Luận án: Nghiên cứu chăm sóc giáo dục con người lao động tại Hà Nội và Seoul

Luận án tiến sĩ giáo dục phân tích nghiên cứu các hình thức chăm sóc giáo dục con em người lao động trong lứa tuổi mầm non tại các, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm,

• Tác giả: Lee Kye Sun
• Người hướng dẫn: 1. Lê Thị Quý
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Xã Hội Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Các Hình Thức Chăm Sóc Giáo Dục Con Em Ngƣời Lao Động Trong Lứa Tuổi Mầm Non Tại Các Doanh Nghiệp Ở Hà Nội Và Seoul
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ LAO ĐỘNG NỮ VÀ GIÁO DỤC MẦM NON TRONG BIỂN ĐỔI KINH TẾ - XÃ HỘI
• 1.1. Một số khái niệm công cụ
• 1.2. Trẻ em lứa tuổi mầm non (Trẻ em LTMN)
• 1.3. Chăm sóc và giáo dục trẻ em (CS-GD trẻ em)
• 1.4. Cơ sở giáo dục mầm non (cơ sở GDMN)
• 1.5. Cơ sở giáo dục mầm non tại nơi làm việc
• 1.6. Lao động nữ trong kinh tế xã hội
• 1.7. Lý thuyết giáo dục và xã hội hoá giáo dục mầm non
• 1.8. Lý thuyết giáo dục và giáo dục mầm non
• 1.9. Tiếp cận xã hội học và khoa học hữu quan với vấn đề xã hội hoá giáo dục mầm non
• 1.10. Quan điểm về Lao động nữ và Giáo dục mầm non trong những biến đổi kinh tế - xã hội
• 1.11. Quan điểm về lao động nữ của các nhà sáng lập xã hội học
• 1.12. Sự biến đổi nhân khẩu trong gia đình
• 1.13. Các chính sách giáo dục mầm non và chính sách lao động nữ
• 1.14. Triển vọng của chính sách GDMN theo sự biến đổi kinh tế xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC HÌNH THỨC CHĂM SÓC VÀ GIÁO DỤC TRẺ EM LỨA TUỔI MẦM NON LÀ CON CÁI NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát về tình hình chăm sóc và giáo dục trẻ em lứa tuổi mầm non Việt Nam
• 2.2. Thời kỳ trước đổi mới
• 2.3. Thời kỳ sau Đổi mới
• 2.4. Các hệ thống quản lý và pháp luật về sự nghiệp CS-GDMN
• 2.5. Những thách thức mới của một xã hội công nghiệp hóa, hiện đại hóa đối với lao động nữ và việc chăm sóc và giáo dục con cái
• 2.6. Vấn đề lao động nữ và vấn đề chăm sóc và giáo dục mầm non
• 2.7. Thực trạng thi hành các chính sách lao động nữ và chăm sóc-giáo dục con cái
• 2.8. Tình hình chăm sóc, giáo dục mầm non trong một số doanh nghiệp Hà Nội
• 2.9. Một vài nét chung về thực trạng chăm sóc, giáo dục mầm non ở khu vực công nghiệp Việt Nam
• 2.10. Kết quả điều tra xã hội học tại một số doanh nghiệp Hà Nội
• 2.11. Một số nhận xét
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC HÌNH THỨC CHĂM SÓC VÀ GIÁO DỤC TRẺ EM LỨA TUỔI MẦM NON LÀ CON CÁI NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SEOUL
• 3.1. Khái quát về tình hình chăm sóc và giáo dục trẻ em lứa tuổi mầm non Hàn Quốc
• 3.2. Thời kỳ mở rộng phát triển giáo dục mầm non (1962 ~ 1987)
• 3.3. Thời kỳ nâng cao về chất lượng giáo dục mầm non (1988-2000)
• 3.4. Thời kì Phúc lợi xã hội chăm sóc và giáo dục mầm non (từ năm 2001 đến nay)
• 3.5. Các hệ thống quản lý và pháp luật về sự nghiệp CS-GDMN
• 3.6. Những thách thức mới của một xã hội Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đối với lao động nữ và việc chăm sóc và giáo dục con cái
• 3.7. Các vấn đề lao động nữ và việc chăm sóc-giáo dục mầm non trong bối cảnh kinh tế xã hội thay đổi
• 3.8. Những chính sách thực hiện hệ thống hỗ trợ hài hoà giữa gia đình và công việc
• 3.9. Tình hình chăm sóc giáo dục trẻ em lứa tuổi mầm non trong các doanh nghiệp Seoul
• 3.10. Một vài nét chung về thực trạng chăm sóc giáo dục trẻ em lứa tuổi mầm non khu vực công nghiệp Hàn Quốc
• 3.11. Tình hình các cơ sở Giáo dục mầm non tại nơi làm việc hiện nay
• 3.12. Kết quả điều tra xã hội học tại một số doanh nghiệp Seoul
• 3.13. Một số nhận xét
• 4. CHƯƠNG 4: BƯỚC ĐẦU SO SÁNH CÁC HÌNH THỨC CHĂM SÓC VÀ GIÁO DỤC TRẺ EM LỨA TUỔI MẦM NON LÀ CON CÁI NGƯỜI LAO ĐỘNG TRONG MỘT SỐ DOANH NGHIỆP Ở HÀ NỘI VÀ SEOUL
• 4.1. Nhận xét chung về quá trình xây dựng sự nghiệp chăm sóc và giáo dục mầm non của Việt Nam và Hàn Quốc. So sánh về khía cạnh văn hóa của phụ nữ và giáo dục con cái. So sánh về quan niệm Xã hội hóa giáo dục mầm non Việt Nam và Hàn Quốc
• 4.2. Xã hội hóa giáo dục mầm non Hàn Quốc
• 4.3. Xã hội hóa giáo dục mầm non Việt Nam
• 4.4. Sự tương đồng và khác biệt về Xã hội hoá giáo dục mầm non Việt Nam và Hàn Quốc
• 4.5. Một số so sánh về chính sách và thực tiễn sự nghiệp giáo dục mầm non ở khu vực công nghiệp
• 4.6. Các văn bản luật liên quan đến sự nghiệp giáo dục mầm non tại nơi làm việc
• 4.7. Tổ chức quản lí, chỉ đạo
• 4.8. Khái niệm “nhiều lao động nữ” và các loại hình cơ sở GDMN tại nơi làm việc
• 4.9. Về sự hỗ trợ chi phí giáo dục mầm non
• 4.10. So sánh nhận thức và thực trạng chăm sóc và giáo dục mầm non trong một số doanh nghiệp Hà Nội và Seoul
• 4.11. Nhận thức của lãnh đạo doanh nghiệp
• 4.12. Nhận thức của người lao động có con nhỏ
• 4.13. Nhận thức về những khó khăn trong việc xây dựng và quản lý cơ sở GDMN tại nơi làm việc
• 4.14. Mức độ hài lòng của phụ huynh khi gửi con ở cơ sở GDMN của công ty
• 4.15. Về chi phí GDMN
• 4.16. Một số nhận xét
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu chăm sóc giáo dục trẻ em người lao động

Nghiên cứu về các hình thức chăm sóc giáo dục con em người lao động trong lứa tuổi mầm non tại các doanh nghiệp ở Hà Nội và Seoul là một chủ đề quan trọng. Nó không chỉ phản ánh sự phát triển của giáo dục mầm non mà còn thể hiện sự quan tâm của xã hội đối với người lao động, đặc biệt là lao động nữ. Việc chăm sóc và giáo dục trẻ em trong độ tuổi này có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của trẻ và sự ổn định của gia đình. Các doanh nghiệp cần nhận thức rõ vai trò của mình trong việc hỗ trợ người lao động thông qua các hình thức chăm sóc giáo dục mầm non.

1.1. Tình hình chăm sóc giáo dục mầm non tại Hà Nội

Tại Hà Nội, tình hình chăm sóc giáo dục trẻ em lứa tuổi mầm non đang gặp nhiều thách thức. Nhiều doanh nghiệp chưa có cơ sở giáo dục mầm non tại nơi làm việc, dẫn đến áp lực cho người lao động, đặc biệt là phụ nữ. Việc thiếu hụt các dịch vụ này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ mà còn làm giảm hiệu quả công việc của người lao động.

1.2. Tình hình chăm sóc giáo dục mầm non tại Seoul

Seoul đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển các hình thức chăm sóc giáo dục trẻ em. Chính phủ Hàn Quốc đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ, khuyến khích các doanh nghiệp thành lập cơ sở giáo dục mầm non tại nơi làm việc. Điều này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng cho phụ nữ mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động.

II. Những thách thức trong chăm sóc giáo dục trẻ em người lao động

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc phát triển các hình thức chăm sóc giáo dục trẻ em, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Các vấn đề như thiếu hụt cơ sở vật chất, chất lượng giáo dục chưa đảm bảo, và sự thiếu quan tâm từ phía doanh nghiệp là những yếu tố cản trở sự phát triển của hệ thống này.

2.1. Thiếu hụt cơ sở vật chất và nguồn lực

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa đầu tư đủ vào cơ sở vật chất cho các cơ sở giáo dục mầm non. Điều này dẫn đến việc trẻ em không được tiếp cận với môi trường học tập an toàn và chất lượng. Việc thiếu hụt giáo viên có trình độ cũng là một vấn đề lớn.

2.2. Chất lượng giáo dục chưa đảm bảo

Chất lượng giáo dục tại các cơ sở mầm non trong doanh nghiệp thường không được đảm bảo. Nhiều chương trình giáo dục chưa được thiết kế phù hợp với nhu cầu phát triển của trẻ em, dẫn đến việc trẻ không được phát triển toàn diện.

III. Phương pháp nghiên cứu và giải pháp chính

Để giải quyết các vấn đề trong chăm sóc giáo dục trẻ em, cần có những phương pháp nghiên cứu và giải pháp cụ thể. Việc áp dụng các mô hình giáo dục tiên tiến từ các nước phát triển như Hàn Quốc có thể là một hướng đi khả thi.

3.1. Áp dụng mô hình giáo dục từ Hàn Quốc

Mô hình giáo dục mầm non tại Hàn Quốc có thể được áp dụng tại Việt Nam. Các doanh nghiệp cần học hỏi từ kinh nghiệm của Hàn Quốc trong việc xây dựng cơ sở giáo dục mầm non tại nơi làm việc, từ đó tạo ra môi trường học tập tốt cho trẻ em.

3.2. Tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp và chính phủ

Sự hợp tác giữa doanh nghiệp và chính phủ là rất quan trọng trong việc phát triển các hình thức chăm sóc giáo dục trẻ em. Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào giáo dục mầm non, từ đó tạo ra một hệ thống giáo dục bền vững.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc phát triển các hình thức chăm sóc giáo dục trẻ em tại các doanh nghiệp không chỉ mang lại lợi ích cho trẻ em mà còn cho chính doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có cơ sở giáo dục mầm non tại nơi làm việc thường có tỷ lệ giữ chân nhân viên cao hơn và hiệu suất làm việc tốt hơn.

4.1. Lợi ích cho trẻ em và gia đình

Trẻ em được chăm sóc và giáo dục trong môi trường an toàn và chất lượng sẽ phát triển tốt hơn. Gia đình cũng sẽ giảm bớt gánh nặng khi có cơ sở giáo dục mầm non gần nơi làm việc.

4.2. Lợi ích cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp có cơ sở giáo dục mầm non tại nơi làm việc sẽ thu hút được nhiều lao động chất lượng cao. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu suất làm việc mà còn tạo ra hình ảnh tích cực cho doanh nghiệp trong mắt công chúng.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về các hình thức chăm sóc giáo dục trẻ em người lao động là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết. Tương lai của nghiên cứu này sẽ phụ thuộc vào sự quan tâm và đầu tư từ cả doanh nghiệp và chính phủ. Việc xây dựng một hệ thống giáo dục mầm non bền vững sẽ góp phần vào sự phát triển của xã hội.

5.1. Tầm quan trọng của giáo dục mầm non

Giáo dục mầm non đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của trẻ em. Đầu tư vào giáo dục mầm non không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội.

5.2. Hướng đi tương lai cho nghiên cứu

Nghiên cứu cần tiếp tục được mở rộng để tìm ra các giải pháp hiệu quả hơn trong việc chăm sóc giáo dục trẻ em. Sự hợp tác giữa các bên liên quan sẽ là chìa khóa để đạt được thành công trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Quyền bình đẳng trong tuyển dụng và việc làm là nội dung cơ bản của nhân quyền. Tuy nhiên, trách nhiệm chăm sóc và giáo dục con cái vẫn đè nặng lên người phụ nữ, tạo ra nhiều bất lợi trong quá trình tham gia thị trường lao động. Mối quan hệ mẹ - con chi phối trực tiếp quan hệ giới, khiến nữ công nhân chịu áp lực kép giữa gia đình và nghề nghiệp. Khi dịch vụ giáo dục mầm non thiếu sự hỗ trợ của nhà nước và xã hội, nguy cơ gián đoạn việc làm hoặc thôi việc ở lao động nữ gia tăng. Tại Việt Nam, sau khi gia nhập WTO năm 2007 và đẩy mạnh công nghiệp hoá - hiện đại hoá, số lượng lao động nữ trong các doanh nghiệp tăng nhanh. Dù thu nhập và bảo hiểm dần được chú trọng, việc chăm sóc con nhỏ của công nhân tại doanh nghiệp chưa được quan tâm tương xứng. Luận án của Lee Kye Sun (2010) giải quyết khoảng trống nghiên cứu xã hội học về mô hình giáo dục mầm non tại nơi làm việc thông qua việc so sánh thực tiễn giữa Hà Nội và Seoul.

Mục tiêu nghiên cứu là khảo sát các hình thức chăm sóc giáo dục trẻ em mầm non là con cái nữ công nhân viên chức trong doanh nghiệp tại Việt Nam và Hàn Quốc, phân tích nhân tố tác động và hiệu quả thực tế; từ đó đề xuất giải pháp cho doanh nghiệp ở Hà Nội và Seoul nhằm duy trì sản xuất bền vững, bảo đảm chế độ người lao động và thúc đẩy bình đẳng giới. Luận án thực hiện 5 nhiệm vụ: (1) Xác định cơ sở lý luận, phương pháp luận; (2) Điều tra xã hội học và thu thập tài liệu; (3) Khảo sát các hình thức chăm sóc giáo dục mầm non tại doanh nghiệp ở Hà Nội và Seoul; (4) So sánh điểm mạnh, điểm yếu ở mỗi thành phố; (5) Xây dựng giải pháp chính sách cho doanh nghiệp.

Hệ thống 4 giả thuyết nghiên cứu gồm:

1. Công cuộc công nghiệp hoá – hiện đại hoá của Việt Nam và Hàn Quốc đã tác động trực tiếp đến sự biến đổi kinh tế - xã hội của mỗi nước nói chung, thành phố Hà Nội và Seoul nói riêng. Do đó cơ cấu dân số và gia đình, các yếu tố thị trường kinh tế - xã hội cũng thay đổi nhanh chóng.
2. Sự biến đổi kinh tế - xã hội đã có ảnh hưởng đến hoạt động kinh tế của lao động nữ, mối quan hệ chủ thợ và hoạt động của doanh nghiệp…
3. Có sự khác biệt giữa hệ thống chăm sóc giáo dục con em người lao động trong lứa tuổi mầm non tại các doanh nghiệp ở Hà Nội và Seoul.
4. Việc chăm sóc giáo dục trẻ em tại doanh nghiệp sẽ mang lại lợi nhuận cho chủ doanh nghiệp vì công nhân sẽ yên tâm lao động.

Đối tượng nghiên cứu là vấn đề và hình thức chăm sóc giáo dục trẻ em mầm non nói chung, con em người lao động tại doanh nghiệp Seoul và Hà Nội nói riêng. Khách thể nghiên cứu gồm lao động nữ, lãnh đạo doanh nghiệp, cán bộ giáo dục, nhà hoạch định chính sách, cán bộ quản lý và nghiên cứu. Phạm vi thời gian tập trung từ năm 2006 đến năm 2008 tại Hà Nội và Seoul. Tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp theo Điều 5, Nghị định 23/CP (ngày 06/11/1997): doanh nghiệp có thường xuyên trên 100 lao động nữ, tỷ lệ nữ từ 30% trở lên và có trường mầm non. Tại Hà Nội, tác giả khảo sát 3 đơn vị: Công ty May 10, Công ty Khóa Việt-Tiệp và Công ty Vina Korea với 152 lao động. Tại Seoul, luận án kế thừa dữ liệu từ công trình của Lee Kyung-suk (2002) tại 28 doanh nghiệp và 708 lao động.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tại Hàn Quốc, thập niên 1960 - 1970 ưu tiên tăng trưởng kinh tế khiến phúc lợi cho lao động nữ và việc chăm sóc trẻ em chưa được chú trọng. Sau đó, chính phủ ban hành Luật Bình đẳng nam nữ trong tuyển dụng lao động (1987) và Luật Chăm sóc và giáo dục trẻ em lứa tuổi mầm non (1991), quy định nghĩa vụ thành lập cơ sở mầm non tại nơi làm việc của chủ doanh nghiệp. Hơn hai thập niên qua, đã có hơn 130 công trình (luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, đề án của Bộ Lao động, Bộ Bình đẳng giới, Viện nghiên cứu phát triển Giới và phụ nữ) nghiên cứu chủ đề này. Các công trình tiêu biểu gồm: Lee Kyungsuk chủ biên (2002) khảo sát 28 doanh nghiệp và 708 lao động tại Seoul; luận án tiến sĩ của Kim Taeyun (2002) về thực trạng cơ sở mầm non tại nơi làm việc; luận án của Sin Kyungmi (2000) về mức độ hài lòng và nhu cầu của lao động nữ; Kim Rijin (2000) nghiên cứu tâm lý về stress của lao động nữ trong nuôi dạy con; Na Jung (2003) nghiên cứu phương án phát triển mầm non gắn với biến đổi dân số, gia đình và kinh tế. Các tác giả thống nhất rằng việc nuôi dạy con của lao động nữ là trách nhiệm xã hội do chính phủ làm trung tâm.

Tại Việt Nam, vấn đề này chưa được nghiên cứu chuyên sâu về xã hội học và giáo dục học. Các công trình liên quan gồm: Trần Hàn Giang chủ biên (2002), "Nữ công nhân khu vực công nghiệp ngoài quốc doanh và dịch vụ trợ giúp pháp lý ở Việt Nam", gồm bài viết của Ngô Tuấn Dung (2001) về điều kiện làm việc của nữ công nhân Hà Nội và Phạm Thanh Vân về nhận thức quyền pháp lý; Dương Thị Thanh Huyền (2005), luận án tiến sĩ "Xã hội hoá giáo dục mầm non và những biện pháp thực hiện trên địa bàn Hà Nội", đề xuất liên kết liên ngành và đa dạng hóa nguồn lực.

Khoảng trống luận án giải quyết là xây dựng nghiên cứu xã hội học so sánh thực nghiệm giữa Hà Nội và Seoul về cơ sở mầm non tại nơi làm việc, khắc phục sự khan hiếm tư liệu thực chứng tại Việt Nam vốn chủ yếu dựa vào văn bản quy phạm pháp luật và báo cáo hành chính.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án vận dụng chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, phân tích sự phù hợp giữa quan hệ lao động với trình độ lực lượng sản xuất, quy định của cơ sở hạ tầng đối với kiến trúc thượng tầng và sự đan xen các thành phần kinh tế thời kỳ quá độ. Nghiên cứu kết hợp các chuyên ngành xã hội học giới, gia đình, đô thị, quản lý và lứa tuổi, cùng các lý thuyết:

• Trẻ em lứa tuổi mầm non: Việt Nam quy định từ 0 đến dưới 6 tuổi (sơ sinh 0-1,5 tuổi; nhà trẻ 1,5-3 tuổi; mẫu giáo 3-dưới 6 tuổi); Hàn Quốc quy định từ 0 đến 6 tuổi trước khi vào tiểu học.
• Emile Durkheim: Giáo dục truyền bá chuẩn mực giá trị, tạo tính đồng nhất (homogeneity) và đoàn kết xã hội; phân biệt phân công lao động bình thường với ba dạng bất bình thường (phi chuẩn mực, cưỡng bức bất công, thiếu đồng bộ).
• Talcott Parsons: Nhà trường là thiết chế xã hội hóa bậc hai, chuyển trẻ từ chuẩn mực đặc thù (particularistic standards) sang chuẩn mực phổ quát (universalistic standards) dựa trên năng lực.
• Maria Montessori (1907) với mô hình Lacasa dei Bambini tại Ý.
• G. Esping-Andersen (1999) và Viện Phát triển Phụ nữ Hàn Quốc (2004) về ba mô hình phúc lợi quốc gia: tự do chủ nghĩa, bảo thủ và dân chủ xã hội chủ nghĩa; quy luật 100 phụ nữ đi làm làm phát sinh thêm 15 loại dịch vụ xã hội.
• Karl Marx và Friedrich Engels: Luận điểm về áp bức kinh tế, giá trị sử dụng, lao động phục vụ và tác động của đại công nghiệp đến gia đình công nhân.
• Xã hội hóa giáo dục mầm non: Phân biệt xã hội hóa cá nhân (socialization) với xã hội hóa giáo dục tại Việt Nam (huy động xã hội theo phương châm EFA - AFE).

Phương pháp nghiên cứu gồm:

• Phân tích tài liệu thứ cấp từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Tổng cục Thống kê, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; Bộ Bình đẳng Giới, Bộ Lao động, Viện Phát triển Nữ giới Hàn Quốc.
• Phỏng vấn sâu 33 trường hợp: 8 lãnh đạo doanh nghiệp, 8 giáo viên mầm non, 10 lao động nữ hai nước, 5 cán bộ Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và VCCI, 2 cán bộ Tổng Liên đoàn Lao động Hàn Quốc.
• Thảo luận nhóm tập trung: 4 nhóm lãnh đạo doanh nghiệp, 1 nhóm Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, 1 nhóm Viện Chiến lược và Chương trình Giáo dục Hàn Quốc, 1 nhóm Viện Chiến lược Phát triển Chính sách Phụ nữ Hàn Quốc, 2 nhóm giáo viên mầm non hai nước.
• Điều tra bảng hỏi: Khảo sát 152 lao động có con nhỏ tại 3 công ty ở Hà Nội (May 10, Khóa Việt-Tiệp, Vina Korea). Mẫu gồm 11,8% nam, 88,2% nữ; 64,5% gia đình hạt nhân, 35,5% ở chung bố mẹ chồng; con dưới 12 tháng chiếm 12,5%, con 2-3 tuổi chiếm 26,3%, con 3-4 tuổi chiếm 42,8%, con trên 5 tuổi chiếm 18,4%; biên chế 42,8%, hợp đồng 57,2%; làm việc hành chính 74,3%, làm 2 ca 24,3%, làm 3 ca 1,3%. Dữ liệu xử lý bằng SPSS 13.0. Dữ liệu Seoul kế thừa khảo sát của Lee Kyung-suk (2002) với 28 doanh nghiệp và 708 lao động.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về lao động nữ và giáo dục mầm non trong biến đổi kinh tế - xã hội

Chương 1 hệ thống hóa khái niệm công cụ, lý thuyết giáo dục, xã hội hóa mầm non và biến đổi nhân khẩu. Luận án phân tích sự khác biệt về nuôi dạy trẻ qua ba mô hình phúc lợi quốc gia:

Phân loại	Phúc lợi tự do chủ nghĩa	Phúc lợi chủ nghĩa bảo thủ	Phúc lợi xã hội dân chủ chủ nghĩa
Mục tiêu CS-GD trẻ em	Quan tâm đến bình diện cá nhân - xã hội	Duy trì gia đình	Lực lượng lao động tái sản xuất
Trách nhiệm CS-GD trẻ em	Toàn bộ trách nhiệm là của xã hội	Trách nhiệm quốc gia nhằm duy trì gia đình	Quốc gia
Tính chất bảo hộ trẻ	Chính sách phúc lợi (a welfare issue)	Chính sách gia đình	Chính sách lao động
Thời điểm trợ giúp của chính phủ	Khi gia đình gặp khó khăn	Khi gia đình đảm nhiệm nuôi dạy trẻ	Khi cha mẹ đồng thời nuôi con và kiếm tiền

Biến đổi gia đình thể hiện qua việc giảm nhanh gia đình ba thế hệ; tại Hàn Quốc năm 2005, gia đình nhỏ chiếm 85%, gia đình lớn còn 6,5%. Tỷ lệ nữ tham gia kinh tế tăng: tại Việt Nam năm 2005, phụ nữ chiếm 43% dân số từ 13 tuổi trở lên có việc làm (thu nhập bằng 70% nam giới); tại Hàn Quốc tăng từ 40% (1980) lên 48,7% (2000). Gia đình cần hai lao động tại EU chiếm 62%, tại Hàn Quốc tăng từ 27,4% (1990) lên 39,5% (2002). Tác động của khủng hoảng kinh tế khiến lao động nữ dễ mất việc và phải chấp nhận công việc giản đơn (tỷ lệ nữ làm nghề giản đơn tại Hàn Quốc tăng lên 51,9% năm 2000). Đứt đoạn nghề nghiệp ở nữ giới Hàn Quốc diễn ra rõ rệt: tỷ lệ lao động tiền công của nữ đạt 71,3%, giảm xuống 44% sau khi lập gia đình và còn 33% sau khi sinh con đầu lòng.

Chương 2: Các hình thức chăm sóc và giáo dục trẻ em lứa tuổi mầm non là con cái người lao động trong các doanh nghiệp Hà Nội

Chương 2 khái quát lịch sử mầm non Việt Nam qua các giai đoạn: 1945-1965, mầm non cơ quan xí nghiệp 1956-1964, nhà trẻ xí nghiệp 1965-1986 và thời kỳ Đổi mới. Trong bối cảnh công nghiệp hóa, phụ nữ chịu gánh nặng phân công lao động gia đình và phân hóa tuyển dụng theo giới. Khảo sát 152 lao động tại 3 doanh nghiệp Hà Nội cho thấy: tại May 10 và Khóa Việt-Tiệp, cơ sở mầm non tại chỗ giúp giảm chi phí, giải tỏa áp lực đưa đón và hạn chế nghỉ việc bất thường. Ngược lại, tại Vina Korea (chưa có trường mầm non), công nhân chịu áp lực chi phí tư nhân và lệch ca kíp. Cả lao động và lãnh đạo đều khẳng định cơ sở mầm non tại nơi làm việc giúp ổn định sản xuất và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp.

Chương 3: Các hình thức chăm sóc và giáo dục trẻ em lứa tuổi mầm non là con cái người lao động trong các doanh nghiệp Seoul

Chương 3 trình bày các giai đoạn phát triển mầm non Hàn Quốc: mở rộng (1962-1987), nâng cao chất lượng (1988-2000) và phúc lợi xã hội (từ 2001). Khung pháp lý gồm Luật Bình đẳng nam nữ trong tuyển dụng lao động (1987) và Luật Chăm sóc và giáo dục trẻ em lứa tuổi mầm non (1991). Đứng trước già hóa dân số và giảm sinh, chính phủ Hàn Quốc áp dụng chính sách trợ cấp kinh phí xây dựng cơ sở, hỗ trợ lương giáo viên và giảm thuế cho doanh nghiệp. Khảo sát 28 doanh nghiệp và 708 lao động tại Seoul (Lee Kyung-suk, 2002) chỉ ra việc mở cơ sở mầm non giúp duy trì nhân lực nữ; công nhân gửi con có mức hài lòng cao nhờ an tâm và giảm chi phí; các kiến nghị tập trung vào việc mở rộng trợ cấp của chính phủ.

Chương 4: Bước đầu so sánh các hình thức chăm sóc và giáo dục trẻ em lứa tuổi mầm non là con cái người lao động trong một số doanh nghiệp ở Hà Nội và Seoul

Chương 4 so sánh giữa hai mô hình:

• Văn hóa và quan niệm: Xã hội hóa ở Việt Nam là huy động các nguồn lực xã hội cùng Nhà nước, còn ở Hàn Quốc là chuyển giao trách nhiệm nuôi dạy trẻ từ gia đình sang xã hội và Nhà nước.
• Pháp luật và quản lý: So sánh tiêu chuẩn xác định doanh nghiệp nhiều lao động nữ và cơ chế phân cấp quản lý giữa ngành giáo dục và ngành lao động.
• Chi phí và hỗ trợ: Phân tích dự toán chi phí xây dựng, vận hành và tỷ lệ học phí so với thu nhập hộ gia đình.
• Nhận thức và thực tiễn: Lãnh đạo và công nhân hai thành phố đều khẳng định cơ sở mầm non tại nơi làm việc nâng cao năng suất và giữ chân lao động. Tuy nhiên, doanh nghiệp Hà Nội thiếu vốn, mặt bằng và khó khăn duy trì sau cổ phần hóa, trong khi doanh nghiệp Seoul vận hành ổn định nhờ hệ thống tài trợ và khung luật pháp hoàn chỉnh của nhà nước.

Kết quả và những đóng góp mới

• Đóng góp về lý luận: Luận án hệ thống hóa các vấn đề xã hội học về mối quan hệ giữa lao động nữ và cơ sở giáo dục mầm non tại nơi làm việc; làm rõ sự khác biệt trong quan niệm xã hội hóa giáo dục mầm non giữa Việt Nam và Hàn Quốc. Kết quả nghiên cứu bổ sung tư liệu lý luận và thực chứng cho các chuyên ngành xã hội học lứa tuổi, xã hội học gia đình, xã hội học giới, xã hội học đô thị và xã hội học quản lý.

• Đóng góp về thực tiễn: Luận án cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan hoạch định chính sách tại Việt Nam hoàn thiện khung pháp lý về lao động nữ, tiêu chí doanh nghiệp nhiều lao động nữ và chính sách ưu đãi cho doanh nghiệp có trường mầm non. Kết quả nghiên cứu giúp doanh nghiệp nhận thức lợi ích kinh tế lâu dài của việc mở cơ sở mầm non tại chỗ nhằm giảm biến động lao động, đồng thời đề xuất giải pháp chính sách giảm gánh nặng gia đình, bảo đảm quyền lao động liên tục cho phụ nữ và tăng năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Khảo sát thực nghiệm tại Hà Nội bị giới hạn do số lượng doanh nghiệp có trường mầm non rất ít (chỉ 2-3 doanh nghiệp), dẫn đến quy mô mẫu 152 lao động tại 3 đơn vị; nguồn tư liệu thứ cấp về mầm non doanh nghiệp tại Việt Nam còn thiếu hụt; dữ liệu đối sánh tại Seoul được kế thừa từ công trình công bố năm 2002 của Lee Kyung-suk.

• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng địa bàn khảo sát sang các khu công nghiệp tập trung ngoài Hà Nội; tăng quy mô mẫu ở doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; nghiên cứu các mô hình liên kết mầm non cụm doanh nghiệp và cơ chế hợp tác công - tư.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo cho nghiên cứu sinh, giảng viên và nhà nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Xã hội học, Giáo dục học, Giới và Phát triển. Công trình cung cấp luận cứ thực tiễn cho cán bộ công đoàn, cơ quan quản lý lao động và giáo dục, cùng lãnh đạo các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ. Các nội dung đáng chú ý gồm khung phân loại ba mô hình phúc lợi quốc gia (Chương 1), dữ liệu khảo sát thực nghiệm về chi phí và điều kiện làm việc của công nhân tại Hà Nội (Chương 2) và bảng so sánh chính sách hỗ trợ tài chính giữa Hà Nội và Seoul (Chương 4).

Câu hỏi thường gặp

1. Tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp khảo sát tại Hà Nội trong luận án được xác định như thế nào? Tiêu chí căn cứ theo Điều 5, Nghị định 23/CP (ngày 06/11/1997): doanh nghiệp có thường xuyên trên 100 lao động nữ, tỷ lệ lao động nữ đạt từ 30% trở lên so với tổng số lao động có mặt thường xuyên và có trường mầm non đang hoạt động.

2. Mẫu điều tra 152 người lao động tại Hà Nội có đặc điểm cơ cấu ra sao? Mẫu gồm 88,2% nữ, 11,8% nam; 64,5% gia đình hạt nhân, 35,5% ở chung bố mẹ chồng; con dưới 12 tháng chiếm 12,5%, con 2-3 tuổi chiếm 26,3%, con 3-4 tuổi chiếm 42,8%, trên 5 tuổi chiếm 18,4%; 42,8% biên chế chính thức, 57,2% hợp đồng; 74,3% làm giờ hành chính, 24,3% làm 2 ca và 1,3% làm 3 ca.

3. Dữ liệu thực nghiệm tại Seoul được luận án khai thác từ nguồn nào? Tác giả sử dụng tư liệu từ công trình của Lee Kyung-suk chủ biên (năm 2002) thuộc Bộ Lao động Hàn Quốc, điều tra xã hội học tại 28 doanh nghiệp có trường mầm non và 708 lao động có con nhỏ.

4. Chu kỳ làm việc của lao động nữ tại Hàn Quốc bị đứt đoạn ra sao? Theo thống kê trong luận án, tỷ lệ lao động nữ hưởng lương là 71,3%, nhưng giảm xuống còn 44% sau khi lập gia đình và tiếp tục giảm xuống mức 33% sau khi sinh con đầu lòng.

5. Sự khác biệt cơ bản về quan niệm xã hội hóa giáo dục mầm non giữa hai nước là gì? Tại Việt Nam, xã hội hóa là huy động mọi lực lượng xã hội cùng tham gia đóng góp dưới sự quản lý của Nhà nước; còn tại Hàn Quốc, đây là việc chuyển giao trách nhiệm nuôi dạy trẻ từ gia đình sang trách nhiệm công của Nhà nước và doanh nghiệp.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Lee Kye Sun (2010) là công trình nghiên cứu xã hội học so sánh về các hình thức chăm sóc giáo dục mầm non cho con em người lao động tại doanh nghiệp ở Hà Nội và Seoul. Thông qua việc kết hợp cơ sở lý luận mác-xít, lý thuyết xã hội hóa và các mô hình phúc lợi quốc gia với khảo sát thực nghiệm tại hai thủ đô, tác giả khẳng định việc phát triển cơ sở mầm non tại nơi làm việc là giải pháp bảo đảm quyền lao động liên tục cho phụ nữ và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp. Công trình làm rõ khó khăn về cơ chế, kinh phí tại Hà Nội và chỉ ra bài học kinh nghiệm từ hệ thống trợ cấp của Hàn Quốc. Kết quả nghiên cứu đóng góp cơ sở dữ liệu và khuyến nghị khoa học thiết thực nhằm hoàn thiện chính sách an sinh xã hội đối với lao động nữ trong bối cảnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài Vấn đề giới nảy sinh từ rất lâu cùng với sự nảy sinh của con người và xã hội nhưng khoa học về giới thì rất trẻ. Các nhà nghiên cứu đã tìm ra mối quan hệ mẹ - con và chính mối quan hệ này đã chi phối sâu sắc đến mối quan hệ giới (vợ - chồng) ở nhiều xã hội, chính sự vướng bận về con cái đã khiến cho phụ nữ rất vất vả và thiệt thòi hơn so với nam giới. Phụ nữ công nhân cũng không ngoại lệ.

Trên thực tế xã hội mà tri thức là căn bản thì quyền bình đẳng trong tuyển dụng nam nữ được xem như là một trong những vấn đề trọng tâm trong viê ̣c bảo vê ̣ nhân quyền. Khi quyền bình đẳng được thực hiện, mọi người sẽ không bị phân biệt giới tính và có thể làm việc theo năng lực và nhu cầu của bản thân. Đối với lao động nữ, vấn đề càng trở nên cấp thiết. Trong suốt chiều dài lịch sử, họ đã vượt qua muôn vàn khó khăn để đến giữa thế kỷ XX mới dần khẳng định được vị thế tương xứng của mình so với nam giới.

Họ đã được coi là một lực lượng lao động không thể thiếu của toàn xã hội. Tuy nhiên, dù muốn hay không, vấn đề chăm sóc, giáo dục con cái vẫn đè nặng lên vai người phụ nữ. Ai cũng dễ dàng thấy được những thiệt thòi của họ trong việc cống hiến sức lực và tài năng cho xã hội vì gánh nặng con cái. Đồng thời, không phải ở đâu họ cũng được đối xử bình đẳng.

Ngay ở một quốc gia phát triển, vì con cái và những hệ lụy liên quan mà một số không nhỏ phụ nữ đã phải nghỉ việc, mất việc hay gián đoạn việc làm… Tình trạng này có thể xem như là đã đi chệch khá xa việc đảm bảo quyền lao động liên tục cũng như việc thực hiện bình đẳng giới. Trong tương lai, chắc chắn phụ nữ sẽ có vai trò to lớn hơn trong đội ngũ lao động chất lượng cao. Mô hình cơ sở Giáo dục mầm non từ trước tới nay vẫn gắn liền với vấn đề việc làm của phụ nữ chứ không phải của nam giời. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Việc chăm sóc, giáo dục con cái ở mỗi đất nước, mỗi xã hội, mỗi thời kỳ lại có những chính sách thể hiện những quan điểm khác nhau.

Thậm chí cả một chế độ cũng được thiết lập dựa trên quan điểm mang tính lịch sử, tính triết học đó. Khi vấn đề chăm sóc, giáo dục trẻ em, nhất là trẻ em lứa tuổi mầm non không có được sự hỗ trợ từ phía quốc gia và xã hội thì tỷ lệ nghỉ việc của lao động nữ tăng lên là điều tất yếu. Có thể tình trạng nghỉ việc chưa xảy ra, họ vẫn tiếp tục công tác nhưng họ cũng sẽ rất dễ bị stress do rất nhiều các vấn đề cá nhân liên quan đến việc giáo dục, nuôi dạy con cái. Do đó, điều khó tránh khỏi là hiệu quả làm việc bị giảm sút.

Hiện nay, đối tượng có nhu cầu cấp bách về cơ sở giáo dục mầm non là lao động nữ. Đến nay, hầu như ai cũng đã nhận thức được rằng việc nuôi dạy giáo dục con cái không phải là trách nhiệm của chỉ riêng gia đình hay phụ nữ mà là trách nhiệm của cả quốc gia, xã hội, doanh nghiệp và các bậc cha mẹ. Để có được một nhận thức như thế, Hàn Quốc đã trải qua một chặng đường rất gian nan.