Luận án tiến sĩ liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau ở tỉnh hải dương

Luận án tiến sĩ phân tích mối liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất, tiêu thụ rau tại tỉnh Hải Dương, đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Vũ Thị Hằng Nga
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Hữu Cường
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau ở tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Trang Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình, sơ đồ
• 1.6. Danh mục hộp
• 1.7. Danh mục biểu đồ
• 1.8. Trích yếu luận án
• 1.9. Thesis abstract

Tóm tắt

I. Giới thiệu về liên kết hộ nông dân và doanh nghiệp

Liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau tại tỉnh Hải Dương là một vấn đề quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Mô hình này không chỉ giúp tăng cường hiệu quả sản xuất mà còn nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm. Theo nghiên cứu, việc liên kết nông dân với doanh nghiệp tạo ra một chuỗi cung ứng thực phẩm bền vững, từ đó cải thiện chất lượng rau và đáp ứng nhu cầu thị trường. Các hộ nông dân tham gia vào liên kết này thường có cơ hội tiếp cận công nghệ mới và kỹ thuật sản xuất hiện đại, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, việc tiêu thụ rau thông qua các kênh phân phối chính như hợp đồng liên kết và xuất khẩu đã giúp tăng cường khả năng cạnh tranh cho sản phẩm rau của Hải Dương.

1.1. Tầm quan trọng của liên kết

Liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của kinh tế nông nghiệp. Việc hợp tác này giúp các hộ nông dân có thể chia sẻ rủi ro và tăng cường khả năng tiếp cận thị trường. Theo một nghiên cứu, các hộ nông dân tham gia liên kết có thu nhập cao hơn so với những hộ không tham gia. Điều này cho thấy rằng liên kết nông dân và doanh nghiệp là một yếu tố quan trọng trong việc nâng cao chất lượng rau và gia tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm. Hơn nữa, sự hỗ trợ từ phía chính quyền địa phương và các tổ chức cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy mô hình liên kết này.

II. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ rau tại Hải Dương

Tình hình sản xuất và tiêu thụ rau tại tỉnh Hải Dương trong những năm qua đã có những chuyển biến tích cực. Sản lượng rau tăng trưởng ổn định, nhờ vào việc áp dụng các kỹ thuật sản xuất tiên tiến và sự hỗ trợ từ các doanh nghiệp chế biến. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc tiêu thụ sản phẩm. Các hộ nông dân thường gặp khó khăn trong việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định. Việc tiêu thụ rau qua các kênh phân phối như siêu thị và chợ đầu mối chưa được phát triển đồng bộ. Nghiên cứu cho thấy rằng, việc xây dựng các hợp đồng liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp là cần thiết để đảm bảo đầu ra cho sản phẩm. Điều này không chỉ giúp nông dân yên tâm sản xuất mà còn tạo ra một chuỗi cung ứng thực phẩm hiệu quả.

2.1. Tình hình sản xuất rau

Sản xuất rau tại Hải Dương chủ yếu tập trung vào các loại rau màu chủ lực như hành, tỏi, cà rốt. Các hộ nông dân đã áp dụng nhiều phương pháp canh tác hiện đại, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Tuy nhiên, việc thiếu thông tin về thị trường và giá cả vẫn là một rào cản lớn đối với nông dân. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc liên kết nông dân với doanh nghiệp có thể giúp giải quyết vấn đề này thông qua việc cung cấp thông tin và hỗ trợ kỹ thuật. Hơn nữa, sự tham gia của các doanh nghiệp trong việc cung ứng giống và phân bón cũng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.

III. Đánh giá hiệu quả của liên kết

Đánh giá hiệu quả của mô hình liên kết hộ nông dân và doanh nghiệp cho thấy rằng, mô hình này đã mang lại nhiều lợi ích cho cả hai bên. Các hộ nông dân tham gia liên kết không chỉ có thu nhập cao hơn mà còn được hỗ trợ về kỹ thuật và công nghệ. Theo số liệu thống kê, các hộ nông dân tham gia liên kết có mức lợi nhuận cao hơn từ 20-30% so với những hộ không tham gia. Điều này chứng tỏ rằng, liên kết nông dân và doanh nghiệp không chỉ giúp tăng cường hiệu quả kinh tế mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của kinh tế nông nghiệp tại Hải Dương.

3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả liên kết

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của mô hình liên kết này. Đặc điểm của hộ nông dân, doanh nghiệp, và loại rau trồng đều có tác động lớn đến kết quả liên kết. Hệ thống cơ sở hạ tầng và chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy mô hình này. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng và xây dựng các chính sách hỗ trợ hợp lý sẽ giúp tăng cường hiệu quả của liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau.

IV. Giải pháp thúc đẩy liên kết

Để thúc đẩy mô hình liên kết hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau tại Hải Dương, cần có một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần hoàn thiện chính sách hỗ trợ và quản lý thực hiện liên kết. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo và tập huấn cho nông dân về kỹ thuật sản xuất và marketing nông sản. Cuối cùng, việc xây dựng các kênh phân phối ổn định và hiệu quả sẽ giúp đảm bảo đầu ra cho sản phẩm. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của kinh tế nông nghiệp tại Hải Dương.

4.1. Đề xuất chính sách

Chính quyền địa phương cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cụ thể cho mô hình liên kết này. Các chính sách này nên tập trung vào việc tạo điều kiện thuận lợi cho hộ nông dân và doanh nghiệp trong việc hợp tác sản xuất và tiêu thụ rau. Hơn nữa, cần có các chương trình hỗ trợ tài chính cho nông dân tham gia liên kết, từ đó khuyến khích họ đầu tư vào sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Việc thực hiện các chính sách này sẽ giúp tăng cường sự phát triển của mô hình liên kết và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm rau của Hải Dương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VŨ THỊ HẰNG NGA LIÊN KẾT GIỮA HỘ NÔNG DÂN VÀ DOANH NGHIỆP TRONG SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ RAU Ở TỈNH HẢI DƯƠNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2023 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM VŨ THỊ HẰNG NGA LIÊN KẾT GIỮA HỘ NÔNG DÂN VÀ DOANH NGHIỆP TRONG SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ RAU Ở TỈNH HẢI DƯƠNG Chuyên ngà nh : Quản trị kinh doanh Mã số : 9 34 01 01 Giáô viên hướng dẫn : PGS. Trần Hữu Cường HÀ NỘI – 2023 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án này là trung thực, khách quan và chưa từng dùng bảo vệ để lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận án đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả luận án Vũ Thị Hằng Nga i LỜI CẢM ƠN Trước hết, tôi xin cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Hữu Cường là thầy giáo trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi về mọi mặt để hoàn thành luận án tiến sĩ quản trị kinh doanh này.

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Khoa Kế toán và Quản trị kinh doanh, Ban Quản lý đào tạo, tập thể giảng viên, cán bộ nhân viên Khoa Kế toán và Quản trị kinh doanh, trực tiếp là các thầy cô giáo Bộ môn Marketing, cùng đồng nghiệp, bạn bè, người thân, đặc biệt là gia đình đã giúp đỡ tôi về vật chất, tinh thần và thời gian để tôi hoàn thành quá trình học tập và thực hiện luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn sự tận tình giúp đỡ của các đơn vị, tổ chức, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Hải Dương, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hải Dương, UBND và phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các huyện của tỉnh Hải Dương, cán bộ quản lý các cấp chính quyền, doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ nông sản trên địa bàn tỉnh, Hợp tác xã nông nghiệp và hộ nông dân ở các điểm nghiên cứu đã giúp đỡ tôi thu thập số liệu và các thông tin cần thiết để hoàn thành luận án. Một lần nữa, tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tác giả luận án Vũ Thị Hằng Nga ii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình, sơ đồ. ix Danh mục hộp.

x Danh mục biểu đồ. xi Trích yếu luận án. xii Thesis abstract. Tính cấp thiết.

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Những đóng góp về mặt lý luận.

Những đóng góp về mặt thực tiễn. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

Tổng quan tài liệu. Lý luận về liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ nông sản. Một số khái niệm. Đặc điểm và vai trò của liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Nội dung liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ nông sản. Các yếu tố ảnh hưởng đến liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ nông sản. Cơ sở thực tiễn về liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ nông sản nói chung và rau nói riêng. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới.

Kinh nghiệm ở Việt Nam. Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Hải Dương. Tổng quan về một số công trình nghiên cứu liên quan và khoảng trống nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Khái quát chung về tỉnh Hải Dương. Sơ lược về điều kiện tự nhiên, tài nguyên đất, nước, cơ sở hạ tầng. Đặc điểm kinh tế - xã hội. Khoa học, công nghệ.

Về dân số và lao động. Phương pháp nghiên cứu. Cách tiếp cận và khung phân tích. Phương pháp nghiên cứu.

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Kết quả và thảo luận. Tình hình sản xuất và tiêu thụ rau trên địa bàn tỉnh Hải Dương thời gian qua. Tình hình sản xuất.

Tình hình tiêu thụ. Thực trạng liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau ở tỉnh Hải Dương thời gian qua. Cấu trúc liên kết. Tổ chức vận hành liên kết.

Kết quả và hiệu quả liên kết. Đánh giá chung về liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau ở tỉnh Hải Dương. Yếu tố ảnh hưởng đến liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau ở tỉnh Hải Dương. Đặc điểm của hộ nông dân và doanh nghiệp.

Đặc điểm của loại rau trồng. Hệ thống cơ sở hạ tầng. Đặc điểm của thị trường tiêu thụ. Thể chế, tổ chức, chính sách của Nhà nước và địa phương.

Cam kết tham gia liên kết trong sản xuất và tiêu thụ rau và tiếp cận thị trường tiêu thụ. Giải pháp nhằm thúc đẩy liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau ở tỉnh Hải Dương. Giải pháp thúc đẩy liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau ở tỉnh Hải Dương thời gian tới. Kết luận và kiến nghị.

150 Danh mục các công trình đã công bố. 151 Tài liệu tham khảo. 165 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQ Bình quân BVTV Bảo vệ thực vật BYT Bộ y tế CP Cổ phần DN Doanh nghiệp ĐVT Đơn vị tính GTGT Giá trị gia tăng Ha Héc-ta HĐBT Hội đồng bộ trưởng HTX Hợp tác xã HND Hộ nông dân LK Liên kết NN và PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn PRA Participatory Rural Appraisal – Đánh giá nông thôn có sự tham gia QCVN Quy chuẩn Việt Nam QĐ Quyết định QĐ-TTg Quyết định – Thủ tướng SCP Structure - conduct - performance (Cấu trúc - sự vận hành - kết quả) SX Sản xuất SX và TT Sản xuất và tiêu thụ TNHH Trách nhiệm hữu hạn TT-BNNPTNT Thông tư – Bộ Nông nghiệp phát triển nông thôn UBND Ủy ban nhân dân VNĐ Việt Nam đồng vi DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 3. Nội dung phân tích liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau ở tỉnh Hải Dương theo cách tiếp cận mô hình SCP.

Cơ cấu hộ điều tra ở các huyện của tỉnh Hải Dương. Nội dung thông tin, số liệu thứ cấp được thu thập trong nghiên cứu. Các biến độc lập và dự báo dấu kỳ vọng trong mô hình. Tình hình tiêu thụ rau của tỉnh Hải Dương theo mục đích sử dụng qua 3 năm 2019 – 2021.

Tình hình tiêu thụ rau của tỉnh Hải Dương theo loại sản phẩm qua 3 năm 2019 – 2021. Sản lượng, giá trị tiêu thụ một số loại rau chủ lực của tỉnh Hải Dương qua 3 năm 2019 – 2021. Đặc điểm hộ nông dân tham gia liên kết. Công suất của các doanh nghiệp kinh doanh, chế biến nông sản ở tỉnh Hải Dương năm 2022.

Rào cản gia nhập liên kết của các bên tham gia. Mục đích của hộ nông dân khi tham gia liên kết trực tiếp với doanh nghiệp. Mục đích của hộ nông dân khi tham gia liên kết với Hợp tác xã. Tính phổ biến của mô hình liên kết trực tiếp giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau ở Hải Dương.

Tính phổ biến của mô hình liên kết trung gian giữa hộ nông dân trong sả xuất và tiêu thụ rau ở Hải Dương. Tình hình liên kết cung ứng giống, phân bón trong sản xuất một nhóm rau chủ lực ở Hải Dương năm 2022. Cơ chế liên kết trong sản xuất và tiêu thụ rau của các hộ điều tra. Lý do mà các hộ tham gia liên kết phân loại và tiêu chuẩn hóa chất lượng sản phẩm.

Tỷ lệ khối lượng rau tiêu thụ trung bình của hộ nông dân qua kênh phân phối. Giá trị gia tăng và lợi nhuận của các tác nhân tham gia liên kết. So sánh kết quả liên kết giữa hộ nông dân tham gia liên kết và không liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau ở tỉnh Hải Dương. Lợi nhuận bình quân của các hộ nông dân và mức độ cải thiện thu nhập từ liên kết.

Mức độ hài lòng của hộ nông dân với thu nhập, công việc, sự tôn trọng xã hội và loại rau trồng. Đánh giá của doanh nghiệp về hiệu quả của việc mua rau nguyên liệu qua các kênh mua hàng. Điểm đánh giá bình quân của hộ nông dân về ảnh hưởng của đặc điểm của hộ đến liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau. Điểm đánh giá bình quân của hộ nông dân về ảnh hưởng của nguồn lực trong doanh nghiệp đến liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau.

Điểm đánh giá bình quân của hộ nông dân về ảnh hưởng của cơ sở hạ tầng địa phương đến liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau. Điểm đánh giá bình quân của hộ nông dân về ảnh hưởng của đặc trưng thị trường tiêu thụ nông sản địa phương đến liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau. Điểm đánh giá bình quân của hộ nông dân về ảnh hưởng của thể chế tổ chức và chính sách đến liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau. Điểm đánh giá bình quân của hộ nông dân về ảnh hưởng của tổ chức xã hội địa phương đến liên kết giữa hộ nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ rau.

Các kiểm định liên quan đến mô hình hồi quy logistics. và các yếu tố ảnh hưởng đến cam kết tham gia liên kết trong sản xuất và tiêu thụ rau của các hộ nông dân. Ý nghĩa thống kê mô hình SUR. 137 viii DANH MỤC HÌNH, SƠ ĐỒ TT Tên hình, sơ đồ Trang 3.