Lập Dự Toán Thu Ngân Sách Theo Khuôn Khổ Trung Hạn Tại Tỉnh Đồng Nai

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích lập dự toán thu ngân sách trung hạn tại tỉnh Đồng Nai, cung cấp giải pháp tối ưu cho quản lý tài chính.

• Tác giả: Võ Thế Vỹ
• Người hướng dẫn: GS.TS Sử Đình Thành
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng (Tài chính công)
• Đề tài: Lập Dự Toán Thu Ngân Sách Theo Khuôn Khổ Trung Hạn Trên Địa Bàn Tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài ở trong và ngoài nước
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
• 1.7. Kết cấu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 2.1. Ngân sách nhà nước
• 2.2. Hệ thống ngân sách nhà nước
• 2.3. Thu ngân sách nhà nước
• 2.4. Thu ngân sách địa phương
• 2.5. Khuôn khổ chi tiêu trung hạn
• 2.6. Tổng quan lý thuyết về dự toán thu ngân sách nhà nước
• 2.7. Nguyên tắc xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước
• 2.8. Tiêu chí và phương pháp lập dự toán thu ngân sách nhà nước
• 2.9. Quy trình lập dự toán thu Ngân sách nhà nước
• 2.10. Các nhân tố ảnh hưởng đến lập dự toán thu NSNN
• 2.11. Lược khảo các nghiên cứu có liên quan đến công tác lập dự toán thu Ngân sách nhà nước trung hạn
• 2.12. Các nghiên cứu về lập dự toán thu ngân sách nhà nước
• 2.13. Các nghiên cứu về lập dự toán thu ngân sách nhà nước trung hạn
• 2.14. Đánh giá chung
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC XÂY DỰNG DỰ TOÁN THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI
• 3.1. Tình hình kinh tế xã hội tỉnh Đồng Nai
• 3.2. Đặc điểm tự nhiên
• 3.3. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội địa bàn tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2014-2018
• 3.4. Thực trạng công tác xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước tại tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2014-2018
• 3.5. Các bước lập dự toán thu ngân sách nhà nước
• 3.6. Đánh giá hoạt động xây dựng dự toán thu ngân sách trung hạn trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 3.7. Những vấn đề đặt ra từ thực trạng công tác xây dựng dự toán thu NSNN tại Đồng Nai
• 3.8. Kết quả đạt được
• 3.9. Những tồn tại, hạn chế
• 3.10. Nguyên nhân những tồn tại, hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ XÂY DỰNG DỰ TOÁN THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO KHUÔN KHỔ TRUNG HẠN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI
• 4.1. Quan điểm hoàn thiện quá trình xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước theo khuôn khổ trung hạn trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 4.2. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC LẬP DỰ TOÁN THU NGÂN SÁCH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐỒNG NAI
• 4.2.1. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý tài chính phục vụ cho lập dự toán thu ngân sách nhà nước trung hạn
• 4.2.2. Phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị có liên quan trong hoạt động xây dựng dự toán thu ngân sách trung hạn
• 4.2.3. Bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ lập dự toán ngân sách nhà nước
• 4.2.4. Thử nghiệm mô hình dự báo thu ngân sách nhà nước phục vụ cho việc lập dự toán thu ngân sách trung hạn
• 4.2.5. Các giải pháp về quản lý thu ngân sách trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 4.2.6. Các giải pháp tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra tài chính ngân trên địa bàn tỉnh Đồng Nai
• 4.2.7. Nâng cao năng lực, trình độ của cán bộ quản lý điều hành ngân sách nhà nước
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 5.1. Tóm tắt các kết quả chính của đề tài nghiên cứu
• 5.2. Khuyến nghị về công tác xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước tại Đồng Nai
• 5.2.1. Tăng cường công tác xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước qua việc tiếp tục xây dựng kế hoạch ngân sách trung hạn
• 5.2.2. Tăng cường sự gắn kết giữa lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội và lập dự toán thu ngân sách trung hạn
• 5.2.3. Xây dựng hệ thống lập ngân sách theo hiệu quả hoạt động
• 5.2.4. Khuyến nghị về các yếu tố liên quan đến chính sách, cơ chế quản lý nhà nước về công tác xây dựng dự toán ngân sách nhà nước
• 5.2.5. Công khai ngân sách và tăng cường công tác thanh tra, kiểm toán
• 5.2.6. Tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong lập dự toán ngân sách nhà nước
• 5.2.7. Bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác lập dự toán thu ngân sách nhà nước
• 5.3. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu mới trong tương lai
• 5.3.1. Hạn chế của đề tài
• 5.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lập Dự Toán Ngân Sách Trung Hạn Tại Đồng Nai

Lập dự toán ngân sách trung hạn là một trong những hoạt động quan trọng nhằm quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước một cách hiệu quả. Tại Đồng Nai, việc lập dự toán này không chỉ giúp đảm bảo nguồn lực cho các dự án phát triển mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại cho thấy nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Khái Niệm và Ý Nghĩa Của Lập Dự Toán Ngân Sách

Lập dự toán ngân sách là quá trình dự báo và phân bổ nguồn lực tài chính cho các hoạt động của nhà nước. Điều này không chỉ giúp quản lý tài chính công mà còn đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc sử dụng ngân sách.

1.2. Tình Hình Lập Dự Toán Ngân Sách Tại Đồng Nai

Tại Đồng Nai, việc lập dự toán ngân sách trung hạn đã được triển khai nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều dự án không được thực hiện đúng tiến độ do thiếu nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Lập Dự Toán Ngân Sách Tại Đồng Nai

Mặc dù đã có những cải cách trong việc lập dự toán ngân sách, nhưng thực trạng cho thấy nhiều vấn đề vẫn tồn tại. Các thách thức này ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý ngân sách và phát triển kinh tế địa phương.

2.1. Thiếu Tính Chính Xác Trong Dự Báo

Việc dự báo ngân sách thường dựa trên các số liệu từ năm trước mà không xem xét đến các yếu tố biến động của nền kinh tế. Điều này dẫn đến tình trạng thiếu chính xác trong việc lập dự toán.

2.2. Sự Phụ Thuộc Vào Nguồn Ngân Sách Trung Ương

Đồng Nai vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn ngân sách từ trung ương, điều này hạn chế khả năng chủ động trong việc lập dự toán và sử dụng ngân sách cho các dự án phát triển địa phương.

III. Phương Pháp Lập Dự Toán Ngân Sách Trung Hạn Tại Đồng Nai

Để nâng cao hiệu quả lập dự toán ngân sách, cần áp dụng các phương pháp hiện đại và phù hợp với thực tiễn địa phương. Việc này không chỉ giúp cải thiện chất lượng dự toán mà còn tăng cường tính minh bạch trong quản lý ngân sách.

3.1. Áp Dụng Mô Hình Dự Báo Hiện Đại

Sử dụng các mô hình dự báo hiện đại giúp cải thiện độ chính xác trong việc lập dự toán ngân sách. Các mô hình này cần được điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Đồng Nai.

3.2. Tăng Cường Đào Tạo Năng Lực Cho Cán Bộ

Đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ lập dự toán là rất cần thiết. Điều này giúp họ có khả năng áp dụng các phương pháp mới và cải thiện quy trình lập dự toán.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Lập Dự Toán Ngân Sách Tại Đồng Nai

Việc lập dự toán ngân sách trung hạn không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn rõ ràng. Các kết quả từ việc lập dự toán này đã góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Lập Dự Toán

Nhiều dự án phát triển hạ tầng đã được triển khai thành công nhờ vào việc lập dự toán ngân sách hiệu quả. Điều này đã giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm

Các bài học từ thực tiễn lập dự toán ngân sách tại Đồng Nai có thể được áp dụng cho các địa phương khác. Việc chia sẻ kinh nghiệm sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách trên toàn quốc.

V. Kết Luận và Định Hướng Tương Lai Về Lập Dự Toán Ngân Sách Tại Đồng Nai

Kết luận về tầm quan trọng của việc lập dự toán ngân sách trung hạn tại Đồng Nai và định hướng cho tương lai. Cần có những cải cách mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách.

5.1. Định Hướng Cải Cách Trong Lập Dự Toán

Cần tiếp tục cải cách quy trình lập dự toán ngân sách để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu phát triển của tỉnh. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

5.2. Tăng Cường Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong quá trình lập dự toán ngân sách. Điều này không chỉ tạo ra sự minh bạch mà còn giúp phản ánh đúng nhu cầu của người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh quản lý tài chính công ngày càng được chú trọng, việc lập dự toán thu ngân sách nhà nước (NSNN) theo khuôn khổ trung hạn trở thành một yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính quốc gia. Tỉnh Đồng Nai, với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân trên 12% giai đoạn 2014-2018, là một trong những địa phương có đóng góp quan trọng vào ngân sách quốc gia. Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác lập dự toán thu NSNN tại Đồng Nai còn nhiều hạn chế, như việc dự báo không sát thực tế, cơ cấu thu chưa hợp lý, dẫn đến hụt thu và thiếu cân đối ngân sách. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích, đánh giá thực trạng dự báo và lập dự toán thu NSNN theo khuôn khổ trung hạn trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn 2014-2019, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào 11 huyện, thành phố, thị xã của tỉnh Đồng Nai, sử dụng số liệu thu thập từ các cơ quan như Cục Thuế, Kho bạc Nhà nước, Sở Tài chính và các báo cáo của UBND, HĐND tỉnh. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các nhà quản lý tài chính địa phương nâng cao chất lượng dự toán thu NSNN, góp phần đảm bảo cân đối ngân sách, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết trọng tâm: lý thuyết về khuôn khổ chi tiêu trung hạn (Medium Term Expenditure Framework - MTEF) và các quy định pháp luật về ngân sách nhà nước tại Việt Nam. MTEF là mô hình lập dự toán ngân sách trong khoảng thời gian trung hạn (3-5 năm), giúp liên kết chặt chẽ giữa kế hoạch tài chính với các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời tăng tính minh bạch và kỷ luật tài chính. Theo mô hình này, lập dự toán thu NSNN gồm ba giai đoạn chính: ước tính nguồn lực chính phủ, xác định giới hạn nguồn lực theo khu vực và lập kế hoạch trung hạn cho từng địa phương. Bên cạnh đó, Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 quy định rõ quy trình lập dự toán thu NSNN, bao gồm phân tích tình hình kinh tế vĩ mô, đánh giá kết quả thu năm trước, chính sách tài khóa và thực trạng kinh tế - xã hội địa phương. Các khái niệm chính được sử dụng gồm: ngân sách nhà nước, ngân sách địa phương, dự toán thu ngân sách, khuôn khổ chi tiêu trung hạn, nguyên tắc lập dự toán và các tiêu chí đánh giá dự toán thu NSNN.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu thứ cấp từ các báo cáo, văn bản pháp luật và dữ liệu thu thập từ các cơ quan quản lý tài chính tại tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn 2014-2019. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu thu NSNN của 11 huyện, thành phố, thị xã trên địa bàn tỉnh. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp phi xác suất, tập trung vào các đơn vị có liên quan trực tiếp đến công tác lập dự toán thu NSNN. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng các kỹ thuật thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm giữa dự toán và thực thu, đánh giá xu hướng tăng trưởng kinh tế và thu ngân sách. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2019 đến đầu năm 2020, bao gồm thu thập số liệu, phân tích thực trạng, đánh giá và đề xuất giải pháp. Việc kết hợp giữa phân tích định lượng và đánh giá định tính giúp đảm bảo tính toàn diện và chính xác của kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng lập dự toán thu NSNN tại Đồng Nai còn nhiều hạn chế: Giai đoạn 2014-2019, tỷ lệ thực thu so với dự toán được giao dao động từ 79% đến 92% tùy từng khoản thu, trong đó thu từ doanh nghiệp nhà nước trung ương đạt 79%, doanh nghiệp nhà nước địa phương 88%, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài 79%. Mặc dù tổng thu NSNN năm 2019 đạt và vượt 8% chỉ tiêu, nhưng cơ cấu thu chưa hợp lý, phần lớn thu từ tiền thuê đất và tiền sử dụng đất vượt dự toán (220% và 333%), trong khi thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh lại thấp.

2. Quy trình lập dự toán thu NSNN được thực hiện đúng thời gian quy định: Các bước lập dự toán được triển khai từ tháng 5 đến tháng 7 hàng năm, bao gồm giao dự toán, đánh giá kết quả thu năm trước, dự thảo kế hoạch thu, trình HĐND và giao dự toán. Tuy nhiên, việc dự báo thu NSNN chủ yếu dựa trên ước lượng tăng trưởng theo năm trước, thiếu sự gắn kết chặt chẽ với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

3. Ứng dụng mô hình MTEF trong lập dự toán thu NSNN còn hạn chế: Mặc dù mô hình MTEF đã được Chính phủ thí điểm và quy định trong Luật NSNN 2015, tỉnh Đồng Nai chưa thực sự triển khai đồng bộ, dẫn đến việc lập dự toán thu NSNN vẫn mang tính ngắn hạn, thiếu tầm nhìn trung hạn và chưa tận dụng được lợi thế của mô hình này trong việc dự báo và phân bổ nguồn lực.

4. Nhân lực và hệ thống thông tin quản lý tài chính chưa đáp ứng yêu cầu: Năng lực chuyên môn của cán bộ lập dự toán còn hạn chế, thiếu các kỹ năng phân tích, dự báo và sử dụng công nghệ thông tin hỗ trợ. Hệ thống thông tin quản lý tài chính chưa được xây dựng đồng bộ, gây khó khăn trong việc tổng hợp, phân tích số liệu và ra quyết định dự toán chính xác.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ việc áp dụng phương pháp lập dự toán truyền thống, dựa nhiều vào số liệu lịch sử và ước lượng tăng trưởng đơn giản, thiếu sự kết nối với các kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trung hạn. So với các nghiên cứu tại các địa phương khác và các quốc gia áp dụng MTEF, Đồng Nai còn chậm trong việc chuyển đổi mô hình lập dự toán, dẫn đến hiệu quả quản lý ngân sách chưa cao. Việc cơ cấu thu ngân sách lệ thuộc nhiều vào các khoản thu từ đất đai làm tăng tính rủi ro và thiếu bền vững, trong khi các nguồn thu từ sản xuất kinh doanh chưa được khai thác hiệu quả. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ thực thu so với dự toán từng khoản thu qua các năm, bảng phân tích cơ cấu thu ngân sách và sơ đồ quy trình lập dự toán hiện tại để minh họa rõ hơn thực trạng và các điểm cần cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống thông tin quản lý tài chính hiện đại: Áp dụng công nghệ thông tin để tích hợp dữ liệu thu chi ngân sách, hỗ trợ phân tích, dự báo chính xác hơn. Mục tiêu nâng cao độ chính xác dự toán thu NSNN lên trên 95% trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là Sở Tài chính phối hợp với các cơ quan liên quan.

2. Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực cán bộ lập dự toán: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng phân tích, dự báo và áp dụng mô hình MTEF cho đội ngũ cán bộ tài chính địa phương. Mục tiêu hoàn thành trong 12 tháng, nhằm nâng cao chất lượng dự toán và quản lý ngân sách.

3. Triển khai áp dụng mô hình MTEF đồng bộ tại tỉnh Đồng Nai: Xây dựng kế hoạch tài chính trung hạn 3-5 năm gắn kết chặt chẽ với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương, đảm bảo tính linh hoạt và khả năng ứng phó với biến động kinh tế. Chủ thể thực hiện là UBND tỉnh phối hợp với Sở Tài chính và các ngành liên quan.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và công khai minh bạch ngân sách: Thiết lập cơ chế kiểm tra, thanh tra định kỳ công tác lập và thực hiện dự toán thu NSNN, đồng thời công khai thông tin ngân sách để nâng cao trách nhiệm giải trình. Mục tiêu giảm thiểu sai sót và thất thoát ngân sách trong vòng 1-2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý tài chính công địa phương: Giúp hiểu rõ thực trạng và phương pháp nâng cao hiệu quả lập dự toán thu NSNN theo khuôn khổ trung hạn, từ đó cải thiện công tác quản lý ngân sách tại địa phương.

2. Cán bộ làm công tác lập dự toán ngân sách: Cung cấp kiến thức về mô hình MTEF, quy trình lập dự toán và các kỹ thuật phân tích dự báo, hỗ trợ nâng cao năng lực chuyên môn.

3. Nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành tài chính công: Tài liệu tham khảo có giá trị về lý thuyết và thực tiễn lập dự toán thu NSNN, đặc biệt trong bối cảnh áp dụng khuôn khổ chi tiêu trung hạn tại Việt Nam.

4. Các cơ quan hoạch định chính sách tài chính: Giúp đánh giá hiệu quả các chính sách tài khóa và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác dự toán ngân sách, góp phần xây dựng nền tài chính quốc gia bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Lập dự toán thu ngân sách nhà nước theo khuôn khổ trung hạn là gì?
   Là phương pháp lập dự toán thu NSNN trong khoảng thời gian 3-5 năm, giúp liên kết chặt chẽ giữa kế hoạch tài chính với các chính sách phát triển kinh tế - xã hội, tăng tính minh bạch và hiệu quả sử dụng ngân sách.

2. Tại sao tỉnh Đồng Nai cần áp dụng mô hình MTEF trong lập dự toán thu NSNN?
   Mô hình MTEF giúp dự báo chính xác hơn, phân bổ nguồn lực hợp lý, giảm thiểu rủi ro hụt thu và tăng tính linh hoạt trong quản lý ngân sách, phù hợp với tốc độ phát triển kinh tế nhanh và biến động của tỉnh.

3. Những khó khăn chính trong công tác lập dự toán thu NSNN tại Đồng Nai hiện nay là gì?
   Bao gồm dự báo dựa trên số liệu lịch sử chưa sát thực tế, cơ cấu thu chưa hợp lý, năng lực cán bộ hạn chế và hệ thống thông tin quản lý tài chính chưa đồng bộ.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực cán bộ lập dự toán ngân sách?
   Thông qua đào tạo chuyên sâu về kỹ năng phân tích, dự báo, áp dụng công nghệ thông tin và mô hình MTEF, đồng thời tăng cường trao đổi kinh nghiệm với các địa phương và quốc gia khác.

5. Vai trò của công khai minh bạch trong công tác lập dự toán thu NSNN là gì?
   Giúp nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan quản lý, tạo sự tin tưởng của người dân và doanh nghiệp, đồng thời giảm thiểu sai phạm và thất thoát ngân sách.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích và đánh giá thực trạng lập dự toán thu NSNN theo khuôn khổ trung hạn tại tỉnh Đồng Nai giai đoạn 2014-2019, chỉ ra những hạn chế về phương pháp, cơ cấu thu và năng lực cán bộ.
• Áp dụng mô hình MTEF là giải pháp hiệu quả để nâng cao chất lượng dự toán thu NSNN, giúp liên kết chặt chẽ giữa kế hoạch tài chính và phát triển kinh tế - xã hội.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm xây dựng hệ thống thông tin quản lý tài chính hiện đại, đào tạo cán bộ, triển khai mô hình MTEF và tăng cường kiểm tra, công khai minh bạch ngân sách.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, hỗ trợ các nhà quản lý tài chính địa phương nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, góp phần phát triển kinh tế bền vững.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai thí điểm các giải pháp đề xuất, đánh giá hiệu quả và mở rộng áp dụng trên phạm vi toàn tỉnh, đồng thời tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện mô hình dự toán thu NSNN phù hợp với đặc thù địa phương.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách tại Đồng Nai và các địa phương khác!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu (giới thiệu đề tài) Chương 2: Tổng quan lý thuyết Chương 3: Thực trạng công tác xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh Đồng Nai Chương 4: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng dự toán thu ngân sách nhà nước theo khuôn khổ trung hạn trên địa bàn tỉnh Đồng Nai Chương 5: Kết luận và khuyến nghị LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 2. Ngân sách nhà nước Theo Luật NSNN năm 2002 giải thích: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Luật NSNN năm 2015 đã đưa ra định nghĩa về NSNN như sau: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Như vậy, có thể hiểu NSNN là một tài liệu được soạn thảo và thông qua bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, dự đoán các khoản thu và đề xuất những khoản chi cho 1 năm tài chính.

Thông thường tại các quốc gia, NSNN được cơ quan lập pháp cao nhất (Hạ viện, Quốc hội) thông qua. NSNN được sử dụng cho các chương trình hoạt động của chính phủ, cũng như là nguồn tài chính chủ yếu cho hoạt động của bộ máy nhà nước. Hai yếu tố cơ bản của bất kỳ NS nào là doanh thu và chi phí. Với NSNN, khoản thu chủ yếu được lấy từ thuế và bản chất của NSNN là phân bổ các nguồn lực tài chính cho các mục tiêu phát triển một cách hiệu quả và bền vững.

Hệ thống ngân sách nhà nước Hệ thống NSNN là tổng thể ngân sách của một quốc gia được sắp xếp theo đơn vị hành chính từ trung ương xuống địa phương. Chính vì vậy, tổ chức hệ thống NSNN mang những đặc trưng của phân cấp lãnh thổ hành chính của mỗi nước. Dù với cơ cấu tổ chức như thế nào, một hệ thống NSNN đều phải đảm bảo tính thống nhất, tính tập trung dân chủ và tính hiệu quả trong tổ chức và quản lý. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Mô hình hệ thống NSNN được hầu hết các quốc gia trên thế giới xây dựng là phân chia NSNN thành NS trung ương và NS địa phương.

Có thể nghiên cứu và so sánh mô hình hệ thống NSNN một số quốc gia với mô hình hệ thống NSNN tại Việt Nam để thấy những điểm chung cũng như đặc thù hệ thống NSNN mỗi quốc gia. Tại Hoa Kỳ, mô hình NS được tổ chức là mô hình phân tán, tức các bang có NS độc lập so với NS liên bang. Hệ thống NSNN được tổ chức thành 3 cấp: NS liên bang, NS bang (50 bang) và NS cấp dưới bang (90.056 đơn vị NS chia theo đơn vị hành chính cấp quận, thành phố, thị trấn). Mỗi cấp NS (hay mỗi bang) có quyền xác định và xây dựng cơ cấu nguồn thu trên địa bàn quản lý một cách phù hợp phục vụ cho các nhiệm vụ chi của bộ máy bang.

Tổ chức hệ thống NS của các bang được điều chỉnh bởi Hiến pháp hoặc Luật Ngân sách của bang nên có những điểm đặc thù khác nhau. Hệ thống NSNN của Hoa Kỳ được thể hiện qua Hình 2. Hệ thống ngân sách Hoa Kỳ Ngân sách nhà nước NS liên bang NS bang NS địa phương Nguồn: https://www.gov/budget LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Tại Trung Quốc, tổ chức bộ máy hành chính trên cơ sở nguyên tắc tập quyền, quyền lực tập trung vào cơ quan nhà nước ở trung ương, do vậy, hệ thống NSNN gồm có NS trung ương và NS địa phương, mỗi cấp chính quyền có NS riêng do cơ quan đại biểu nhân dân cấp đó quyết định hàng năm. Như vậy, hệ thống NSNN tại Trung Quốc gồm 5 cấp: Trung ương; tỉnh (khu tự trị, thành phố trực thuộc); thành phố thuộc khu (châu tự trị); huyện (huyện tự trị, thành phố không thuộc khu, khu trực thuộc thành phố); xã (xã dân tộc, thị trấn).

Thu NS được chia thành thu NS trung ương, thu NS địa phương và các khoản thu được phân chia giữa NS trung ương và NS địa phương. Dự toán NSNN cũng được Quốc hội phê chuẩn và hàng năm, địa phương phải báo cáo tình hình thực hiện NS trung ương và NS địa phương. Hệ thống ngân sách Trung Quốc NS Trung ương NS tỉnh Ngân sách nhà NS thành phố thuộc Khu nước NS huyện NS xã Nguồn: https://www.com/budget/china/chinas-system.html LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 Tại Việt Nam, cũng giống như Trung Quốc, mô hình nhà nước thống nhất có phân công, phân cấp nhiệm vụ thể hiện mối quan hệ giữa cấp trên với cấp dưới, giữa các ngành trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước nên hệ thống NSNN cũng được tổ chức theo mô hình này. Mô hình NS nhà nước thống nhất bao gồm NSTW và NSĐP với 63 đơn vị hành chính.

Tổ chức này cho phép tổ chức NSNN theo hướng lồng ghép, chính phủ chỉ đạo quản lý chung về NSNN và phân bổ thu chi giữa các bộ, ngành, địa phương cũng như thống nhất về phân cấp quản lý, dự toán, quyết toán, thực hiện chu trình NSNN cùng theo niên độ NSNN và được quy định chung trong Luật NSNN. Cụ thể hệ thống NSNN ở Việt Nam thể hiện qua Hình 2.3 sau đây: Hình 2. Hệ thống NSNN Việt Nam NS trung ương Ngân sách Nhà nước NS địa phương NS cấp tỉnh NS cấp huyện NS cấp xã Nguồn: Luật Ngân sách nhà nước năm 2002, 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 Theo mô hình tổ chức NSNN nêu trên và những quy định của pháp luật, cơ quan đại biểu nhân dân ở địa phương (Hội đồng nhân dân) cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định và phân cấp nguồn thu cho chính quyền cấp dưới trong dự toán phân cấp khoản thu theo quy định với Quốc hội. Việc thống nhất, tập trung trong quản lý NSNN ở nước ta có những ưu điểm nhất định khi các chính sách, chế độ NS được thực hiện một cách thống nhất, công bằng.

Việc điều tiết NS giữa các địa phương, các nhiệm vụ chi cũng giúp hỗ trợ những địa phương khó khăn hay các vùng trọng điểm kinh tế, các dự án trọng điểm, qua đó phát triển một cách đồng đều và đảm bảo an ninh xã hội, rút ngắn khoảng cách giàu nghèo. Tuy nhiên, bên cạnh ưu điểm này, cơ chế lồng ghép ngân sách cũng có những hạn chế, bất cập như gây ra sự phụ thuộc lớn vào NSNN, các địa phương thụ động trong dự toán các khoản thu và chi tiêu công kém hiệu quả, dễ phát sinh tiêu cực, thủ tục hành chính rườm rà do quá nhiều khâu quản lý, phê duyệt. Bên cạnh đó, thông tin về NSNN còn thiếu minh bạch, báo cáo NS nặng về hình thức và chưa thực sự thể hiện đúng nhu cầu của xã hội. Ngân sách địa phương Là một bộ phận của NSNN, NSĐP là khoản tài chính gắn với hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương.

NSĐP là cơ sở, nguồn lực cho địa phương thực hiện chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước cũng như các hoạt động khác nhằm đảm bảo sinh xã hội, phát triển kinh tế. Cùng với NS trung ương, NSĐP là nguồn lực cho xây dựng cơ sở hạ tầng, thúc đẩy nền kinh tế đất nước và các thành phần kinh tế cùng phát triển. Điều 4 Luật NSNN năm 2015 định nghĩa: “NSĐP là các khoản thu NSNN phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ NSTW cho NSĐP và các khoản chi NSNN thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương”. Qua khái niệm có thể thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa NSĐP và NS trung ương, cũng như quan hệ giữa địa phương với các cá nhân, tổ chức đóng thuế trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng NSĐP.

Đây là sự cân đối giữa lợi ích kinh tế với nhiệm LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 12 vụ quản lý nhà nước, khi nguồn thu chủ yếu của NSĐP từ thuế của doanh nghiệp, cá nhân. NSĐP cũng được sử dụng trước tiên phục vụ hoạt động của bộ máy nhà nước ử địa phương, là một bộ phận cấu thành của NSNN nên những thay đổi, tính hiệu của trong thu chi NSĐP cũng ảnh hưởng không nhỏ tới sự ổn định, bền vững của tài chính quốc gia. Thu ngân sách nhà nước Thu NSNN được hiểu là việc tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia để hình thành một ngân quỹ được sử dụng cho các mục đích, nhu cầu của nhà nước. Để làm được việc này, chính phủ dùng quyền lực nhà nước của mình để tác động vào quá trình phân phối một bộ phận của cải xã hội, tập trung nó vào tay mình dưới hình thức tiền tệ.

Nguồn tài chính này hình thành nên quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước, hay còn gọi là NSNN. Đây là một quỹ được hình thành rất đa dạng, ngoài nguồn chủ yếu là các loại thuế, phí và lệ phí được quy định bởi nhà nước với các cá nhân, tổ chức, còn được tạo nên bởi nhiều nguồn khác nhau như các khoản viện trợ, các khoản đóng góp khác của công dân, các khoản thu từ đầu tư của nhà nước, nguồn tiền vay bù đắp bội chi NSNN. Đây đều là những khoản thu được đưa vào dự toán thu NS hàng năm (Luật NSNN 2015). Về bản chất, thu NSNN chính là quá trình phân phối các giá trị nảy sinh trong quá trình Nhà nước quản lý xã hội, sử dụng quyền lực chính trị chỉ nhà nước mới có để thực hiện việc tập trung tài chính quốc gia, hình thành nên quỹ NSNN.

Chỉ có Nhà nước, cơ quan đặc biệt được trao quyền quản lý xã hội mới có đủ chức năng, quyền hạn thực hiện việc điều phối nguồn tài chính giữa Nhà nước và các chủ thể xã hội thông qua quyết định hành chính. Thu NSNN phản ánh những mối quan hệ kinh tế, sự cân đối lợi ích kinh tế giữa nhà nước và các chủ thể trên cơ sở luật định. Mặt khác, thu NSNN cũng thể hiện thực trạng phát triển kinh tế của quốc gia thông qua chỉ số GDP – tổng sản phẩm quốc nội. Bởi quá trình dự toán thu phải căn cứ vào tình hình LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 13 kinh tế của quốc gia để xác định các khoản thu, mức thu và hình thức thu NSNN sao cho phù hợp.