Chương 1 QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO THANH NIÊN CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005 1.Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và phong trào thanh niên của tỉnh Hà Nam trước năm 2001 1.Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội Điều kiện tự nhiên Hà Nam vốn thuộc phủ Lỵ Nhân, thuộc trấn Sơn Nam, năm 1831 vua Minh Mạng quyết định lập các tỉnh thì Phủ Lỵ Nhân đổi là phủ Lý Nhân thuộc tỉnh Hà Nội, xứ Bắc Kỳ. Ngày 20-10-1890, toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập tỉnh Hà Nam. Từ đó đến nay, đã có nhiều lần chia tách và sát nhập tỉnh, nhiều sự điều chỉnh về địa giới hành chính đã diễn ra: năm 1965, Hà Nam sát nhập với Nam Định thành tỉnh Nam Hà và Nam Hà sát nhập với Ninh Bình vào năm 1975 thành tỉnh Hà Nam Ninh rộng lớn, rồi lại chia tách tỉnh Nam Hà và Ninh Bình như cũ vào năm 1992 và ngày 6 tháng 11 năm 1996 tỉnh Hà Nam được tái lập gồm các huyện Thanh Liêm, Kim Bảng, Bình Lục, Lý Nhân, Duy Tiên và thành phố Phủ Lý [3, tr. Nằm ở phía Tây Nam đồng bằng châu thổ sông Hồng, trong vùng trọng điểm kinh tế Bắc Bộ, tọa độ 200 vĩ Bắc và giữa 1050 – 1100 kinh độ Đông, Hà Nam là cửa ngõ phía Nam của Thủ đô.
Phía Bắc giáp với Hà Tây (nay là Hà Nội), phía Đông giáp với Hưng Yên và Thái Bình, phía Nam giáp với tỉnh Nam Định và Ninh Bình, phía Tây giáp với Hòa Bình. Với vị trí địa lý này, Hà Nam vừa kết nối với các tỉnh miền núi Tây Bắc của đất nước, vừa là địa bàn chuyển tiếp giữa các vùng kinh tế - lãnh thổ. Đặc biệt, sự phát triển của giao thông vận tải và sự mở rộng của thị trường đã hình thành không gian kinh tế mở với những lợi thế về giao lưu kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật, tạo cho Hà Nam những thuận lợi so sánh về thị trường 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com để khai thác có hiệu quả các nguồn lực bên trong và tranh thủ các nguồn lực từ bên ngoài phục vụ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đất đai và địa hình Hà Nam tương đối đa dạng, vừa có thuận lợi vừa có khó khăn cho sản xuất nông nghiệp.
Tổng diện tích là 851,5km2 (năm 2002) với hai loại địa hình chính là đồng bằng và đồi núi. Đất ở đây có độ phì trung bình, thuận lợi cho canh tác các loại cây trồng thuộc nhóm cây lương thực, thực phẩm, cây công nghiệp, cây ăn quả và mở rộng diện tích đồng cỏ chăn nuôi, cây rừng đa tác dụng với các hệ thống canh tác, tưới nước hoặc không tưới nước. Tuy nhiên, do quá trình kiến tạo địa chất và biến đổi khí hậu trong vùng nên Hà Nam có nhiều vùng đất trũng, thường xuyên ngập úng và bị phèn chua. Với đặc trưng vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, nhiệt độ trung bình năm là 23,40C.
Lượng mưa trung bình là 1.900mm/ năm, phân bố không đều, khoảng 70% tập trung vào các tháng từ tháng 5 đến tháng 9. Độ ẩm trung bình năm là 85%. Với các hệ thống sông lớn chảy qua như sông Hồng, sông Đáy, sông Nhuệ, sông Châu…cùng một số hồ, đập, đảm bảo cung cấp nước cho hoạt động sản xuất và sinh hoạt của nhân dân. Dựa vào những điều kiện nêu trên, Hà Nam có nhiều thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp sinh thái đa dạng với nhiều loại động, thực vật nhiệt đới, á nhiệt đới và ôn đới.
Hạn chế lớn nhất của khí hậu, thủy văn Hà Nam là mùa khô thiếu nước và mùa mưa thường bị bão gây ngập úng. Về tài nguyên: Ngoài tài nguyên đất, Hà Nam còn có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, trữ lượng không nhỏ, chủ yếu là các loại đá vôi dùng làm nguyên liệu cho sản xuất xi măng, vôi, sản xuất bột nhẹ và sản xuất vật liệu xây dựng. Cùng với tài nguyên khoáng sản, địa hình và điều kiện tự nhiên đa dạng đã tạo cho Hà Nam có nhiều cảnh quan và quần thể tự nhiên đẹp, thuận lợi cho phát triển các ngành du lịch sinh thái, du lịch thắng cảnh, nghỉ 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ngơi, điều dưỡng sức khỏe và du lịch kết hợp với nghiên cứu khoa học. Ngũ Động Sơn, núi Cấm ở Thi Sơn, động Khả Phong, hồ Tam Chúc, dốc Ba Chồm (huyện Kim Bảng); cảnh quan thiên nhiên ở Đọi Sơn – Điệp Sơn (huyện Duy Tiên); Kẽm Trống, núi Tiên (huyện Thanh Liêm); hệ sinh thái nông nghiệp ở huyện Bình Lục, Lý Nhân…là nguồn tài nguyên du lịch quan trọng, quý giá để phát triển ngành du lịch nói riêng, phát triển kinh tế - xã hội nói chung của tỉnh.
Điều kiện kinh tế - xã hội *Về kinh tế Với diện tích đất tự nhiên khoảng 840km2, trong đó đất nông nghiệp chiếm khoảng 70% diện tích đất tự nhiên, vì vậy nền kinh tế chủ yếu dựa vào phát triển nông nghiệp. Các diện tích mặt nước đều tận dụng để nuôi trồng thủy sản. Các ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản có tốc độ tăng trưởng khá cao (5,6%/năm). Tuy nhiên, diện tích vùng chiêm trũng rất lớn (hằng năm chỉ cấy được một vụ lúa và rất bấp bênh).
Diện tích đất sản xuất nông nghiệp vốn đã ít, lại manh mún, và phân tán trong nhiều hộ gia đình, rất khó khăn cho quá trình cơ khí hóa, điện khí hóa nông nghiệp. Trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, các ngành công nghiệp ở Hà Nam đã và đang có những bước tiến mạnh mẽ, góp phần quan trọng vào sự phát triển nền kinh tế - xã hội của tỉnh. Các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp ở Hà Nam phát triển từ rất sớm với nhiều ngành nghề đa dạng. Nhiều làng nghề và sản phẩm ngành nghề thủ công của Hà Nam từ xưa đã nổi tiếng, như dệt lụa ở Nha Xá, tơ lụa Từ Đài, đậu phụ làng Đầm, Liêm Chính, bún làng Tái, nghề sừng ở Đô Hai, thêu ren và mây tre đan ở Hoàng Tây, thêu Thanh Hà, đá Kiện Khê, dũa An Đổ, hàng tre đan Ngọc Động, sợi dệt Đại Thành… 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Sau khi tái lập tỉnh năm 1996, Hà Nam là tỉnh có công nghiệp địa phương lạc hậu, nhỏ bé, nhiều doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thua lỗ chưa tìm được hướng đi, tiểu thủ công nghiệp sa sút.
Xuất phát điểm về kinh tế rất thấp. Nguồn thu ngân sách rất hạn hẹp, chưa có nguồn thu chủ lực. Trang thiết bị phục vụ sự nghiệp y tế, giáo dục thiếu thốn. Khó khăn lớn nhất của tỉnh là lực lượng cán bộ đặc biệt là cán bộ trẻ vừa thiếu về số lượng, vừa mất cân đối về cơ cấu.
Tóm lại, Hà Nam là một tỉnh nông nghiệp nhưng có những điều kiện thuận lợi để phát triển công nghiệp, dịch vụ và các ngành nghề khác. Đây là một lợi thế để tỉnh Hà Nam không chỉ phát triển các phong trào thanh niên trên địa bàn nông thôn mà còn có thể phát triển phong trào thanh niên ở các công ty, doanh nghiệp trong tỉnh. *Về xã hội Theo số liệu thống kê năm 1999, tỷ lệ dân cư thành thị của Hà Nam chiếm 7,98% và dân cư nông thôn chiếm 92,02%. Năm 2000, dân số trung bình toàn tỉnh là 793.227 người; trong đó, số dân ở thành thị là 65.406 người (chiếm 12,1%), số dân sống ở nông thôn là 727.821 người (chiếm 87.663 người, nữ 408.564 người, lực lượng lao động trong độ tuổi là 443.
Năm 2001, lực lượng trong độ tuổi là 471.154 người [5, tr. Hà Nam có nguồn nhân lực dồi dào với những con người vốn cần cù, thông minh, anh dũng trong đấu tranh cách mạng, có trình độ văn hóa, có khả năng tiếp nhận và áp dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật – công nghệ vào quá trình sản xuất. Lực lượng lao động khoa học – kỹ thuật dồi dào với khoảng trên 26.000 người, chiếm gần 3,5% dân số có trình độ từ cao đẳng, đại học trở lên, số lao động có trình độ trung cấp khoảng 17.500 người và sơ cấp, công nhân kỹ thuật gần 12. Tính chung cả tỉnh, tỷ lệ lao động qua đào tạo của lực lượng lao động từ 17,2% năm 2001 và tăng lên 35% năm 2010.
Bình quân 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tỉ lệ lao động qua đào tạo tăng 1,78%/năm. Số người trong độ tuổi có khả năng lao động nhưng chưa có việc làm hiện còn trên 13.000 người chiếm trên 4% lực lượng lao động có khả năng lao động [6, tr. Từ tình hình trên đặt ra những yêu cầu cấp bách cho Đảng bộ Hà Nam cần phải quan tâm phát triển hoạt động phong trào thanh niên, giúp thanh niên học tập, qua các phong trào làm sao tạo việc làm mới để đảm bảo việc làm cho người lao động đặc biệt là lực lượng thanh niên. *Lịch sử đấu tranh cách mạng Hà Nam là vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử văn hóa.
Nơi đây là vùng đất “Địa linh nhân kiệt” được nhiều người biết đến với di sản “văn hóa Liễu Đôi” nổi tiếng, vùng “thánh địa Tiền Lê Bảo Thái” đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia; vùng đất của những võ tướng, danh nhân như Cao Thị Liên, Lê Hoàn, Trần Trọng Bình, Đinh Công Tráng, Phó bảng Trương Công Giai, Hoàng giáp Lê Tung, thám hoa Nguyễn Quốc Hiệu, tam nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến, Nam Cao, Nguyễn Hữu Tiến…Những truyền thống đó lại được phát huy mạnh mẽ khi Đảng ra đời, lãnh đạo cuộc đấu tranh chống thực dân, phong kiến đế quốc giành độc lập cho dân tộc và tự do hạnh phúc cho nhân dân. Đảng bộ Hà Nam tự hào là một trong những Đảng bộ được thành lập sớm, ngay sau khi Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời. Đảng bộ Hà Nam đã lãnh đạo quần chúng nhân dân, nhất là nông dân đứng lên: “nổi trống Bồ Đề” ngày 20/10/1930 lịch sử. Từ giữa năm 1940, chiến tranh thế giới ngày càng lan rộng và ác liệt hơn.
Địch ra sức khủng bố làm cho phong trào cách mạng của ta gặp nhiều khó khăn. Theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị lần thứ 6 (11- 1939) và Hội nghị lần thứ 7 (11-1940) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Hội nghị Trung ương 8 (5/1941). Các cơ sở Đảng tích cực hoạt động khôi phục lại phong trào và tổ chức các đoàn thể quần chúng cách mạng. Dưới sự 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam, phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân trong tỉnh diễn ra mạnh mẽ, quyết liệt.