Kinh Tế Tư Nhân Trong Nền Kinh Tế Thị Trường Định Hướng Xã Hội Chủ Nghĩa Ở Việt Nam Hiện Nay

Luận văn thạc sĩ phân tích vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam hiện nay.

• Tác giả: Lê Huy Hoàn
• Người hướng dẫn: PGS.TS Dương Văn Thịnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Kinh Tế Tư Nhân Trong Nền Kinh Tế Thị Trường Định Hướng Xã Hội Chủ Nghĩa Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• BẢNG CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Tình hình nghiên cứu
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 1.1. Kinh tế tư nhân và vai trò của nó trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay
• 1.1.1. Khái niệm kinh tế thị trường định hướng XHCN và kinh tế tư nhân
• 1.1.2. Vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam
• 1.2. Phát triển kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam
• 1.2.1. Khái niệm và nội dung phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam
• 1.2.2. Những nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam
• 1.3. Kết luận Chương 1
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG KINH TẾ TƯ NHÂN VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐIỀU TIẾT SỰ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay
• 2.1.1. Những thành tựu và đóng góp tích cực của kinh tế tư nhân
• 2.1.2. Một số khó khăn, hạn chế của kinh tế tư nhân và nguyên nhân
• 2.2. Xu hướng phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay
• 2.2.1. Những nhân tố ảnh hưởng đến xu hướng vận động, phát triển của kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay
• 2.2.2. Một số xu hướng vận động, phát triển chủ yếu của kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay
• 2.3. Một số giải pháp điều tiết sự phát triển kinh tế tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay
• 2.3.1. Nhóm giải pháp từ phía Nhà nước
• 2.3.2. Nhóm giải pháp từ phía các doanh nghiệp tư nhân
• 2.4. Kết luận Chương 2
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kinh Tế Tư Nhân Vai Trò Tiềm Năng Ở Việt Nam

Kinh tế tư nhân đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Đây là một bộ phận cấu thành quan trọng, góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, và thu hút đầu tư. Sự phát triển của kinh tế tư nhân được xem là một yếu tố then chốt để Việt Nam hội nhập kinh tế quốc tế và đạt được các mục tiêu phát triển bền vững. Nhà nước đóng vai trò định hướng, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, và bảo đảm cạnh tranh lành mạnh cho khu vực này. Quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin về sự tồn tại đan xen của các thành phần kinh tế trong thời kỳ quá độ được vận dụng sáng tạo vào điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Sự tồn tại và phát triển của kinh tế tư nhân là một tất yếu khách quan, do tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất quyết định. Kinh tế tư nhân đang tiếp tục chứng tỏ vai trò là động lực quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội, góp phần đắc lực thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

1.1. Định Nghĩa Kinh Tế Tư Nhân Trong Bối Cảnh Việt Nam

Kinh tế tư nhân ở Việt Nam bao gồm các doanh nghiệp tư nhân, hộ kinh doanh cá thể, và các hình thức đầu tư tư nhân khác. Khu vực này hoạt động dựa trên nguyên tắc tự chủ kinh doanh, cạnh tranh, và chịu trách nhiệm về kết quả hoạt động của mình. Kinh tế tư nhân đóng vai trò quan trọng trong việc huy động vốn, công nghệ, và nguồn lực để phát triển kinh tế. Theo Đại từ điển tiếng Việt, kinh tế thị trường là giai đoạn cao của kinh tế hàng hóa được quy định bởi thị trường, là sự hoạt động và mở rộng khách quan của quan hệ tiền - hàng và những quy luật giá trị, quy luật cung - cầu, quy luật cạnh tranh. trong đó quy luật giá trị là đặc trưng nhất. Đảng và Nhà nước ta đã chủ trương thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó có kinh tế tư nhân nhằm phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội.

1.2. Vai Trò Chủ Đạo Của Kinh Tế Tư Nhân Trong Nền Kinh Tế

Kinh tế tư nhân đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, và đóng góp vào ngân sách nhà nước. Khu vực này có tính linh hoạt cao, dễ dàng thích ứng với những thay đổi của thị trường, và có khả năng đổi mới sáng tạo. Kinh tế tư nhân cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy cạnh tranh và nâng cao hiệu quả của nền kinh tế. Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX khẳng định: Chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần có ý nghĩa chiến lược lâu dài, có tính quy luật từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa và thể hiện tinh thần dân chủ về kinh tế, theo đó tư nhân được phép kinh doanh, không hạn chế về quy mô và địa bàn hoạt động trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm.

II. Thách Thức Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân Giải Pháp Nào

Mặc dù có vai trò quan trọng, kinh tế tư nhân ở Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Đó là sự thiếu vốn, công nghệ lạc hậu, trình độ quản lý yếu kém, và môi trường kinh doanh chưa thực sự thuận lợi. Ngoài ra, các doanh nghiệp tư nhân còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực, thông tin, và các dịch vụ hỗ trợ của nhà nước. Vấn đề về thể chế, chính sách, và thủ tục hành chính cũng là những rào cản lớn đối với sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Trong khoảng ba năm trở lại đây đã có hàng ngàn doanh nghiệp tư nhân bị phá sản, hàng ngàn doanh nghiệp tư nhân khác đang trong tình trạng sản xuất đình trệ, kinh doanh thua lỗ và đứng trước nguy cơ phá sản hoặc buộc phải thu hẹp quy mô sản xuất. Đó là chưa kể đến khả năng sự phát triển của kinh tế tư nhân trong bối cảnh toàn cầu hóa như hiện nay cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ làm chệch hướng xã hội chủ nghĩa.

2.1. Những Rào Cản Về Thể Chế Cho Kinh Tế Tư Nhân

Các quy định pháp luật chưa đồng bộ, thiếu minh bạch, và thủ tục hành chính còn rườm rà, phức tạp gây khó khăn cho hoạt động của doanh nghiệp tư nhân. Tình trạng phân biệt đối xử giữa khu vực kinh tế tư nhân và doanh nghiệp nhà nước vẫn còn tồn tại, gây bất bình đẳng trong cạnh tranh. Các doanh nghiệp tư nhân thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, đất đai, và các dự án đầu tư công. Xuất phát từ các lý do trên đây cho thấy việc cần thiết phải nghiên cứu, lý giải các vấn đề lý luận và thực tiễn về thành phần kinh tế tư nhân, xem xét lý do tồn tại, thực trạng phát triển bao gồm cả những thành tựu lẫn những khó khăn, hạn chế, đồng thời tìm hiểu nguyên nhân cũng như xu hướng vận động của nó.

2.2. Khó Khăn Về Nguồn Lực Và Năng Lực Của Doanh Nghiệp

Phần lớn các doanh nghiệp tư nhân ở Việt Nam có quy mô nhỏ và vừa, năng lực tài chính hạn chế, và thiếu vốn để đầu tư vào công nghệ và đổi mới. Trình độ quản lý và nguồn nhân lực còn yếu kém, gây khó khăn cho việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin thị trường, công nghệ mới, và các dịch vụ tư vấn hỗ trợ.

III. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân Giải Pháp

Để phát triển kinh tế tư nhân một cách bền vững, cần có một hệ thống chính sách hỗ trợ toàn diện từ phía nhà nước. Chính sách này cần tập trung vào việc cải thiện môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực, và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời, cần tăng cường vai trò của nhà nước trong việc bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, và giải quyết các vấn đề xã hội liên quan đến sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Nhận thức được vai trò to lớn của kinh tế tư nhân trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX khẳng định: Chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần có ý nghĩa chiến lược lâu dài, có tính quy luật từ sản xuất nhỏ lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa và thể hiện tinh thần dân chủ về kinh tế, theo đó tư nhân được phép kinh doanh, không hạn chế về quy mô và địa bàn hoạt động trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm.

3.1. Cải Cách Thể Chế Để Tạo Môi Trường Kinh Doanh Thuận Lợi

Cần tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, giảm thiểu các rào cản pháp lý, và tăng cường tính minh bạch của các quy định pháp luật. Cần xóa bỏ tình trạng phân biệt đối xử giữa khu vực kinh tế tư nhân và doanh nghiệp nhà nước, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng. Đồng thời, cần tăng cường vai trò của các tổ chức xã hội nghề nghiệp trong việc bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp và thúc đẩy sự phát triển của kinh tế tư nhân.

3.2. Hỗ Trợ Tiếp Cận Nguồn Lực Và Nâng Cao Năng Lực

Nhà nước cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tư nhân tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi, đất đai, và các dự án đầu tư công. Cần có các chương trình hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao trình độ quản lý, và ứng dụng công nghệ mới. Đồng thời, cần tăng cường các dịch vụ tư vấn hỗ trợ cho các doanh nghiệp, giúp họ tiếp cận thông tin thị trường và công nghệ mới.

IV. Định Hướng Phát Triển Kinh Tế Tư Nhân Hướng Tới XHCN

Việc phát triển kinh tế tư nhân phải đi đôi với việc bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa. Điều này đòi hỏi nhà nước phải tăng cường vai trò quản lý, định hướng, và điều tiết nền kinh tế, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và công bằng xã hội. Cần chú trọng phát triển các lĩnh vực kinh tế có giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường, và đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước. Như vậy, cả về mặt lý luận cũng như thực tiễn đều chứng tỏ sự tồn tại khách quan và vai trò to lớn của kinh tế tư nhân trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Và trên thực tế trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước ta đã và đang tạo mọi điều kiện thuận lợi để giúp kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ.

4.1. Tăng Cường Quản Lý Nhà Nước Trong Kinh Tế Tư Nhân

Nhà nước cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các doanh nghiệp tư nhân, bảo đảm tuân thủ pháp luật và các quy định về môi trường, lao động, và an toàn. Cần có các biện pháp ngăn chặn tình trạng trốn thuế, gian lận thương mại, và các hành vi vi phạm pháp luật khác. Đồng thời, cần tăng cường vai trò của các cơ quan thanh tra, kiểm tra trong việc phát hiện và xử lý các vi phạm.

4.2. Đảm Bảo Công Bằng Xã Hội Trong Quá Trình Phát Triển

Cần có các chính sách hỗ trợ người nghèo, người yếu thế trong xã hội, bảo đảm họ được hưởng lợi từ sự phát triển của kinh tế tư nhân. Cần có các biện pháp giảm thiểu sự bất bình đẳng về thu nhập, tạo cơ hội cho mọi người được tham gia vào quá trình phát triển kinh tế. Đồng thời, cần tăng cường các dịch vụ công cộng, như giáo dục, y tế, và nhà ở xã hội, để cải thiện đời sống của người dân.

4.3. Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế Và Phát Triển Bền Vững

Kinh tế tư nhân có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc giúp Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu, bằng cách tăng cường xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài, và chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, việc hội nhập cũng đòi hỏi các doanh nghiệp tư nhân phải nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, môi trường, và lao động. Đồng thời, việc phát triển kinh tế tư nhân cần phải gắn liền với việc bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, và giảm thiểu tác động tiêu cực đến xã hội.

V. Kinh Tế Tư Nhân Động Lực Tăng Trưởng Và Bền Vững Việt Nam

Tóm lại, kinh tế tư nhân đóng vai trò không thể thiếu trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Để phát huy tối đa tiềm năng của khu vực này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp, và xã hội. Cần tạo một môi trường kinh doanh thuận lợi, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh, và bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa. Chỉ khi đó, kinh tế tư nhân mới thực sự trở thành động lực quan trọng cho sự tăng trưởng và phát triển bền vững của Việt Nam. Với tư cách là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, sự tồn tại và phát triển của kinh tế tư nhân là một vấn đề có tính chiến lược lâu dài trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

5.1. Tầm Nhìn Dài Hạn Cho Kinh Tế Tư Nhân Việt Nam

Cần xây dựng một tầm nhìn dài hạn cho sự phát triển của kinh tế tư nhân, trong đó khu vực này đóng vai trò chủ đạo trong việc tạo ra việc làm, thu hút đầu tư, và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Cần có các chính sách khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, và phát triển bền vững. Đồng thời, cần tăng cường sự tham gia của các doanh nghiệp vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

5.2. Vai Trò Của Nghiên Cứu Và Đào Tạo Trong Phát Triển

Cần tăng cường các hoạt động nghiên cứu và đào tạo về kinh tế tư nhân, giúp các nhà hoạch định chính sách và các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về vai trò, tiềm năng, và thách thức của khu vực này. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu về quản lý, tài chính, và công nghệ cho các doanh nghiệp tư nhân. Đồng thời, cần khuyến khích các trường đại học và viện nghiên cứu hợp tác với các doanh nghiệp trong việc nghiên cứu và phát triển các sản phẩm và dịch vụ mới.

VI. Kinh Tế Tư Nhân Hướng Đến Phát Triển Bền Vững Và Hội Nhập

Phát triển kinh tế tư nhân trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và yêu cầu phát triển bền vững đặt ra những yêu cầu mới. Cần chú trọng đến nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế, bảo vệ môi trường, và đóng góp vào giải quyết các vấn đề xã hội. Khuyến khích doanh nghiệp tư nhân ứng dụng công nghệ xanh, thực hiện trách nhiệm xã hội, và tham gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu có trách nhiệm. Văn kiện Đại hội XI của Đảng đã xác định: Kinh tế tư nhân là một trong những động lực của nền kinh tế cần phải được khuyến khích, đầu tư phát triển. Như vậy, cả về mặt lý luận cũng như thực tiễn đều chứng tỏ sự tồn tại khách quan và vai trò to lớn của kinh tế tư nhân trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

6.1. Kinh Tế Tư Nhân Và Ứng Dụng Công Nghệ Xanh

Để đảm bảo phát triển bền vững, các doanh nghiệp tư nhân cần tích cực ứng dụng công nghệ xanh và thực hành kinh doanh có trách nhiệm. Điều này bao gồm việc sử dụng năng lượng hiệu quả, giảm thiểu chất thải, và bảo vệ đa dạng sinh học. Nhà nước có thể hỗ trợ các doanh nghiệp trong quá trình này thông qua các chính sách khuyến khích và hỗ trợ tài chính.

6.2. Trách Nhiệm Xã Hội Của Doanh Nghiệp Tư Nhân

Ngoài việc tuân thủ pháp luật và đóng góp vào ngân sách nhà nước, các doanh nghiệp tư nhân cần thực hiện trách nhiệm xã hội đối với cộng đồng và người lao động. Điều này bao gồm việc tạo việc làm bền vững, đảm bảo điều kiện làm việc an toàn và công bằng, và tham gia vào các hoạt động từ thiện và cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam đã khẳng định vai trò là một trong những động lực then chốt của nền kinh tế quốc dân, đóng góp tới 42% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và huy động khoảng 39% tổng vốn đầu tư toàn xã hội vào năm 2011. Tuy nhiên, sau hơn hai thập kỷ thực hiện đường lối Đổi mới từ năm 1986, nhận thức lý luận và thực tiễn quản lý đối với thành phần kinh tế này vẫn tồn tại những bất cập nhất định. Đặc biệt, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 cùng các biến động kinh tế vĩ mô trong nước giai đoạn 2011 - 2013 đã khiến hàng ngàn doanh nghiệp tư nhân rơi vào tình trạng sản xuất đình trệ, thua lỗ hoặc phá sản, làm bộc lộ những rủi ro về tính tự phát và nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận triết học mác-xít về tính tất yếu khách quan của sự tồn tại và phát triển kinh tế tư nhân trong thời kỳ quá độ; đánh giá toàn diện thực trạng, thành tựu cũng như những hạn chế nội tại; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm điều tiết và thúc đẩy thành phần kinh tế này phát triển bền vững theo đúng định hướng xã hội chủ nghĩa.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào sự vận động của khu vực kinh tế tư nhân tại Việt Nam từ mốc lịch sử năm 1986 đến năm 2014 dưới lăng kính của Triết học duy vật lịch sử. Công trình có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc giải phóng mạnh mẽ sức sản xuất, định hướng tối ưu hóa nguồn lực cho hơn 46 triệu lao động (chiếm 86,1% tổng số lao động cả nước năm 2012), góp phần hiện thực hóa mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của Chủ nghĩa duy vật lịch sử, trọng tâm là quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất do C.Mác và Ph.Ăngghen khởi xướng. Theo nguyên lý này, việc thiết lập quan hệ sản xuất công hữu không thể thực hiện bằng mệnh lệnh duy ý chí mà phải dựa trên một nền tảng lực lượng sản xuất đã phát triển ở trình độ xã hội hóa cao.

Bên cạnh đó, luận văn vận dụng sáng tạo học thuyết của V.I.Lênin về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và Chính sách kinh tế mới (NEP), trong đó khẳng định vai trò của chủ nghĩa tư bản nhà nước như một mắt xích trung gian cần thiết giữa nền sản xuất nhỏ nông nghiệp và chủ nghĩa xã hội. Nghiên cứu cũng kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh trong tác phẩm "Thường thức chính trị" (1953) về sự tồn tại khách quan của 5 thành phần kinh tế, trong đó tư bản tư nhân đóng góp tích cực vào công cuộc kiến thiết quốc gia.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được làm rõ gồm:

• Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa: Kiểu tổ chức kinh tế vận hành theo các quy luật thị trường phổ biến, đặt dưới sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Kinh tế tư nhân: Nhóm thành phần kinh tế dựa trên chế độ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân.
• Phát triển kinh tế tư nhân: Quá trình biến đổi toàn diện cả về lượng (tăng tỷ trọng GDP, mở rộng quy mô vốn) và về chất (nâng cao trình độ công nghệ, năng suất lao động, thúc đẩy công bằng xã hội).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp quy mô lớn từ Niên giám Thống kê quốc gia, Báo cáo điều tra lao động việc làm năm 2012 của Tổng cục Thống kê, các Báo cáo thường niên của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cùng các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc từ khóa VI đến khóa XI. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát dữ liệu kinh tế vĩ mô của 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương trong giai đoạn 1986 - 2013, kết hợp với phương pháp chọn mẫu có chủ đích hơn 150 báo cáo chuyên ngành và công trình nghiên cứu tiêu biểu về khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh.

Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp lôgíc và phương pháp lịch sử, phương pháp phân tích - tổng hợp và thống kê so sánh. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là vì nghiên cứu đặt mục tiêu bóc tách bản chất triết học của quan hệ sở hữu và quan hệ phân phối đằng sau các chuỗi số liệu kinh tế lượng, từ đó phát hiện các quy luật vận động khách quan của kinh tế tư nhân trong tiến trình đổi mới kinh tế tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu khẳng định kinh tế tư nhân là khu vực đóng vai trò trụ cột trong việc giải quyết việc làm cho xã hội. Báo cáo điều tra lao động việc làm năm 2012 cho thấy khu vực này thu hút tới 86,1% tổng lực lượng lao động của cả nước. Trong khi đó, kinh tế nhà nước chỉ chiếm 10,4%, khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chiếm 3,3%, và kinh tế tập thể chỉ đóng góp 0,3%.

Thứ hai, kinh tế tư nhân đã tạo ra bước nhảy vọt về tỷ trọng đóng góp giá trị sản xuất và tích lũy của cải xã hội. Từ mức quy mô vốn chỉ khoảng 1% và sử dụng 9% lao động công nghiệp trước năm 1945, đến năm 2011, kinh tế tư nhân đã đóng góp 42% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) và huy động tới 39% tổng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội.

Thứ ba, thành phần kinh tế tư nhân là động lực thúc đẩy chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Sự hình thành các cụm công nghiệp, trang trại nông nghiệp tập trung và làng nghề truyền thống đã kéo giảm nhanh tỷ trọng đóng góp của khu vực nông nghiệp thô, nâng cao tỷ trọng ngành chế biến xuất khẩu như thủy sản, dệt may, da giày và thủ công mỹ nghệ.

Thứ tư, nghiên cứu phát hiện tính dễ tổn thương và năng lực tích lũy công nghệ còn rất hạn chế của các doanh nghiệp tư nhân trong nước. Giai đoạn 2011 - 2013, chịu tác động tiêu cực từ việc tăng trưởng chậm lại của các thị trường xuất khẩu lớn (chiếm hơn 50% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam như Mỹ, EU, Nhật Bản), hàng ngàn doanh nghiệp tư nhân đã phải giải thể hoặc thu hẹp sản xuất do thiếu hụt dòng tiền và chịu áp lực lãi suất tín dụng cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các thành tựu và hạn chế trên bắt nguồn từ xuất phát điểm của nền kinh tế Việt Nam: một nền sản xuất nông nghiệp lạc hậu, trình độ lực lượng sản xuất chưa đồng đều, kỹ thuật thủ công còn phổ biến. Điều này giải thích tại sao kinh tế cá thể, tiểu chủ vẫn chiếm tỷ trọng áp đảo về số lượng và tạo ra nhiều việc làm, song quy mô vốn bình quân trên mỗi đơn vị kinh doanh lại rất nhỏ bé.

So với các nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa thuần túy, sự phát triển của kinh tế tư nhân tại Việt Nam diễn ra trong môi trường thể chế đặc thù: phải chịu sự định hướng, dẫn dắt của kinh tế nhà nước và sự điều tiết vì mục tiêu công bằng xã hội. Sự phát triển này phản ánh đúng tinh thần của Đại hội XI khi xác định kinh tế tư nhân là "một trong những động lực của nền kinh tế".

Để trực quan hóa các phát hiện này, các kết quả nghiên cứu có thể được trình bày hiệu quả qua hai công cụ:

• Biểu đồ cột chồng (Stacked Bar Chart) biểu diễn cơ cấu phân bổ lao động giữa 4 thành phần kinh tế (nhà nước 10,4%, tư nhân 86,1%, FDI 3,3%, tập thể 0,3%) qua các năm 2005, 2010 và 2012, làm nổi bật vai trò an sinh xã hội vượt trội của khu vực tư nhân.
• Bảng thống kê ma trận tương quan giữa tỷ lệ tăng trưởng vốn đầu tư khu vực tư nhân (chiếm 39% tổng vốn) và tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2001 - 2011, phản ánh mức độ tác động tích cực của chính sách đổi mới thể chế kinh tế đối với sự vận động của dòng vốn xã hội.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển lành mạnh và giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa:

1. Hoàn thiện khung khổ pháp lý và bảo đảm quyền tự do kinh doanh bình đẳng: Quốc hội và Chính phủ cần tiếp tục rà soát, bãi bỏ các rào cản hành chính bất hợp lý, bảo hộ quyền sở hữu tài sản hợp pháp của tư nhân theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 Khóa IX. Mục tiêu đến năm 2020 giảm tối thiểu 30% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cho khu vực kinh tế ngoài quốc doanh.
2. Mở rộng khả năng tiếp cận vốn tín dụng và mặt bằng sản xuất: Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại đa dạng hóa gói vay ưu đãi, dành khoảng 40% - 45% tổng dư nợ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong khu vực tư nhân. Chính quyền các tỉnh, thành phố cần hoàn thiện quy hoạch cụm công nghiệp tập trung giai đoạn 2015 - 2020 nhằm hỗ trợ mặt bằng cho hơn 80% cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp.
3. Đẩy mạnh chuyển giao khoa học công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực: Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thiết lập các trung tâm hỗ trợ đổi mới sáng tạo, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật trong khu vực tư nhân từ mức dưới 20% lên trên 35% trong giai đoạn 2015 - 2020.
4. Nâng cao năng lực quản trị nội bộ và đạo đức kinh doanh: Các hiệp hội doanh nghiệp và chủ doanh nghiệp tư nhân cần chủ động chuyển đổi mô hình quản trị gia đình sang mô hình công ty cổ phần minh bạch, tuân thủ nghiêm pháp luật lao động, nghĩa vụ nộp thuế và các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường sinh thái, phấn đấu 100% doanh nghiệp tư nhân quy mô vừa áp dụng các chuẩn mực kế toán và kiểm toán định kỳ trước năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và thực tiễn thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Các cơ quan hoạch định chính sách và quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở lý luận triết học vững chắc và số liệu thực chứng để ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, hoàn thiện cơ chế điều tiết kinh tế tư nhân hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng và định hướng xã hội chủ nghĩa.
2. Giảng viên, nhà nghiên cứu và nghiên cứu sinh chuyên ngành Triết học, Kinh tế chính trị: Tài liệu tham khảo sâu sắc để giảng dạy và nghiên cứu chuyên đề về quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ lực lượng sản xuất trong thời kỳ quá độ tại Việt Nam.
3. Chủ doanh nghiệp tư nhân, nhà đầu tư và các hiệp hội ngành nghề: Giúp nhận thức rõ vị trí chiến lược, quyền lợi và nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh dài hạn và văn hóa doanh nghiệp chuẩn mực.
4. Sinh viên đại học và học viên cao học khối ngành Khoa học Xã hội và Nhân văn: Cung cấp phương pháp luận kết hợp giữa phân tích triết học lý luận mác-xít và dữ liệu kinh tế - xã hội thực tế trong quá trình thực hiện khóa luận và luận văn tốt nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao sự tồn tại của kinh tế tư nhân là một tất yếu khách quan trong thời kỳ quá độ tại Việt Nam?

Sự tồn tại này bắt nguồn từ quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất. Tại Việt Nam, lực lượng sản xuất còn ở trình độ thấp, phát triển không đồng đều và mang tính chất sản xuất nhỏ phổ biến, do đó tất yếu phải duy trì nhiều hình thức sở hữu để giải phóng mọi tiềm năng lao động và nguồn lực xã hội.

2. Khu vực kinh tế tư nhân đóng góp như thế nào vào GDP và giải quyết việc làm?

Theo các số liệu thống kê trong luận văn, kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 42% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) năm 2011, huy động 39% tổng vốn xã hội và là nơi thu hút tới 86,1% tổng lực lượng lao động của cả nước vào năm 2012, vượt trội hoàn toàn so với tỷ trọng 10,4% của kinh tế nhà nước.

3. Làm thế nào để phát triển kinh tế tư nhân mà vẫn đảm bảo giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa?

Nhà nước sử dụng pháp luật, quy hoạch, chính sách điều tiết vĩ mô và an sinh xã hội để định hướng hoạt động của kinh tế tư nhân. Đồng thời, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo ở các ngành kinh tế then chốt, kết hợp tăng trưởng kinh tế với tiến bộ và công bằng xã hội nhằm hạn chế phân hóa giàu nghèo.

4. Những khó khăn lớn nhất của các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam giai đoạn này là gì?

Phần lớn doanh nghiệp tư nhân có quy mô vốn nhỏ, trình độ khoa học công nghệ lạc hậu, phương thức quản trị mang nặng tính gia đình. Khi gặp các cú sốc kinh tế như khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, doanh nghiệp dễ bị tổn thương, đình trệ sản xuất do thiếu vốn lưu động và khó tiếp cận tín dụng ngân hàng.

5. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về việc đảng viên làm kinh tế tư nhân đã thay đổi ra sao?

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X (năm 2006), Đảng Cộng sản Việt Nam đã có bước đột phá mang tính lịch sử khi chính thức cho phép và khuyến khích đảng viên làm kinh tế tư nhân. Chủ trương này nhằm phát huy vai trò tiên phong của người đảng viên trong việc làm giàu hợp pháp cho bản thân và đóng góp cho sự phát triển của đất nước.

Kết luận

• Luận văn đã làm sáng tỏ cơ sở triết học duy vật lịch sử về tính tất yếu khách quan của sự tồn tại và phát triển kinh tế tư nhân trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
• Dữ liệu thực chứng khẳng định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế quốc dân, giải quyết 86,1% việc làm xã hội và đóng góp 42% GDP trong giai đoạn nghiên cứu.
• Nghiên cứu chỉ ra những mâu thuẫn nội tại về quy mô vốn, trình độ công nghệ và năng lực quản trị của khu vực tư nhân trước sức ép hội nhập kinh tế quốc tế.
• Hệ thống giải pháp đề xuất bảo đảm tính toàn diện, kết hợp chặt chẽ giữa việc hoàn thiện thể chế kinh tế của Nhà nước và nâng cao năng lực cạnh tranh của bản thân các doanh nghiệp tư nhân.
• Khẳng định phát triển kinh tế tư nhân không đối lập với chủ nghĩa xã hội mà là phương thức hữu hiệu để phát triển lực lượng sản xuất, củng cố nền tảng vật chất cho chế độ mới.

Đóng góp khoa học cốt lõi của luận văn là cung cấp một góc nhìn triết học sâu sắc, hệ thống hóa quá trình đổi mới tư duy lý luận của Đảng Cộng sản Việt Nam về kinh tế tư nhân từ năm 1986 đến năm 2014. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2015 đến năm 2025, việc tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa sẽ là chìa khóa then chốt để giải phóng toàn diện năng lực của khu vực tư nhân. Quý độc giả, giảng viên và các nhà nghiên cứu quan tâm vui lòng tham khảo toàn văn luận văn thạc sĩ để tiếp cận đầy đủ hệ thống luận cứ triết học và dữ liệu phân tích chi tiết.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KINH TẾ TƯ NHÂN VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 1. Kinh tế tư nhân và vai trò của nó trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam hiện nay 1. Khái niệm kinh tế thị trường định hướng XHCN và kinh tế tư nhân * Kinh tế thị trường định hướng XHCN Theo Đại từ điển tiếng Việt: “Kinh tế thị trường: là giai đoạn cao của kinh tế hàng hóa được quy định bởi thị trường, là sự hoạt động và mở rộng khách quan của quan hệ tiền - hàng và những quy luật giá trị, quy luật cung - cầu, quy luật cạnh tranh.trong đó quy luật giá trị là đặc trưng nhất” [70, tr. Về thực chất kinh tế thị trường là nền kinh tế vận động và phát triển tuân theo quy luật thị trường.

Mọi chi phí đầu vào (vốn, TLSX, sức lao động) kết tinh trong sản phẩm hàng hóa và quy định giá trị của nó. Việc sản xuất cái gì? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai? đều do thị trường quyết định. Có thể nói rằng, kinh tế thị trường là một kiểu tổ chức kinh tế, tồn tại khách quan do trình độ của LLSX quyết định, trong đó toàn bộ quá trình từ tổ chức quản lý sản xuất đến phân phối, trao đổi và tiêu dùng đều được thực hiện thông qua thị trường. Lịch sử đã chứng minh rằng mọi quốc gia muốn phát triển được đều phải trải qua trình độ tổ chức kinh tế này.

Ở Việt Nam, trước khi xây dựng nền kinh tế thị trường, chúng ta đã áp dụng máy móc cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp trong tổ chức và quản lý nền kinh tế, không tôn trọng quy luật kinh tế khách quan, phủ nhận sự tồn tại của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, đối lập CNXH với kinh tế thị trường, phủ nhận vai trò của các thành phần kinh tế được coi là phi XHCN để độc tôn kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể. Điều đó đã làm triệt tiêu động lực của sự phát triển, không phát huy hết nội lực của nền kinh tế, khiến đất nước lâm vào tình trạng trì trệ và khủng hoảng toàn diện.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thực tế là, chúng ta đã mắc phải sai lầm nghiêm trọng khi cho rằng: QHSX phải đi trước mở đường cho LLSX phát triển. Điều đó, dẫn tới một kết quả tất yếu là các QHSX, các thành phần kinh tế tư nhân bị đối xử như là những vật cản cần phải cải tạo và xóa bỏ để đảm bảo cho sự thành công của CNXH. Điều này trái ngược với quan điểm của C.Ăngghen khi cho rằng: việc xác lập chế độ công hữu về TLSX không thể tùy tiện, bởi vì “bất cứ một sự thay đổi nào của chế độ xã hội, bất cứ một sự cải biến nào về QHSX cũng đều là kết quả tất yếu của việc tạo nên những LLSX mới, không còn phù hợp với các quan hệ sở hữu cũ nữa” [33, tr.

Bởi vậy, không thể thủ tiêu chế độ tư hữu ngay lập tức, cũng như không thể làm cho LLSX hiện có tăng lên ngay lập tức để xây dựng ngay một nền kinh tế công hữu. “Cho nên…chỉ có thể cải tạo xã hội hiện nay một cách dần dần, và chỉ khi nào đã tạo nên được một khối lượng TLSX cần thiết cho việc cải tạo đó thì khi ấy mới thủ tiêu được chế độ tư hữu”[33, tr. Quan điểm trên cho thấy, vai trò quyết định của LLSX đối với QHSX, trước hết là quan hệ sở hữu về TLSX với tư cách là nhân tố quyết định mục đích phát triển của nền sản xuất và bản chất của chế độ kinh tế - xã hội. Phát triển làm sáng tỏ hơn nữa quan điểm của C.Lênin cho rằng: Đối với một nước có nền kinh tế sản xuất nhỏ cũng hoàn toàn có khả năng tiến lên CNXH, bởi đó là con đường tất yếu của sự phát triển xã hội loài người.

Theo Lênin, CNXH là một bước tiến liền ngay sau chế độ độc quyền TBCN của nhà nước. Bởi vì CNTB độc quyền nhà nước là “sự chuẩn bị vật chất đầy đủ nhất cho CNXH, là phòng chờ đi vào CNXH, là nấc thang lịch sử, mà giữa nó (nấc thang đó) với nấc thang được gọi là CNXH thì không có một nấc thang ở giữa nào cả” [29, tr. “Nấc thang” mà Lênin nói tới ở đây chính là thời kỳ quá độ, mà ở đó còn tồn tại đan xen giữa những yếu tố cũ và mới, là thời kỳ đấu tranh “ai thắng ai” giữa CNTB và CNXH trên mọi lĩnh vực: Kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Như vậy, có thể nói thời kỳ quá độ lên CNXH là cả một quá trình lâu dài, ở đó phương thức sản xuất cũ chưa hẳn mất đi và phương thức sản xuất mới đã phát sinh nhưng còn rất non yếu. Do vậy, ở thời kỳ này tồn tại tất yếu nền kinh tế nhiều thành phần, bên cạnh các thành phần kinh tế XHCN còn có các thành phần kinh tế đối lập.

Lênin còn cho rằng: “bước quá độ từ CNTB lên CNXH có thể có những hình thức khác nhau, tùy thuộc ở chỗ quan hệ đại tư bản hay nền kinh tế nhỏ chiếm ưu thế trong nước”[29, tr. Vì vậy, Lênin cho rằng: “Ở một nước mà trong đó những người sản xuất tiểu nông chiếm tuyệt đại đa số nhân khẩu, mà muốn thực hiện cách mạng XHCN thì cần phải trải qua một loạt các biện pháp quá độ đặc biệt, hoàn toàn không cần thiết ở những nước tư bản phát triển”[29, tr. Đối với những nước có nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu muốn đi lên CNXH tất yếu phải khuyến khích phát triển kinh tế hàng hóa, kinh tế thị trường. Vì vậy, trong nền kinh tế có sự tồn tại nhiều loại hình sở hữu, nhiều thành phần kinh tế là điều không thể tránh khỏi.

Theo Lênin, đi lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN không có nghĩa là phải bỏ qua tất cả những thành tựu mà nhân loại đã đạt được dưới xã hội tư bản, mà “Chúng ta phải lợi dụng CNTB, nhất là bằng cách hướng nó vào con đường CNTB nhà nước, làm mắt xích trung gian giữa nền tiểu sản xuất và CNXH, làm phương tiện, con đường, phương pháp, phương thức để tăng LLSX lên” [28, tr. Với ý nghĩa ấy, CNTB tư nhân đóng vai trò trợ thủ đắc lực cho CNXH là một sự thật kinh tế không thể chối bỏ được. Những luận điểm trên đây của C.Ăngghen và Lênin có ý nghĩa to lớn đối với nước ta - một nước có nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, sản xuất nhỏ là phổ biến, trình độ của LLSX còn thấp. Việc đa dạng hóa các hình thức sở hữu, các thành phần kinh tế là điều khách quan và cần thiết, thích ứng với quy luật QHSX phải phù hợp với trình độ phát triển của LLSX.

Trong điều kiện đó, việc Việt Nam áp dụng mô hình kinh tế thị trường là tất yếu và thích hợp nhất.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Vận dụng sáng tạo học thuyết Mác - Lênin về hình thái kinh tế - xã hội vào tình hình thực tiễn nước ta, Hồ Chí Minh coi việc phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm trong thời kỳ quá độ nhằm xây dựng nền tảng vật chất kỹ thuật của CNXH, xây dựng CNXH có công nghiệp và nông nghiệp hiện đại, có văn hóa và khoa học tiên tiến. Muốn vậy, chúng ta phải tôn trọng và phát huy tính tích cực của các thành phần kinh tế. Với quan điểm ấy, năm 1953, trong tác phẩm Thường thức chính trị, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Trong chế độ dân chủ mới, có năm loại hình kinh tế khác nhau: A - Kinh tế quốc doanh (thuộc CNXH, vì nó là của chung nhân dân) B - Các hợp tác xã (nó là nửa CNXH, và sẽ tiến đến CNXH) C - Kinh tế của cá nhân, nông dân và thợ thủ công nghệ (có thể tiến dần vào hợp tác xã, tức là nửa CNXH) C - Tư bản của tư nhân D - Tư bản của Nhà nước (Nhà nước hùn vốn với tư bản tư nhân để kinh doanh)” [36, tr. Trong năm loại hình kinh tế trên, Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò của kinh tế nhà nước: “loại A là kinh tế lãnh đạo và phát triển mau hơn cả.

Cho nên kinh tế ta sẽ phát triển theo hướng CNXH” [36, tr. Đối với các thành phần kinh tế khác cũng cần được duy trì ở mức độ cần thiết trong thời kỳ quá độ. Tuy nhiên, để đảm bảo định hướng XHCN thì kinh tế nhà nước phải giữ vai trò lãnh đạo, dẫn đường cho các thành phần kinh tế khác. Có như vậy thì các nhà tư sản: “Dù cho họ buôn bán to mấy cũng không thể chống lại công ty mậu dịch, không thể cạnh tranh nổi với nền kinh tế quốc doanh” [37, tr.

Trên cơ sở đó, chúng ta cần tiến hành từng bước việc cải tạo các thành phần kinh tế TBCN thành CNTB nhà nước bằng cách cho các nhà tư sản hùn vốn với chính phủ, làm cho công tư cùng có lợi. Theo phương hướng đó thì: “Các nhà tư sản sẽ thấy công tư hợp doanh có lợi, không có hại, dần dần họ thấy nhất định phải tiến lên CNXH” [37, tr. Như vậy, theo quan điểm của C.Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về tính chất đặc trưng của thời kỳ quá độ lên CNXH có 15 (LUAN.nay TIEU LUAN MOI download : [e-mail] sự tồn tại tất yếu nền kinh tế nhiều thành phần, kinh tế thị trường với nhiều hình thức sở hữu khác nhau, chúng vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau để tồn tại và xác lập địa vị kinh tế - xã hội của mình. Những luận điểm nêu trên của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã thực sự trở thành nền tảng, cơ sở lý luận để Đảng và Nhà nước ta nhận thức rõ hơn về mô hình kinh tế tổng quát trong thời ký quá độ lên CNXH.

Theo tinh thần ấy, việc thừa nhận và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN là một tất yếu. Đây là một chủ trương đúng đắn, phù hợp với thực tiễn Việt Nam cũng như xu thế khách quan của thời đại. Bên cạnh những cơ sở lý luận đã nêu ở trên, thì tính tất yếu của việc xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam còn xuất phát từ các yêu cầu thực tiễn khách quan sau đây: Kinh tế thị trường là một trình độ tổ chức kinh tế tồn tại khách quan, là thành tựu chung của văn minh nhân loại.