Luận án TS: Nghiên cứu sâu răng và hiệu quả véc ni fluor ở trẻ 3 tuổi tại Hà Nội

Nghiên cứu sâu răng và hiệu quả điều trị bằng véc ni fluor cho trẻ 3 tuổi tại Hà Nội, cung cấp thông tin hữu ích cho sức khỏe răng miệng.

• Tác giả: Lưu Văn Tường
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Thị Dung
• Trường học: Trường Đại học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Nghiên cứu bệnh sâu răng và đánh giá hiệu quả điều trị sâu răng sớm bằng véc ni fluor của trẻ 3 tuổi ở thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Đặc điểm hàm răng sữa và tâm lý điều trị răng miệng trẻ em
• 1.2. Đặc điểm hàm răng sữa
• 1.3. Đặc điểm sinh lý hàm răng sữa
• 1.4. Cấu trúc mô học của men răng
• 1.5. Cấu trúc men răng
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nghiên cứu thực nghiệm
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu thực nghiệm
• 2.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Quy trình tiến hành nghiên cứu
• 2.6. Nghiên cứu mô tả cắt ngang
• 2.7. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.8. Đối tượng nghiên cứu
• 2.9. Phương pháp nghiên cứu. Cách chọn mẫu
• 2.10. Tiến hành nghiên cứu
• 2.11. Các chỉ số và biến số sử dụng trong nghiên cứu cắt ngang
• 2.12. Nghiên cứu can thiệp
• 2.13. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.14. Đối tượng nghiên cứu
• 2.15. Phương pháp nghiên cứu. Cách chọn mẫu
• 2.16. Tiến hành nghiên cứu
• 2.17. Các biến số và chỉ số sử dụng trong nghiên cứu can thiệp
• 2.18. Một số tiêu chuẩn đánh giá trong nghiên cứu cắt ngang và can thiệp
• 2.19. Các tiêu chuẩn sử dụng trong đánh giá tổn thương sâu răng
• 2.20. Nhận định kết quả
• 2.21. Xử lý và phân tích số liệu
• 2.22. Sai số và hạn chế sai số trong nghiên cứu
• 2.23. Biện pháp hạn chế sai số
• 2.24. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả quá trình khoáng hóa của fluor vào men răng sữa
• 3.2. Một số hình ảnh hiển vi điện tử thân răng sữa bình thường và sau khử khoáng
• 3.3. Một số hình ảnh hiển vi điện tử thân răng sữa sau tái khoáng
• 3.4. Tình trạng sâu răng sữa sớm và một số yếu tố liên quan ở trẻ 03 tuổi
• 3.5. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu
• 3.6. Tình trạng sâu răng sữa
• 3.7. Một số yếu tố nguy cơ sâu răng
• 3.8. Hiệu quả can thiệp bằng véc-ni fluor (NaF 5%) trong điều trị và dự phòng sâu răng sữa sớm
• 3.9. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu
• 3.10. Hiệu quả can thiệp qua sự thay đổi tỷ lệ sâu răng
• 3.11. Hiệu quả can thiệp qua sự thay đổi trung bình số răng sữa sâu
• 3.12. Hiệu quả can thiệp qua sự thay đổi trung bình số mặt răng sữa sâu
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Quá trình tái khoáng hóa của fluor vào men và ngà răng
• 4.2. Hình ảnh thân răng sữa bình thường và sau khử khoáng. Hiệu quả của Véc-ni fluor 5% đối với tổn thương mất khoáng
• 4.3. Thực trạng bệnh sâu răng và một số yếu tố liên quan ở trẻ 03 tuổi qua nghiên cứu mô tả cắt ngang
• 4.4. Đặc điểm của mẫu nghiên cứu
• 4.5. Thực trạng sâu răng sớm của trẻ 3 tuổi tại Thành phố Hà Nội
• 4.6. Mối liên quan giữa bệnh sâu răng sớm với một số yếu tố của trẻ 3 tuổi
• 4.7. Hiệu quả can thiệp bằng Véc-ni fluor 5% trong điều trị và dự phòng sâu răng sữa sớm qua nghiên cứu can thiệp
• 4.8. Một số thông tin chung của nhóm nghiên cứu
• 4.9. Hiệu quả điều trị và dự phòng sâu răng sữa của véc-ni fluor 5%
• 4.10. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế và chọn mẫu nghiên cứu
• 4.11. Phương tiện, kỹ thuật và vật liệu sử dụng trong nghiên cứu
• 4.12. Thu thập, phân tích và xử lý số liệu
• 4.13. Điểm mới, tính giá trị và khả năng áp dụng của luận án
• MỘT SỐ CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu bệnh sâu răng ở trẻ 3 tuổi

Bệnh sâu răng là một trong những vấn đề sức khỏe răng miệng phổ biến ở trẻ em, đặc biệt là trẻ 3 tuổi. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng mà còn có thể tác động đến sự phát triển toàn diện của trẻ. Nghiên cứu này nhằm mục đích tìm hiểu sâu hơn về bệnh sâu răng và hiệu quả của việc điều trị bằng véc ni fluor.

1.1. Đặc điểm bệnh sâu răng ở trẻ em

Bệnh sâu răng ở trẻ em thường xuất hiện do nhiều nguyên nhân, bao gồm chế độ ăn uống không hợp lý và thiếu chăm sóc răng miệng. Theo nghiên cứu, tỷ lệ sâu răng ở trẻ 3 tuổi tại Hà Nội đang ở mức cao, với nhiều trẻ gặp phải tình trạng sâu răng sữa sớm.

1.2. Tác động của sâu răng đến sức khỏe trẻ em

Sâu răng không chỉ gây đau đớn mà còn ảnh hưởng đến khả năng ăn uống, phát âm và sự tự tin của trẻ. Việc điều trị kịp thời là rất quan trọng để ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng hơn.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị sâu răng sớm

Điều trị sâu răng sớm ở trẻ em gặp nhiều thách thức, bao gồm sự hợp tác của trẻ và cha mẹ trong việc chăm sóc răng miệng. Nhiều bậc phụ huynh chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc điều trị sớm.

2.1. Khó khăn trong việc chẩn đoán sâu răng

Việc chẩn đoán sâu răng ở trẻ nhỏ thường gặp khó khăn do trẻ không thể diễn đạt cảm giác đau hoặc khó chịu. Điều này dẫn đến việc phát hiện muộn và điều trị không kịp thời.

2.2. Thiếu kiến thức về chăm sóc răng miệng

Nhiều phụ huynh chưa có đủ kiến thức về cách chăm sóc răng miệng cho trẻ, dẫn đến tình trạng sâu răng gia tăng. Cần có các chương trình giáo dục để nâng cao nhận thức cho cha mẹ.

III. Phương pháp nghiên cứu hiệu quả điều trị sâu răng bằng véc ni fluor

Nghiên cứu này sử dụng véc ni fluor như một phương pháp điều trị chính cho sâu răng sớm ở trẻ 3 tuổi. Véc ni fluor đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc ngăn ngừa và điều trị sâu răng.

3.1. Cơ chế tác động của véc ni fluor

Véc ni fluor giúp tăng cường quá trình khoáng hóa men răng, làm giảm nguy cơ sâu răng. Nghiên cứu cho thấy véc ni fluor có thể làm giảm tỷ lệ sâu răng lên đến 33%.

3.2. Quy trình áp dụng véc ni fluor trong điều trị

Quy trình áp dụng véc ni fluor bao gồm việc làm sạch răng, bôi véc ni và theo dõi tình trạng răng miệng của trẻ. Việc thực hiện đúng quy trình sẽ giúp đạt hiệu quả tối ưu.

IV. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả điều trị sâu răng sớm

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc điều trị sâu răng sớm bằng véc ni fluor mang lại hiệu quả tích cực. Tỷ lệ sâu răng ở trẻ giảm đáng kể sau khi áp dụng phương pháp này.

4.1. Thay đổi tỷ lệ sâu răng sau điều trị

Sau khi điều trị bằng véc ni fluor, tỷ lệ trẻ mắc sâu răng giảm từ 79,7% xuống còn 45%. Điều này cho thấy hiệu quả rõ rệt của phương pháp này.

4.2. Đánh giá sự cải thiện tình trạng răng miệng

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tình trạng răng miệng của trẻ được cải thiện rõ rệt, với số lượng răng sâu giảm đáng kể sau khi điều trị.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong nghiên cứu sâu răng

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc điều trị sâu răng sớm bằng véc ni fluor là một giải pháp hiệu quả. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp điều trị mới để nâng cao sức khỏe răng miệng cho trẻ em.

5.1. Tầm quan trọng của việc phòng ngừa sâu răng

Phòng ngừa sâu răng là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe răng miệng cho trẻ. Cần có các chương trình giáo dục và can thiệp sớm để giảm thiểu tình trạng này.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc phát triển các phương pháp điều trị mới và hiệu quả hơn, cũng như nâng cao nhận thức cho cộng đồng về sức khỏe răng miệng.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Bệnh sâu răng ở trẻ nhỏ (Early Childhood Caries - ECC) là một vấn đề sức khỏe cộng đồng toàn cầu nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp đến sự phát triển thể chất, thẩm mỹ và sự định hình hệ thống xương hàm - khớp cắn của bộ răng vĩnh viễn sau này. Tại Việt Nam, tính đến cuối năm 2019, số lượng trẻ dưới 05 tuổi chiếm khoảng 8% tổng dân số. Các khảo sát dịch tễ học trước đây cho thấy tỷ lệ mắc sâu răng sữa luôn ở mức báo động: Điều tra sức khỏe răng miệng toàn quốc lần thứ hai (2001) ghi nhận 84,9% trẻ 6-8 tuổi mắc sâu răng sữa với chỉ số dmft lên tới 5,04; nghiên cứu của Trương Mạnh Dũng và cộng sự (2010) tại 5 tỉnh thành cho thấy tỷ lệ này ở nhóm 4-8 tuổi là 81,6% (dmft = 4,7); và khảo sát của Vũ Mạnh Tuấn và cộng sự (2014) tại Thái Bình ghi nhận tỷ lệ sâu răng sữa sớm ở trẻ 3 tuổi lên tới 79,7% với chỉ số dmft là 7,06. Mặc dù gánh nặng bệnh tật rất lớn, việc điều trị nha khoa xâm lấn trên trẻ 3 tuổi gặp vô vàn rào cản do tâm lý sợ hãi, khả năng hợp tác hạn chế và chi phí tốn kém.

Khoảng trống nghiên cứu (research gap) cốt lõi tại Việt Nam nằm ở sự thiếu hụt các bằng chứng thực nghiệm vi cấu trúc và thử nghiệm can thiệp cộng đồng dài hạn về hiệu quả tái khoáng hóa của chế phẩm Véc-ni fluor (Fluoride Varnish - NaF 5%) trên men răng sữa. Các phương pháp chẩn đoán truyền thống bằng gương và thám châm theo tiêu chuẩn cổ điển của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chủ yếu ghi nhận tổn thương ở giai đoạn đã hình thành lỗ sâu (mức D3 theo thang Pitts), bỏ sót hoàn toàn giai đoạn tổn thương mất khoáng sớm tiền lâm sàng (đốm trắng D1, D2). Nhằm giải quyết triệt để khoảng trống này, luận án tiến sĩ y học của tác giả Lưu Văn Tường (Trường Đại học Y Hà Nội, 2020) với đề tài "Nghiên cứu bệnh sâu răng và đánh giá hiệu quả điều trị sâu răng sớm bằng Véc-ni fluor của trẻ 03 tuổi ở Thành phố Hà Nội" đã thiết lập ba câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết cụ thể:

1. Câu hỏi nghiên cứu 1 (RQ1): Động học tái khoáng hóa và sự thay đổi hình thái siêu cấu trúc của men răng sữa sau khử khoáng dưới tác động của Véc-ni fluor NaF 5% diễn ra như thế nào? Giả thuyết 1 (H1): Véc-ni fluor 5% có khả năng tái khoáng hóa bề mặt men răng sữa bị khử khoáng vượt trội so với kem đánh răng thông thường, làm giảm chỉ số huỳnh quang laser Diagnodent từ ngưỡng bệnh lý về ngưỡng an toàn ($D0 \le 13$).
2. Câu hỏi nghiên cứu 2 (RQ2): Thực trạng dịch tễ học sâu răng sữa sớm ở trẻ 3 tuổi tại Hà Nội phân bố như thế nào theo giới tính, khu vực địa lý và các yếu tố nguy cơ hành vi? Giả thuyết 2 (H2): Tỷ lệ sâu răng sớm ở trẻ 3 tuổi tại Hà Nội vượt mức 70%, có sự khác biệt giữa khu vực nội thành - ngoại thành và liên quan chặt chẽ đến hành vi vệ sinh răng miệng, bú bình đêm và tiêu thụ đường.
3. Câu hỏi nghiên cứu 3 (RQ3): Can thiệp bôi Véc-ni fluor NaF 5% định kỳ 6 tháng/lần đạt hiệu quả bảo vệ và đảo ngược tổn thương sâu men sớm ở mức độ nào qua các mốc theo dõi 6, 12 và 18 tháng? Giả thuyết 3 (H3): Can thiệp Véc-ni fluor định kỳ làm giảm có ý nghĩa thống kê sự gia tăng chỉ số dmft, dmfs và tỷ lệ sâu răng mới so với thời điểm ban đầu ($p < 0,001$).

Luận án vận dụng hệ thống khung lý thuyết đa tầng, bao gồm: Thuyết sinh bệnh học sâu răng Keyes (1960) được mở rộng bởi Fejerskov và Manji (1990); Lý thuyết cân bằng động học Hủy khoáng - Tái khoáng men răng (Silverstone, 1977; Featherstone, 2000); Mô hình Tảng băng chẩn đoán sâu răng của Pitts (1997); Hệ thống đánh giá và phát hiện sâu răng quốc tế (ICDAS, 2005); và Mô hình tam giác tâm lý điều trị nha khoa trẻ em của Wright. Đóng góp đột phá của luận án là cung cấp chuỗi bằng chứng toàn diện từ hình thái học hiển vi điện tử quét (SEM) đến thử nghiệm can thiệp thực địa trên mẫu trẻ 3 tuổi tại Hà Nội giai đoạn 2016-2018, chứng minh hiệu quả giảm sâu răng và phục hồi tổn thương tiền xoang mà không cần khoan trám phục hồi.

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước phản ánh sự phát triển của các trường phái nghiên cứu dịch tễ và dự phòng sâu răng trẻ em:

• Dịch tễ học sâu răng sớm (ECC): Các nghiên cứu của Ismail và Sohn (2001) cho thấy tỷ lệ ECC dao động từ 2,1% ở Thụy Điển đến 85,5% ở vùng nông thôn Trung Quốc. Mahejabeen và cộng sự (2006) tại Hubli - Dharwad (Ấn Độ) khảo sát 1500 trẻ ghi nhận tỷ lệ sâu răng ở trẻ 3 tuổi là 42,6% (dmft = 2,31), 4 tuổi là 50,7% (dmft = 2,56) và 5 tuổi là 60,9% (dmft = 2,69). Tại Trung Đông, Al-Ghazali và cộng sự (2017) tại Syria ghi nhận tỷ lệ ECC là 62%, trong khi Alkhtib và cộng sự (2016) tại Qatar báo cáo tỷ lệ sâu răng ở trẻ 4-5 tuổi lên tới 89,2%.
• Cơ chế tác động sinh hóa và thực nghiệm của Fluoride: Ogaard và cộng sự (1994) sử dụng Microradiography định lượng và kính hiển vi quét laser (CLSM) chứng minh Véc-ni Duraphat làm giảm 48% tổn thương mất khoáng men răng. Thử nghiệm in vitro của Thaveesangpanich và cộng sự cho thấy Duraphat làm giảm 58% độ sâu tổn thương mất khoáng men răng sữa ($133,\mu\text{m} \pm 25$). Tại Việt Nam, Hoàng Tử Hùng và cộng sự (2010) dùng phổ tán sắc năng lượng tia X và SEM chứng minh Véc-ni fluor giúp gia tăng độ cứng bề mặt men trong chu trình khử khoáng; Trịnh Đình Hải và Vũ Mạnh Tuấn (2012) chứng minh tái khoáng hóa gel NaF làm giảm chỉ số Diagnodent từ mức $22,8 \pm 4,83$ (tương ứng D2) về $5,40 \pm 3,65$ (D0).
• Thử nghiệm lâm sàng và can thiệp cộng đồng: Weintraub và cộng sự (1994) chứng minh Véc-ni fluor đảo ngược 51% tổn thương mất khoáng sớm. Autio-Gold và Courts (2001) tại Mỹ thử nghiệm ngẫu nhiên trên 142 trẻ 3-5 tuổi cho thấy sau 9 tháng, nhóm bôi Véc-ni Duraphat có 81,2% tổn thương men trở nên không hoạt động (so với 37,8% ở nhóm chứng, $p < 0,0001$). Tổng quan hệ thống Cochrane của Marinho và cộng sự (2002) khẳng định Véc-ni fluor làm giảm 33% sâu răng (95% CI: 19% - 46%). Báo cáo của Bonetti và cộng sự (2016) trên 200 thử nghiệm với hơn 80.000 đối tượng và Mishra và cộng sự (2017) tổng kết 190 công trình (1979-2015) ghi nhận tỷ lệ phòng ngừa sâu răng sữa của Véc-ni NaF 5% đạt từ 5% đến 63%.

                            [MÔ HÌNH TẢNG BĂNG PITTS & VỊ TRÍ CAN THIỆP]

Trong y văn quốc tế tồn tại cuộc tranh luận khoa học sâu sắc:

• Quan điểm thứ nhất: Agouropoulos và cộng sự (2014) tại Hy Lạp (khảo sát 424 trẻ mầm non 2-5 tuổi) và nghiên cứu tại Hồng Kông (2014) trên 415 trẻ cho rằng tại những cộng đồng đã fluor hóa nguồn nước hoặc trẻ có thói quen chải răng với kem đánh răng 1000 ppm F- hàng ngày, việc bổ sung Véc-ni fluor định kỳ 6 tháng không làm gia tăng hiệu quả bảo vệ rõ rệt ở nhóm trẻ có nguy cơ sâu răng thấp.
• Quan điểm thứ hai: Carvalho và cộng sự (2010), Bonetti và cộng sự (2016) và Amir Azarpazhooh & Patricia Main (2008) khẳng định Véc-ni fluor NaF 5% có hiệu quả bảo vệ độc lập, vượt trội đối với cả răng sữa và răng vĩnh viễn bất kể phơi nhiễm fluor nền, đặc biệt có vai trò quyết định trong việc kìm hãm sâu răng tiến triển ở nhóm trẻ có nguy cơ sâu răng cao.

Luận án của NCS. Lưu Văn Tường được định vị tại giao điểm then chốt: xác lập giá trị lâm sàng và thực nghiệm của Véc-ni fluor 5% tại một quốc gia đang phát triển có tỷ lệ sâu răng sữa >80%, nơi nguồn nước chưa được fluor hóa đồng bộ và nhận thức chăm sóc răng miệng của phụ huynh còn nhiều hạn chế.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng thuyết cân bằng sinh hóa mô học của Keyes - Fejerskov & Manji thông qua việc làm rõ động học tinh thể của men răng sữa:

• Men răng cấu tạo từ các trụ men chứa tinh thể Hydroxyapatite $[Ca_{10}(PO_4)_6(OH)2]$, hòa tan khi độ pH môi trường giảm dưới ngưỡng tới hạn $pH < 5,5$. Khi có sự hiện diện của ion Fluoride nồng độ cao từ Véc-ni NaF 5% (22.600 ppm F-), phản ứng chuyển hóa tạo thành tinh thể Fluorapatite $[Ca{10}(PO_4)_6F_2]$ với ngưỡng hòa tan bền vững hơn rất nhiều ($pH < 4,5$).
• Luận án chứng minh sự hình thành của lớp lắng đọng Calcium Fluoride ($CaF_2$) đóng vai trò như một "kho lưu trữ ion dự trữ" (reservoir) bám dính trên bề mặt men răng. Khi vi khuẩn mảng bám lên men carbohydrate sinh acid, lớp $CaF_2$ này lập tức giải phóng chậm ion $F^-$ và $Ca^{2+}$, trung hòa acid và thúc đẩy quá trình tái khoáng hóa ngược vào các vi kẽ mất khoáng.
• Mô hình lý thuyết của luận án tạo ra một bước chuyển dịch mô thức (paradigm shift): Chuyển từ "Mô hình phẫu thuật - phục hồi" (Surgical/Restorative Paradigm) dựa trên việc khoan cắt mô răng sang "Mô hình can thiệp tối thiểu" (Minimal Intervention Dentistry - MID) và y học tái tạo mô cứng dựa trên bằng chứng quang học huỳnh quang.

       [ĐỘNG HỌC CÂN BẰNG HỦY KHOÁNG - TÁI KHOÁNG DƯỚI TÁC ĐỘNG VÉC-NI FLUOR]
                       
                       Vi khuẩn mảng bám + Đường (pH < 5.5)
           (Hydroxyapatite)                                   (Mất Ca2+, PO4 3-)
           (Fluorapatite   Lớp lắng đọng CaF2 phóng thích     (22.600 ppm F-)
            bền vững pH < 4.5) chậm ion F- khi môi trường acid

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của đề tài tích hợp chặt chẽ 4 trụ cột lý thuyết và phân loại:

1. Thang phân loại Site and Size (Mount & Hume, 1997): Định vị tổn thương ở 3 vị trí (Hố rãnh, Mặt tiếp giáp, Cổ răng) và 4 kích thước tổn thương.
2. Thang đo ICDAS (WHO, 2005): Đánh giá 7 cấp độ tổn thương bề mặt từ Mã 0 (lành mạnh), Mã 1-2 (đốm trắng đục sau thổi khô hoặc răng ướt), đến Mã 3-6 (vỡ men, lộ ngà, xoang sâu lớn).
3. Thang đo laser huỳnh quang Diagnodent 2190: Định lượng mất khoáng qua bước sóng 655 nm với các ngưỡng giá trị: 0-13 (lành mạnh/khởi đầu men), 14-20 (sâu men, ngà nông D1-D2), 21-30 (sâu ngà D3), 31-99 (sâu ngà sâu/xoang mở).
4. Mô hình tam giác tâm lý Wright: Tối ưu hóa liệu pháp điều trị tại chỗ không gây đau, thời gian thực hiện ngắn (dưới 5 phút), không cần sử dụng khay ngậm, tương thích hoàn hảo với đặc điểm tâm sinh lý trẻ 3 tuổi.

Điều kiện biên (Boundary conditions): Áp dụng trên bộ răng sữa hoàn chỉnh của trẻ mầm non; độ dày men răng sữa mỏng hơn răng vĩnh viễn (lớp men dạng dải Hunter-Schreger chiếm $238,84,\mu\text{m}$ đến $444,51,\mu\text{m}$); tương tác trong môi trường nước bọt nhân tạo và nước bọt tự nhiên.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng triết học thực chứng (Positivism) kết hợp Hiện thực phê phán (Critical Realism) trong Y học thực chứng (Evidence-Based Medicine). Tác giả thiết lập thiết kế đa phương pháp tích hợp (Tri-partite study design) gồm 3 nhánh nghiên cứu độc lập nhưng bổ trợ chặt chẽ:

• Nghiên cứu 1 (Thực nghiệm in vitro): Đánh giá động học tái khoáng hóa trên $n = 30$ răng sữa đã nhổ bỏ (lành mạnh, Diagnodent $\le 13$) chia thành 2 nhóm can thiệp (Nhóm 1: bôi Véc-ni fluor NaF 5%; Nhóm 2: chải kem đánh răng trẻ em P/S).
• Nghiên cứu 2 (Dịch tễ học mô tả cắt ngang): Khảo sát thực trạng sâu răng sữa sớm và các yếu tố liên quan trên học sinh mầm non 3 tuổi tại các trường mầm non đại diện cho các quận/huyện của TP. Hà Nội năm 2016.
• Nghiên cứu 3 (Thử nghiệm can thiệp lâm sàng có đối chứng theo dõi dọc): Theo dõi hiệu quả bảo vệ và điều trị sâu răng sớm của Véc-ni fluor NaF 5% (bôi định kỳ 6 tháng/lần) trên trẻ 3 tuổi qua các mốc 6 tháng, 12 tháng và 18 tháng (2016 - 2018).

                        [THIẾT KẾ ĐA PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP]
  [1. IN VITRO EXP]            [2. CẮT NGANG DỊCH TỄ]         [3. CAN THIỆP DỌC]
  - n = 30 răng sữa            - Trẻ 3 tuổi tại Hà Nội        - Trẻ 3 tuổi theo dõi 18 tháng
  - Khử khoáng H3PO4 37% 15s   - Khám ICDAS & Laser DD        - Bôi Véc-ni NaF 5% 6 tháng/lần
  - NaF 5% vs Kem P/S          - Phân tích OR đa biến        - Đánh giá tại 6, 12, 18 tháng
  - Đo SEM & Diagnodent 2190   - dmft, dmfs, tỷ lệ sâu        - Tỷ lệ chuyển đổi d1, d2 -> d3

Quy trình nghiên cứu rigorous

• Quy trình thực nghiệm in vitro:

  1. Chuẩn bị mẫu: Răng sữa làm sạch cao răng bằng máy siêu âm, đánh bóng đài cao su, đo chỉ số Diagnodent nền ($\le 13$). Đánh dấu vị trí $2/3$ trên mặt ngoài thân răng bằng đĩa cắt kim cương $15 \times 0,1,\text{mm}$.
  2. Gây hủy khoáng nhân tạo: Xử lý vùng đánh dấu bằng dung dịch acid phosphoric 37% trong 15 giây, rửa sạch bằng tia nước trong 30 giây, đo chỉ số Diagnodent sau khử khoáng.
  3. Can thiệp tái khoáng: Nhóm 1 bôi Véc-ni fluor NaF 5% trong 4 phút, rửa nước 1 phút, ủ trong nước bọt nhân tạo ở $37^\circ\text{C}$ trong 3 giờ, sau đó chải răng bằng bàn chải lông mềm theo phương pháp Bass cải tiến. Nhóm 2 chải kem đánh răng trẻ em P/S.
  4. Phân tích hình thái: Mạ phủ mẫu răng và quan sát vi cấu trúc bề mặt, lát cắt dọc dưới Kính hiển vi điện tử quét (SEM) JSM-5410LV tại Khoa Hình thái - Viện 69 Bộ Tư lệnh Lăng ở các độ phóng đại x1000, x2000.

• Quy trình khám và can thiệp cộng đồng:

  • Khám lâm sàng kết hợp máy thổi khô, gương chiếu đèn và thiết bị Laser huỳnh quang Diagnodent pen 2190 (KaVo, Đức; bước sóng 655 nm).
  • Thu thập thông tin hành vi qua bộ câu hỏi cấu trúc dành cho phụ huynh (chế độ ăn, bú bình đêm, thói quen vệ sinh răng miệng, trình độ học vấn của mẹ).
  • Thực hiện bôi Véc-ni fluor 5% (thành phần: NaF 5% tương đương 2,26% $F^-$, $22,6,\text{mg/ml},F^-$, 22.600 ppm fluor, ethanol, sáp trắng E901, shellac DAB E904, colophony) với liều lượng an toàn $0,5 - 1,0,\text{ml}$ cho toàn bộ cung răng.

• Tam giác hóa và kiểm soát sai số:

  • Tam giác hóa phương pháp: Đối chiếu đồng thời hình ảnh siêu vi thể SEM, chỉ số laser huỳnh quang Diagnodent và tiêu chuẩn lâm sàng ICDAS.
  • Kiểm định độ tin cậy: Định chuẩn thiết bị Diagnodent trước mỗi phiên khám; đánh giá độ đồng thuận của điều tra viên qua hệ số Kappa ($> 0,85$).
  • Kiểm soát an toàn độc tính: Liều lượng fluor hấp thu được kiểm soát nghiêm ngặt dưới ngưỡng ngộ độc cấp tính ($< 5,0,\text{mg/kg}$ thể trọng), độ nhớt cao của Véc-ni giúp hạn chế tối đa việc trẻ nuốt fluor.

Data và phân tích

Số liệu được mã hóa và xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên dụng y sinh học (SPSS):

• Thống kê mô tả: Tần số, tỷ lệ phần trăm (%), giá trị trung bình ($\bar{X}$), độ lệch chuẩn ($SD$).
• Đánh giá chỉ số sâu răng: dmft (Decayed, Missing, Filled Teeth) và dmfs (Decayed, Missing, Filled Surfaces) phân tầng theo ngưỡng Pitts ($d1$: đốm trắng bề mặt men nguyên vẹn; $d2$: sâu men có vỡ cấu trúc; $d3$: sâu ngà).
• Thống kê suy luận: Kiểm định Chi-bình phương ($\chi^2$) so sánh tỷ lệ; Paired t-test và ANOVA đo lường lặp lại so sánh sự thay đổi trung bình dmft/dmfs qua các mốc 6, 12, 18 tháng.
• Hồi quy logistic đa biến (Multivariable Logistic Regression): Xác định các yếu tố nguy cơ độc lập với Odds Ratio (OR) và khoảng tin cậy 95% CI ($p < 0,05$).

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Bằng chứng vi cấu trúc về sự tái khoáng hóa vượt trội của NaF 5%: Dưới kính hiển vi điện tử quét JSM-5410LV, bề mặt men răng sữa sau khi xử lý acid phosphoric 37% biểu hiện sự hủy khoáng nghiêm trọng: các trụ men bị ăn mòn, ranh giới giữa các trụ men giãn rộng tạo các lỗ rỗ xốp tổ ong. Sau khi can thiệp Véc-ni fluor 5%, hình ảnh SEM ở độ phóng đại x1000 và x2000 cho thấy một lớp màng khoáng chất vô cơ $CaF_2$ dày đặc, đồng nhất che phủ hoàn toàn các vi lỗ rỗng và liên kết chặt chẽ vào khung hữu cơ của men răng. Ngược lại, nhóm chải kem đánh răng thông thường chỉ tạo ra sự lắng đọng khoáng rải rác, không liên tục.
2. Sự hoàn nguyên chỉ số huỳnh quang laser Diagnodent: Thực nghiệm chứng minh sau khi khử khoáng, chỉ số Diagnodent trung bình tăng vọt từ mức bình thường ($\le 13$) lên $22,8 \pm 4,83$ (tương ứng mức tổn thương D2). Sau khi bôi Véc-ni fluor NaF 5% và ủ nước bọt nhân tạo, chỉ số Diagnodent giảm mạnh về $5,40 \pm 3,65$ (mức D0 - lành mạnh), chứng minh khả năng đảo ngược hoàn toàn tổn thương mất khoáng tiền lâm sàng.
3. Thực trạng dịch tễ sâu răng sớm ở mức rất cao tại Hà Nội: Khảo sát cắt ngang xác nhận tỷ lệ sâu răng sữa ở trẻ 3 tuổi tại Hà Nội ở mức cao đáng báo động. Đáng chú ý, tỷ lệ tổn thương ở giai đoạn sớm ($d1, d2$) chiếm tỷ trọng áp đảo nhưng thường bị bỏ sót trong các đợt khám sức khỏe trường học thông thường do không sử dụng thiết bị thổi khô và laser huỳnh quang. Tỷ lệ sâu răng và chỉ số dmft/dmfs tại khu vực ngoại thành cao hơn có ý nghĩa thống kê so với nội thành ($p < 0,05$).
4. Hiệu quả can thiệp ức chế sâu răng bền vững qua 18 tháng: Thử nghiệm can thiệp bôi Véc-ni fluor định kỳ 6 tháng/lần cho thấy hiệu quả bảo vệ rõ rệt: làm giảm tốc độ gia tăng số răng sâu mới, giữ ổn định chỉ số dmft/dmfs, đặc biệt là thúc đẩy sự bất hoạt và đảo ngược các tổn thương đốm trắng $d1, d2$, ngăn chặn hữu hiệu sự tiến triển thành xoang sâu ngà $d3$ ($p < 0,001$).
5. Mô hình hồi quy đa biến về các yếu tố nguy cơ: Phân tích hồi quy xác định thói quen bú bình ban đêm có chứa sữa ngọt/nước ngọt ($OR > 2,1$), không được người lớn hỗ trợ chải răng ($OR > 1,8$) và tần suất ăn đồ ngọt giữa các bữa chính là những yếu tố nguy cơ độc lập hàng đầu gây sâu răng sớm ở trẻ 3 tuổi.

                   [BẢNG TỔNG HỢP CÁC PHÁT HIỆN THEN CHỐT]

Implications đa chiều

• Về mặt lý thuyết: Bổ sung cơ sở dữ liệu vi cấu trúc và sinh học khoáng hóa men răng sữa của trẻ em Việt Nam vào kho tàng y văn nha khoa thế giới.
• Về mặt phương pháp luận: Chuẩn hóa quy trình chẩn đoán sớm sâu răng bằng thiết bị laser huỳnh quang Diagnodent 2190 kết hợp hệ thống ICDAS, thiết lập phương pháp đánh giá tổn thương sâu răng không xâm lấn có độ nhạy và độ đặc hiệu cao.
• Về mặt thực hành lâm sàng: Khẳng định Véc-ni fluor NaF 5% là liệu pháp điều trị sâu răng sớm an toàn, tiện lợi, không gây đau đớn, khắc phục triệt để hội chứng sợ nha khoa ở trẻ nhỏ, cho phép triển khai đại trà tại phòng khám cũng như tại trường mầm non.
• Về mặt chính sách y tế công cộng: Cung cấp bằng chứng khoa học vững chắc để Bộ Y tế và ngành Răng Hàm Mặt xây dựng chương trình Nha học đường thế hệ mới: đưa Véc-ni fluor vào danh mục can thiệp dự phòng bắt buộc định kỳ 6 tháng/lần cho trẻ mầm non trên toàn quốc.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn ghi nhận 4 hạn chế khoa học:

1. Mẫu thực nghiệm in vitro: Nghiên cứu thực nghiệm thực hiện trên 30 răng sữa nhổ bỏ; mặc dù được ủ trong nước bọt nhân tạo nhưng chưa thể tái lập hoàn toàn 100% môi trường phức tạp của hệ vi sinh vật mảng bám và dòng chảy nước bọt trong khoang miệng sống.
2. Hạn chế của công nghệ chẩn đoán: Thiết bị laser huỳnh quang Diagnodent pen 2190 có độ nhạy cao trong phát hiện mất khoáng bề mặt nhưng không thể xác định chính xác thể tích 3 chiều (độ sâu và độ rộng thực tế) của xoang sâu ở mặt bên răng sữa.
3. Khung thời gian theo dõi: Thời gian theo dõi can thiệp kéo dài 18 tháng đã phản ánh rõ xu hướng tái khoáng hóa nhưng chưa bao quát toàn bộ vòng đời của bộ răng sữa cho đến độ tuổi thay răng hoàn toàn (11-12 tuổi).
4. Phạm vi địa lý: Mẫu nghiên cứu tập trung tại TP. Hà Nội, đại diện cho khu vực đồng bằng đô thị và bán đô thị, chưa bao phủ các vùng sâu, vùng xa, nơi có điều kiện nguồn nước và dinh dưỡng khác biệt.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Phát triển các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng (RCT) đa trung tâm trên quy mô toàn quốc, kết hợp đánh giá nồng độ fluor sinh học trong nước tiểu và móng tay để tối ưu hóa giám sát an toàn.
• Nghiên cứu kết hợp Véc-ni fluor NaF 5% với các chất kháng khuẩn sinh học (như Probiotics, nano bạc, Casein Phosphopeptide - Amorphous Calcium Phosphate - CPP-ACP) nhằm tạo hiệu ứng cộng hưởng tái khoáng hóa.
• Đánh giá phân tích hiệu quả - chi phí (Cost-Effectiveness Analysis) của chương trình bôi Véc-ni fluor trường học quy mô lớn so với chi phí điều trị phục hồi nha khoa truyền thống.

Tác động và ảnh hưởng

• Tác động học thuật: Luận án là công trình tiên phong tại Việt Nam nghiên cứu có hệ thống từ thực nghiệm SEM đến can thiệp lâm sàng Véc-ni fluor trên trẻ 3 tuổi, dự kiến tạo ra trích dẫn cao trong các nghiên cứu nha khoa nhi và y tế công cộng.
• Chuyển đổi ngành nha khoa: Thúc đẩy sự chuyển dịch căn bản trong thực hành nha khoa trẻ em tại Việt Nam: từ điều trị bị động khi đã có xoang sâu sang quản lý nguy cơ sâu răng và điều trị không xâm lấn.
• Tác động chính sách: Cung cấp luận cứ thực tiễn cho Sở Y tế Hà Nội, Bộ Y tế và Bộ Giáo dục & Đào tạo trong việc tái cấu trúc chương trình Chăm sóc Sức khỏe Răng miệng Học đường mầm non.
• Lợi ích xã hội: Giảm thiểu gánh nặng tài chính điều trị nha khoa cho gia đình, bảo tồn chức năng ăn nhai, phát âm và thẩm mỹ cho trẻ, nâng cao chất lượng cuộc sống cho trẻ em dưới 5 tuổi.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Bác sĩ Răng Hàm Mặt: Tiếp cận quy trình nghiên cứu thực nghiệm SEM chuẩn mực và phác đồ can thiệp lâm sàng Véc-ni fluor chi tiết.
• Giảng viên và Viện nghiên cứu: Sử dụng dữ liệu dịch tễ học và hình thái học của luận án làm tài liệu giảng dạy chuyên ngành Nha khoa Trẻ em và Nha khoa Công đồng.
• Doanh nghiệp Dược - Thiết bị Y tế: Định hướng nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và sản xuất các chế phẩm Véc-ni fluor tại chỗ đạt tiêu chuẩn quốc tế tại Việt Nam.
• Nhà hoạch định chính sách y tế: Cơ sở để phân bổ ngân sách y tế dự phòng và xây dựng hướng dẫn chẩn đoán, can thiệp sớm bệnh sâu răng trẻ em cấp quốc gia.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Trả lời: Luận án đã tích hợp thành công lý thuyết cân bằng hủy khoáng - tái khoáng của Featherstone với mô hình Tảng băng chẩn đoán của Pitts (1997), chứng minh bằng hình ảnh SEM rằng Véc-ni fluor NaF 5% tạo ra lớp màng $CaF_2$ có khả năng đảo ngược tổn thương men răng sớm ở mức D1-D2, đưa chỉ số Diagnodent từ ngưỡng sâu men ($22,8 \pm 4,83$) về mức an toàn D0 ($5,40 \pm 3,65$).
2. Điểm đổi mới phương pháp luận so với các công trình trước đây? Trả lời: So với các nghiên cứu của Hoàng Tử Hùng (2010) và Trịnh Đình Hải & Vũ Mạnh Tuấn (2012) vốn chỉ dừng lại ở thực nghiệm trên răng vĩnh viễn, luận án của NCS. Lưu Văn Tường đã thiết lập chuỗi nghiên cứu liên hoàn: kết hợp hiển vi điện tử quét SEM JSM-5410LV, định lượng laser huỳnh quang Diagnodent pen 2190 và theo dõi can thiệp lâm sàng dọc suốt 18 tháng trên đối tượng trẻ 3 tuổi có bộ răng sữa hoàn chỉnh.
3. Phát hiện bất ngờ nhất trong số liệu thực nghiệm và dịch tễ là gì? Trả lời: Tỷ lệ sâu răng sớm tiềm ẩn chưa tạo lỗ ($d1, d2$) ở trẻ 3 tuổi chiếm tỷ lệ rất cao nhưng hầu như bị bỏ qua hoàn toàn nếu chỉ dùng phương pháp khám thám châm cổ điển; đồng thời, chỉ sau 4 phút tiếp xúc với Véc-ni NaF 5%, lớp men sữa mỏng manh đã hình thành được màng chắn khoáng chất bền vững trước chu trình chải răng và rửa trôi.
4. Quy trình nghiên cứu có khả năng lặp lại (replication protocol) hay không? Trả lời: Hoàn toàn có thể lặp lại. Luận án mô tả chi tiết từng thông số kỹ thuật: nồng độ acid phosphoric 37% tác động 15 giây, đĩa cắt kim cương $15 \times 0,1,\text{mm}$, bước sóng laser 655 nm, thời gian ủ nước bọt nhân tạo 3 giờ ở $37^\circ\text{C}$ và phương pháp chải răng Bass cải tiến chuẩn hóa.
5. Định hướng chương trình nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo như thế nào? Trả lời: Tập trung vào 3 hướng chính: (1) Mở rộng RCT theo dõi đến khi thay toàn bộ răng sữa lúc 12 tuổi; (2) Phát triển vật liệu sinh học nano-fluoride phóng thích chậm kết hợp peptide kháng khuẩn; (3) Số hóa dữ liệu dịch tễ sâu răng mầm non tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích hình ảnh huỳnh quang laser.

Kết luận

1. Khẳng định cơ chế tái khoáng hóa thực nghiệm: Cung cấp bằng chứng vi cấu trúc SEM xác thực Véc-ni fluor NaF 5% tạo màng $CaF_2$ che phủ các vi lỗ rỗ men răng sữa bị khử khoáng, đưa chỉ số laser huỳnh quang từ mức bệnh lý D2 về mức lành mạnh D0.
2. Phản ánh thực trạng dịch tễ học chính xác: Làm rõ tỷ lệ sâu răng sữa sớm ở trẻ 3 tuổi tại Hà Nội ở mức cao báo động, phân định rõ gánh nặng bệnh tật giữa khu vực nội thành và ngoại thành.
3. Chứng minh hiệu quả can thiệp lâm sàng 18 tháng: Khẳng định việc bôi Véc-ni fluor định kỳ 6 tháng/lần làm giảm có ý nghĩa thống kê tốc độ gia tăng chỉ số dmft, dmfs và đảo ngược tổn thương sâu men sớm $d1, d2$ ($p < 0,001$).
4. Xác lập mô hình hồi quy đa biến: Nhận diện các yếu tố nguy cơ độc lập cốt lõi (bú bình đêm, chế độ ăn nhiều đường, thiếu sự hỗ trợ vệ sinh răng miệng từ cha mẹ).
5. Thúc đẩy chuyển đổi mô thức chẩn đoán - điều trị: Chuyển dịch từ nha khoa phục hồi xâm lấn sang nha khoa can thiệp tối thiểu và y học dự phòng dựa trên công nghệ huỳnh quang laser tiên tiến.
6. Đặt nền móng chính sách y tế công cộng: Cung cấp luận cứ thực tiễn để đưa liệu pháp Véc-ni fluor vào chương trình Nha học đường quốc gia, hướng tới mục tiêu giảm thiểu tỷ lệ sâu răng sữa cho trẻ em Việt Nam trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. Đặc điểm hàm răng sữa và tâm lý điều trị răng miệng trẻ em 1. Đặc điểm hàm răng sữa 1. Đặc điểm sinh lý hàm răng sữa Răng sữa còn có các tên gọi khác là: răng tạm thời, răng tiên phát… Răng sữa có các vai trò chính là: - Ăn nhai - Giữ kích thước dọc của xương hàm - Phát âm - Thẩm mỹ - Giữ chỗ và hướng dẫn răng mọc - Kích thích sự phát triển của xương hàm Khi so sánh với răng vĩnh viễn tương ứng, răng sữa nhỏ hơn ở mọi kích thước.

Chúng có gờ cổ rõ hơn, vùng cổ răng hẹp hơn, màu sáng hơn, và các chân răng mở rộng hơn, thêm vào đó, đường kính ngoài trong của răng hàm sữa nhỏ hơn răng vĩnh viễn. Các răng sữa được khoáng hóa từ tuần thứ 13-16 trong bào thai, trước khi sinh 18-20 tuần tất cả các răng sữa đã được khoáng hóa. Răng sữa bắt đầu xuất hiện từ lúc 6 tháng tuổi (răng cửa giữa hàm dưới), đầy đủ lúc 2,5 tuổi và mất hết vào lúc khoảng 11-12 tuổi khi răng hàm sữa thứ hai rụng hết. Mỗi cung hàm có 5 răng: hai răng cửa, một răng nanh và hai răng hàm, tổng cộng 4 cung hàm có 20 răng [8].

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cấu trúc mô học của men răng Men răng nói chung (bao gồm men răng sữa và men răng vĩnh viễn) có nguồn gốc biểu mô, tạo ra một lớp bao quanh bên ngoài thân răng, bảo vệ cho thân răng. Là tổ chức cứng nhất của cơ thể, chứa khoảng 95% muối vô cơ [9]. Quan sát dưới kính hiển vi điện tử, trên tiêu bản cắt ngang thân răng thấy những đường chạy song song với nhau và song song với đường viền ngoài của men cũng như song song với đường ranh giới men ngà ở phía trong.

Chúng cách nhau bởi những khoảng cách không đều, đó là đường Rezius. Ở độ phóng đại lớn, có thể quan sát thấy trụ men là đơn vị cơ bản của lớp men, mỗi một răng lớp men có hàng triệu trụ men. Nó là một trụ dài, chạy suốt theo chiều dài của men răng và nói chung là vuông góc với ranh giới ngoài và trong của lớp men. Cắt ngang trụ men chúng ta thấy tiết diện của nó rất thay đổi và có thể là hình lăng trụ hay hình bầu dục [10].

Theo Koenigswald (2000) và Goin (2007): Cấu trúc men răng gồm các lớp men sắp xếp theo lớp riêng biệt với những đường ranh giới rõ ràng. Trong từng lớp men, các trụ men có sự tương đồng về hình thái học, hướng sắp xếp và trật tự. Các loại men khác nhau bao gồm: men răng trung tâm (radial enamel), men răng trung tâm loại biến đổi (modified radial enamel), men răng tiếp tuyến (tagential enamel), dải men Hunter-Schreger dọc (vertical) và ngang (horizontal), men răng bất qui tắc (irregular enamel), men răng 3 chiều (3D enamel). Các nghiên cứu trên người cho thấy men răng vĩnh viễn gồm có men răng trung tâm, men răng có dải và men răng bất qui tắc, sự phân bố của các loại men này thay đổi phụ thuộc vào chức năng nhai và đặc điểm khớp cắn của bộ răng [11],[12].

M và cộng sự (2013): ở răng sữa, men dạng dải Hunter schreger chiếm khoảng 238,84 µm của bề dày men răng lớp trong và men răng trung tâm được phát hiện ở lớp ngoài. Hình ảnh trên ESEM x352 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 chỉ ra men răng dạng Hunter Schreger chiếm 444,51 µm của men răng lớp trong và men răng trung tâm được thấy ở lớp ngoài. Ở men răng trung tâm (radial enamel) trục dọc của các trụ men song song với nhau, bắt đầu từ ranh giới men ngà chạy hướng ra bề mặt thân răng, trong khi men răng dạng Hunter schreger có các dải trụ men bắt chéo nhau. Trụ men của các dải Hunter schreger kế cận nhau cho thấy hướng di chuyển đối ngược nhau (để tạo các điểm bắt chéo) [13] Hình 1.

Hình ảnh hiển vi điện tử của men răng vùng rìa cắn [13] 1. Đặc điểm bệnh lý hàm răng sữa - Sâu răng: sâu răng sữa giai đoạn sớm và giai đoạn muộn. - Bệnh vùng quanh răng: bao gồm nhóm các bệnh ảnh hưởng đến cấu trúc nâng đỡ của răng: lợi tự do, lợi bám dính, dây chằng quanh răng, cement và xương ổ răng. Các bệnh vùng quanh răng được chia làm 2 nhóm bệnh chính: viêm lợi và viêm quanh răng + Viêm lợi: viêm lợi cấp, viêm lợi mạn, phì đại lợi do dùng thuốc, viêm lợi do sang chấn.

+ Viêm quanh răng mạn tính ít gặp ở trẻ em, nếu có gặp các tổn thương phá hủy quanh răng ở trẻ em thường liên quan đến một vài sai lệch về đáp ứng của vật chủ như hội chứng Down, bệnh đái tháo đường ở người trẻ. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 - Một số bệnh tủy răng sữa: Chẩn đoán bệnh lý tủy răng sữa rất phức tạp do nhiều yếu tố khách quan và chủ quan khác nhau. Để chẩn đoán xác định cần phải có sự đối chiếu chặt chẽ giữa lâm sàng và cận lâm sàng để chẩn đoán tình trạng bệnh lý, giai đoạn sinh lý của răng, tình trạng mầm răng bên dưới. + Viêm tủy + Hoại tử tủy không có bệnh quanh chóp: đây là bệnh lý hay gặp nhất trong bệnh lý tủy răng trẻ em + Hoại tử tủy có biến chứng vùng quanh chóp + Hội chứng vách + Hội chứng chẽ răng Tóm lại: đặc điểm sinh lý răng miệng nổi bật của trẻ em là quá trình phát triển qua từng giai đoạn, từng độ tuổi khác nhau thấy ở tất cả các vùng răng, miệng – hàm mặt.

Các bệnh lý răng miệng đặc trưng ở trẻ em có liên quan chặt chẽ với chế độ ăn uống, hướng dẫn vệ sinh răng miệng và phương pháp dự phòng răng miệng. Trong phạm vi nghiên cứu, chúng tôi xin phân tích sâu hơn về bệnh sâu răng, các yếu tố liên quan và dự phòng bệnh sâu răng sữa sớm ở trẻ em [8]. Đặc điểm tâm lý điều trị răng miệng trẻ em Sự khác nhau cơ bản giữa điều trị cho trẻ em và điều trị cho người lớn là ở mối quan hệ trong quá trình điều trị. Nếu như điều trị cho người lớn, mối quan hệ giữa nha sỹ và bệnh nhân là một đối một, thì mối quan hệ này ở điều trị cho trẻ em là một người với nhiều người.

Do vậy mà trong quá trình điều trị nha sỹ không chỉ tập trung vào một mình trẻ mà cũng cần phải có liên hệ với bố mẹ của trẻ. Điều này được minh họa bằng tam giác điều trị trong răng trẻ em của Wright. Trẻ được đặt ở đỉnh của tam giác và là tâm điểm chý ý của cả nha sỹ và bố mẹ trẻ. Có mối tương tác giữa cả ba đối tượng, gần đây yếu tố LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 xã hội cũng được đưa vào sơ đồ.

Các tác động của môi trường xung quanh đến trẻ cũng cần được xem xét khi lên chọn phương thức điều trị. - Trẻ có những sợ hãi vô cớ. - Trẻ không biết giải thích. - Cách kiểm soát hành vi đối với trẻ có độ tuổi và hiểu biết khác nhau cần được thay đổi khác nhau.

- Trẻ có sự tập trung trong thời gian ngắn. Do đó, thời gian cho một buổi điều trị tuyệt đối không nên kéo dài quá 20 – 30 phút. - Thời điểm cho các buổi thăm khám nên vào buổi sáng hoặc tránh giờ nghỉ của trẻ. - Bệnh nhân người lớn thường đến điều trị theo nhu cầu của chính bản thân mình trong khi trẻ phải đi khám nha sỹ theo mong muốn của bố mẹ [14].

Bệnh sâu răng 1. Định nghĩa sâu răng và sâu răng sớm 1. Định nghĩa sâu răng Tại hội nghị quốc tế về sâu răng lần thứ 50 năm 2003, các tác giả đều thống nhất: sâu răng là một bệnh nhiễm khuẩn tổ chức canxi hóa, được đặc trưng bởi sự hủy khoáng của thành phần vô cơ và sự phá hủy thành phần hữu cơ của mô cứng. Tổn thương là quá trình phức tạp bao gồm các phản ứng hóa lý liên quan đến sự di chuyển các ion bề mặt giữa răng và môi trường miệng đồng thời là quá trình sinh học giữa các vi khuẩn có trong mảng bám với cơ chế bảo vệ của vật chủ.

Quá trình này diễn tiến liên tục, nhưng giai đoạn sớm có thể hoàn nguyên và giai đoạn muộn không thể hoàn nguyên [15],[16]. Sâu răng sớm ở trẻ em Theo định nghĩa của Viện Hàn lâm Nha khoa trẻ em Hoa Kỳ (AAPD), sâu răng sớm ở trẻ em là tình trạng xuất hiện một hoặc nhiều tổn thương sâu (có thể đã hình thành lỗ sâu hoặc chưa), mất răng (do sâu răng), các LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 mặt răng sâu đã được trám trên bất kỳ răng sữa nào ở trẻ 71 tháng tuổi hoặc nhỏ hơn [8]. Bệnh căn sâu răng Sâu răng là bệnh do nhiều yếu tố gây nên. Về cơ chế bệnh sinh, trong sơ đồ Keyes (1960), đã được Fejerskov và Manji bổ sung năm 1990 cho thấy mối liên quan giữa yếu tố bệnh căn – lớp lắng vi khuẩn và các yếu tố sinh học quan trọng ảnh hưởng tới sự hình thành sang thương bề mặt răng, ngoài ra còn có ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về hành vi và kinh tế - xã hội [17],[18].

Cơ chế bệnh sinh sâu răng Nguồn: Fejerskov và Manji [18] 1. Sinh lý bệnh quá trình sâu răng Sinh lý bệnh quá trình sâu răng là sự mất cân bằng giữa 2 quá trình huỷ khoáng và tái khoáng. Khi đó các yếu tố gây mất ổn định mạnh hơn các yếu tố bảo vệ cho mô răng [19],[20]. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 - Sự huỷ khoáng (Demineralization) Sự chuyển muối khoáng quá nhiều từ men ra dịch miệng trong thời gian dài sẽ gây tổn thương tổ chức cứng của răng.

Trên lâm sàng và thực nghiệm đã chứng minh rằng ở giai đoạn này, khi các matrix protein chưa bị huỷ thì thương tổn có khả năng hồi phục nếu muối khoáng từ dịch miệng và cơ thể lắng đọng trở lại. Khi các matrix protein đã bị huỷ thì sâu răng không thể hồi phục được. Các thành phần tinh thể men răng có khả năng đề kháng lại mức giảm pH khác nhau: ở mức pH <5,5, Cacbonat, Hydroxyapatite [Ca10(PO4)6(OH)2] cùng CaF2 và các muối kim loại khác bị hòa tan, Fluorapatite bền vững hơn chỉ tan khi pH giảm tới mức <4,5. Do sự mất khoáng không đồng đều này khung protein và tinh thể Fluorapatit bền vững hơn còn lại chưa bị tan trở thành khung đỡ cho sự tái khoáng trở lại.