mở đầu của thời đại cách mạng vô sản với những bài học sâu sắc về tiến hành cách mạng, thiết lập và bảo vệ nền chuyên chính vô sản Đƣơng thời, C Mác đã tổng kết những bài học kinh nghiệm của Công xã Pa- ri bằng tác phẩm “Nội chiến ở Pháp”. Trong tác phẩm này, C Mác đánh giá rất cao 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tinh thần quật cƣờng, ý chí hy sinh anh dũng và ý nghĩa lịch sử to lớn của Công xã Ở đây, nhiều vấn đề lý luận của chủ nghĩa xã hội khoa học đƣợc C Mác xác minh, kiểm nghiệm, bổ sung và phát triển C Mác cũng chỉ ra những nhƣợc điểm, sai lầm và nguyên nhân dẫn đến thất bại của Công xã Pa-ri. Với sự phân tích khoa học của C Mác, mỗi nhƣợc điểm, sai lầm của Công xã Pa-ri đều trở thành bài học kinh nghiệm xƣơng máu giúp cho giai cấp vô sản quốc tế tiến lên giành đƣợc những thắng lợi sau này trong công cuộc cách mạng Nó cũng chứng thực vấn đề, giai cấp công nhân không chỉ nắm lấy bộ máy nhà nƣớc sẵn có để phục vụ cho lợi ích của mình, mà phải “đập tan bộ máy quan liêu - quân sự”, coi đó là “điều kiện tiên quyết cho mọi cuộc cách mạng nhân dân thực sự” Nhƣng thay cho bộ máy nhà nƣớc cũ đã bị đập tan, thì phải tổ chức, xây dựng bộ máy nhà nƣớc kiểu mới nhƣ thế nào, đó là điều mà trong “Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản” (năm 1848), C Mác và Ph Ăngghen chƣa dự đoán đƣợc cụ thể inh nghiệm thực tiễn đấu tranh giai cấp ở nƣớc Pháp và Công xã Pa-ri đã làm sáng tỏ vấn đề đó C Mác đã vạch rõ rằng, Công xã là một nhà nƣớc kiểu mới của giai cấp công nhân, là hình thức cụ thể của chuyên chính vô sản Trong nhà nƣớc đó, bản thân quần chúng nhân dân trở thành chủ thể của quyền lực: Công xã chính là hình thức chính trị của sự giải phóng xã hội mà giai cấp công nhân và nhân dân lao động đã tạo ra Những kinh nghiệm quý báu của Công xã Pa-ri đã làm phong phú thêm kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác, soi sáng cho giai cấp vô sản quốc tế trên nhiều vấn đề cơ bản của cách mạng 1.2 Quan điểm của V.Lênin về chính quyền nhà nƣớc Là ngƣời kế tục sự nghiệp của Mác và Ăngghen, Lênin đã có những đóng góp quan trọng cho học thuyết Mác về nhà nƣớc. Lênin tiếp tục quan điểm của Mác và Ăngghen để khẳng định rằng, nhà nƣớc là một hiện tƣợng lịch sử, sự tồn tại và tiêu vong của nhà nƣớc là có điều kiện và tùy thuộc vào những điều kiện đó Nói một cách cụ thể, chỉ có trong xã hội có giai cấp nhà nƣớc mới tồn tại và phản ánh cuộc đấu tranh giai cấp trong xã hội bằng cách trở thành một công cụ trấn áp trong tay một giai cấp nhất định.
Lênin viết: “Nhà nước chỉ là một tổ chức thống trị của 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com một giai cấp” [118, tr. 303], và nhấn mạnh: “Bất cứ nhà nước nào cũng là một bộ máy để một giai cấp này trấn áp giai cấp khác, rằng nền cộng hòa tư sản dân chủ nhất cũng là một bộ máy để giai cấp tư sản áp bức giai cấp vô sản” [117, tr. Rõ ràng, Lênin đã tiếp tục khẳng định và nhấn mạnh quan điểm của Mác và Ăngghen về bản chất giai cấp của nhà nƣớc, của dân chủ. Để nhà nƣớc có thể tự tiêu vong, cần có nhiều điều kiện trong đó có một điều kiện quan trọng là trƣớc hết nhà nƣớc phải trải qua một hình thức tồn tại đặc biệt của nó: Nhà nước chuyên chính vô sản Nhƣng để nhà nƣớc chuyên chính vô sản ra đời, tất yếu phải dùng đến bạo lực cách mạng Theo quan điểm của Lênin, nếu nhà nƣớc là một sản phẩm của những mâu thuẫn giai cấp không thể điều hòa đƣợc, nếu nhà nƣớc là một lực lƣợng đặt lên trên xã hội và ngày càng trở lên xa lạ đối với xã hội thì rõ ràng việc giải phóng giai cấp bị áp bức không những không thể thực hiện đƣợc nếu không tiến hành một cuộc bạo lực cách mạng, mà cũng không thể thực hiện đƣợc nếu không thủ tiêu bộ máy chính quyền nhà nƣớc do giai cấp thống trị dựng lên “ hông có cách mạng bạo lực thì không thể thay thế nhà nƣớc tƣ sản bằng nhà nƣớc vô sản đƣợc.
Việc thủ tiêu nhà nƣớc vô sản, nghĩa là việc thủ tiêu mọi nhà nƣớc, chỉ có thể thực hiện đƣợc bằng con đƣờng “tiêu vong” thôi” [112, tr. Tính chất đặc biệt của nhà nƣớc chuyên chính vô sản với tƣ cách hình thức chuyển tiếp trƣớc khi đạt đến trạng thái tự tiêu vong của nhà nƣớc đƣợc Lênin làm rõ trong việc phân tích mối quan hệ biện chứng giữa tính chuyên chính và tính dân chủ của nhà nƣớc. Trƣớc hết, Lênin khẳng định rằng, trong thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tƣ bản lên chủ nghĩa cộng sản, “sự trấn áp vẫn còn tất yếu, nhƣng nó đã là sự trấn áp của đa số bị bóc lột đối với thiểu số bóc lột Cơ quan đặc biệt, bộ máy trấn áp đặc biệt là “nhà nƣớc” vẫn còn cần thiết, nhƣng nó đã là nhà nƣớc quá độ mà không là nhà nƣớc theo đúng nghĩa của nó nữa” [112, tr. Và nhà nƣớc vô sản phải là một công cụ, một phƣơng tiện đồng thời là một biểu hiện tập trung trình độ dân chủ của nhân dân lao động.
Dân chủ trong xã hội xã hội chủ nghĩa chính là nhân dân tham gia vào mọi công việc của nhà nƣớc. Theo 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quan điểm của Lênin, nhân dân cần có chế độ cộng hòa để cho quần chúng đƣợc giáo dục về dân chủ Nhƣng điều cần thiết không phải chỉ là cơ quan đại diện theo kiểu chế độ dân chủ mà là toàn bộ việc quản lý nhà nƣớc từ dƣới lên phải do bản thân quần chúng tổ chức, quần chúng thực sự tham gia vào từng bƣớc của cuộc sống và đóng vai trò tích cực trong việc quản lý. Lênin cho rằng, nếu giai cấp là bản chất của mọi nhà nƣớc thì dân chủ hay chuyên chính cũng chỉ là hai mặt của bản chất đó mà thôi: “Bất cứ một nhà nước nào cũng đều có nghĩa là dùng bạo lực; nhưng toàn bộ sự khác nhau là ở chỗ dùng bạo lực đối với những người bị bóc lột hay đối với kẻ đi bóc lột, ở chỗ có dùng bạo lực đối với giai cấp những người lao động và những người bị bóc lột hay không” [115, tr. Vì vậy, nếu nhƣ trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa cộng sản vẫn tất yếu tồn tại nhà nƣớc thì nhà nƣớc đó cũng tất yếu mang bản chất giai cấp và vì thế tính chất chuyên chính là không thể bác bỏ.
Lênin viết: “Chỉ người nào mở rộng việc thừa nhận đấu tranh giai cấp đến mức thừa nhận chuyên chính vô sản thì mới là người mácxít” [112, tr. 42], và “nhà nước là lĩnh vực thực hiện cưỡng bức. Chỉ có điên rồ mới từ bỏ cưỡng bức, nhất là trong thời đại chuyên chính vô sản” [114, tr. Chuyên chính, theo Lênin là: “Một chính quyền dựa trực tiếp vào bạo lực và không bị một pháp luật nào hạn chế cả” [117, tr.
296-297], và “chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản là một chính quyền do giai cấp vô sản giành được và duy trì bằng bạo lực đối với giai cấp tư sản, chính quyền không bị một luật pháp nào hạn chế cả” [117, tr. Chuyên chính vô sản không hề độc lập với dân chủ, mà là phần bổ sung là hình thức thể hiện của dân chủ. Chuyên chính vô sản chỉ đối lập với chuyên chính của các giai cấp bóc lột, áp bức nhân dân. Theo Lênin, thực chất của chuyên chính vô sản là: “tổ chức đội tiền phong của những người áp bức thành giai cấp thống trị để trấn áp bọn áp bức, thì không thể giản đơn đóng khung trong việc mở rộng chế độ dân chủ được.
Đồng thời, với việc mở rộng rất nhiều chế độ dân chủ - lần đầu tiên biến thành chế độ dân chủ cho người nghèo, chế độ dân chủ cho nhân dân chứ không 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phải cho bọn nhà giàu, chuyên chính vô sản còn thực hành một loạt biện pháp hạn chế quyền tự do đối với bọn áp bức, bọn bóc lột, bọn tư bản. Cụ thể hơn, chuyên chính không nhất thiết có nghĩa là thủ tiêu quyền dân chủ của giai cấp thi hành quyền chuyên chính đó đối với các giai cấp khác, mà nhất thiết có nghĩa là thủ tiêu (hay hạn chế về căn bản, như thế cũng là một trong những hình thức thủ tiêu) dân chủ đối với giai cấp bị chuyên chính hay bị trấn áp” [117, tr. 295] Điều đáng chú ý ở đây là, theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, trong xã hội phân chia thành giai cấp, các thiết chế và thể chế công cộng nhƣ pháp luật, dân chủ… đều mang tính chính trị, nghĩa là đều có bản chất giai cấp. Vì thế, thực hiện chuyên chính hay việc thực thi dân chủ cũng nhƣ việc đặt chuyên chính lên trên mọi quy định của pháp luật hay đặt pháp luật lên trên hết đều chỉ là những cách nói trùng lắp Chính Lênin đã chỉ rõ: “Pháp quyền không bao giờ có thể cao hơn chế độ kinh tế và trình độ phát triển văn hóa của xã hội do chế độ kinh tế quyết định” [112, tr.
Điều khác nhau giữa các chế độ chính trị phải là ở nội dung của các thiết chế về thể chế ấy. Sự khác biệt căn bản trong nội dung của các thiết chế và thể chế ấy chính là ở chỗ, trong xã hội xã hội chủ nghĩa – thời kỳ quá độ đi tới xã hội cộng sản, lực lƣợng đóng vai trò thống trị trong xã hội và vì thế nắm quyền chuyên chính, dân chủ và pháp luật là đại đa số nhân dân lao động. “Chế độ dân chủ, đó là một nhà nước thừa nhận việc thiểu số phục tùng đa số, nghĩa là sự tổ chức bảo đảm cho một giai cấp thực hành bạo lực một cách có hệ thống chống lại một giai cấp khác, bảo đảm cho một bộ phận của dân cư thi hành bạo lực một cách có hệ thống chống lại bộ phận khác” [112, tr.