HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN TRỌNG TRANG NGHIÊN CỨU HIỆN TRẠNG VÀ CẢI TIẾN HỆ THỐNG CÂY TRỒNG TRÊN VÙNG ĐẤT VEN BIỂN TỈNH THANH HÓA LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2022 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN TRỌNG TRANG NGHIÊN CỨU HIỆN TRẠNG VÀ CẢI TIẾN HỆ THỐNG CÂY TRỒNG TRÊN VÙNG ĐẤT VEN BIỂN TỈNH THANH HÓA Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 9 62 01 10 Người hướng dẫn: PGS. Hà Thị Thanh Bình HÀ NỘI - 2022 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày… tháng… năm 2022 Tác giả luận án Nguyễn Trọng Trang i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự quan tâm, hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các Thầy Cô giáo; sự giúp đỡ, hỗ trợ của nhiều cơ quan, đơn vị, tổ chức và cá nhân; sự động viên, khuyến khích của gia đình, bạn bè, người thân và đồng nghiệp.
Trên hết và trước hết, tôi xin được trân trọng bày tỏ lời cảm ơn, lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy Cô hướng dẫn là PGS. Vũ Đình Hòa và PGS. Hà Thị Thanh Bình, những người đã dành nhiều thời gian và công sức để hướng dẫn, đóng góp những ý kiến quý báu trong suốt quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thiện luận án. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Nông học và Bộ môn Canh tác học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ, công chức Văn phòng Tỉnh ủy, Văn phòng UBND tỉnh Thanh Hóa - nơi tôi công tác trong thời gian học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận án; xin trân trọng gửi lời cảm ơn sâu sắc tới UBND tỉnh Thanh Hóa, Sở Nông nghiệp và PTNT, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục Thống kê, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn, Đoàn Quy hoạch nông lâm nghiệp (nay là Trung tâm Tư vấn quy hoạch, Thị trường và Chiến lược phát triển nông nghiệp, thuộc Viện Nông nghiệp Thanh Hóa); UBND và phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các huyện: Nga Sơn, Hậu Lộc, Hoằng Hóa, Quảng Xương; cán bộ và hộ nông dân thuộc các địa phương nơi tôi triển khai thực hiện các công việc của đề tài luận án, đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thu thập thông tin, dữ liệu cho đề tài luận án. Xin được gửi lời cảm ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Thị Chinh, Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Việt Nam và các cộng sự, đã cho phép tôi sử dụng kết quả của công trình nghiên cứu về hệ thống cây trồng tại Thanh Hóa (mà tôi là một thành viên) trong đề tài luận án của mình. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình và người thân, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn đồng hành, động viên, khuyến khích, cổ vũ và tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành luận án.
Hà Nội, ngày. năm 2022 Tác giả luận án Nguyễn Trọng Trang ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.
vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. x Trích yếu luận án. xi Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể.
Phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.
Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.
Tổng quan tài liệu. Cây trồng và hệ thống cây trồng. Cây trồng trong hệ thống cây trồng. Cơ cấu cây trồng và chế độ luân canh.
Hệ thống cây trồng ứng phó với biến đổi khí hậu. Các nhân tố ảnh hưởng đến hệ thống cây trồng. Nghiên cứu hệ thống cây trồng trên thế giới và Việt Nam. Nghiên cứu hệ thống cây trồng trên thế giới.
Nghiên cứu hệ thống cây trồng ở Việt Nam. Nghiên cứu hệ thống cây trồng tại tỉnh Thanh Hóa. 27 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sản xuất trồng trọt vùng ven biển Thanh Hóa.
Nhận xét rút ra từ tổng quan. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.
Vật liệu nghiên cứu. Thông tin thứ cấp và thông tin sơ cấp. Giống cây trồng và phân bón sử dụng. Nội dung nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội và tài nguyên đất. Đánh giá hiện trạng hệ thống cây trồng. Tuyển chọn giống cây trồng hàng năm thích hợp với vùng ven biển.
Đánh giá hiệu quả kinh tế giống tuyển chọn và hệ thống cây trồng cải tiến. Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, lao động, cơ sở hạ tầng và tài nguyên liên quan đến hệ thống cây trồng ở vùng đất ven biển tỉnh Thanh Hóa. Điều kiện tự nhiên.
Lao động nông nhiệp và cơ sở hạ tầng nông nghiệp. Tài nguyên nông nghiệp ở 4 huyện ven biển. Thực trạng hệ thống cây trồng vùng ven biển Thanh Hóa. Ngành trồng trọt ở vùng ven biển và hệ thống cây trồng.
Biến động diện tích gieo trồng một số cây trồng chính vùng ven biển. Sự đa dạng cây trồng. Diện tích và năng suất một số cây trồng chủ yếu ở Hậu Lộc và Hoằng Hóa. Hiệu quả kinh tế một số cây trồng chính.
Thách thức trong cải tiến hệ thống cây trồng vùng ven biển. Tuyển chọn giống cây trồng hàng năm thích hợp cho vùng đất ven biển Thanh Hóa. Tuyển chọn giống lúa chất lượng thích hợp cho đất chuyên lúa vụ xuân. Tuyển chọn giống lúa thuần vụ mùa cho đất chuyên lúa.
Tuyển chọn giống đậu tương thích hợp trên đất chuyên lúa vụ đông. 93 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tuyển chọn giống lạc thích hợp trên đất chuyên màu vụ xuân. Tuyển chọn giống đậu xanh thích hợp trên đất chuyên lúa vụ hè.
Đánh giá hiệu quả kinh tế của giống tuyển chọn và hệ thống cây trồng cải tiến. Đánh giá hiệu quả kinh tế của các giống đã tuyển chọn. Hiệu quả kinh tế của hệ thống cây trồng cải tiến. Kết luận và đề nghị.
122 Danh mục các công trình đã công bố có liên quan đến luận án. 124 Tài liệu tham khảo. 137 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BĐKH Biến đổi khí hậu Bộ NN&PTNT Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn CNH Công nghiệp hóa CPTG Chi phí trung gian ĐNN Đất nông nghiệp GTGT Giá trị gia tăng GTSX Giá trị sản xuất HĐH Hiện đại hóa HTCT Hệ thống cây trồng LM Lúa mùa LX Lúa xuân NN Nông nghiệp NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NNTMTKH Nông nghiệp thông minh theo khí hậu PTNT Phát triển nông thôn QCVN Quy chuẩn Việt Nam TGST Thời gian sinh trưởng TN&MT Tài nguyên và Môi trường UBND Ủy ban nhân dân vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 2. Giá trị sản xuất và cơ cấu giá trị sản xuất của ngành nông nghiệp, ngành trồng trọt của tỉnh Thanh Hóa, năm 2016-2018 (giá so sánh 2010).
Các xã được lựa chọn điều tra ở 4 huyện ven biển. Đặc điểm khí hậu vùng ven biển tỉnh Thanh Hóa. Số lượng và độ tuổi lao động nông nghiệp trong các hộ điều tra. Khả năng tưới tiêu trên đất lúa của một số huyện vùng ven biển.
Diện tích các nhóm đất và thực trạng cây trồng chính của 4 huyện. Diện tích và tỉ lệ các nhóm đất chính ở 4 huyện ven biển Thanh Hóa. Các loại đất chính và cây trồng thích hợp trên đất Hậu Lộc. Các loại đất và mức độ thích hợp đối với cây trồng trên đất Hoằng Hóa.
Diện tích đất thích hợp cho cây trồng chính ở huyện Hậu Lộc. Diện tích đất thích hợp cho cây trồng chính huyện Hoằng Hóa. Diện tích (ha) và tỉ lệ (%) diện thích thích hợp* cho một số cây trồng chính ở 4 huyện ven biển. Thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hậu Lộc.
Thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hoằng Hóa. Giá trị sản xuất nông nghiệp, thủy sản, lâm nghiệp và tỉ lệ ngành trồng trọt trong nông nghiệp vùng ven biển Thanh Hóa, năm 2016-2018 (giá so sánh 2010). Diện tích, sản lượng một số cây trồng chủ yếu vùng ven biển so với toàn tỉnh năm 2017. Thực trạng hệ thống cây trồng trên đất trồng lúa.
Biến động diện tích gieo trồng một số cây trồng chính vùng ven biển tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn 2014-2016. Diện tích gieo trồng (ha) một số cây trồng chính ở 4 huyện giai đoạn 2014-2016. Sự đa dạng trong hệ thống cây trồng ở 4 huyện ven biển theo chỉ số đa dạng Simpson (năm 2014-2016). Biến động diện tích gieo trồng và năng suất một số cây trồng hàng năm ở huyện Hậu Lộc.
Biến động diện tích gieo trồng và năng suất một số cây trồng hàng năm ở huyện Hoằng Hóa. Diện tích, năng suất và sản lượng cây trồng năm 2016, 2020 và đến năm 2025 tại huyện Hậu Lộc. 74 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Diện tích sản lượng cây trồng năm 2017, 2020 và đến 2025 ở huyện Hoằng Hóa.
Hiệu quả kinh tế một số cây trồng vụ đông trên đất lúa vùng đất ven biển tỉnh Thanh Hóa. Hiệu quả kinh tế các công thức luân canh đất lúa. Hiệu quả kinh tế một số công thức luân canh cây trồng trên đất màu .