan trọng đối với học sinh lớp 5, đóng vai trò then chốt trong việc phát triển khả năng giao tiếp, tư duy sáng tạo và cảm thụ văn học. Năng lực này không chỉ giúp các em tự tin thể hiện bản thân mà còn góp phần hình thành nhân cách và bồi dưỡng tâm hồn. Theo Nguyễn Quang Uẩn, năng lực là tổ hợp các thuộc tính độc đáo của cá nhân, phù hợp với yêu cầu của một hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động đó có kết quả. Việc nâng cao năng lực kể chuyện cho học sinh lớp 5 là một nhiệm vụ cấp thiết, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong việc khơi gợi niềm đam mê kể chuyện, hướng dẫn các em phương pháp kể chuyện hiệu quả và tạo môi trường khuyến khích sự sáng tạo. Phân môn Kể chuyện góp phần phát triển tư duy, nâng cao năng lực cảm thụ văn học, làm giàu thêm vốn sống cho các em.

1.1. Khái Niệm và Cấu Trúc của Năng Lực Kể Chuyện

Năng lực kể chuyện không chỉ đơn thuần là khả năng thuật lại một câu chuyện mà còn bao gồm khả năng sử dụng ngôn ngữ linh hoạt, biểu cảm, kết hợp với cử chỉ, điệu bộ để truyền tải thông điệp một cách sinh động và hấp dẫn. Cấu trúc của năng lực kể chuyện bao gồm các yếu tố như: vốn từ vựng phong phú, khả năng sử dụng ngữ pháp chính xác, kỹ năng diễn đạt mạch lạc, khả năng nhập vai và tạo dựng không khí câu chuyện. Theo Từ điển tâm lí học của Nguyễn Văn Lí và Lê Quang Sơn, các vấn đề về năng lực có lịch sử nghiên cứu từ lâu và cho đến nay còn chưa giải quyết đến tận cùng. Việc rèn luyện các yếu tố này sẽ giúp học sinh tự tin hơn trong giao tiếp và phát triển khả năng sáng tạo.

1.2. Vai Trò của Năng Lực Kể Chuyện Trong Học Tập và Cuộc Sống

Năng lực kể chuyện đóng vai trò quan trọng trong việc giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả hơn. Khi các em có khả năng kể lại những gì đã học, các em sẽ hiểu sâu sắc hơn về nội dung bài học và ghi nhớ lâu hơn. Ngoài ra, năng lực kể chuyện còn giúp các em phát triển khả năng giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Trong cuộc sống, năng lực kể chuyện giúp các em tự tin thể hiện bản thân, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với mọi người và thành công trong công việc. Những câu chuyện có tác dụng giáo dục đạo đức hết sức nhẹ nhàng về tình yêu gia đình, bạn bè, thầy cô, tình yêu quê hương đất nước phù hợp đặc điểm tâm sinh lí các em.

II. Thực Trạng Năng Lực Kể Chuyện Của Học Sinh Lớp 5 Hiện Nay

Mặc dù phân môn Kể chuyện được đánh giá là một trong những phân môn được học sinh yêu thích, tuy nhiên, thực tế cho thấy năng lực kể chuyện của học sinh lớp 5 vẫn còn nhiều hạn chế. Các em thường gặp khó khăn trong việc diễn đạt ý tưởng, sử dụng ngôn ngữ biểu cảm và kết hợp cử chỉ, điệu bộ. Nhiều em còn thiếu tự tin khi kể chuyện trước đám đông và chưa biết cách tạo dựng không khí câu chuyện. Theo kết quả khảo sát, nhiều giáo viên còn lúng túng, chưa ý thức được đúng tầm quan trọng của phân môn, chưa phát huy hết khả năng trong việc tiếp cận các phương pháp, hình thức dạy học mới. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp thiết thực để cải thiện tình hình.

2.1. Những Khó Khăn Thường Gặp Khi Kể Chuyện

Học sinh lớp 5 thường gặp khó khăn trong việc lựa chọn từ ngữ phù hợp, sử dụng ngữ pháp chính xác và diễn đạt ý tưởng một cách mạch lạc. Các em cũng thường lúng túng khi phải kết hợp cử chỉ, điệu bộ để tăng tính sinh động cho câu chuyện. Ngoài ra, nhiều em còn thiếu tự tin khi kể chuyện trước đám đông do sợ sai hoặc sợ bị chê cười. Việc thiếu vốn từ vựng và kinh nghiệm sống cũng là một trong những nguyên nhân khiến các em gặp khó khăn trong việc kể chuyện.

2.2. Nguyên Nhân Dẫn Đến Tình Trạng Này

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng năng lực kể chuyện của học sinh lớp 5 còn hạn chế. Một trong những nguyên nhân chính là do phương pháp dạy học truyền thống còn nặng về lý thuyết, ít chú trọng đến thực hành và phát huy tính sáng tạo của học sinh. Bên cạnh đó, việc thiếu sự quan tâm, động viên từ gia đình và xã hội cũng khiến các em ít có cơ hội rèn luyện kỹ năng kể chuyện. Ngoài ra, chương trình học còn nặng về kiến thức, ít thời gian dành cho các hoạt động ngoại khóa, vui chơi, giải trí, khiến các em ít có cơ hội trải nghiệm và tích lũy vốn sống.

2.3. Đánh Giá Chung Về Thực Trạng Năng Lực Kể Chuyện

Nhìn chung, năng lực kể chuyện của học sinh lớp 5 hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra. Các em cần được trang bị thêm kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm để có thể kể chuyện một cách tự tin, sinh động và hấp dẫn. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội để tạo môi trường khuyến khích sự phát triển năng lực kể chuyện của học sinh. Việc đánh giá năng lực kể chuyện của học sinh cần được thực hiện một cách khách quan, toàn diện, dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau.

III. Cách Tạo Hứng Thú Kể Chuyện Cho Học Sinh Lớp 5 Hiệu Quả

Để nâng cao năng lực kể chuyện cho học sinh lớp 5, việc đầu tiên cần làm là tạo hứng thú cho các em với hoạt động này. Khi các em cảm thấy yêu thích và đam mê, các em sẽ tự giác học hỏi và rèn luyện kỹ năng. Có nhiều cách để tạo hứng thú kể chuyện cho học sinh, chẳng hạn như: sử dụng các trò chơi, hoạt động nhóm, kể chuyện bằng hình ảnh, âm thanh, hoặc tổ chức các cuộc thi kể chuyện. Giáo viên cần tạo không khí vui vẻ, thoải mái trong lớp học để khuyến khích các em tự tin thể hiện bản thân. Theo tác giả Chu Huy, nhu cầu kể chuyện của học sinh tiểu học là rất lớn.

3.1. Sử Dụng Trò Chơi và Hoạt Động Nhóm Trong Kể Chuyện

Trò chơi và hoạt động nhóm là những phương pháp hiệu quả để tạo hứng thú kể chuyện cho học sinh. Các em có thể tham gia các trò chơi như: kể chuyện tiếp sức, đóng vai, dựng kịch, hoặc sáng tạo ra những câu chuyện mới dựa trên những gợi ý có sẵn. Hoạt động nhóm giúp các em học hỏi lẫn nhau, chia sẻ kinh nghiệm và phát triển khả năng làm việc nhóm. Giáo viên cần lựa chọn những trò chơi và hoạt động phù hợp với lứa tuổi và trình độ của học sinh.

3.2. Kể Chuyện Bằng Hình Ảnh và Âm Thanh Sống Động

Sử dụng hình ảnh và âm thanh là một cách tuyệt vời để tăng tính sinh động và hấp dẫn cho câu chuyện. Giáo viên có thể sử dụng tranh ảnh, video, nhạc nền, hoặc các hiệu ứng âm thanh để minh họa cho câu chuyện. Điều này giúp các em dễ dàng hình dung và cảm nhận được nội dung câu chuyện. Ngoài ra, giáo viên cũng có thể khuyến khích các em tự vẽ tranh, làm video, hoặc thu âm giọng kể của mình để tạo ra những sản phẩm sáng tạo.

3.3. Tổ Chức Các Cuộc Thi Kể Chuyện Hấp Dẫn

Tổ chức các cuộc thi kể chuyện là một cách hiệu quả để khuyến khích học sinh rèn luyện kỹ năng và thể hiện tài năng. Các cuộc thi có thể được tổ chức ở cấp lớp, cấp trường, hoặc cấp huyện, tỉnh. Giáo viên cần xây dựng các tiêu chí đánh giá rõ ràng, công bằng và khách quan để đảm bảo tính cạnh tranh và khuyến khích sự nỗ lực của học sinh. Ngoài ra, cần có những phần thưởng hấp dẫn để động viên và khích lệ các em.

IV. Hướng Dẫn Học Sinh Lớp 5 Đọc và Cảm Thụ Câu Chuyện

Để kể chuyện hay, học sinh cần phải đọc và cảm thụ câu chuyện một cách sâu sắc. Việc đọc và cảm thụ câu chuyện giúp các em hiểu rõ nội dung, ý nghĩa và thông điệp của câu chuyện. Từ đó, các em có thể kể lại câu chuyện một cách tự tin, sinh động và truyền cảm. Giáo viên cần hướng dẫn các em cách đọc hiểu, phân tích nhân vật, tình tiết và diễn biến của câu chuyện. Theo MK Bogliuxkaia, nhiệm vụ của người đọc là giúp cho người nghe nhìn thấy cái đã nghe được, làm cho những bức tranh và những hình ảnh tương ứng nổi lên chân thực và đập vào mắt, gợi lên những tình cảm và cảm xúc nhất định.

4.1. Phương Pháp Đọc Hiểu và Phân Tích Câu Chuyện

Giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách đọc hiểu câu chuyện bằng cách đặt câu hỏi, gợi ý và khuyến khích các em suy nghĩ, phân tích. Các em cần xác định được chủ đề, nhân vật chính, nhân vật phụ, tình tiết chính, tình tiết phụ, diễn biến câu chuyện và kết thúc câu chuyện. Ngoài ra, các em cũng cần phân tích được tính cách, hành động, lời nói của các nhân vật và mối quan hệ giữa các nhân vật.

4.2. Cách Cảm Nhận và Thể Hiện Cảm Xúc Trong Câu Chuyện

Giáo viên cần khuyến khích học sinh cảm nhận và thể hiện cảm xúc của mình đối với câu chuyện. Các em có thể chia sẻ những suy nghĩ, cảm xúc của mình về các nhân vật, tình tiết và thông điệp của câu chuyện. Giáo viên cần tạo không khí cởi mở, thân thiện để các em tự tin thể hiện bản thân. Ngoài ra, giáo viên cũng có thể hướng dẫn các em cách sử dụng ngôn ngữ, cử chỉ, điệu bộ để thể hiện cảm xúc của mình trong khi kể chuyện.

4.3. Lựa Chọn Giọng Điệu và Lời Kể Phù Hợp

Giọng điệu và lời kể đóng vai trò quan trọng trong việc truyền tải thông điệp của câu chuyện. Giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách lựa chọn giọng điệu và lời kể phù hợp với nội dung và tính chất của câu chuyện. Ví dụ, với những câu chuyện vui nhộn, hài hước, các em nên sử dụng giọng điệu tươi vui, dí dỏm. Với những câu chuyện cảm động, sâu lắng, các em nên sử dụng giọng điệu nhẹ nhàng, truyền cảm.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Đánh Giá Hiệu Quả Các Biện Pháp

Các biện pháp nâng cao năng lực kể chuyện cho học sinh lớp 5 cần được ứng dụng vào thực tế giảng dạy một cách linh hoạt và sáng tạo. Giáo viên cần theo dõi, đánh giá quá trình học tập và rèn luyện của học sinh để có những điều chỉnh phù hợp. Việc đánh giá cần được thực hiện một cách khách quan, toàn diện, dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau, chẳng hạn như: khả năng diễn đạt, sử dụng ngôn ngữ, kết hợp cử chỉ, điệu bộ, tạo dựng không khí câu chuyện và thể hiện cảm xúc. Kết quả đánh giá sẽ giúp giáo viên và học sinh nhận ra những điểm mạnh, điểm yếu và có những biện pháp khắc phục kịp thời.

5.1. Theo Dõi và Đánh Giá Quá Trình Học Tập của Học Sinh

Giáo viên cần theo dõi sát sao quá trình học tập và rèn luyện của học sinh để có những đánh giá chính xác và khách quan. Việc theo dõi có thể được thực hiện thông qua các hoạt động như: quan sát, ghi chép, phỏng vấn, hoặc sử dụng các công cụ đánh giá như phiếu quan sát, bảng kiểm, hoặc bài kiểm tra. Kết quả theo dõi sẽ giúp giáo viên nhận ra những khó khăn, vướng mắc của học sinh và có những biện pháp hỗ trợ kịp thời.

5.2. Điều Chỉnh Phương Pháp Dạy Học Phù Hợp

Dựa trên kết quả đánh giá, giáo viên cần điều chỉnh phương pháp dạy học sao cho phù hợp với trình độ và khả năng của học sinh. Nếu học sinh gặp khó khăn trong việc diễn đạt ý tưởng, giáo viên cần tăng cường các hoạt động luyện tập kỹ năng diễn đạt. Nếu học sinh thiếu tự tin khi kể chuyện trước đám đông, giáo viên cần tạo cơ hội cho các em được thực hành nhiều hơn. Việc điều chỉnh phương pháp dạy học cần được thực hiện một cách linh hoạt và sáng tạo.

5.3. Chia Sẻ Kinh Nghiệm và Học Hỏi Lẫn Nhau

Giáo viên cần tạo cơ hội cho học sinh chia sẻ kinh nghiệm và học hỏi lẫn nhau. Các em có thể chia sẻ những câu chuyện hay, những cách kể chuyện sáng tạo, hoặc những kinh nghiệm vượt qua khó khăn trong quá trình học tập. Việc chia sẻ kinh nghiệm giúp các em học hỏi lẫn nhau, mở rộng kiến thức và phát triển kỹ năng. Ngoài ra, giáo viên cũng có thể tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn để chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp.

VI. Kết Luận và Hướng Phát Triển Năng Lực Kể Chuyện

Việc nâng cao năng lực kể chuyện cho học sinh lớp 5 là một quá trình lâu dài và đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của cả giáo viên và học sinh. Các biện pháp được đề xuất trong đề tài này chỉ là một phần nhỏ trong quá trình đó. Để đạt được hiệu quả cao nhất, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học mới, sáng tạo hơn để giúp học sinh phát huy tối đa tiềm năng của mình. Đồng thời, cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học để tạo điều kiện tốt nhất cho việc dạy và học.

6.1. Tổng Kết Các Biện Pháp Đã Thực Hiện

Các biện pháp đã thực hiện bao gồm: tạo hứng thú kể chuyện, hướng dẫn đọc và cảm thụ câu chuyện, rèn luyện kỹ năng diễn đạt, sử dụng ngôn ngữ, kết hợp cử chỉ, điệu bộ, tạo dựng không khí câu chuyện và thể hiện cảm xúc. Các biện pháp này đã được ứng dụng vào thực tế giảng dạy và mang lại những kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi, đánh giá và điều chỉnh để đạt được hiệu quả cao nhất.

6.2. Đề Xuất Các Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học mới, sáng tạo hơn để giúp học sinh phát huy tối đa tiềm năng của mình. Các hướng nghiên cứu có thể tập trung vào việc sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy học kể chuyện, phát triển các chương trình kể chuyện trực tuyến, hoặc nghiên cứu về tác động của kể chuyện đến sự phát triển trí tuệ và cảm xúc của học sinh.

6.3. Kiến Nghị và Đề Xuất

Để nâng cao hiệu quả của việc dạy và học kể chuyện, cần có sự quan tâm, đầu tư hơn nữa từ các cấp quản lý giáo dục. Cần tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, cung cấp đầy đủ tài liệu, trang thiết bị dạy học và tạo điều kiện cho giáo viên được tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội để tạo môi trường khuyến khích sự phát triển năng lực kể chuyện của học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC - - -   - - - KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP Đề tài: BIỆN PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC KỂ CHUYỆN CHO HỌC SINH LỚP 5 Giáo viên hƣớng dẫn : ThS. VÕ THỊ BẢY Sinh viên thực hiện : LÊ HỒNG THUY Lớp : 14STH Đà Nẵng, tháng 1/2018 1 MỤC LỤC 1. Lí do chọn đề tài. Lịch sử nghiên cứu vấn đề . Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu . Mục đích nghiên cứu . Nhiệm vụ nghiên cứu . Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu . Đối tƣợng nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Phƣơng pháp nghiên cứu . Giả thuyết khoa học. Cấu trúc của đề tài . 5 PHẦN NỘI DUNG . 6 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI .1 Khái quát chung về năng lực .1 Khái niệm năng lực . Các năng lực cần hình thành cho học sinh tiểu học . Năng lực kể chuyện của học sinh tiểu học . Năng lực kể chuyện của học sinh tiểu học . Đặc điểm tâm sinh lí của học sinh tiểu học . Đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 5 . Đặc điểm ngôn ngữ của học sinh lớp 5 . Một số vấn đề về phân môn Kể chuyện . Mục tiêu của phân môn Kể chuyện . Vị trí của phân môn Kể chuyện . Nhiệm vụ của phân môn Kể chuyện . Các dạng bài kể chuyện . Các phương pháp dạy học phân môn Kể chuyện . Cấu trúc chương trình phân môn Kể chuyện ở lớp 5 . Thực trạng năng lực kể chuyện của học sinh lớp 5 . Khái quát về quá trình khảo sát điều tra thực trạng . Mục đích điều tra . Nội dung điều tra. Phương pháp điều tra . Kết quả điều tra . 50 MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY HỌC PHÂN MÔN KỂ CHUYỆN . 50 NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC KỂ CHUYỆN CHO HỌC SINH LỚP 5. Nguyên tắc đề xuất biện pháp . Nguyên tắc đảm bảo mục tiêu của môn Tiếng Việt ở tiểu học . Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học . Nguyên tắc đảm bảo tính sƣ phạm . Nguyên tắc đảm bảo tính tích cực của học sinh . Các biện pháp dạy học môn Kể chuyện nhằm nâng cao năng lực kể chuyện của học sinh lớp 5 . Tạo hứng thú kể chuyện cho học sinh . Hƣớng dẫn học sinh đọc, cảm thụ câu chuyện . Hƣớng dẫn học sinh xác định đúng giọng điệu cơ bản của câu chuyện . Hƣớng dẫn học sinh lựa chọn lời kể phù hợp với nội dung câu chuyện . Hƣớng dẫn học sinh kể chuyện kết hợp với cử chỉ, ngữ điệu, điệu bộ phù hợp . Hướng dẫn học sinh kể chuyện kết hợp với ngữ điệu . Hướng dẫn học sinh kể chuyện kết hợp với cử chỉ, điệu bộ. Yêu cầu nghe và ghi nhớ câu chuyện . 69 THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM . Mục đích thực nghiệm . Đối tƣợng thực nghiệm . Chuẩn bị thực nghiệm . Nội dung thực nghiệm . Phƣơng pháp thực nghiệm . Tiêu chí thực nghiệm . Tiến hành thực nghiệm . Kết quả thực nghiệm . 71 PHẦN KẾT LUẬN . 75 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 79 4 DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VIẾT TẮT STT Nội dung Từ viết tắt 1 Sách giáo khoa SGK 2 Tâm lí học TLH 3 Nhà xuất bản NXB 4 Giáo viên GV 5 Phƣơng pháp PP 6 Đối chứng ĐC 7 Thực nghiệm TN 5 LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, em xin cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất với cô giáo hƣớng dẫn: Thạc sĩ Võ Thị Bảy, giảng viên khoa Giáo dục Tiểu học, trƣờng Đại học Sƣ phạm Đà Nẵng đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ chúng em trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài. Em cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô giáo trong khoa Giáo dục Tiểu học, các thầy cô giáo trong trƣờng Đại học Sƣ phạm Đà Nẵng đã trang bị kiến thức, tận tình chỉ bảo em trong ba năm học. Cảm ơn gia đình, bạn bè và các bạn trong lớp 14STH đã động viên, giúp đỡ em trong quá trình nghiên cứu. Mặc dù đã cố gắng nhƣng vì kinh nghiệm cũng nhƣ năng lực của bản thân còn nhiều hạn chế nên đề tài của chúng em không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong nhận đƣợc sự đóng góp ý kiến của quý thầy cô giáo và các bạn để đề tài đƣợc hoàn thiện hơn. Em xin chân thành cảm ơn! Đà Nẵng, tháng 1 năm 2018 Sinh viên thực hiện Lê Hồng Thuy 6 PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn đề tài Trong thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc hiện nay đòi hỏi những con ngƣời có đủ năng lực, trí tuệ để góp phần vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nƣớc. Chính vì vậy, nâng cao chất lƣợng giáo dục là nhiệm vụ hang đầu cần đƣợc quan tâm và đầu tƣ nhiều hơn. Trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam, có thể nói bậc Tiểu học đóng vai trò là nền tảng ban đầu vô cùng cần thiết nên cần được chú trọng, chăm lo để các em có vốn kiến thức vững chắc làm cơ sở cho những bậc học sau. Chƣơng trình ở tiểu học bao gồ nhiều phân môn khác nhau, trong đó môn Tiếng Việt là một trong hai môn chủ đạo. Việc dạy học môn Tiếng Việt ở trƣờng tiểu học với tƣ cách là dạy tiếng mẹ đẻ luôn là vấn đề đƣợc quan tâm chú ý. Môn học này là cơ sở, là nền tảng giúp học sinh lĩnh hội tri thức, rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo và phát triển tƣ duy, giúp các em thành thạo bốn kĩ năng nghe, nói, đọc, viết – điều kiện và phƣơng tiện cần thiết để học tập và giao tiếp. Ở Việt Nam, Tiếng Việt chiếm 40% trong chƣơng trình Tiểu học. Điều này chứng tỏ đây là môn học có vị trí vô cùng quan trọng, là cơ sở để học sinh có thể giao tiếp và học tập các môn khác. Trong môn Tiếng Việt, phân môn Kể chuyện nói chung và phân môn Kể chuyện lớp 5 nói riêng là một nội dung mà học sinh yêu thích. Nó có vai trò quan trọng trong việc rèn luyện kĩ năng tiếng Việt, giáo dục hình thành nhân cách, đem lại cảm xúc thẩm mỹ, niềm vui thỏa mãn nhu cầu nghe kể của học sinh. Ngoài ra, phân môn Kể chuyện còn góp phần phát triển tƣ duy, nâng cao năng lực cảm thụ văn học, làm giàu thêm vốn sống cho các em. Hơn nữa, những câu chuyện đó có tác dụng giáo dục đạo đức hết sức nhẹ nhàng về tình yêu gia đình, bạn bè, thầy cô, tình yêu quê hƣơng đất nƣớc phù hợp đặc điểm tâm sinh lí các em. Do đó, để đáp ứng đƣợc mục tiêu của dạy học phân môn Kể chuyện và môn Tiếng Việt nói riêng, giáo viên phải có đƣợc năng lực kể chuyện tốt. Bởi khi dạy học môn Tiếng Việt, đặc biệt là phân môn Kể chuyện, giáo viên là ngƣời 1 kể mẫu, sau đó hƣỡng dẫn, chỉnh sửa lại cách kể chuyện cho học sinh. Thông qua cách kể mẫu của giáo viên, học sinh nắm đƣợc cách kể chuyện một cách hấp dẫn cùng với sự biểu hiện của các yếu tố phi ngôn ngữ, sâu xa hơn là hình thành và phát triển ở các em năng lực cảm thụ văn học. Tuy nhiên, năng lực kể chuyện của học sinh lớp 5 vẫn chƣa đáp ứng đƣợc các mục tiêu do phân môn Kể chuyện đặt ra. Giáo viên còn lúng túng, chƣa ý thức đƣợc đúng tầm quan trọng của phân môn, chƣa phát huy hết khả năng trong việc tiếp cận các phƣơng pháp, hình thức dạy học mới. Bên cạnh đó còn một số vấn đề liên quan đến ngƣời học. Chính vì vậy, để đáp ứng đƣợc những mục tiêu của phân môn, phát huy đƣợc ở học sinh những năng lực cần thiết, nâng cao chất lƣợng giáo dục thì việc nâng cao năng lực kể chuyện cho học sinh lớp 5 là điều cấp thiết. Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Biện pháp nâng cao năng lực kể chuyện cho học sinh lớp 5” để tìm hiểu, nghiên cứu. Lịch sử nghiên cứu vấn đề Đọc và kể chuyện văn học là một loại hình nghệ thuật đã có từ lâu đời. Nó xuất hiện cả trwosc khi con ngƣời tìm ra chữ viết. Điều này đƣợc chứng minh bằng một kho tàng văn học khổng lồ mà các bậc tiền nhân để lại cho chúng ta. Kể chuyện đã ddwwocj đƣa vào chƣơng trình giảng dạy trong trƣờng tiểu học. Nó đã đƣợc các em đón nhận rất hào hứng vì đây là một môn học lí thú. Tuy nhiên để giảng dạy tốt phân môn, ngƣời giáo viên cần có những hiểu biết một số các lí luận cơ bản về phƣơng pháp và kĩ thuật dạy phân môn này. Xuất phát từ những yêu cầu trên, các nhà khoa học đã nghiên cứu về vấn đề này. Đầu tiên trong số đó, chúng ta phải nhắc đến là quyển “Đọc và kể chuyện văn học ở vườn trẻ” của MK Bogliuxkaia. Sepstenkô do Lê Đức Mẫn dịch. Trong cuốn sách này, tác giả đã đề cập đến ba vấn đề lớn là: nghệ thuật đọc văn học và những thủ thuật khi đọc, kể chuyện văn học và phƣơng pháp đọc, kể chuyện văn học cho học sinh. Bàn về nghệ thuật đọc văn học, tác giả chủ yếu nói đến tầm quan trọng của nghệ thuật đọc văn học: “Nhiệm vụ của ngƣời đọc là giúp cho ngƣời nghe nhìn thấy cái đã nghe đƣợc, làm cho những bức tranh và 2 những hình ảnh tƣơng ứng nổi lên chân thực và đập vào mắt, gợi lên những tình cảm và cảm xúc nhất định”. Bàn về thủ thuật đọc, ông phân tích một số thủ thuật cơ bản sau: thanh điệu cơ bản, ngữ điệu, tính logic trong đọc truyện, cách ngắt giọng, nhịp điệu, cƣờng độ của giọng và tƣ thế, nét mặt, cử chỉ. Trong cuốn “Dạy học Kể chuyện ở trường tiểu học” (NXB Giáo dục 2006) của Chu Huy, theo tác giả, nhu cầu kể chuyện của học sinh tiểu học là rất lớn. Ngoài việc xác định vị trí, nhiệm vụ rất quan trọng của phân môn Kể chuyện, ông còn đề ra phƣơng pháp và kĩ thuật lên lớp với những bài soạn mẫu rất cụ thể. Các tác giả Lê Phƣơng Nga và Nguyễn Trí trong giáo trình “Phương pháp dạy học Tiếng Việt 2” đã đề cập đến vấn đề phƣơng pháp dạy học Kể chuyện các tác giả đã vạch ra mục đích quan trọng và ý nghĩa thiết thực của việc dạy học Kể chuyện. Đồng thời, các tác giả cũng đã xây dựng cách thức tổ chức cũng nhƣ các hoạt động chủ yếu trong tiết Kể chuyện. Đặc biệt, các tác giả đã nhấn mạnh đến việc rèn kĩ năng nghe và kể cho học sinh.