Luận văn: Lịch sử văn hóa làng Nho Lâm, Diễn Châu, Nghệ An - Trịnh Quốc Tuấn

Tài liệu về lịch sử văn hóa làng Nho Lâm (Diễn Châu, Nghệ An), vùng đất học nổi tiếng với truyền thống khoa bảng và các di sản văn hóa giá trị.

• Tác giả: Trịnh Quốc Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Văn Lân
• Trường học: Trường Đại học Vinh
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Lịch Sử - Văn Hóa Làng Nho Lâm (Diễn Châu - Nghệ An)
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Vinh

Tóm tắt

I. Lịch sử hình thành và phát triển Làng Nho Lâm

Làng Nho Lâm nằm trong địa bàn ba xã Diễn Phú, Diễn Thạo, Diễn Lộc thuộc Diễn Châu, Nghệ An, là một vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử và văn hóa hàng nghìn năm. Từ thời kỳ Thục An Dương Vương đến thời kỳ thực dân Pháp xâm lược, Làng Nho Lâm đã trở thành điểm tập trung của các tộc người Việt cổ. Các bằng chứng khảo cổ học ở Động Mâm và Rỏ Ta chứng minh rõ ràng điều này. Qua nhiều thời kỳ lịch sử, vùng đất Nho Lâm luôn là nơi mà những thế hệ cổ nhân với bàn tay khôi ốc, sức lực và trí tuệ đã xây dựng nên cuộc sống, sinh tồn ngày một đông. Những đóng góp của các ông cha thuở trước thực sự đáng trân trọng và ghi nhận.

1.1. Địa giới và cảnh quan thiên nhiên

Làng Nho Lâm với vị trí địa lý đặc biệt trong Hoàn Châu, sở hữu những đặc điểm tự nhiên độc đáo. Vùng đất này được bao quanh bởi những dãy núi trù phú, có hệ thống sông suối tạo điều kiện tốt cho sự phát triển nông nghiệp. Cảnh quan thiên nhiên của Nho Lâm không chỉ đẹp mà còn rất thuận lợi cho sinh hoạt kinh tế của cộng đồng dân cư địa phương.

1.2. Các di chỉ khảo cổ và nguồn gốc lăng Nho Lâm

Những di chỉ khảo cổ tại Động Mâm và Rỏ Ta là những bằng chứng quý giá về sự sinh sống của con người từ thời cổ đại. Các phát hiện khảo cổ học cho thấy Nho Lâm từng là nơi tập trung của các cộng đồng Việt cổ. Những di vật được khai quật giúp ta hiểu rõ hơn về quá trình định cư và phát triển của nhân dân vùng đất này trong lịch sử.

II. Truyền thống giáo dục và khoa bảng Nho Lâm

Làng Nho Lâm từ lâu đã nổi tiếng là một rừng Nho về người đỏ đất, nơi sản sinh ra nhiều nhân tài, danh tướng và văn nhân. Truyền thống giáo dục khoa bảng tại đây đã tạo nên một nền tảng văn hóa vững chắc cho cộng đồng. Những nhân vật tiêu biểu như đại khoa Đặng Văn Thôy và các cô gái Cao Đằng Tuấn, Cao Đằng Giản đã để lại những dấu ấn sâu sắc trong lịch sử địa phương. Sự gần gũi, chân thành, mộc mạc và đạo cao đức trọng của họ đã trở thành hạt nhân của truyền thống giáo dục Nho Lâm, được lưu truyền qua các thế hệ.

2.1. Những nhân vật tiêu biểu và đóng góp

Những nhân vật tiêu biểu của Làng Nho Lâm không chỉ nổi bật trong lĩnh vực giáo dục mà còn có ảnh hưởng rộng rãi đến văn hóa Diễn Châu. Các cá nhân này đã dành cả cuộc đời để truyền bá kiến thức khoa bảng và giá trị đạo đức cho thế hệ trẻ. Tài cao, chí lớn và tâm huyết của họ đã trở thành gương sáng cho cộng đồng địa phương và toàn vùng.

2.2. Truyền kỳ và thần tích của các nhà khoa bảng

Những truyền kỳ về các nhà khoa bảng tại Nho Lâm chứa đựng nhiều bài học quý báu về đạo đức và tri thức. Giai thoại về đại khoa Đặng Văn Thôy và những cô gái Cao Đằng Tuấn, Cao Đằng Giản còn được lưu truyền miệng dân gian cho đến nay. Những thần tích và sự kỳ bí được gắn liền với tên tuổi của họ phản ánh sâu độ ảnh hưởng mà những nhân vật này đã tạo ra trong cộng đồng.

III. Giá trị văn hóa phi vật thể của Nho Lâm

Văn hóa phi vật thể của Làng Nho Lâm là kho tàng quý giá chứa đựng tinh hoa truyền thống của dân tộc. Từ những vè, ca dao, truyện kỳ đến tín ngưỡng dân gian và phong tục tập quán, tất cả đều phản ánh bản sắc độc đáo của vùng đất này. Phong tục tập quán tại Nho Lâm mang đặc trưng riêng, ghi dấu ấn của nhiều thế hệ sinh sống và lao động tại đây. Các trò chơi dân gian, nghệ thuật sân khấu cũng là những biểu hiện sinh động của nền văn hóa Nho Lâm. Những giá trị tinh thần này cần được tôn trọng, gìn giữ và phát huy trong quá trình xây dựng quê hương hiện đại.

3.1. Thơ ca dao truyện kỳ và tín ngưỡng

Hệ thống vè, ca dao của Nho Lâm phản ánh sinh hoạt đời sống dân gian với sự giàu tính cảm xúc và khôn ngoan cuộc sống. Truyện kỳ dân gian được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, tạo nên bối cảnh văn hóa đặc sắc. Tín ngưỡng dân gian tại Nho Lâm gắn chặt với tôn giáo và ý thức tập thể của cộng đồng, phản ánh mối quan hệ hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

3.2. Phong tục tập quán trò chơi dân gian và các công trình tôn giáo

Phong tục tập quán tại Nho Lâm bao gồm những nghi lễ truyền thống, lễ hội dân gian đầy ý nghĩa. Trò chơi dân gian không chỉ là hình thức giải trí mà còn là cách thức giáo dục tính cách con người. Các đình, đền, chùa tại Nho Lâm là những công trình tôn giáo quan trọng, không chỉ về mặt kiến trúc mà còn về giá trị tinh thần.

IV. Ý nghĩa bảo tồn và phát triển văn hóa Nho Lâm trong thời đại hiện nay

Trong bối cảnh hiện đại hóa nhanh chóng, nhiều giá trị truyền thống của Nho Lâm đang dần bị lãng quên và mờ nhạt. Việc bảo tồn và phát huy những giá trị lịch sử - văn hóa của Làng Nho Lâm là một trách nhiệm thiêng liêng của mỗi thế hệ. Bè dày lịch sử, chiều sâu truyền thống của Nho Lâm là một bếp đi về tinh thần cho sự nghiệp xây dựng và phát triển quê hương. Những bài học lịch sử, những đóng góp của các thế hệ cha ông cần được tôn trọng, gìn giữ và nâng cao. Bằng cách này, chúng ta không chỉ ghi nhớ quá khứ mà còn xây dựng tương lai tươi sáng cho địa phương và đất nước.

4.1. Thách thức trong bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống

Sự phát triển kinh tế-xã hội hiện đại đang tạo ra những thách thức lớn trong bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống. Cuộc sống ngày càng sôi động, nhếp nhít đang làm cho các thế hệ trẻ lãng quên những truyền thống quý báu. Áp lực của toàn cầu hóa và sự thay đổi nhanh chóng của xã hội đòi hỏi chúng ta phải có chiến lược bảo tồn rõ ràng và hiệu quả.

4.2. Các giải pháp phát huy truyền thống trong phát triển quê hương

Phát huy truyền thống lịch sử - văn hóa Nho Lâm là yếu tố then chốt trong xây dựng và phát triển quê hương bền vững. Cần phải tôn trọng di sản văn hóa thông qua giáo dục cộng đồng và công tác nghiên cứu khoa học. Những giá trị tinh thần từ các thế hệ cha ông sẽ là nguồn cảm hứng cho sự phát triển giàu đẹp, văn minh của địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr-êng ®¹i häc vinh ==== ==== trÞnh quèc tuÊn lÞch sö - v¨n hãa lµng nho l©m (diÔn ch©u - nghÖ an) luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc lÞch sö Vinh, 2009 Bé Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o Tr-êng ®¹i häc vinh ------------ trÞnh quèc tuÊn lÞch sö - v¨n hãa lµng nho l©m (diÔn ch©u - nghÖ an) Chuyªn ngµnh: LÞch sö ViÖt Nam M· sè: 60.54 LuËn v¨n Th¹c sÜ khoa häc lÞch sö Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: PGS. Hoµng v¨n l©n Vinh - 2009 Lêi c¶m ¬n TiÕn hµnh t×m hiÓu, nghiªn cøu ®Ò tµi luËn v¨n, chóng t«i ®· nhËn ®-îc sù gióp ®ì, ®ãng gãp ý kiÕn quý b¸u cña nhiÒu tËp thÓ vµ c¸ nh©n c¸c cÊp, ngµnh. §Æc biÖt, xin ®-îc bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh ®Õn PGS. Hoµng V¨n L©n ®· nhiÖt t©m h-íng dÉn ®Ò tµi khoa häc, gióp ®ì, ®éng viÖn b¶n th©n t«i trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu vµ hoµn thµnh luËn v¨n nµy.

Tuy nhiªn, ch¾c r»ng luËn v¨n sÏ kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, rÊt mong nhËn ®-îc sù gióp ®ì tõ H§KH, tËp thÓ CBGD Khoa §µo t¹o Sau §¹i häc, Khoa LÞch sö - Tr-êng §¹i häc Vinh. Nh©n dÞp nµy, chóng t«i còng xin tr©n träng c¶m ¬n BCN, CBGD Khoa §µo t¹o Sau, khoa LÞch sö §¹i häc Tr-êng §¹i häc Vinh ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn trong suèt qu¸ tr×nh häc tËp, rÌn luyÖn, tu d-ìng t¹i Khoa vµ Nhµ tr-êng. Vinh, n¨m 2009 T¸c gi¶ Môc lôc Trang Më ®Çu 1 1. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò 2 3.

§èi t-îng, nhiÖm vô vµ ph¹m vi nghiªn cøu 4 4. Nguån tµi liÖu vµ ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu 4 5. §ãng gãp cña luËn v¨n 6 6. Bè côc cña luËn v¨n 6 Néi dung Ch-¬ng 1: LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn lµng Nho L©m 7 1.

Kh¸i qu¸t tù nhiªn, kinh tÕ vµ x· héi Nho L©m 7 1. §Þa giíi, c¶nh quan thiªn nhiªn 7 1. T×nh h×nh ruéng ®Êt, n«ng nghiÖp vµ c¸c nghÒ thñ c«ng 13 1. Nh÷ng dÊu tÝch lÞch sö vïng ®Êt Nho L©m 19 1.

C¸c di chØ kh¶o cæ häc vµ nguån gèc lµng Nho L©m 19 1. C¸c di chØ kh¶o cæ: Ró Ta, §ång Mâm 20 1. LÞch sö tªn gäi lµng Nho L©m 23 1. Mét sè th«n lµng thuéc ®Þa giíi Nho L©m: Xu©n D-¬ng, 26 B×nh S¬n, Hµng Tæng 1.

Sù ph¸t triÓn vïng ®Êt Nho L©m (tõ 257TCN ®Õn 1945) 30 1. Tõ Thôc An D-¬ng V-¬ng ®Õn ngµy thùc d©n Ph¸p x©m 30 l-îc 1. Tõ CÇn V-¬ng kh¸ng Ph¸p ®Õn ®Çu thÕ kû XX 34 1. Nho L©m trong nh÷ng n¨m 1930-1945 38 TiÓu kÕt 49 Ch-¬ng 2: TruyÒn thèng gi¸o dôc - Khoa b¶ng 50 2.

Nho L©m - Rõng Nho vÒ ng-êi ®ç ®¹t 50 2. Mét sè nh©n vËt tiªu biÓu 51 2. TruyÖn kÓ vÒ c¸c nhµ khoa b¶ng vµ mét vµi thÇn tÝch 62 2. TruyÖn kÓ vÒ ®¹i khoa §Æng V¨n Thôy 63 2.

Giai tho¹i vÒ cô Cao §¨ng Tu©n 67 2. Giai tho¹i vÒ cô Cao §¨ng Gi¶n 68 2. Mét vµi thÇn tÝch 69 TiÓu kÕt 70 Ch-¬ng 3: C¸c gi¸ trÞ v¨n hãa kh¸c 72 3. V¨n hãa phi vËt thÓ 72 3.

VÌ, Ca dao, truyÖn kÓ 72 3. TÝn ng-ìng: d©n gian, t«n gi¸o 80 3. Phong tôc tËp qu¸n 82 3. TÝnh c¸ch con ng-êi, ng«n ng÷ 86 3.

Trß ch¬i d©n gian vµ nghÖ thuËt s©n khÊu 90 3. §×nh, ®Òn, chïa, nhµ thê, nhµ th¸nh 96 3. Trang phôc 108 TiÓu kÕt 109 KÕt luËn 110 Tµi liÖu tham kh¶o 113 Phô lôc Më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi Nho L©m lµ vïng ®Êt kh¸ réng lín, n»m trong Hoan Ch©u víi bÒ dµy truyÒn thèng lÞch sö - v¨n ho¸ hµng ngh×n n¨m.

N¬i ®©y tõng lµ ®Þa bµn c- tró cña c¸c téc ng-êi ViÖt cæ, c¸c b»ng chøng vÒ kh¶o cæ häc ë §ång Mám, Ró Ta ®· chøng minh ®iÒu ®ã. Tr¶i qua bao ®é vËt ®æi sao dêi, thuë «ng Non bµ Non vµ c¸c thÕ hÖ c- d©n tiÕp nèi víi bµn tay khèi ãc, søc lùc vµ trÝ tuÖ, chung l-ng ®Êu cËt ®· tõng b-íc t¹o dùng cuéc sèng, sinh tô ngµy mét ®«ng. Nh÷ng ®ãng gãp cña «ng cha thuë tr-íc thËt ®¸ng tr©n träng. Bao gåm ®Þa giíi cña 3 x· DiÔn Phó, DiÔn Thä, DiÔn Léc, trong tiÕn tr×nh lÞch sö vµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn quª h-¬ng, Nho L©m ®· cã nh÷ng cèng hiÕn vÎ vang, xøng ®¸ng víi niÒm tin yªu cña nh©n d©n Hoan DiÔn.

Vïng ®Êt Nho L©m vÒ sau ngµy cµng tiÕp tôc ph¸t huy truyÒn thèng lÞch sö - v¨n ho¸, nªu cao chñ nghÜa anh hïng c¸ch m¹ng, tÝch cùc ®ãng gãp vµo qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn quª h-¬ng. N»m trong dßng ch¶y chung cña v¨n ho¸ xø NghÖ, Nho L©m cßn ®-îc ng-êi ®êi biÕt ®Õn lµ mét trong nh÷ng vïng ®Êt s¶n sinh ra nhiÒu nh©n tµi, danh t-íng, v¨n nh©n. Sù gÇn gòi, ch©n thµnh, méc m¹c, ®¹o cao ®øc träng, tµi cao, chÝ lín. cña hä tõ l©u ®· ®i vµo tiÒm thøc cña ng-êi d©n vµ ®-îc l-u truyÒn trong sö s¸ch.

C¸c nh©n vËt ®ã ®· lµm r¹ng rì thªm truyÒn thèng quª h-¬ng DiÔn Ch©u nãi riªng, NghÖ An nãi chung. Cuéc sèng hiÖn ®¹i ngµy cµng s«i ®éng, nhén nhÞp chuyÓn m×nh lµ tÝn hiÖu ®¸ng mõng, song cïng víi thêi gian, nhiÒu gi¸ trÞ truyÒn thèng ®· vµ ®ang bÞ lïi dÇn vµo dÜ v·ng. V× vËy nh÷ng gi¸ trÞ tinh thÇn, bµi häc lÞch sö, nh÷ng ®ãng gãp cña c¸c thÕ hÖ cha «ng, nh÷ng truyÒn thèng quý b¸u cña quª h-¬ng. cÇn ®-îc t«n träng, g×n gi÷ vµ ph¸t huy.

Nho L©m ë DiÔn Ch©u - NghÖ An còng kh«ng ph¶i lµ ngo¹i lÖ. Cïng víi bÒ dµy lÞch sö, chiÒu s©u vÒ truyÒn thèng v¨n ho¸ Nho L©m sÏ lµ bÖ ®ì vÒ tinh thÇn cho sù nghiÖp x©y dùng vµ ph¸t triÓn quª h-¬ng ngµy cµng giµu ®Ñp, v¨n minh. V× vËy, viÖc t×m hiÓu vµ nghiªn cøu nh÷ng gi¸ trÞ lÞch sö - v¨n ho¸ cña mét vïng ®Êt, mét lµng. ®Ó qua ®ã hiÓu thªm vÒ bãng d¸ng cha «ng m×nh qua bao nhiªu n¨m vÊt v¶ x©y dùng quª h-¬ng Nho L©m - lµ ®iÒu cÇn thiÕt.

MÆt kh¸c, th«ng qua t×m hiÓu, nhËn thøc s©u s¾c truyÒn thèng lÞch sö, v¨n ho¸, nh©n vËt Nho L©m, gióp ng-êi ®äc vµ thÕ hÖ trÎ, trong ®ã cã b¶n th©n vµ gia ®×nh ng-êi trùc tiÕp nghiªn cøu biÕt tr©n träng, tù hµo vÒ nh÷ng ®ãng gãp cña c¸c thÕ hÖ cha «ng ®i tr-íc, ®ång thêi gi¸o dôc niÒm tin, t×nh yªu quª h-¬ng ®Êt n-íc, biÕt sèng cã ®¹o lÝ, nh©n nghÜa, v÷ng tin vµo t-¬ng lai. H¬n thÕ n÷a, cïng víi nh÷ng c«ng tr×nh kh¸c, kÕt qu¶ tõ viÖc t×m hiÓu, nghiªn cøu cña ®Ò tµi sÏ gãp phÇn bæ sung nguån tµi liÖu h÷u Ých trong lÜnh vùc nghiªn cøu ®Þa ph-¬ng häc (mét ngµnh ®ang ®-îc tØnh quan t©m) ë NghÖ An. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng lý do nãi trªn, céng víi lßng nhiÖt huyÕt vµ sù tri ©n, víi nghÜa cö cao ®Ñp cña mét ng-êi con xø Thanh ®· lËp th©n, lËp nghiÖp ë DiÔn Ch©u, chóng t«i m¹nh d¹n chän vÊn ®Ò: "LÞch sö - v¨n ho¸ lµng Nho L©m" lµm luËn v¨n Th¹c sÜ khoa häc lÞch sö. LÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò ë ph¹m vi ®Þa ph-¬ng, viÖc tiÕn hµnh s-u tÇm t- liÖu vµ nghiªn cøu c¸c vÊn ®Ò lÞch sö, v¨n hãa, phong tôc, con ng-êi.

cÊp huyÖn, cÊp tØnh ®· khã, nh-ng Ýt nhiÒu cßn cã tù ®iÓn, t- liÖu, tµi liÖu ®Ó xem xÐt vµ tham kh¶o. Cßn viÖc nghiªn cøu mét vÊn ®Ò hay toµn bé vÊn ®Ò vÒ mét lµng x· nµo ®ã th× qu¸ Ýt t- liÖu, gÇn nh- kh«ng cã g× nhiÒu, bëi ®· thÊt truyÒn gÇn hÕt. Nho L©m ë huyÖn DiÔn Ch©u còng ®ang trong t×nh tr¹ng ®ã. Do vËy m« tÝp t×m hiÓu vÒ lÞch sö, v¨n hãa tuy kh«ng ph¶i lµ míi, nh-ng vÊn ®Ò trë nªn kh¸ khã kh¨n, vÊt v¶ vµ phøc t¹p.

ThiÕt nghÜ, lµm ®-îc ®iÒu nµy ®èi víi lµng x· Nho L©m (thÓ hiÖn trong luËn v¨n), b¶n th©n t¸c gi¶ xÐt thÊy còng ®· lµ mét nç lùc. VÒ vÊn ®Ò nãi trªn, cho ®Õn hiÖn nay ch-a cã mét c«ng tr×nh nµo tæng quan, ®Çy ®ñ. Trong mét sè t- liÖu ®Þa ph-¬ng (xuÊt b¶n vµ chÐp tay) cã nh¾c ®Õn Nho L©m nh-ng kh«ng nhiÒu. Tiªu biÓu cã: - Nhãm c¸c s¸ch viÕt vÒ tØnh NghÖ An cã liªn quan nh­: “NghÖ An kÝ”, “§Þa d­ NghÖ An”, “NghÖ An tØnh phñ x· th«n thÇn tÝch”, “An TÜnh cæ lôc”, “Thö t×m hiÓu giäng nãi NghÖ TÜnh”, “V¨n bia NghÖ An”, “NghÒ, lµng nghÒ thñ c«ng truyÒn thèng NghÖ An”, “Kho tµng vÌ xø NghÖ”, “Gia phong xø NghÖ”, “V¨n hãa Èm thùc d©n gian xø NghÖ”, “Trß ch¬i d©n gian xø NghÖ”, “Kho tµng truyÖn kÓ d©n gian xø NghÖ”, “Khoa b¶ng NghÖ An”, “Danh nh©n NghÖ TÜnh”, “Tôc thê thÇn vµ thÇn tÝch NghÖ An”.

Nhãm nµy ®i vµo c¸c vÊn ®Ò cô thÓ trong lµng x· ë NghÖ An. Nho L©m lµ mét lµng cæ cã tiÕng cho nªn Ýt nhiÒu ë nh÷ng møc ®é kh¸c nhau c¸c s¸ch nãi trªn ®Òu cã nh¾c ®Õn. - Nhãm c¸c s¸ch viÕt vÒ huyÖn DiÔn Ch©u nh­: “§«ng Thµnh phong thæ kÝ”, “§«ng Yªn nhÞ huyÖn khoa phæ”, “S¬ th¶o lÞch sö §¶ng bé §CSVN huyÖn DiÔn Ch©u, tËp I (1930 - 1945)”, “DiÔn Ch©u: ®Þa chÝ v¨n ho¸ vµ lµng x·”, “LÞch sö §¶ng bé §CSVN huyÖn DiÔn Ch©u (1930 - 2005)”, “1.380 n¨m DiÔn Ch©u (627 - 2007), Kû yÕu”, “DiÔn Ch©u x­a vµ nay”, “DiÔn Ch©u 1.380 n¨m lÞch sö - v¨n hãa - nh©n vËt”, “DiÔn Ch©u kÓ chuyÖn 1. Nhãm nµy trong mét sè c«ng tr×nh cã sè trang, c«ng søc nghiªn cøu vÒ Nho L©m cã nhiÒu h¬n nhãm c¸c s¸ch viÕt vÒ NghÖ An, tÊt nhiªn vÉn cßn khiªm tèn vµ kh¸c nhau vÒ møc ®é.

- Nhãm c¸c t- liÖu, c¸c s¸ch ghi chÐp trùc tiÕp vÒ Nho L©m gåm: “Hoa L©m d· sö”, “Nho L©m phong thæ kÝ”, “Nho L©m - DiÔn Thä”, “Nho L©m sö l­îc”, “§Þa chÝ v¨n hãa Nho L©m - DiÔn Thä”, “LÞch sö Nho L©m - DiÔn Thä”, “Cô Hoµng Nho L©m”, “Hä Cao: LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn”, “LÞch sö §¶ng bé x· DiÔn Phó”, “LÞch sö §¶ng bé x· DiÔn Léc”, "Téc ph¶ c¸c dßng hä ë DiÔn Thä". Nhãm tµi liÖu nãi trªn hiÖn n»m t¶n m¹n trong nh©n d©n, mÊy n¨m trë l¹i ®©y th× ®-îc c¸c nhµ nghiªn cøu s-u tÇm, tËp hîp khi cÊp uû §¶ng cã chñ tr-¬ng, chØ thÞ, th«ng tri vµ ra h-íng dÉn vÒ nghiªn cøu lÞch sö §¶ng, lÞch sö ®Þa ph-¬ng. Vµ trong khi tiÕn hµnh s-u tÇm, thùc tÕ cho thÊy c¸c tµi liÖu ë Nho L©m nãi riªng, nhiÒu lµng x· DiÔn Ch©u nãi chung ®· bÞ thÊt truyÒn, v× vËy mµ cã nhiÒu ý kiÕn, nhiÒu c¸ch hiÓu kh¸c nhau vÒ mét sè vÊn ®Ò. Thùc hiÖn ®Ò tµi nµy, ngoµi viÖc tËp hîp, t×m kiÕm c¸c nhãm tµi liÖu nãi trªn, t¸c gi¶ ®· ph¶i tiÕp xóc thùc tÕ (®iÒn d·).