Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài “Nâng cao hiệu quả sử dụng lao động tại Công ty TNHH Thương mại và Dầu khí Minh Thịnh” Chương 2: Tóm lược một số vấn đề lý luận cơ bản về sử dụng lao động trong Doanh nghiệp Chương 3: Phân tích thực trạng về nâng cao hiệu quả sử dụng lao động tại Công ty TNHH Thương mại và dầu khí Minh Thịnh Chương 4: Giải pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng lao động tại Công ty TNHH Thương mại và dầu khí Minh Thịnh 6 Luan van CHƯƠNG 2: TÓM LƯỢC MỘT SÓ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ LAO ĐỘNG VÀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP 2. Một số định nghĩa, khái niệm cơ bản về hiệu quả sử dụng lao động 2. Lao động Hiện nay, lao động là nguồn lực quan trọng nhất, quyết định đến sự tồn tại và phát triển của mỗi quốc gia cũng như mỗi doanh nghiệp. Đứng trên các góc độ khác nhau, khi nghiên cứu về lao động, các học giả đã đưa ra các khái niệm khác nhau về lao động cho phù hợp với mục tiêu nghiên cứu: Lao động là hoạt động có mục đích của con người, là quá trình sức lao động tác động lên đối tượng lao động thông qua tư liệu sản xuất nhằm tạo lên những vật phẩm, những sản phẩm theo mong muốn.
Vì vậy lao động là điều kiện cơ bản và quan trọng nhất trong sự sinh tồn và phát triển của xã hội loài người. (Giáo trình Tổ chức lao động khoa học – Bộ môn kinh tế lao động – Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) Lao động là hoạt động quan trọng nhất của con người, tạo ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần của xã hội. Lao động có năng suất, chất lượng và hiệu quả cao là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nước. Lao động là hoạt động có ý thức, có mục đích của con người nhằm tạo ra một giá trị sử dụng nhất định.
(Theo văn phòng Quốc hội, Cơ sở dữ liệu Bộ luật lao động [6, 1994]) Lao động trong doanh nghiệp thương mại là bộ phận lao động xã hội cần thiết được phân công thực hiện quá trình lưu thông hàng hóa. Bao gồm lao động thực hiện quá trình mua bán, vận chuyển, đóng gói chọn lọc, bảo quản và quản lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Mục đích của lao động là nhằm đưa hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng. (Giáo trình kinh tế doanh nghiệp thương mại, PGS.TS Phạm Công Đoàn – TS.
Nguyễn Cảnh Lịch, Trường Đại học Thương Mại, năm 2012) Quá trình lao động là quá trình kết hợp giữa ba yếu tố: sức lao động – Đối tượng lao động – Tư liệu sản xuất. (Giáo trình quản trị kinh tế lao động – PGS. Phạm Đức Thành, PTS. Mai Quốc Chánh chủ biên) Mặc dù, lao động được nhìn từ các góc độ khác nhau với những cách hiểu khác nhau, song đều nhất trí với nhau đó là lao động là hoạt động có mục đích, có ý thức của con người nhằm tạo ra các sản phẩm, dịch vụ phục vụ cho các nhu cầu của đời 7 Luan van sống xã hội.
Lao động là hoạt động đặc trưng nhất, là hoạt động sáng tạo của con người. Đó là nguồn lực quan trọng nhất, phong phú nhất so với các nguồn lực khác. Hiệu quả Hiệu quả là mối tương quan so sánh giữa kết quả đạt được theo mục tiêu đã được xác định với chi phí bỏ ra để đạt được mục tiêu đó. (Giáo trình kinh tế doanh nghiệp thương mại, PGS.TS Phạm Công Đoàn – TS.
Nguyễn Cảnh Lịch, Trường Đại học Thương Mại, năm 2013) Hiệu quả của doanh nghiệp gồm hai bộ phận: hiệu quả xã hội và hiệu quả kinh tế. Hiệu quả xã hội là đại lượng phản ánh mức độ thực hiện các mục tiêu xã hội của doanh nghiệp hoặc mức độ ảnh hưởng của các kết quả đạt được của doanh nghiệp đến xã hội và môi trường. Hiệu quả kinh tế là hiệu quả chỉ xét trên phương diện kinh tế của hoạt động kinh doanh. Nó mô tả mối tương quan giữa lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp đạt được với chi phí đã bỏ ra để đạt được lợi ích đó.
Chúng ta có thể đo lường hiệu quả theo công thức sau: Một là, hiệu quả là hiệu số giữa kết quả và chi phí HQ = KQ – CF Trong đó: HQ: hiệu quả đạt được trong thời kỳ nhất định KQ: là kết quả đạt được trong thời kỳ đó CF: chi phí bỏ ra để đạt được kết quả Đây là hiệu quả tuyệt đối, mục đích là để thấy sự chênh lệch giữa kết quả và chi phí, mức chênh lệch càng lớn thì hiệu quả càng cao. Hai là, hiệu quả là tỷ lệ so sánh giữa kết quả đạt được với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Đây là hiệu quả tương đối. HQ = KQ/CF Trong đó: HQ là hiệu quả đạt được trong một thời gian nhất định KQ: là kết quả đạt được trong thời kỳ đó CF: chi phí bỏ ra để đạt được kết quả 2.
Hiệu quả sử dụng lao động Con người là một trong những yếu tố khách quan không thể thiếu được trong quá trình sản xuất kinh doanh. Dưới góc độ kinh tế, quan niệm về con người gắn liền với 8 Luan van lao động (lao động là hoạt động giữa con người với giới tự nhiên) là điều kiện tất yếu để tồn tại và phát triển. Quá trình lao động đồng thời là quá trình sử dụng sức lao động. Sức lao động là năng lực lao động của con người, là toàn bộ thể lực và trí tuệ của con người.
Sử dụng lao động chính là quá trình vận dụng sức lao động để tạo ra sản phẩm theo các mục tiêu sản xuất kinh doanh. Làm thế nào để sử dụng lao động có hiệu quả là câu hỏi thường trực của những nhà quản lý và sử dụng lao động. Cho đến ngày nay có nhiều quan điểm khác nhau về hiệu quả sử dụng lao động. Theo quan điểm của Mac-Lênin: hiệu quả sử dụng lao động là sự so sánh kết quả đạt được với chi phí bỏ ra một số lao động ít hơn để đạt được kết quả lao động nhiều hơn.
CacMac chỉ rõ bất kỳ một phương thức sản xuất liên hiệp nào cũng cần phải có hiệu quả, đó là nguyên tắc của liên hiệp sản xuất. Mác viết: “Lao động có hiệu quả nó cần có một phương thức sản xuất , và nhấn mạnh rằng “hiệu quả lao động giữ vai trò quyết định, phát triển sản xuất là để giảm chi phí của con người, tất cả các tiến bộ khoa học đều nhằm đạt được mục tiêu đó. Theo quan điểm của F.Taylor thì “con người là một công cụ lao động”.Quan điểm này cho rằng: về bản chất con người đa số không làm việc, họ quan tâm nhiều đến cái họ kiếm được chứ không phải là công việc mà họ làm, ít người muốn và làm được những công việc đòi hỏi tính sáng tạo, độc lập, tự kiểm soát. Vì thế để sử dụng lao động một cách có hiệu quả thì phải đánh giá chính xác thực trạng lao động tại doanh nghiệp mình, phải giám sát và kiểm tra chặt chẽ những người giúp việc, phải phân chia công việc ra từng bộ phận đơn giản lặp đi, lặp lại, dễ dàng học được.
Theo quan điểm của Nayo cho rằng “con người muốn được cư xử như những con người”. Theo ông về bản chất con người là một thành viên trong tập thể, vị trí và thành tựu của tập thể có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với anh ta là lợi ích cá nhân, anh ta hành động tình cảm hơn là lý chí, họ muốn cảm thấy có ích và quan trọng, muốn tham gia vào công việc chung và được nhìn nhận như một con người.Vì vậy muốn khuyến khích lao động, con người làm việc cần thấy được nhu cầu của họ quan trọng hơn tiền. Chính vì vậy,người sử dụng lao động phải làm sao để người lao động luôn luôn cảm thấy mình có ích và quan trọng.Tức là phải tạo ra bầu không khí tốt hơn dân chủ hơn và lắng nghe ý kiến của họ. 9 Luan van Theo quan điểm “con người là tiềm năng cần được khai thác và làm cho phát triển “cho rằng: Bản chất con người là không phải không muốn làm việc.Họ muốn góp phần thực hiện các mục tiêu, họ có năng lực độc lập sáng tạo.Chính sách quản lý phải động viên khuyến khích con người đem hết sức của họ vào công việc chung, mở rộng quyền độc lập và tự kiểm soát của họ sẽ có lợi cho việc khai thác các tiềm năng quan trọng.Từ cách tiếp cận trên ta có thể hiểu khái niệm hiệu quả lao động như sau: Theo nghĩa hẹp : hiệu quả sử dụng lao động là kết qủa mang lại từ các mô hình , các chính sách quản lý và sử dụng lao động.Kết quả lao động đạt được là doanh thu lợi nhuận mà doanh nghiệp có thể đạt được từ kinh doanh và việc tổ chức, quản lý lao động, có thể là khả năng tạo việc làm của mỗi doanh nghiệp.
Theo nghĩa rộng: Hiệu quả sử dụng lao động còn bao hàm thêm khả năng sử dụng lao động đúng ngành, đúng nghề đảm bảo sức khỏe, đảm bảo an toàn cho người lao động, là mức độ chấp hành nghiêm chỉnh kỷ luật lao động, khả năng sáng kiến cải tiến kỹ thuật ở mỗi người lao động, đó là khả năng đảm bảo công bằng cho người lao động. Tóm lại, hiệu quả sử dụng lao động được hiểu là chỉ tiêu biểu hiện trình độ sử dụng lao động thông qua quan hệ so sánh giữa kết quả hoạt động kinh doanh với chi phí lao động để đạt được kết quả đó. Vì vậy, muốn sử dụng lao động có hiệu quả thì người quản lý phải tự biết đánh giá chính xác thực trạng tại doanh nghiệp mình, từ đó có những biện pháp chính sách đối với người lao động thì mới nâng cao được năng suất lao động, việc sử dụng lao động thực sự có hiệu quả. Nội dung của hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp 2.
Sự cần thiết phải sử dụng lao động một cách hiệu quả Có thể nói trong các yếu tố nguồn lực của doanh nghiệp thì yếu tố con người là khó sử dụng nhất. Phải làm như thế nào để nâng cao hiệu quả sử dụng lao động trong doanh nghiệp là vấn đề nan giải của bất kỳ một doanh nghiệp nào. Trong doanh nghiệp, mục tiêu hàng đầu là đạt được hiệu quả kinh doanh cao. Và để hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không bị giảm sút cần phải sử dụng lao động một cách hợp lý, khoa học.