Chương 1 NHUNG VAN DE CHUNG VE LAM PHAT VA LAM PHAT CO BAN 1. NHUNG VAN DE CHUNG VE LAM PHAT 1. Một số khái niệm về lạm phát - Muc gia (Price Level: P): La Mức giá chung của nén kinh té tai mét thoi diém được tính theo số bình quân gia quyên của giá nhiều loại hàng hóa và dịch vụ. Một số chỉ số giá quan trọng mà nhiều nước thường dùng gồm: Chỉ số giá tiêu dùng CPI, Chỉ số giảm phát GDPdeflator, Chỉ số giá sản xuất PPI.
- ?y lệ lạm phát (Inflation Rate: TJ là thước đo % thay đổi của Chỉ số giá tại một thời điểm so với thời điểm khác mà Chỉ số giá tiêu dùng CPI thường được sử dụng rộng rãi nhất như một thước đo của Tý lệ lạm phát. Quy mô và sự biến động của nó phản ánh quy mô và xu hướng lạm phát. - Lam phat (Inflation) ! Quan diêm của Samuelson: chỉ cần Mức giá chung tăng lên dự chỉ một đợt thì coi như có lạm phát. Nếu sử dụng CPI là thước đo của Mức giá chung thì khi CPI gia tăng, coi như lạm phát đó xây ra.
+ Quan diềm của phái Keyne, phái tiền tệ và Friedman: chỉ khi mức giá chung tăng lên liên tục trong một quá trình kéo dài trong nhiều năm (có nghĩa là tỷ lệ lạm phát bình quân tăng trong một thời gian) thì mới gọi là lạm phát. Nguyên nhân cua lam phat Khi mức giá gia tăng là lạm phát nên các nguyên nhân dẫn đến mức giá gia tăng cũng chính là nguyên nhân dẫn tới lạm phát, bao gồm các nguyên nhân như sau: (1) Cầu kéo (ii) Chi phi day; (iii) Lam phat ky vong. MOT SO VAN DE CHUNG VE LAM PHAT CO BAN 2. Lam phat co ban là gì? - Lạm phát cơ bản (LPCB) là lạm phát thể hiện việc thay đổi mức giá mang tính chất lâu dài, loại bỏ những thay déi mang tính chất tạm thời.
Lạm phát cơ bản là lạm phát chỉ tính đến các sức ép bên cầu cùng với những trông chờ và kỳ vọng vào tương lai và loại bỏ những biến động lớn gây sốc bên cung. - Nếu biến động giá từ các nguyên nhân phi tiền tệ được loại bỏ thì lạm phát cơ bản là lạm phát chủ yếu xuất phát từ nguyên nhân tiền tệ” nên chỉ số lạm phát cơ bản được coi là thước đo kết quả của chính sách cả chính sách tài khóa và tiền tệ. Phân biệt giữa tý lệ lạm phát cơ ban va các loại lạm phát khác Điểm khác nhau giữa CPI, GDP deflator và LPCB là CPI va GDP Deflator đều do tổng hợp tất cả các nhân tô tác động lên Mức giá bao gồm cả sức ép về cầu, cung cùng với những trông chờ kỷ vọng vào tương lai còn LPCB chính là lạm phát đã được điều hòa theo các yêu tố sức ép bên cầu cùng với những trông chờ kỷ vọng vào tương lai và loại bỏ những biến động lớn pây sốc bên cung. Tại sao phái tính toán lạm phát cơ bản? Vì lạm phát cơ bản xuất phát từ phía cầu và là hiện tượng tiền tệ mà CSTT hoàn toàn có thê tác động vào tông cầu nên lam phát cơ bản là chỉ báo của NHTW trong việc điều hành CST 1.
Chương 2 PHƯƠNG PHÁP TÍNH LẠM PHÁT CƠ BẢN 1. NGUYEN TAC TINH TOAN LAM PHAT CO BAN Cần loại bỏ những biến động mang tinh chất tạm thời cúa giá cả: (1) Những thay đối mang tính chất mùa vụ; (2) Thay đôi thuế gián thu; (3) Thay đổi mức giá của các mặt hàng do Nhà nước quản lý; (4) Các cơn sốc đột biến về phía cung; (5) Các bién dong tam thoi. VE NOI DUNG TINH TOAN Nội dung tính toán bao gồm tinh LPCB trong (¡) quá khứ và (1) hiện tại. LPCB trong quá khứ chính là chỉ số lạm phát bình quân trượt trung tâm, tuy nhiên do không thê tính lạm phát bình quân trượt ở thời điểm hiện tại mà chỉ tính được cho thời điểm quá khứ ' chính là lạm phat theo quan diém của phái tiên tệ, Keynes, Friedman Tuy nhiên, cũng cân phải đặc biệt lưu ý răng CST E v an co the kiểm soát lạm phát cả đối với các cơn sốc về phía cung nhưng dối với trường hợp đột biên CSTT sẽ không.
cần phán ứng vỡ sau đó sẽ tự động mắt đi, cũng đổi với trường hợp mang tích chất dai han hon, vi du gia dâu liên tục tăng cao trong vũng vài năm và lạm phát có thể ra ngoài lạm phát mục tiêu (đối với các quốc gia theo đuôi “lạm phát mục tiêu”) thỡ cú thể sử dụng CSTT thất chật nhằm kiêm chế lạm phát nhưng cách xử lý sẽ khụng giống như các cơn sốc phía cầu hoặc các nguyên nhân tiền tệ ) nên trên thực tế không sử dụng dược lạm phát bình quân trượt làm lạm phat co bán vỡ không đám bảo tính kịp thời (timely) nham phuc vụ điều hành CSTT. Do do, việc tính toán HA lạm phát cơ bán chính là ước lượng một chỉ số gần nhất với chỉ số ở thời điểm hiện tại phục vụ kịp thời cho việc điều hành các chính sách vĩ mụ. * Các bước tính toán: Bước 1: Loại trừ các yếu tố mùa vụ, thay đối thuế gián thu, thay đổi các loại giá do Nhà nước quản lý, ngoài ra một số nước còn loại trừ lãi suất cho vay cầm có. Bước 2: Kiểm dịnh tính phân phối chuẩn của các dãy số liệu của các nhóm hàng hóa thành phân trong CPI tại từng thời điểm: (¡) Nếu phân phối chuẩn thì CPI sau khi đó loại trừ các nhân tô của bước 1 của thời diém nay chinh 1a lam phat co ban; (ii) Néu phan bố không chuẩn có nghĩa là có các biến động đột biến tạm thời khác trong CPI nén cần phái có các bước loại trừ khác từ bước 3.
Bước 3: Xác định xu thể chung của lạm phát (Common Trend) băng cách tính chỉ số lạm phát bình quân trượt trung tâm H€^2; Bước 4: Tính toán 4 loại chí số cơ bản: (l) Phương pháp loại bỏ trực tiếp một số mặt hàng (Exclusion Method- CPI-X): Loại bỏ nhóm hàng nào có tốc độ biến động lớn nhất (phương sai lớn nhất) trong trong cả kỳ tính toán LPCB, thông thường là năng lượng, lương thực thực phẩm. (2) Phương pháp trung binh lwoc bo (Trimmed Mean — CPI-Tr): loai bó các nhóm có tốc độ biến dộng lớn nhất so với tất cả các nhóm của rõ hàng hóa CPI nhưng chỉ tại một thời điểm nhất định. Có ba phương pháp loại bó: (¡) Lược bỏ theo số lượng các nhóm hang, (ii) Luge bd theo quyền số các nhóm hàng. (ii) Lược bỏ theo mức độ biến động của các nhóm hàng.
(3) Phương pháp Trung vị gia quyên (Median): Trung vị gia quyền của dẫy số liệu của biến động giá của toàn bộ các nhóm hàng hóa trong rõ hàng hóa CPI tại một thời điểm nhất định chính là giá trị thay đổi mức giá của nhóm hàng ứng với vị trớ 50% quyền số. (4) Phương pháp tính lại quyên số của các nhóm hàng (Reweigll): Thay dối quyền số mới cho các nhóm hàng trong rô hàng hóa CPI tuỳ thuộc vào mức độ biến động (phương sai - ؈) càng cao thì quyên số mới của nú sẽ càng nhỏ và ngược lại. Bước 5: Lựa chọn các ứng cử viên cho chỉ số lạm phát cơ bản Các ứng cử viên được lựa chọn là LPCB phái thoả món theo 3 tiêu chỉ: (1) Sát với xu hướng chung cua sự biến động giá cá (Common trend): oe] - So sánh kết quả của 4 loại chỉ số trên với chỉ số lạm phát bình quân trượt trung tâm |JÊ^ tại cùng thoi diém bang (i) dé thi va bang (ñ¡) công thức tính độ lệch tiêu chuẩn RMSE (Root Mean Square Error) và MAD (Mean Absolute Difference). Chỉ tiêu sát nhất với xu hướng chung của lạm phát sẽ có giá trị RMSE hoặc MAD nhỏ nhất.
- Bình quân của chỉ số Lam phat co ban trong ca thoi kỳ tính toán phải băng (hoặc xấp xỉ) bình quân của chỉ số lam phát chung: — — We = we (2) CO kha nang dy bdo dién bién gid ca trong tuong lai. (3) Phái dum báo rằng những cấu phân bị loại bỏ khi tinh LPCB chỉ là những biến động tạm thời và độc lập so với xu hướng của lạm phái trong tương lai theo 2 phương pháp: (¡) Sử dụng kiểm định Granger về Nguyên nhân-kết quả; (1i) dùng kỹ thuật hồi quy để xem xét liệu phần bị loại bỏ khi tính LPCB có hoàn toàn là yếu tố nhiễu hay biến động nhất thời hay không. Chương 3 KINH NGHIEM TINH LAM PHAT CO BAN CUA MOT SO QUOC GIA TREN THE GIOI 1. KHAI QUAT CHUNG Hiện nay, trên thể giới đặc biệt ở những nước công nghiệp tiên tiền như Mỹ hay các nước EU đã xem xét tỷ lệ LPCB làm cơ sở cho việc điều hành chính sách tiền tệ.
Tuy nhiền, tuỳ từng nước mả những điều chỉnh đặc biệt về phạm vi giới hạn tính toán CPI phụ thuộc vào điều kiện hoàn cảnh và khái niệm của từng cơ quan thống kê trung ương của mỗi nước. Và chỉ số này phải thường xuyên được xem xét và điều chỉnh lại cách tính cho phù hợp tình hình thực tế ở từng nước, từng khu vực. KINH NGHIEM CUA MOT SO QUOC GIA Các thước đo LPCB công bố và sử dụng nội bộ tại một sô nước trên thể giới Quốc gia | LPCB công bố chính thức LPCB sử dụng nội bộ | 7 mamta ete | - CP] loai trừ trực tiép 8 hang muc hay | CPI loại trừ trực tiếp lương thực. năng Canada “ biến động nhất (tỉ trọng 16%) lượng và thuê gián thu - CPI xác định giá Irung tâm CPI loai rừ có sap xép (ti trong 15%) | a Thai | CPI loai trie true tiép \uong thyc tuoi tái Lan | ¿ ¬.
^ - CPI loại trừ Irực tiếp (ti trong 10%) | song va giá năng luong (ti trong 23%) =——————— + == - CPI loại trừ Irực tiếp Ue Chi số lạm phát cơ bán của Kho Bac - CPI xác định giá trung tâm \ewZcalad | CPI loại trừ trực tiếp tiền lãi phải trả - CPI loại trừ trực tiếp các mặt hàng biến LCPI loại trừ trực tiếp chỉ phí về nhà ở | dong (ti trọng 30%) 3inoapore_. gap và Ẻgiao thôngẺ dường & bộ của tư nhân | - CPI loai trie c6 sap xép (ti trong 15%) | - CPI xac dinh gia trung tam — | CPI loai trừ trực tiếp hàng lương thực Nhật bản 1k tươi sông CPI loại trừ trực tiếp 9 hạng mục Peru. (lương thực, rau và hoa quá, giao thông. đô thị), tỉ trọng 21.
Mỹ | CP!