Khóa luận: Giải quyết việc làm ở nông thôn tỉnh Borlikhamxay, Lào

Khóa luận tốt nghiệp kinh tế về giải quyết việc làm nông thôn tại tỉnh Borlikhamxay, Lào. Phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Giải quyết việc làm ở nông thôn tại tỉnh BorLiKhamXay, Nước Cộng Hòa Dân Chủ Nhân Dân Lào
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp

Tóm tắt

I. Tổng quan giải quyết việc làm ở nông thôn tỉnh Borlikhamxay Lào

Nghiên cứu giải quyết việc làm ở nông thôn tại tỉnh Borlikhamxay giữ vai trò then chốt trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Lào. Borlikhamxay thuộc vùng đồng bằng sông Mê Kông với dân số trẻ và nguồn nhân lực dồi dào. Tuy nhiên, tỷ lệ thiếu việc làm tại khu vực nông thôn vẫn ở mức cao so với bình quân cả nước. Việc làm không chỉ đem lại nguồn thu nhập ổn định mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Khóa luận tốt nghiệp kinh tế chính trị hệ thống hóa cơ sở lý luận về việc làm nông thôn thời kỳ công nghiệp hóa. Quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đòi hỏi người lao động nông thôn phải nâng cao trình độ chuyên môn. Kinh nghiệm từ các tỉnh lân cận như Savannakhet, Xiengkhuang và Vientiane cung cấp nhiều bài học thực tiễn giá trị. Việc quản lý quỹ hỗ trợ việc làm quốc gia và thu hút đầu tư giữ vai trò quyết định. Đề tài làm rõ mối quan hệ giữa chuyển dịch cơ cấu kinh tế và bài toán tạo việc làm bền vững.

1.1. Cơ sở lý luận về giải quyết việc làm nông thôn

Giải quyết việc làm ở nông thôn là quá trình phân bổ và sử dụng hợp lý nguồn nhân lực trong các ngành kinh tế. Trong giai đoạn công nghiệp hóa, nông thôn cần chuyển đổi phương thức sản xuất từ tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa. Lý luận kinh tế chính trị khẳng định lao động là nhân tố quyết định mọi giá trị thặng dư. Tạo việc làm tại chỗ giúp giảm bớt áp lực di cư lên đô thị. Đồng thời, việc làm ổn định bảo đảm an sinh xã hội và củng cố hệ thống chính trị cơ sở. Chính sách việc làm phải kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo nghề, hỗ trợ vốn và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản.

1.2. Bài học kinh nghiệm thực tiễn từ các tỉnh tại Lào

Thực tiễn từ các tỉnh Savannakhet, Xiengkhuang và Vientiane mang lại nhiều kinh nghiệm cho Borlikhamxay. Các địa phương này chú trọng đào tạo nghề gắn liền với tiềm năng trồng trọt và chăn nuôi. Việc khôi phục làng nghề truyền thống giúp giải quyết việc làm cho lao động nhàn rỗi theo mùa vụ. Nguồn vốn vay từ Quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm được giải ngân đúng đối tượng sản xuất. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương tạo môi trường đầu tư thông thoáng để thu hút doanh nghiệp vào nông thôn. Hợp tác công tư trong dạy nghề là yếu tố then chốt tạo ra sinh kế bền vững cho người dân.

II. Thực trạng giải quyết việc làm nông thôn tại tỉnh Borlikhamxay

Thực trạng việc làm nông thôn tại tỉnh Borlikhamxay phản ánh nhiều nét đặc thù về kinh tế và xã hội. Tỉnh có vị trí chiến lược tại miền Trung Lào, giáp ranh thủ đô Vientiane và các tỉnh của Việt Nam. Dân số toàn tỉnh tăng trưởng đều đặn với tốc độ bình quân hàng năm đạt 1,73%. Lực lượng lao động trẻ dồi dào gia nhập thị trường hàng năm nhưng cơ hội việc làm còn hạn chế. Nền nông nghiệp chủ yếu vẫn mang tính tự cung tự cấp, phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên. Trình độ tay nghề của người lao động nông thôn nhìn chung còn thấp. Phần lớn lao động chưa qua đào tạo nghề chính quy. Khả năng tiếp cận khoa học kỹ thuật và máy móc sản xuất còn nhiều rào cản. Tỷ lệ thời gian lao động chưa được sử dụng hết trong nông nghiệp vẫn ở mức cao. Các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp phát triển chậm và quy mô còn manh mún. Thiếu vốn và thị trường tiêu thụ khiến sản phẩm địa phương khó cạnh tranh. Đây là những thách thức lớn đối với sự phát triển kinh tế của tỉnh Borlikhamxay.

2.1. Đặc điểm tự nhiên và nguồn nhân lực nông thôn

Borlikhamxay sở hữu tài nguyên đất đai và rừng phong phú thuận lợi cho nông lâm nghiệp. Tuy nhiên, địa hình chia cắt gây khó khăn cho việc xây dựng hạ tầng giao thông kết nối vùng sâu vùng xa. Nguồn lao động nông thôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dân số toàn tỉnh. Người lao động có đức tính cần cù, chăm chỉ và chịu khó học hỏi. Mặc dù vậy, hạn chế về học vấn và kỹ năng chuyên môn cản trở việc tiếp thu kỹ thuật mới. Lao động phân bổ không đồng đều giữa các huyện, tập trung chủ yếu ở khu vực canh tác truyền thống.

2.2. Hạn chế và rào cản trong chuyển dịch cơ cấu việc làm

Chuyển dịch cơ cấu lao động tại nông thôn Borlikhamxay diễn ra với tốc độ còn chậm. Ngành nghề tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nông thôn chưa phát huy hết tiềm năng sẵn có. Hầu hết cơ sở sản xuất áp dụng công nghệ thủ công lạc hậu, dẫn đến năng suất lao động thấp. Chi phí sản xuất cao làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa địa phương so với hàng nhập khẩu. Doanh nghiệp đầu tư vào địa bàn nông thôn còn ít do cơ sở hạ tầng thiếu đồng bộ. Nguồn vốn tín dụng ưu đãi chưa đáp ứng đủ nhu cầu mở rộng sản xuất của hộ nông dân.

III. Giải pháp giải quyết việc làm nông thôn tại tỉnh Borlikhamxay

Để giải quyết triệt để vấn đề việc làm ở nông thôn tỉnh Borlikhamxay, cần triển khai hệ thống giải pháp đồng bộ. Trọng tâm hàng đầu là đẩy mạnh công tác đào tạo nghề gắn liền với nhu cầu thực tế của thị trường. Các khóa tập huấn ngắn hạn về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi và chế biến nông sản cần được mở rộng. Chính quyền tỉnh cần xây dựng chính sách thu hút nguồn vốn đầu tư trong nước và quốc tế. Khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào công nghiệp chế biến và tiểu thủ công nghiệp tại địa phương. Việc phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp giúp tận dụng tối đa nguồn lao động nhàn rỗi theo mùa vụ. Quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn cho thanh niên nông thôn lập nghiệp. Đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật và công nghệ hiện đại vào quy trình sản xuất hàng hóa. Xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu cho nông sản Borlikhamxay là điều kiện tiên quyết để mở rộng đầu ra tiêu thụ sản phẩm.

3.1. Đẩy mạnh đào tạo nghề và nâng cao chất lượng nhân lực

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là giải pháp then chốt để chuyển đổi cơ cấu lao động. Tỉnh Borlikhamxay cần đa dạng hóa các hình thức đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn. Nhà nước cần có chính sách miễn giảm học phí cho học viên tham gia học nghề nông nghiệp công nghệ cao. Khuyến khích liên kết giữa trung tâm dạy nghề với doanh nghiệp và hợp tác xã sản xuất. Đào tạo gắn liền với địa chỉ sử dụng lao động giúp học viên có việc làm ngay sau khi tốt nghiệp. Ngoài ra, việc bồi dưỡng kiến thức quản lý và khởi sự kinh doanh cần được chú trọng.

3.2. Phát triển ngành nghề nông thôn và thu hút vốn đầu tư

Phát triển tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ là hướng đi tất yếu để đa dạng hóa việc làm nông thôn. Tỉnh cần quy hoạch các cụm tiểu thủ công nghiệp gắn với vùng nguyên liệu sẵn có như mây tre đan, chế biến gỗ. Chính quyền ban hành các gói ưu đãi về thuế và thuê đất để thu hút doanh nghiệp đầu tư. Mở rộng mạng lưới ngân hàng chính sách nhằm cung ứng vốn vay ưu đãi với lãi suất thấp. Hỗ trợ hộ kinh doanh tiếp cận các kênh phân phối hiện đại để đẩy mạnh tiêu thụ nông sản chế biến.

IV. Ứng dụng thực tiễn giải quyết việc làm nông thôn Borlikhamxay

Khóa luận tốt nghiệp kinh tế về giải quyết việc làm nông thôn tại tỉnh Borlikhamxay mang giá trị thực tiễn to lớn. Đề tài cung cấp luận cứ khoa học toàn diện giúp các cơ quan quản lý hoạch định chính sách lao động phù hợp. Những phân tích thực trạng đã chỉ rõ nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng thiếu việc làm ở khu vực nông thôn. Các giải pháp đề xuất có tính khả thi cao, sát với điều kiện tự nhiên và đặc điểm văn hóa địa phương. Việc triển khai các khuyến nghị sẽ thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại. Người dân nông thôn có cơ hội tiếp cận công việc mới với mức thu nhập cao và ổn định hơn. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo quý báu cho sinh viên, giảng viên và các nhà nghiên cứu kinh tế chính trị tại Lào. Đề tài khẳng định giải quyết việc làm nông thôn là động lực phát triển kinh tế bền vững cho toàn tỉnh Borlikhamxay.

4.1. Đóng góp học thuật của đề tài khóa luận kinh tế

Khóa luận làm phong phú thêm hệ thống lý luận kinh tế chính trị về lao động và việc làm trong nền kinh tế đang phát triển. Đề tài hệ thống hóa các chỉ tiêu đánh giá chất lượng giải quyết việc làm ở vùng nông thôn miền Trung Lào. Phương pháp tiếp cận kết hợp giữa phân tích định tính và số liệu thống kê thực tế giúp luận điểm có độ tin cậy cao. Công trình nghiên cứu này đặt nền móng cho các đề tài mở rộng về an sinh xã hội và năng suất lao động khu vực nông nghiệp.

4.2. Khả năng ứng dụng vào chính sách phát triển của tỉnh

Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để chính quyền tỉnh Borlikhamxay xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế giai đoạn mới. Các sở, ban ngành có thể ứng dụng mô hình đào tạo nghề liên kết để nâng cao tỷ lệ lao động có chứng chỉ. Giải pháp phân bổ vốn vay ưu đãi giúp định hướng dòng tín dụng vào các lĩnh vực kinh tế nông thôn giàu tiềm năng. Đây là công cụ hữu ích hỗ trợ hoạch định chiến lược giảm nghèo và phát triển nông thôn mới tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I, của Luật qui định: “Mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm”. Từ qui định pháp lý trên chúng ta có thể đưa ra khái niệm về việc làm: Việc làm là những hoạt động lao động sản xuất trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội mang lại thu nhập cho người lao động mà không bị pháp luật ngăn cấm.Quan niệm về thất nghiệp Thực hiện việc làm đầy đủ, tiến tới việc làm được lựa chọn cho người lao động là một quá trình lâu dài. Thất nghiệp là một hiện tượng khách quan trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Thất nghiệp là một phạm trù kinh tế biểu hiện sự tách rời sức lao động với tư liệu sản xuất.

Trong đó người lao động có khả năng lao động nhưng không có việc làm nên không có thu nhập. Thất nghiệp phản ánh trạng thái căng thẳng của người lao động và gia đình anh ta trước nguy cơ mất nguồn nuôi dưỡng chủ yếu. Thất nghiệp có nhiều loại. Có thể thất nghiệp là do người lao động tự nguyện bỏ việc để có thời gian tìm việc làm mới, phù hợp với khả năng và sở thích của mình.

Trong nền kinh tế có đầy đủ việc làm vẫn luôn có sự di chuyển đó của lao động cho nên đó là sự thất nghiệp tạm thời. Loại thứ hai là thất nghiệp do cơ cấu. Đây là tình trạng không phù hợp giữa ngành nghề chuyên môn và nghiệp vụ của dân cư lao động với qui trình công nghệ sản xuất, với công cụ và phương tiện lao động cũng như các phương pháp và đối tượng gia công, dẫn đến mức cầu đối với một loại lao động nào đó tăng lên trong khi mức cầu đối với một loại lao động khác giảm đi mà mức cung không được điều chỉnh kịp thời. Mác nói: Trong tất cả các lĩnh vực sự tăng lên của bộ phận khả biến của tư bản do đó sự tăng thêm của công nhân đã có việc 7 làm, bao giờ cũng gắn liền với những biến động mạnh mẽ và với việc sản xuất ra số nhân khẩu thừa tạm thời, không kể là việc này mang hình thức nổi bật là gạt bỏ những công nhân đã có việc làm hay là mang hình thức ít rõ rệt hơn nhưng không kém phần hiệu lực là thu nạp một cách khó khăn số nhân khẩu công nhân phụ thêm vào những rãnh thoát thông thường của nó (2).

Đó là sự mất cân đối trong các nghề nghiệp hoặc trong những vùng do một số lĩnh vực phát triển hơn so với một số lĩnh vực khác. Thất nghiệp chu kỳ là thất nghiệp gắn với sự suy giảm theo từng thời kỳ của nền kinh tế. Thông thường khi nền kinh tế tăng trưởng sẽ thu hút nhiều lao động và ngược lại khi nền kinh tế suy thoái, khủng hoảng thì số người thất nghiệp sẽ tăng lên và tăng với qui mô lớn hơn trước. Thất nghiệp là người trong độ tuổi lao động, có sức lao động chưa có việc làm, đang có nhu cầu làm việc nhưng chưa tìm được việc làm.

Vần đề thất nghiệp không chỉ là mối quan tâm của các thành viên trong xã hội mà còn là mối quan tâm của mọi chính phủ. Tỷ lệ thất nghiệp là một trong các chỉ tiêu đánh giá tình trạng của một nền kinh tế. Tuy nhiên trong nền kinh tế thị trường, thất nghiệp là một hiện tượng khách quan. Người ta chỉ có thể giảm tỷ lệ thất nghiệp tới mức thất nghiệp tự nhiên chứ không xóa bỏ được nó.Quan điểm của Đảng và Nhà nước về vấn đề giải quyết việc làm cho người lao động Trong sự nghiệp lãnh đạo cách mạng, Đảng Nhân Dân Cách Mạng Lào luôn coi con người vừa là trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển.

Chính vì vậy, vấn đề giải quyết việc làm cho người lao động luôn là một trong những quan tâm hàng đầu. Chính sách lao động việc làm là hướng vào giải phóng sức sản xuất, giải phóng và phát huy mọi tiềm năng sức lao động, khởi dậy tiềm năng của mỗi người và của cả cộng đồng dân tộc, coi trọng giá trị sức lao động, mở rộng cơ hội cho mọi người cùng phát triển. 8 Đại hội toàn quốc lần thứ IX của Đảng, Đảng và Nhà nước xác định rõ tầm quan trọng của vấn đề giải quyết việc và thấy rõ mối quan hệ giữa giải quyết việc làm và phát huy nhân tố con người. Đại hội khẳng định: “Giải quyết việc làm là một trong những chính sách xã hội của quốc gia; Bằng nhiều biện pháp, hàng năm tạo ra việc làm mới, tận dụng số ngày lao động chưa được sử dụng đến nhất là trên địa bàn nông nghiệp, nông thôn” và đưa ra hướng giải quyết việc làm như: Tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho các thành phần kinh tế đầu tư phát triển mở rộng các cơ sở sản xuất kinh doanh để tạo nhiều việc làm.

Như vậy vấn đề việc làm Đảng đã nhận thức sâu sắc và toàn diện trong mối quan hệ với lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Chính sách việc làm phải nhằm khai thác tối đa nguồn lực con người, với trí tuệ và truyền thống của dân tộc đó là nguồn lực chính của sự phát triển đất nước. Ưu tiên dành vốn đầu tư của Nhà nước và huy động vốn của toàn xã hội để giải quyết việc làm, giảm tỷ lệ thất nghiệp. Khuyến khích người lao động tự tạo việc làm phát triển nhanh các loại hình doanh nghiệp để thu hút nhiêu lao động, phát triển các dịch vụ phục vụ đời sống của người lao động , quản lý chặt chẽ và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động (3).

Lực lượng lao động và việc làm của người lao động ở nông thôn 1.Đặc điểm cơ bản của lực lượng lao động ở nông thôn Lực lượng lao động ở nông thôn là một bộ phận của lực lượng lao động cả nước họ sinh sống và làm việc tại khu vực nông thôn. Cũng như lực lượng lao động chung của cả nước, lực lượng lao động ở nông thôn (Hay còn gọi là dân số hoạt động kinh tế) ở nông thôn là bộ phận dân số có độ tuổi từ 15 tuổi trở lên có việc làm hay không có việc làm và đang tìm kiếm việc làm. - Lực lượng lao động ở nông thôn có đặc trưng sau: Một là, lực lượng lao động ở nông thôn hiện nay đang chiếm tỉ trọng lớn trong lực lượng lao động cả nước và tăng nhanh so với lực lượng lao động ở thành thị. Từ năm 2001-2005, lực lượng lao động ở nông thôn tăng với qui mô lớn so với lực lượng lao động ở thành thị.

Như vậy, lực lượng lao động hiện nay 9 phần lớn là ở nông thôn và hàng năm khu vực này lại được bổ xung một lực lượng lao động trẻ, có sức khỏe và trình độ văn hóa, rất dễ ràng cho việc tiếp thu ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, kinh doanh, góp phần phát triển kinh tế khu vực nông thôn, là nguồn lực góp phần cho sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn. Hai là, lực lượng lao động ở nông thôn hiện nay đang chuyển dịch theo hướng giảm tỉ trọng lao động trong nông nghiệp và tăng tỉ trọng trong các ngành công nghiệp và dịch vụ. Trên phạm vi cả nước từ năm 2006-2010, tỉ trọng lao động làm việc trong khu vực I (Nông, lâm nghiệp) giảm từ 49,06% năm 2005 xuống còn 33,44% năm 2010, bình quân hàng năm giảm gần 0,83%. Tỷ trong lao động trong khu vực II (Công nghiệp) tăng từ 20.03% năm 2005 lên 30,23% năm 2010, bình quân hàng năm tăng gần 0,8%.

Tỉ trọng lao động trong khu vực III (Dịch vụ) tăng từ 30,91% năm 2005 lên 36,32% năm 2010, bình quân hàng năm 0,67% (4). Lao động ở nông thôn cũng không nằm ngoài xu hướng vận động chung đó. Sản xuất nông nghiệp đã có sự chuyển hướng từ thuần nông, tự túc, tự cấp sang sản xuất hàng hóa, ai giỏi nghề gì làm nghề ấy, đa dạng nghiều ngành nghề. Ngoài trồng trọt, chăn nuôi người lao động có thể làm việc trong các ngành nghề khác tại các xí nghiệp vừa và nhỏ tại địa phương.

Ba là, lực lượng lao động ở nông thôn còn nhiều hạn chế. + Lực lượng lao động ở nông thôn có sự phân bố không đều giữa các vùng các ngành. Do ngành nông nghiệp của Lào chủ yếu thiên về trồng trọt nên phần lớn lực lương lao động tập trung ở những nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc cấy trồng làm cho vùng đồng bằng đất chật người đông thiếu việc làm trong khi đó vùng rừng núi có diện tích đất đai rộng lớn nhưng dân cư thưa thớt, không đủ lao động để phát triển nghề rừng. + Lực lượng lao động ở nông thôn thường hạn chế về sức khỏe, thể lực.

Do sản xuất nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào tự nhiên có năng suất thấp bấp bênh nên thu nhập của người lao động ở nông thôn thấp hơn thu nhập của người lao động ở thành thị. Hơn nữa, do hạn chế nhiều mặt về thông tin, thiếu 10 hiểu biết về chế độ dinh dưỡng cho cuộc sống cho nên người lao động ở nông thôn không có điều kiện để nâng cao chất lượng cuộc sống. Cho nên thể lực, tầm vóc và tuổi thọ trung bình của người lao động ở nông thôn thường thấp hơn ở thành thị. + Lực lượng lao động ở nông thôn thường có trình độ học vấn và trình độ tay nghề chưa cao.

Do điều kiện sản xuất ở nông thôn còn ở trình độ thấp thô sơ lạc hậu, người lao động thường làm theo kinh nghiệm nên không có điều kiện nâng cao tay nghề. Mặt khác, người lao động có trình độ cao thường muốn tìm cho mình một chỗ làm việc ở thường ngoài nông thôn, có thu nhập cao, có điều kiện hưởng thụ nhiều thành quả của sự phát triển xã hội. Họ thường tìm việc làm ở thành phố chứ ít khi làm việc ở nông thôn. Lực lượng lao động còn lại ở nông thôn thường là những người không có điều kiện đi làm ở nơi khác, mới ở lại nông thôn làm việc.

Vì vậy, cần phải đào tạo và tập huấn tay nghề cho họ để nâng cao chất lượng nguồn lao động ở khu vực này. Tóm lại, lực lượng lao động ở nông thôn chiếm phần lớn trong lực lượng lao động cả nước. Đó là nguồn lực to lớn có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội ở nông thôn nói riêng và trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước nói chung. Tiềm năng của lực lượng lao động ở nông thôn hết sức to lớn.