phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung luận văn bao gồm 3 chương: Chƣơng 1: Ký chân dung báo in – cơ sở văn bản của Ký chân dung truyền hình Chƣơng 2: Chuyên mục Ngƣời đƣơng thời - một thành công về Ký chân dung truyền hình Chƣơng 3: Xây dựng thƣơng hiệu Ngƣời đƣơng thời: bài học kinh nghiệm và giải pháp từ góc nhìn PR 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 KÝ CHÂN DUNG BÁO IN – CƠ SỞ VĂN BẢN CỦA KÝ CHÂN DUNG TRUYỀN HÌNH 1. Ký báo chí trong hệ thống thể loại báo chí: Để có cái nhìn toàn diện, chúng tôi đặt Ký báo chí trong mối quan hệ với toàn bộ hệ thống thể loại báo chí. Thể loại báo chí là một trong những hiện tượng rất phức tạp của hoạt động báo chí và hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều ý kiến khác nhau. Đối với công chúng, họ quan tâm nhiều đến chất lượng tin bài, hiệu quả tác động của tin bài đó, họ không mấy quan tâm đến vấn đề thể loại của bài báo.
Tuy nhiên, đã là nhà báo chuyên nghiệp cũng như muốn tìm hiểu về một vấn đề thuộc về hoạt động báo chí thì chắc chắn phải có những hiểu biết về thể loại báo chí. Theo Từ điển Bách khoa toàn thư Liên Xô (năm 1985) thì “Thể loại là khái quát hoá những đặc tính của một nhóm lớn các tác phẩm có cùng thuộc tính về nội dung, hình thức, cách thể hiện tác phẩm của một thời đại, một giai đoạn, một dân tộc hay một nền nghệ thuật thế giới”. Tác giả Đức Dũng trong cuốn Các thể ký báo chí nhấn mạnh rằng: “Thể loại báo chí là cách thức tổ chức tác phẩm, một kiểu tái hiện đời sống 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hiện thực, một phạm vi nội dung xác định ứng với một hình thức tương đối ổn định” [5, 61]. Các thể loại báo chí ra đời, hình thành và phát triển gắn chặt với những hoàn cảnh lịch sử nhất định.
Khi đất nước còn chiến tranh, một số thể loại chiếm vị trí độc tôn trên báo chí. Ví như thể loại Tin với những tin tức nóng bỏng hàng ngày hàng giờ về tình hình chiến sự được truyền tới từng làng xóm, từng gia đình. Thể loại Bình luận, Xã luận, Chuyên luận với ngôn từ đanh thép, lập luận sắc sảo, chứng cớ rõ ràng đã thuyết phục công chúng tin tưởng hoàn toàn vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng, thống nhất Tổ quốc và xây dựng CNXH. Ngày nay, khi đất nước đã hoàn toàn yên tiếng súng, tình hình chính trị, kinh tế đất nước đang dần ổn định và phát triển, người dân tập trung chăm lo sản xuất, làm giàu, báo chí - phương tiện phản ánh cuộc sống cũng vì thế có điều kiện phát triển hơn.
Các tin bài ngày càng phong phú, đa dạng. Các thể loại báo chí cũng không ngừng vận động, biến đổi. Phù hợp với sự phát triển chung của báo chí, một vài thể loại mất đi (thể văn đả kích, châm biếm, biếm hoạ chân dung chính trị,.), thay vào đó là sự xuất hiện của hàng loạt các thể loại,dạng bài mới (đối thoại trực tuyến, nhật ký cá nhân blog,. Các thể loại, dạng bài này cũng được phân chia thành từng nhóm phù hợp với sự kiện, vấn đề, nhân vật cũng như ý định, mục đích của người thể hiện hoặc cơ quan báo chí, thậm chí phù hợp với lối nghĩ, phong tục tập quán của từng dân tộc, quốc gia.
Chính điều này đã tạo nên sự phong phú về cách hiểu, các phân chia các thể loại báo chí của nhiều nền báo chí trên thế giới. TS Đinh Hường, các thể loại báo chí hiện nay được phân chia làm 3 nhóm sau: - Nhóm các thể loại báo chí thông tấn (gồm Tin, Phỏng vấn, Tường thuật) với tính trội của nhóm là thông tin sự kiện có yếu tố bình luận mức độ. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Nhóm các thể loại báo chí chính luận (gồm Xã luận, Bình luận, Chuyên luận, Điều tra, Bài phê bình,.) với tính trội của nhóm là thông tin lý lẽ. - Nhóm các thể loại báo chí chính luận - nghệ thuật (gồm Phóng sự báo chí, Ký báo chí, Tiểu phẩm báo chí, Câu chuyện báo chí, Ghi nhanh,.) với tính trội của nhóm là thông tin sự kiện, lý lẽ và thẩm mỹ.
Việc phân chia các thể loại báo chí theo ba nhóm như trên chủ yếu dựa vào đặc điểm và tính trội của từng thể loại. Cách phân chia này cũng chỉ mang tính tương đối bởi các thể loại luôn có sự giao thoa, chuyển hoá, bổ sung, hỗ trợ cho nhau.Mác đã nói rằng: “cũng như cuộc sống, báo chí luôn nằm trong sự vận động, phát triển và không bao giờ có kết thúc” [4, 18] Với tư cách là một thể loại thuộc nhóm thể loại chính luận - nghệ thuật, Ký báo chí mang những đặc điểm chung nhất của nhóm. Đó là sự kết hợp giữa yếu tố chính luận của báo chí (tư liệu, số liệu, sự kiện, nhân vật có thật, chất lý luận, hùng biện,.) với các yếu tố của văn học nghệ thuật (ngôn ngữ, hình ảnh, cảm xúc, thái độ, các thủ pháp so sánh,.) giúp tác phẩm vừa thuyết phục công chúng vừa sinh động, mềm mại, hấp dẫn. Ký báo chí đã tạo ra một “không gian sáng tạo giúp tác giả có thể thông tin thời sự một cách sinh động, hấp dẫn”.
Một điểm đặc biệt của Ký báo chí là sự xuất hiện của cái Tôi trần thuật - tác giả - nhân chứng. Chính điểm này đã giúp Ký báo chí có nhiều lợi thế hơn các thể loại báo chí khác trong việc phản ánh hiện thực. Không chỉ là người thông tin khách quan, “tác giả còn có quyền độc thoại, đối thoại với công chúng với tư cách là một nhân chứng bình đẳng đối với cả nhân vật được phản ánh và những người tiếp nhận sự phản ánh đó”. Ngoài những đặc điểm bao trùm của nhóm các thể loại chính luận - nghệ thuật trên, Ký báo chí có những nét đặc trưng riêng biệt đó là: 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thứ nhất, Ký báo chí phản ánh sự thật (thời sự, điển hình,.) thông qua cái Tôi trần thuật - nhân chứng khách quan.
Thứ hai, Ký báo chí có kết cấu co giãn linh hoạt, bút pháp giàu chất văn học trong việc phản ánh và thẩm định hiện thực. Thứ ba, ngôn ngữ của Ký báo chí vừa là ngôn ngữ thông tin thời sự, đồng thời giàu hình ảnh, có khả năng biểu cảm cao. Do có sự tương đồng nên trong một thời gian dài tồn tại nhiều tranh luận về Ký văn học và Ký báo chí. Việc phân biệt giữa Ký văn học và Ký báo chí là việc làm cần thiết.
Điều này sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về thể loại Ký báo chí. * Phân biệt Ký văn học và Ký báo chí: Sự tương đồng giữa Ký văn học và Ký báo chí có thể được xác định ở những điểm sau: 1/ Ký văn học và Ký báo chí đều viết về những người thật việc thật trong cuộc sống. Chính điều này đã tạo nên sức hấp dẫn và thuyết phục của Ký văn học và Ký báo chí. 2/ Ký văn học và Ký báo chí đều sử dụng bút pháp, ngôn ngữ giàu chất văn học trong việc phản ánh hiện thực.
Bởi thế Ký văn học và Ký báo chí đều mang đến cho công chúng cái nhìn hiện thực rất tươi mới, sinh động, hấp dẫn. Tuy nhiên một loại xuất phát từ văn học (Ký văn học), một loại xuất phát từ báo chí (Ký báo chí) với những đặc điểm rất khác nhau do đó giữa Ký văn học và Ký báo chí có sự phân biệt cơ bản sau đây: 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tiêu chí Ký văn học Ký báo chí phân biệt - Xây dựng những hình tượng nghệ - Phản ánh những con thuật. người thật bằng xương - Tác giả luôn có xu hướng muốn bằng thịt. Mục đích vĩnh viễn hoá tác phẩm của mình.
- Các tác phẩm mang tính thời điểm và có giá trị về tính thời sự. - Tái hiện cuộc sống thông qua - Phản ánh hiện thực với Phương thức những cảm xúc thẩm mỹ. độ chính xác tối đa và phản ánh hiện lập luận xuất phát từ lô thực gíc của sự thật. - Cái Tôi thẩm mỹ - Cái Tôi trần thuật - Chủ thể nhân chứng khách quan, tỉnh táo, lý trí.
- Không yêu cầu quá cao về tính - Yêu cầu gắt gao về tính Tính thời sự thời sự. - Sử dụng tổng hợp nhiều cách thức - Không chấp nhận hư của văn học để tạo ra một giọng cấu dưới bất kỳ một hình điệu phong phú, sinh động. - Thủ pháp hư cấu: lựa chọn, sắp - Chấp nhận cảm xúc Bút pháp xếp, tổ chức các tư liệu, chi tiết, dữ nhưng phải là cảm xúc kiện + có sáng tạo thêm chi tiết mới trước sự thật để phản ánh để thể hiện rõ bản chất sự việc, con sự thật. người hơn và tăng tính hấp dẫn.
- Thường sử dụng hồi tưởng hay trí tưởng tượng để tái tạo hiện thực. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Ký chân dung báo chí - bộ phận quan trọng của thể loại Ký báo chí: 1. Ký chân dung báo chí là gì? Trong các tài liệu hiện có về Ký chân dung, Ký chân dung được định nghĩa là “một thể loại thuộc thể ký báo chí có đối tượng phản ánh là những con người hay một tập thể người có thật, được coi là tiêu biểu vào những thời điểm nhất định, đáp ứng yêu cầu thông tin thời sự.
Đó là những con người hay tập thể người có hành động, việc làm hoặc suy nghĩ nội tâm đáp ứng nhu cầu thông tin của công chúng. Ký chân dung có kết cấu linh hoạt và bút pháp giàu chất văn học” [8, 84]. Từ định nghĩa trên, chúng ta thấy có một số điểm đáng lưu ý: Một là, đối tượng phản ánh trong Ký chân dung là con người. Về số lượng, đối tượng phản ánh này có thể là một người hoặc một tập thể người.
Nhưng điều quan trọng hơn đây là những con người có thật, tiêu biểu, điển hình trong những thời điểm nhất định. Trong tác phẩm, những con người này luôn gắn với những việc làm, hành động, sự kiện cụ thể trong những hoàn cảnh cụ thể, điển hình. Qua đó phẩm chất của nhân vật được bộc lộ một cách rõ nét, chân thực, sâu sắc nhất. Con người trong ký chân dung là con người hành động.
Hai là, đặc tả được coi là bút pháp chủ yếu trong Ký chân dung.