Chương 1: Chủ trƣơng và sự chỉ đạo của Đảng bộ thành phố Hà Nội trong công tác đoàn và phong trào thanh niên từ năm 2001 đến năm 2008 Chương 2: Công tác đoàn và phong trào thanh niên Thủ đô dƣới sự lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hà Nội từ năm 2001 đến năm 2008 Chương 3: Nhận xét và kinh nghiệm đúc rút từ quá trình Đảng bộ Thành phố Hà Nội lãnh đạo công tác đoàn và phong trào thanh niên (2001 - 2008) 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CHỦ TRƢƠNG VÀ SỰ CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG CÔNG TÁC ĐOÀN VÀ PHONG TRÀO THANH NIÊN TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2008 1. Tình hình công tác đoàn và phong trào thanh niên Hà Nội trƣớc năm 2001 1.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động đến tình hình thanh niên Hà Nội từ xa xƣa đã là trung tâm chính trị - kinh tế - văn hóa của đất nƣớc. Vị trí trung tâm của Hà Nội đối với cả nƣớc đƣợc tạo lập qua ngàn năm lịch sử. Năm 1010, Lý Công Uẩn, vị vua đầu tiên của nhà Lý quyết định xây dựng kinh đô mới ở vùng Hà Nội với tên gọi Thăng Long.
Các triều đại Lý, Trần, Lê, Mạc, kinh thành Thăng Long là nơi buôn bán, trung tâm văn hóa, giáo dục của cả nƣớc. Thăng Long bắt đầu mang tên Hà Nội từ năm 1831, dƣới thời vua Minh Mạng. Năm 1902, Hà Nội trở thành thủ phủ của 03 nƣớc Đông Dƣơng và đƣợc ngƣời Pháp xây dựng, quy hoạch lại. Từ Cách mạng Tháng Tám 1945, Hà Nội là Thủ đô của nƣớc Việt Nam mới.
Ngày 21/12/1978, Quốc hội Việt Nam phê chuẩn mở rộng địa giới Hà Nội, sáp nhập thêm 5 huyện Ba Vì, Thạch Thất, Phúc Thọ, Đan Phƣợng, Hoài Đức và thị xã Sơn Tây của tỉnh Hà Sơn Bình cùng 2 huyện Mê Linh, Sóc Sơn của tỉnh Vĩnh Phú. Dân số Hà Nội lên tới con số 2,5 triệu ngƣời. Ngày 12/8/1991, ranh giới Hà Nội đƣợc điều chỉnh, chuyển lại 5 huyện và 1 thị xã của Hà Sơn Bình từ năm 1978 về tỉnh Hà Tây và huyện Mê Linh đƣợc nhập về tỉnh Vĩnh Phú, Hà Nội còn lại 4 quận nội thành và 5 huyện ngoại thành với diện tích đất tự nhiên 924 km2. Ngày 29/5/2008, Quốc hội Việt Nam thông qua nghị quyết điều chỉnh địa giới hành chính Thủ đô Hà Nội và các tỉnh, có hiệu lực từ ngày 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Theo đó, toàn bộ tỉnh Hà Tây, huyện Mê Linh của tỉnh Vĩnh Phúc và 4 xã Đông Xuân, Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung thuộc huyện Lƣơng Sơn, tỉnh Hòa Bình sáp nhập về Hà Nội. Từ diện tích gần 1.000 km² và dân số khoảng 3,4 triệu ngƣời, Hà Nội sau khi mở rộng có diện tích 3.324,92 km² và dân số 6. Hiện nay, Hà Nội có 30 đơn vị hành chính, gồm 12 quận, 17 huyện, 01 thị xã. Sau khi mở rộng địa giới hành chính, với hơn 6 triệu dân, Hà Nội có 3,2 triệu ngƣời đang trong độ tuổi lao động.
Tuy nhiên, thành phố vẫn thiếu lao động có trình độ chuyên môn cao, cơ cấu và chất lƣợng nguồn lao động chƣa dịch chuyển kịp theo yêu cầu cơ cấu kinh tế. Năng lực cạnh tranh của nhiều sản phẩm dịch vụ cũng nhƣ sức hấp dẫn môi trƣờng đầu tƣ của thành phố còn thấp, chƣa huy động tốt tiềm năng kinh tế trong dân cƣ. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế vẫn chậm, đặc biệt cơ cấu ngành công nghiệp, dịch vụ và các sản phẩm chủ lực mũi nhọn. Vấn đề gia tăng dân số quá nhanh cùng quá trình đô thị hóa thiếu quy hoạch tốt đã khiến Hà Nội trở nên chật chội, ô nhiễm và giao thông nội đô thƣờng xuyên ùn tắc, nhiều di sản kiến trúc đang dần biến mất, giữa các khu vực trong thành phố phát triển không đồng đều.
Một vài nét về công tác đoàn và phong trào thanh niên thành phố trước năm 2001 Thực hiện kế hoạch 5 năm (1976 - 1980), triển khai chủ trƣơng của Trung ƣơng Đoàn và Chỉ thị, Nghị quyết của Thành ủy, thanh niên Hà Nội dƣới sự lãnh đạo của Thành đoàn hăng hái tham gia phong trào “Lao động sáng tạo, tình nguyện vượt mức kế hoạch”, “Ba xung kích làm chủ tập thể”. Nhiều cơ sở đoàn xung phong đảm nhận các công việc khó khăn; thành lập các ban khoa học kỹ thuật trẻ; mở triển lãm sáng kiến của thanh niên công nhân. Hàng nghìn thanh niên ngoại thành thi đua đăng ký vƣợt ngày công, vƣợt định mức lao động của hợp tác xã. Các Ban cán sự đoàn tiểu khu tích cực vận động thanh niên tham gia công trƣờng lao động xây dựng, kiến thiết 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thành phố.
Hàng nghìn công trình thanh niên đã ra đời, thể hiện tinh thần hăng say lao động của tuổi trẻ Thủ đô. Không quản ngại khó khăn, hàng trăm đoàn viên, thanh niên các khu phố, các huyện tình nguyện tham gia xây dựng vùng kinh tế mới Lâm Đồng, khai thác than ở Quảng Ninh. Khi chiến tranh biên giới xảy ra, hàng nghìn đoàn viên, thanh niên hăng hái tham gia lực lƣợng vũ trang, luyện tập quân sự, xây dựng phòng tuyến. Những năm 1981 - 1983, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh thành phố đẩy mạnh phong trào “Ba xung kích làm chủ tập thể”, “Ba mũi tiến công chống tiêu cực” với những nội dung cụ thể, thiết thực, hình thức phong phú, bám sát những mục tiêu chính trị, kinh tế, văn hóa của thành phố.
Trong 3 năm (1981 - 1983), Đoàn Thanh niên đã đảm nhận 14.200 công trình thanh niên giải quyết việc mới, việc khó, phát huy 87.500 sáng kiến; 90% thanh niên nông thôn đăng ký phong trào “Nhận khoán, vượt khoán, bán nhiều sản phẩm”. Vai trò xung kích, nòng cốt trong lao động sản xuất, xây dựng lực lƣợng vũ trang, góp phần giữ gìn an ninh Thủ đô của thế hệ trẻ đƣợc biểu hiện đậm nét. Trƣởng thành từ các hoạt động thực tiễn, trong 3 năm, 14 vạn thanh niên đƣợc kết nạp Đoàn, 6.000 đoàn viên ƣu tú đƣợc kết nạp Đảng. Trong 2 năm (1984 - 1985), Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh thành phố tập trung phát triển các tổ đội thanh niên lao động xung kích.
Hơn 60 đội với gần 1.226 đội viên xung kích đã tham gia công trình làm kè Chƣơng Dƣơng (1984). Thành đoàn thành lập Tổng đội thanh niên xung phong xây dựng Thủ đô với 5 xí nghiệp, công trƣờng trực thuộc (Xí nghiệp khai thác than, Xí nghiệp xây dựng thanh niên, Lâm trƣờng thanh niên Ba Vì, Mỏ than thanh niên liên kết với đơn vị 917 Tổng cục địa chất). Các xí nghiệp khai thác than thanh niên hoàn thành kế hoạch Nhà nƣớc, đã có 9.798 sáng kiến cải tiến kỹ thuật của thanh niên đƣợc áp dụng, 268 đề tài đƣợc lựa chọn tham gia hội thi “Hội thi tuổi trẻ sáng tạo” toàn quốc lần thứ nhất. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Ngày 28-6-1987, Đại hội Đoàn Thanh niên thành phố lần thứ IX khai mạc.
Đại hội đề ra những nhiệm vụ chủ yếu trong các năm 1987 - 1991 là: - Động viên thanh niên tham gia lao động, sáng tạo, thực hiện ba chƣơng trình kinh tế lớn của Đảng và hai nhiệm vụ cấp bách của thành phố; - Giáo dục lý tƣởng cách mạng và lập trƣờng giai cấp công nhân cho tuổi trẻ, giáo dục đạo đức và lối sống xã hội chủ nghĩa, xây dựng nếp sống văn minh, chống các tệ nạn xã hội trong thanh niên; - Tạo điều kiện cho thanh niên, thiếu nhi, tham gia vào việc củng cố tổ chức Đoàn, Đội, không ngừng xây dựng Đoàn vững mạnh. Tháng 11/1987, Đại hội Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh toàn quốc lần thứ V tổ chức tại Hà Nội. Đại hội chỉ rõ mục tiêu, phƣơng hƣớng công tác đoàn trong thời kỳ đổi mới là: Động viên tuổi trẻ cả nƣớc, tạo phong trào hành động cách mạng sôi nổi, rộng khắp, nhằm thực hiện hai nhiệm vụ chiến lƣợc - xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện ba chƣơng trình kinh tế lớn của Đảng với năng suất và chất lƣợng, hiệu quả cao nhất. Sau các đại hội quan trọng trên, Thành đoàn triển khai đƣa các nghị quyết của Đảng và Trung ƣơng Đoàn vào thực tiễn bằng nhiều đợt khảo sát cơ sở, tọa đàm và hội thảo, bàn những giải pháp hữu hiệu để tạo sự chuyển biến về chất trong công tác đoàn và phong trào thanh niên Thủ đô.
Mặt khác, Thành đoàn cũng nghiêm túc đánh giá những mặt hạn chế của công tác đoàn thành phố để khắc phục. Nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Bác Hồ (19/5/1990), Thành đoàn phát động phong trào thi đua “Tuổi trẻ làm theo lời Bác”, đƣợc hàng vạn đoàn viên, thanh niên nhiệt liệt hƣởng ứng từ các cơ sở đoàn nội thành đến các cơ sở đoàn ngoại thành. Trong thanh niên công nhân, nhiều cơ sở đoàn chủ động, tích cực tham gia tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, tìm và giải quyết việc làm cho thanh niên, tham gia sản xuất hàng hóa, tiêu thụ sản phẩm, 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tiết kiệm nguyên vật liệu, hạ giá thành sản phẩm… Qua phong trào, nhiều tập thể và cá nhân giỏi đã xuất hiện. Trƣớc đòi hỏi của công cuộc đổi mới đất nƣớc, công nghiệp hóa, hiện đại hóa (1991 - 2000), các hoạt động của đoàn viên, thanh niên cần phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa về nội dung và hình thức, phù hợp với tình hình cách mạng mới.
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thành phố phát động các phong trào: “Xây dựng chi đoàn vững mạnh”, tổ chức các cuộc thi “Bí thư đoàn giỏi”, “Cán bộ đoàn giỏi”, “Chi đội trưởng giỏi”, “Phụ trách đoàn giỏi”… Thực hiện chủ trƣơng của Thành ủy, cơ quan Thành đoàn tiến hành sắp xếp, đổi mới tổ chức bộ máy, giảm từ 10 ban xuống còn 7 ban. Thành phố quyết định thành lập Hội sinh viên, Hội liên hiệp thanh niên để mở rộng tổ chức tập hợp, đoàn kết thanh niên Thủ đô. Qua hoạt động, các hội phát triển tốt, từng bƣớc khẳng định vị trí của mình trong thanh niên, sinh viên và trong xã hội. Trên cơ sở nghiên cứu tổng kết những mô hình sáng tạo trong các lĩnh vực hoạt động của hai phong trào “Thanh niên lập nghiệp” và “Tuổi trẻ giữ nước”, tuổi trẻ Thủ đô phát triển lên tầm cao mới với phong trào “Thanh niên Hà Nội xung phong tình nguyện xây dựng, phát triển Thủ đô và đất nước”, chào mừng 990 năm Thăng Long - Hà Nội, chào thế kỷ mới, gọi tắt là phong trào “Thanh niên tình nguyện” do Ban Chấp hành Thành đoàn Hà Nội phát động.