phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục các công trình khoa học của tác giả đã công bố, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung của Luận án gồm 4 chƣơng, 9 tiết. 7 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. NHỮNG CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Nhóm công trình nghiên cứu về lực lƣợng Công an, xây dựng lực lƣợng Công an nói chung 1.
Những công trình nghiên cứu chung về Công an nhân dân Việt Nam Nghiên cứu về lực lƣợng CAND nói chung trƣớc hết phải đề cập đến những công trình nghiên cứu về quá trình xây dựng, chiến đấu và trƣởng thành của lực lƣợng CAND. Cuốn sách “60 năm Công an nhân dân Việt Nam (1945-2005)” [28] với nguồn tài liệu phong phú, đa dạng, trong đó có nhiều tài liệu, lƣu trữ của ngành Công an, công trình đã mô tả, phân tích và làm rõ sự ra đời, quá trình xây dựng, phát triển và hoạt động của lực lƣợng CAND (lực lƣợng An ninh, Cảnh sát, Xây dựng lực lƣợng, Hậu cần, Tình báo, Kỹ thuật, Tham mƣu tổng hợp, Cảnh vệ, Cảnh sát quản lý trại giam, Thanh tra, Tài chính,và Công an 64 tỉnh thành phố trực thuộc Trung ƣơng). Trong đó, công trình đã giành nhiều sự quan tâm trình bày quá trình lực lƣợng CAND tham gia nhiệm vụ bảo vệ ANTT; vai trò to lớn của Nhân dân và sự hiệp đồng chiến đấu giữa các lực lƣợng, nhất là QĐND; những thành tựu nổi bật của CAND trong 60 năm (1945- 2005). Cuốn sách “Công an nhân dân Việt Nam 65 năm xây dựng và trưởng thành” [30] đƣợc biên soạn trên cơ sở kế thừa những tƣ liệu của cuốn 60 năm Công an nhân dân Việt Nam (1945-2005) và bổ sung thêm những tƣ liệu mới về hoạt động của lực lƣợng CAND trong giai đoạn 2005 - 2010.
Cuốn sách là nguồn tƣ liệu tin cậy trang bị cho cán bộ, chiến sĩ CAND về truyền thống anh hùng của lực lƣợng CAND từ những ngày đầu xây dựng, chiến đấu và trƣởng thành. Đồng thời khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng, Nhà nƣớc trong sự nghiệp bảo vệ ANTT và xây dựng lực lƣợng CAND. Cuốn sách “Lịch sử Đảng bộ Công an Trung ương (1945-2015)” [8] với dung lƣợng 612 trang đƣợc kết cấu thành năm chƣơng đã đề cập đến quá trình xây dựng, phát triển, chiến đấu và trƣởng thành của lực lƣợng CAND dƣới góc độ Lịch sử Đảng. Với nguồn tƣ liệu phong phú, cuốn sách đã phác họa chi tiết quá trình phát triển, 8 trƣởng thành qua các giai đoạn lịch sử của Đảng bộ Công an Trung ƣơng đồng thời mô tả khá đầy đủ quá trình Đảng bộ Công an Trung ƣơng lãnh đạo công tác bảo vệ ANTT và xây dựng lực lƣợng CAND trong từng giai đoạn lịch sử.
Đóng góp lớn của cuốn sách này nằm ở chỗ đã phân tích một cách khoa học, khách quan những ƣu điểm, hạn chế trong quá trình lãnh đạo chỉ đạo của Đảng bộ Công an Trung ƣơng đối với công tác bảo vệ ANTT và xây dựng lực lƣợng CAND và chỉ ra những nguyên nhân của những ƣu điểm và hạn chế đó. Cuốn sách “Lịch sử Bộ đội Biên phòng (1959-2019)” [60] đã giành một dung lƣợng đáng kể trình bày về quá trình ra đời, phát triển, và hoạt động của lực lƣợng CANDVT. Theo đó từ năm 1959 đến năm 1979, dƣới sự lãnh đạo của Bộ Công an, lực lƣợng CANDVT từng bƣớc phát triển đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ công tác bảo vệ an ninh chính trị, trật tự trị an ở những địa bàn vùng núi cao, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo góp phần bảo vệ cuộc sống bình yên của Nhân dân, chống lại các hoạt động chống phá của gián điệp, biệt kích và tội phạm. Cuốn sách “Công an nhân dân Việt Nam - thành tựu nổi bật truyền thống vẻ vang (1945-2021)” [45] trên cơ sở khái quát những chặng đƣờng lịch sử trong quá trình xây dựng, chiến đấu và trƣởng thành của lực lƣợng CAND, các tác giả đã hệ thống những thành tựu, chiến công của lực lƣợng CAND trong cuộc đấu tranh bảo vệ ANTT.
Từ đó góp phần khẳng định vai trò lãnh đạo đúng đắn của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh với CAND; khẳng định niềm tự hào của cán bộ, chiến sĩ CAND với những đóng góp vào nhiệm vụ đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Cuốn sách “60 năm Cảnh sát nhân dân những sự kiện lịch sử (1962-2022)” [33] đã trình bày các sự kiện lịch sử lực lƣợng CSND theo tiến trình lịch sử: lực lƣợng CSND bảo vệ công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, góp phần đấu tranh giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nƣớc (1962-1975); lực lƣợng CSND tăng cƣờng lực lƣợng làm nòng cốt đấu tranh chống tội phạm, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội thời kỳ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa (1976-1986); lực lƣợng CSND củng cố tổ chức, phục vụ công cuộc đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc (1987-2000); lực lƣợng CSND nâng cao hiệu quả công tác, phục vụ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc và hội nhập quốc tế (2001-2022). Đặc biệt, trong phần phụ lục, cuốn sách đã cập nhật, bổ sung những thông tin, số liệu mới về những phần thƣởng cao quý Đảng, Nhà nƣớc tặng cho lực lƣợng CSND. 9 Bên cạnh những công trình nghiên cứu nội dung CAND nói chung trình bày theo diễn biến tiến trình lịch sử còn có một số công trình nghiên cứu tiếp cận dƣới góc độ lịch sử Đảng từ đó khẳng định Đảng lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối, toàn diện đối với lực lƣợng CAND là nhân tố quan trọng hàng đầu quyết định thắng lợi của công tác công an.
Đề tài “Tổng kết lịch sử Đảng lãnh đạo công tác bảo vệ an ninh, trật tự (1945- 2000)” của Bộ Công an [26] là công trình nghiên cứu về đƣờng lối, phƣơng châm, nguyên tắc, chính sách và nghệ thuật chỉ đạo của Đảng đối với đấu tranh chống phản cách mạng và tội phạm khác trong giai đoạn từ năm 1945 đến năm 2000 qua đó khẳng định vai trò lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện của cấp ủy Đảng và lãnh đạo Công an các cấp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ bảo vệ ANTT; trình bày quá trình xây dựng và phát triển trƣởng thành của lực lƣợng CAND toàn diện trên các mặt chính trị, tƣ tƣởng, tổ chức, xây dựng đội ngũ cán bộ, cơ sở vật chất kỹ thuật, trang bị vũ khí, phƣơng tiện và hoàn thiện hệ thống lý luận nghiệp vụ công an nhằm đáp ứng và hoàn thành tốt nhiệm vụ đấu tranh chống phản cách mạng và các loại tội phạm, bảo vệ ANTT. Từ đó, đúc rút một số bài học có giá trị lịch sử góp phần nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng đối với công tác công an nói chung và công tác xây dựng lực lƣợng CAND nói riêng. Ngay từ những ngày đầu ra đời và từng bƣớc trƣởng thành, lực lƣợng CAND đã nhận đƣợc rất nhiều tình cảm đặc biệt và sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, cụ thể thƣờng xuyên của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Vì vậy, trong quá trình nghiên cứu về lực lƣợng CAND nói chung có rất nhiều công trình nghiên cứu chủ đề Chủ tịch Hồ Chí Minh với CAND.
Tiêu biểu nhƣ cuốn sách Bác Hồ với Công an nhân dân - Công an nhân dân với Bác Hồ [15]. Công trình tập hợp nhiều bài viết của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nƣớc và ngành Công an nhƣ đồng chí Phạm Hùng, Hà Huy Giáp, Phạm Tâm Long… Nội dung các bài viết quán triệt tƣ tƣởng Hồ Chí Minh trong rèn luyện tác phong, đạo đức của cán bộ, chiến sĩ CAND góp phần bổ sung lý luận về công tác xây dựng lực lƣợng CAND. Đây thực sự là một tài liệu quý giá cung cấp cho Nghiên cứu sinh tƣ tƣởng của Hồ Chí Minh, quan điểm của các nhà lãnh đạo Đảng, Nhà nƣớc và Bộ Công an về xây dựng lực lƣợng CAND. Cuốn sách “Công an nhân dân học tập và làm theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh” [69] đã tập hợp những câu chuyện, bài viết, những bức thƣ nói về tình cảm của Chủ tịch Hồ Chí Minh với CAND trong phần đầu, từ đó đƣa ra các chuẩn mực, tƣ 10 cách, phẩm chất đạo đức ngƣời chiến sĩ CAND cần phải có và phải giữ gìn, rèn luyện và phấn đấu trong mọi hoàn cảnh; đồng thời làm rõ giá trị và sự vận dụng “Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân” trong công tác công an nói chung và công tác xây dựng lực lƣợng CAND nói riêng.
Cuốn sách “Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng lực lượng Công an nhân dân” [111] đã trình bày khái quát có hệ thống quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về sự nghiệp bảo vệ ANTT của đất nƣớc, về xây dựng lực lƣợng CAND trong sạch, vững mạnh và phân tích làm sáng tỏ những vấn đề lý luận, thực tiễn trên cơ sở vận dụng tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về CAND. Bài viết “Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng lực lượng toàn dân bảo vệ an ninh trật tự” [1] đã khẳng định một số nội dung cơ bản: an ninh cho Nhân dân là mục tiêu cao cả của sự nghiệp đảm bảo ANTT; Nhân dân là lực lƣợng vĩ đại nhất, không ai thắng đƣợc lực lƣợng đó; Công an phải dựa vào sức mạnh rộng lớn của Nhân dân để đảm bảo ANTT, Công an phải kính trọng, phụng sự Nhân dân; Công an phải không ngừng giáo dục tinh thần làm chủ và tinh thần cảnh giác cho Nhân dân, tổ chức và hƣớng dẫn Nhân dân tự đảm bảo ANTT. Đồng thời bài viết khẳng định để tiếp tục vận dụng có hiệu quả những di huấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về xây dựng lực lƣợng toàn dân đảm bảo ANTT, toàn thể lực lƣợng CAND phải làm tốt “Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân”. Những công trình nghiên cứu về xây dựng lực lượng Công an nhân dân Việt Nam nói chung Cuốn sách “Những kinh nghiệm lớn của Đảng ta về lãnh đạo đấu tranh vũ trang và xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng” [97] đã trình bày ba nội dung lớn: (1) Đảng lãnh đạo công cuộc chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang và cuộc tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 thành công; (2) Đảng lãnh đạo thắng lợi cuộc kháng chiến chống đế quốc Pháp và can thiệp Mỹ; (3) Đảng lãnh đạo thành công xây dựng lực lƣợng vũ trang cách mạng của Nhân dân.