Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài Chương 2: Tóm lược một số vấn đề lý luận cơ bản về lao động và hiệu quả sử dụng lao động của doanh nghiệp. Chương 3: Phân tích thực trạng hiệu quả sử dụng lao động tại Công ty Cổ phần Thế giới Nhân lực Chương 4: Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng lao động tại Công ty Cổ phần Thế giới Nhân lực 6 Luan van CHƯƠNG 2: TÓM LƯỢC MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP 2. Một số khái niệm cơ bản về hiệu quả sử dụng lao động của doanh nghiệp. Khái niệm lao động trong doanh nghiệp Hiện nay vấn đề lao động luôn được quan tâm chú trọng, chính vì vậy mà khái niệm lao động được các nhà nghiên cứu đưa ra rất nhiều quan điểm khác nhau.
Trong tác phẩm kinh điển” Vai trò của lao động trong quá trình chuyển hóa từ vượn thành người”.Ăngnghen đã chỉ rõ rằng: “Lao động là điều kiện cơ bản đầu tiên của toàn bộ đời sống loài người.lao động đã sáng tạo ra bản thân con người”.Ăngghen: Toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1994, trang 20, 641] Trong tác phẩm “Tư bản”, C.Mác đã xác định bản chất xã hội và mục tiêu của lao động như sau: “ Lao động là một hoạt động có mục đích để tạo những giá trị sử dụng”. Trong Văn phòng quốc hội, Cơ sở dữ kiệu Bộ luật lao động[6, 1994], lao động là hoạt động quan trọng nhất của con người, tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần xã hội. Lao động có năng suất, chất lượng và hiệu quả cao là nhân tố quyết định của sự phát triển của đất nước. Lao động trong các doanh nghiệp là bộ phận lao động xã hội cần thiết được phân công thực hiện quá trình sản xuất lưu thông hàng hóa.
Bao gồm lao động thực hiện quá trình sản xuất, mua bán, vận chuyển, đóng gói, chọn lọc, bảo quản và quản lý lao động kinh doanh của doanh nghiệp. Lao động trong các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh tồn tại như một tất yếu quan trọng cùng sự tồn tại của sản xuất, lưu thông hàng hóa và thương mại, đó là sự phân công lao động xã hội quyết định. Phân loại lao động trong doanh nghiệp có ý nghĩa lớn trong việc nắm bắt thông tin về số lượng và thành phần lao động, về trình độ nghề nghiệp của người lao động trong doanh nghiệp, về sự bố trí lao động trong doanh nghiệp từ đó thực hiện quy hoạch lao động, lập kế hoạch lao động. Mặt khác, thông qua phân loại lao động trong toàn doanh nghiệp và từng bộ phận giúp cho việc lập dự toán chi phí nhân công trong chi phí sản xuất, lập kế hoạch quỹ lương và thuận lợi cho việc kiểm tra tình hình thực hiện.
Dù có đưa ra nhiều quan điểm về khái niệm lao động, tóm lại theo PGS.TS Phạm Công Đoàn,[8, tr131] lao động trong doanh nghiệp thương mại là bộ phận lao động xã 7 Luan van hội cần thiết được phân công thực hiện quá trình lưu thông hàng hóa. Bao gồm lao động thực hiện quá trình mua bán, vận chuyển, đóng gói, chọn lọc, bảo quản và quản lí hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.Mục đích lao động là nhằm đưa hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng. Khái niệm Hiệu quả trong doanh nghiệp Theo PGS.TS Phạm Công Đoàn, [8, tr 194], hiệu quả là tương quan so sánh giữa kết quả đạt được theo mục tiêu đã được xác định với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Để hoạt động, doanh nghiệp phải có các mục tiêu hành động của mình trong từng thời kì, đó có thể là mục tiêu xã hội cũng có thể là mục tiêu kinh tế của chủ doanh nghiệp và doanh nghiệp luôn tìm cách để đạt các mục tiêu đó với chi phí thất nhất.
Chúng ta có thể khái quát tương quan giữa lợi ích kinh tế và chi phí bỏ ra để có lợi ích bằng 2 công thức: Một là, hiệu quả là hiệu số giữa kết quả và chi phí Ta có: HQ = KQ – CF HQ: là hiệu quả đạt được trong thời kỳ nhất định KQ: Là kết quả đạt được trong thời kỳ đó CF: Chí phí đã bỏ ra để đạt kết quả Đây là hiệu quả tuyệt đối, mục đích so sánh là để thấy sự chênh lệch giữa kết quả và chi phí, mức chênh lệch càng lớn thì hiệu quả càng cao. Hai là, hiệu quả là tỉ lệ so sánh giữa kết quả đạt được với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Đây là chi phí tương đối. HQ = Trong đó: HQ là hiệu quả đạt được trong một thời kì nhất định KQ là kết quả đạt được trong thời kì đó CF là chi phí đã bỏ ra để đạt kết quả 2.
Khái niệm Hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp Vấn đề sử dụng lao động được coi là vấn đề quan trọng hàng đầu vì lao động là một trong ba yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất kinh doanh. Chính vì vậy mà hiệu quả sử dụng lao động luôn được các doanh nghiêp quan tâm rất nhiều vì ảnh hưởng đến sự thất bại và thành công của doanh nghiệp. Trước hết, phải hiểu rõ nghĩa của hiệu 8 Luan van quả sử dụng lao động ở đây là gì?.Để trả lời câu hỏi này rất nhiều nhà nghiên cứu khoa học đã nghiên cứu và đưa ra những quan điểm của riêng mình và được công nhận. Theo quan điểm của Mac – Lênin, hiệu quả sử dụng lao động là sự so sánh kết quả đạt được với chi phí bỏ ra của một số lao động ít hơn để đạt được kết quả lao động nhiều hơn.Mac chỉ rõ bất kì một phương thức sản xuất liên hiệp nào cũng cần phải có hiệu quả, đó là nguyên tắc của liên hiệp sản xuất.
Với luận điểm này, C.Mac đã vạch ra bản chất của hiệu quả sử dụng lao động là tiết kiệm và mọi tiết kiệm suy cho cùng là tiết kiệm thời gian. Khi giải quyết bất cứ việc gì, vấn đề thực tiễn nào với quan điểm hiệu quả trên, chúng ta luôn đứng về sự lựa chọn các phương án tốt nhất với kết quả lớn nhất và chi phí nhỏ nhất. Theo quan điểm của F.Taylor thì để sử dụng lao động một cách hiệu quả thì phải đánh giá chính xác thực trạng lao động tại doanh nghiệp, phải giám sát và kiểm tra chặt chẽ công việc, phân chia công việc ra cho từng bộ phận để đơn giản hóa, dễ dàng hơn. Người lao động chỉ khi được trả lương cao, đúng với công sức làm việc nặng nhọc, vất vả của họ.
Tóm lại, Hiệu quả sử dụng lao động được hiểu là chỉ tiêu biểu hiện trình độ sử dụng lao động thông qua quan hệ so sánh giữa kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh với chi phí lao động để đạt được kết quả. Nội dung của hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp 2. Khái quát về tổ chức và quản lý lao động trong doanh nghiệp Tổ chức lao động là tổng thể các hoạt động nhằm thu hút sử dụng, thúc đẩy, phát triển và duy trì một lực lượng làm việc có hiệu suất cao trong một tổ chức. Đối với mỗi doanh nghiệp thì nguồn nhân lực có vai trò cực kỳ quan trọng, là mấu chốt của việc nâng cao năng suất lao động, hiệu quả kinh tế cho doanh nghiệp.
Điều đó thể hiện rõ ở năng lực làm việc, cơ cấu tổ chức lao động. Muốn thực hiện tốt công tác tổ chức và quản lý lao động ta cần thực hiện tốt các nội dung có liên quan trực tiếp đến nguồn nhân lực: Tuyển dụng lao động, hoạch địch nhân lực, đào tạo và phát triển, bố trí và sử dụng, tổ chức và hợp tác lao động, đãi ngộ. Phân công và hiệp tác lao động là nội dung cơ bản nhất của tổ chức lao động. Nó chi phối toàn bộ những nội dung còn lại của tổ chức lao động hợp lý trong doanh nghiệp.
Do phân công lao động mà tất cả các cơ cấu về lao động trong doanh nghiệp được hình thành tạo nên một bộ máy với tất cả các bộ phận, chức năng cần thiết với 9 Luan van những tỉ lệ tương ứng theo yêu cầu của sản xuất. Hiệp tác lao động là sự vận hành của cơ cấu lao động ấy trong không gian và thời gian. Hai nội dung này liên hệ và tác động qua lại với nhau. Sự chặt chẽ của hiệp tác lao động tuỳ thuộc vào mức độ hợp lý của phân công lao động.
Phân công lao động càng sâu thì hiệp tác lao động càng đạt kết quả cao. Phân công lao động trong doanh nghiệp là sự chia nhỏ toàn bộ các công việc của doanh nghiệp để giao cho từng người hoặc nhóm người lao động thực hiện. Đó chính là quá trình gắn từng người lao động với nhiệm vụ phù hợp với khả năng của họ. Phân công lao động hợp lý có tác dụng to lớn trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh, tăng năng suất lao động.
Phân công lao động sẽ đạt được sự chuyên môn hoá trong lao động, chuyên môn hoá công cụ lao động. Người lao động có thể làm một loạt các công việc mà không mất thời gian vào việc điều chỉnh lại thiết bị, dụng cụ… Nhờ chuyên môn hoá sẽ giới hạn được phạm vi hoạt động, người công nhân sẽ nhanh chóng quen với công việc, có được những kỹ năng làm việc, giảm được thời gian và chi phí đào tạo, đồng thời sử dụng được triệt để những khả năng riêng của từng người. Lựa chọn và áp dụng những hình thức phân công và hiệp tác lao động hợp lý là điều kiện để sử dụng hợp lý sức lao động, nâng cao năng suất lao động, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng lao động. Ý nghĩa việc nâng cao hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp Thứ nhất là đối với doanh nghiệp, trong công tác quản lý ngày nay, nhân tố con người được các nhà quản lý đặc biệt coi trọng và luôn đặt ở vị trí trọng tâm hàng đầu trong mọi sự đổi mới.
Chính sách về con người là một trong bốn chính sách lớn của doanh nghiệp : con người, tài chính, kỹ thuật và công nghệ. Mặc dù có sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ, quá trình quản lý tự động hoá ngày càng tăng, việc sử dụng máy móc thay thế con người trong công tác quản lý ngày càng rộng rãi tuy nhiên vai trò của con người trong kinh doanh không thể bị coi nhẹ mà ngày được một được đề cao. Hơn nữa mục tiêu cuối cùng của doanh nghiệp vẫn là hiệu quả kinh doanh, là lợi nhuận.