Kiểm Toán Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Bắc Á

Chuyên khảo kinh tế phân tích Kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần bắc á, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Cao Tiến Bình
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Kim Anh
• Trường học: Trường Đại học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Kiểm Toán Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Bắc Á
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU – SƠ ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Khái niệm kiểm toán nội bộ
• 1.1.2. Chuẩn mực kiểm toán nội bộ
• 1.1.3. Quy tắc đạo đức của kiểm toán nội bộ
• 1.1.4. Sự cần thiết của kiểm toán nội bộ tại ngân hàng thương mại
• 1.1.5. Mô hình tổ chức kiểm toán nội bộ tại ngân hàng thương mại
• 1.1.6. Phương pháp tiếp cận trong kiểm toán nội bộ tại ngân hàng thương mại
• 1.2. KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Tín dụng và rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 1.2.2. Mục tiêu và yêu cầu đối với kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 1.2.3. Quy trình kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 1.2.4. Hoàn thiện kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại và các tiêu chí đánh giá
• 1.2.5. Kinh nghiệm về kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.1.2. Mô hình tổ chức và mạng lưới hoạt động của Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.1.3. Khái quát về kết quả hoạt động của Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.2. THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á
• 2.2.1. Cơ sở pháp lý của kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.2.2. Thực trạng về mô hình tổ chức của kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.2.3. Thực trạng về phương pháp tiếp cận trong kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.2.4. Thực trạng về quy trình kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.2.5. Một số kết quả chủ yếu của kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những mặt còn hạn chế và nguyên nhân
• 2.4. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á
• 2.4.1. Định hướng hoạt động kinh doanh và phát triển tín dụng
• 2.4.2. Định hướng hoàn thiện kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.4.3. Hoàn thiện mô hình tổ chức, đội ngũ nhân sự kiểm toán nội bộ
• 2.4.4. Hoàn thiện phương pháp tiếp cận của kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng
• 2.4.5. Hoàn thiện quy trình kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng
• 2.4.6. Nâng cao trách nhiệm, sự ủng hộ của Hội đồng quản trị, Ban điều hành trong việc thiết lập và vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng một cách hiệu quả
• 2.4.7. Tăng cường sự phối hợp của các đơn vị được kiểm toán
• 2.5. KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á
• 2.5.1. Kiến nghị với chính phủ và với cơ quan quản lý nhà nước
• 2.5.2. Kiến nghị với Ngân hàng nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT
• CHẤM ĐIỂM XẾP HẠNG RỦI RO TÍN DỤNG CHO ĐƠN VỊ KINH DOANH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU – SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Toán Nội Bộ Tín Dụng Ngân Hàng Bắc Á

Kiểm toán nội bộ (KTNB) đóng vai trò then chốt trong hệ thống kiểm soát nội bộ của mọi ngân hàng thương mại cổ phần, đặc biệt là Ngân hàng Bắc Á. KTNB không chỉ giúp đánh giá và nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và chính sách tín dụng. Hoạt động này ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh rủi ro tín dụng gia tăng và yêu cầu minh bạch, trách nhiệm giải trình cao hơn. Theo Viện Kiểm toán Nội bộ (IIA), KTNB là hoạt động xác nhận và tư vấn độc lập, khách quan, được thiết lập để tạo giá trị gia tăng và cải thiện hoạt động của tổ chức.

Tại Ngân hàng Bắc Á, KTNB hoạt động tín dụng giúp ban lãnh đạo có cái nhìn toàn diện về chất lượng quản lý tín dụng, từ đó đưa ra các quyết định điều chỉnh chính sách và quy trình phù hợp. Mục tiêu chính là bảo vệ tài sản, đảm bảo hoạt động hiệu quả và tuân thủ các chuẩn mực.

1.1. Vai trò của kiểm toán nội bộ trong ngân hàng

KTNB đóng vai trò như tuyến phòng thủ thứ ba trong mô hình quản trị rủi ro ba tuyến phòng thủ. Nó cung cấp sự đảm bảo độc lập về hiệu quả của các tuyến phòng thủ trước đó (kiểm soát của đơn vị kinh doanh và chức năng quản lý rủi ro). KTNB giúp ngân hàng phát hiện sớm các sai sót, gian lận và yếu kém trong hệ thống, từ đó đưa ra các khuyến nghị cải tiến. Theo đó, KTNB giúp tăng cường đạo đức và các giá trị cốt lõi trong doanh nghiệp, đảm bảo hoạt động của tổ chức hiệu quả và minh bạch.

1.2. Mục tiêu của kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng

Mục tiêu chính của KTNB hoạt động tín dụng là đánh giá tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng. Điều này bao gồm việc kiểm tra việc tuân thủ các quy định, chính sách, quy trình tín dụng, đánh giá chất lượng hồ sơ tín dụng, và xác định các rủi ro tiềm ẩn. KTNB cũng hướng đến việc cải thiện quy trình quản lý tín dụng, giảm thiểu nợ xấu và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

II. Thách Thức Trong Kiểm Toán Nội Bộ Tín Dụng Tại Ngân Hàng

Mặc dù có vai trò quan trọng, KTNB hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần, bao gồm cả Ngân hàng Bắc Á, đối mặt với nhiều thách thức. Một trong số đó là sự phức tạp của các sản phẩm tín dụng và quy trình tín dụng ngày càng tinh vi. Điều này đòi hỏi kiểm toán viên phải có kiến thức chuyên môn sâu rộng và cập nhật liên tục. Thêm vào đó, áp lực về thời gian và nguồn lực có thể ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán.

Ngoài ra, sự thiếu độc lập và khách quan của kiểm toán nội bộ cũng là một vấn đề cần được quan tâm. Nếu kiểm toán viên chịu áp lực từ ban lãnh đạo hoặc có mối quan hệ cá nhân với các bộ phận được kiểm toán, kết quả kiểm toán có thể bị sai lệch. Cuối cùng, việc thiếu sự phối hợp giữa các bộ phận trong ngân hàng cũng gây khó khăn cho quá trình thu thập thông tin và đánh giá rủi ro.

2.1. Sự phức tạp của sản phẩm và quy trình tín dụng

Các sản phẩm tín dụng ngày càng đa dạng và phức tạp, từ các khoản vay truyền thống đến các sản phẩm phái sinh và tín dụng có cấu trúc. Quy trình tín dụng cũng trở nên phức tạp hơn với nhiều bước và nhiều bộ phận tham gia. Điều này đòi hỏi kiểm toán viên phải có kiến thức chuyên môn sâu rộng và khả năng phân tích tốt để có thể đánh giá được rủi ro và phát hiện các sai sót.

2.2. Áp lực về thời gian và nguồn lực kiểm toán

Các ngân hàng thường xuyên phải đối mặt với áp lực về thời gian và nguồn lực, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt. Điều này có thể dẫn đến việc cắt giảm chi phí cho kiểm toán nội bộ, giảm số lượng kiểm toán viên hoặc rút ngắn thời gian kiểm toán. Hậu quả là chất lượng kiểm toán có thể bị ảnh hưởng, và các rủi ro tiềm ẩn có thể không được phát hiện.

III. Phương Pháp Kiểm Toán Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Bắc Á, cần áp dụng các phương pháp tiếp cận tiên tiến. Một trong số đó là phương pháp kiểm toán dựa trên rủi ro (risk-based auditing). Phương pháp này tập trung vào việc xác định và đánh giá các rủi ro trọng yếu trong hoạt động tín dụng, từ đó tập trung nguồn lực kiểm toán vào các lĩnh vực có rủi ro cao nhất.

Ngoài ra, việc áp dụng công nghệ thông tin vào quá trình kiểm toán cũng giúp tăng cường hiệu quả và giảm thiểu sai sót. Các công cụ phân tích dữ liệu có thể giúp kiểm toán viên phát hiện các dấu hiệu bất thường và gian lận một cách nhanh chóng và chính xác. Cuối cùng, việc đào tạo và phát triển đội ngũ kiểm toán viên có trình độ chuyên môn cao cũng là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng kiểm toán.

3.1. Kiểm toán dựa trên rủi ro Risk Based Auditing

Phương pháp kiểm toán dựa trên rủi ro tập trung vào việc xác định và đánh giá các rủi ro trọng yếu trong hoạt động tín dụng. Điều này đòi hỏi kiểm toán viên phải có kiến thức sâu rộng về hoạt động tín dụng và khả năng phân tích rủi ro tốt. Sau khi xác định được các rủi ro trọng yếu, kiểm toán viên sẽ tập trung nguồn lực kiểm toán vào các lĩnh vực có rủi ro cao nhất.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm toán

Công nghệ thông tin có thể giúp kiểm toán viên thu thập, phân tích và đánh giá dữ liệu một cách nhanh chóng và chính xác. Các công cụ phân tích dữ liệu có thể giúp phát hiện các dấu hiệu bất thường và gian lận một cách hiệu quả. Ngoài ra, công nghệ thông tin cũng giúp tự động hóa các quy trình kiểm toán, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian.

IV. Quy Trình Kiểm Toán Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Chi Tiết

Quy trình kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Bắc Á cần được xây dựng một cách chi tiết và khoa học. Quy trình này thường bao gồm các bước sau: lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán, lập báo cáo kiểm toán và theo dõi việc thực hiện các khuyến nghị kiểm toán. Trong quá trình lập kế hoạch kiểm toán, cần xác định rõ phạm vi kiểm toán, mục tiêu kiểm toán và các rủi ro trọng yếu cần được kiểm toán.

Khi thực hiện kiểm toán, cần thu thập đầy đủ bằng chứng và đánh giá một cách khách quan. Báo cáo kiểm toán cần trình bày rõ các phát hiện kiểm toán, đánh giá về tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ và các khuyến nghị cải tiến. Cuối cùng, cần theo dõi sát sao việc thực hiện các khuyến nghị kiểm toán để đảm bảo các vấn đề được giải quyết triệt để.

4.1. Lập kế hoạch kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng

Lập kế hoạch kiểm toán là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quy trình kiểm toán nội bộ. Trong bước này, cần xác định rõ phạm vi kiểm toán, mục tiêu kiểm toán và các rủi ro trọng yếu cần được kiểm toán. Kế hoạch kiểm toán cần được phê duyệt bởi ban lãnh đạo ngân hàng và phải được điều chỉnh khi có sự thay đổi về rủi ro hoặc quy định.

4.2. Thực hiện kiểm toán và lập báo cáo kiểm toán

Khi thực hiện kiểm toán, cần thu thập đầy đủ bằng chứng và đánh giá một cách khách quan. Báo cáo kiểm toán cần trình bày rõ các phát hiện kiểm toán, đánh giá về tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ và các khuyến nghị cải tiến. Báo cáo kiểm toán cần được gửi đến ban lãnh đạo ngân hàng và các bộ phận liên quan.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Kiểm Toán Nội Bộ Tại Ngân Hàng Bắc Á

Để hiểu rõ hơn về kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng, chúng ta sẽ xem xét thực tiễn áp dụng tại Ngân hàng Bắc Á. Theo đó, Ngân hàng Bắc Á đã xây dựng một hệ thống kiểm toán nội bộ tương đối hoàn chỉnh, bao gồm các quy trình, chính sách và hướng dẫn cụ thể. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục, chẳng hạn như sự thiếu hụt về nguồn lực và trình độ chuyên môn của kiểm toán viên.

Để nâng cao hiệu quả kiểm toán, Ngân hàng Bắc Á cần đầu tư hơn nữa vào việc đào tạo và phát triển đội ngũ kiểm toán viên, đồng thời áp dụng các phương pháp kiểm toán tiên tiến và công nghệ thông tin vào quá trình kiểm toán. Ngoài ra, cần tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận trong ngân hàng để đảm bảo thông tin được chia sẻ một cách đầy đủ và kịp thời.

5.1. Đánh giá hệ thống kiểm toán nội bộ tại Bắc Á Bank

Ngân hàng Bắc Á đã xây dựng một hệ thống kiểm toán nội bộ tương đối hoàn chỉnh, bao gồm các quy trình, chính sách và hướng dẫn cụ thể. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục, chẳng hạn như sự thiếu hụt về nguồn lực và trình độ chuyên môn của kiểm toán viên. Cần có đánh giá khách quan và thường xuyên để cải thiện hệ thống.

5.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm toán tại Bắc Á Bank

Để nâng cao hiệu quả kiểm toán, Ngân hàng Bắc Á cần đầu tư hơn nữa vào việc đào tạo và phát triển đội ngũ kiểm toán viên, đồng thời áp dụng các phương pháp kiểm toán tiên tiến và công nghệ thông tin vào quá trình kiểm toán. Ngoài ra, cần tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận trong ngân hàng để đảm bảo thông tin được chia sẻ một cách đầy đủ và kịp thời.

VI. Kết Luận Tương Lai Kiểm Toán Nội Bộ Tín Dụng Ngân Hàng

Kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả của hệ thống ngân hàng. Trong tương lai, KTNB sẽ tiếp tục phát triển và hoàn thiện để đáp ứng với những thay đổi của môi trường kinh doanh và quy định pháp luật. Các ngân hàng cần nhận thức rõ vai trò của KTNB và đầu tư đúng mức để xây dựng một hệ thống KTNB mạnh mẽ.

Việc áp dụng các phương pháp kiểm toán tiên tiến, công nghệ thông tin và đào tạo đội ngũ kiểm toán viên có trình độ chuyên môn cao là những yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng kiểm toán và bảo vệ lợi ích của ngân hàng và khách hàng.

6.1. Xu hướng phát triển của kiểm toán nội bộ tín dụng

Trong tương lai, kiểm toán nội bộ sẽ tiếp tục phát triển và hoàn thiện để đáp ứng với những thay đổi của môi trường kinh doanh và quy định pháp luật. Các xu hướng chính bao gồm: tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, tập trung vào rủi ro trọng yếu, và nâng cao tính độc lập và khách quan.

6.2. Đầu tư vào kiểm toán nội bộ để phát triển bền vững

Các ngân hàng cần nhận thức rõ vai trò của kiểm toán nội bộ và đầu tư đúng mức để xây dựng một hệ thống kiểm toán nội bộ mạnh mẽ. Điều này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của ngân hàng và khách hàng mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của toàn bộ hệ thống ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong hệ thống tài chính hiện đại, hoạt động tín dụng luôn đóng vai trò huyết mạch khi chiếm hơn 70% tỷ trọng tổng thu nhập của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Tuy nhiên, hoạt động này cũng tiềm ẩn rủi ro rất lớn khi nợ xấu có thể trực tiếp làm bào mòn lợi nhuận và đe dọa an toàn vốn chủ sở hữu. Để thiết lập cơ chế tự bảo vệ và nâng cao hiệu quả phòng ngừa rủi ro, hệ thống kiểm toán nội bộ đóng vai trò là tuyến phòng thủ thứ ba vô cùng trọng yếu theo tiêu chuẩn quản trị quốc tế.

Nghiên cứu của tác giả Cao Tiến Bình tập trung giải quyết bài toán: Hoàn thiện công tác kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bắc Á (BacABank) trong bối cảnh ngân hàng đang tái cơ cấu mạnh mẽ và đẩy mạnh quy mô tăng trưởng. Mục tiêu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận theo chuẩn mực quốc tế, phân tích toàn diện thực trạng kiểm toán nội bộ tín dụng tại BacABank giai đoạn 2012 - 2016, từ đó xây dựng hệ thống 5 nhóm giải pháp khả thi và đề xuất mô hình chấm điểm rủi ro thực tiễn.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ mạng lưới gồm 103 điểm giao dịch tại 18 tỉnh, thành phố trên cả nước của BacABank trong chuỗi thời gian 5 năm (2012 - 2016). Về mặt giá trị ứng dụng, công trình cung cấp cơ sở khoa học giúp BacABank kiểm soát an toàn danh mục cho vay đạt 48.102 tỷ đồng, duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp 0,81%, đồng thời tạo nền tảng vững chắc để nâng quy mô vốn điều lệ từ 5.000 tỷ đồng lên 5.500 tỷ đồng một cách bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng nghiên cứu dựa trên sự kết hợp của ba hệ thống lý thuyết quản trị và kiểm toán tiên tiến:

Thứ nhất, Khung chuẩn mực thực hành kiểm toán nội bộ quốc tế của Viện Kiểm toán Nội bộ Hoa Kỳ (IIA) ban hành năm 2017, bao gồm 41 chuẩn mực chuyên nghiệp chia thành 6 nhóm cốt lõi: mục tiêu quyền hạn, quản lý chất lượng, quản trị hoạt động, bản chất kiểm toán, quy trình thực hiện và chấp nhận rủi ro. Hệ thống này gắn liền với 5 quy tắc đạo đức nghề nghiệp cơ bản: Chính trực, Khách quan, Bảo mật, Chuyên môn và Trách nhiệm.

Thứ hai, Mô hình ba tuyến phòng thủ theo Hiệp ước Vốn Basel II: Tuyến thứ nhất là các đơn vị kinh doanh trực tiếp nhận diện và giảm thiểu rủi ro; Tuyến thứ hai là các khối quản lý rủi ro và kiểm tra tuân thủ toàn hàng; Tuyến thứ ba là kiểm toán nội bộ thực hiện đánh giá độc lập, khách quan toàn bộ hệ thống kiểm soát nội bộ.

Thứ ba, Lý thuyết kiểm toán định hướng rủi ro (Risk-Based Internal Auditing - RBIA) do David Griffiths phát triển. Lý thuyết này chỉ ra sự chuyển dịch tất yếu của kiểm toán hiện đại: tỷ trọng áp dụng phương pháp định hướng rủi ro trên thế giới đã tăng mạnh từ 40% năm 2000 lên 89% năm 2004, trong khi phương pháp kiểm toán tuân thủ truyền thống giảm mạnh từ 10% xuống chỉ còn 1%.

Các khái niệm then chốt được phân định rõ ràng: Cấp tín dụng theo Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12; Rủi ro tín dụng theo Thông tư 02/2013/TT-NHNN; cùng hai cấp độ rủi ro cốt lõi là Rủi ro tiềm tàng (sai phạm phát sinh trước khi có kiểm soát) và Rủi ro kiểm soát (khả năng hệ thống kiểm soát không ngăn chặn hoặc phát hiện kịp thời sai sót).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp linh hoạt giữa phương pháp định tính và định lượng nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính thực tiễn cao:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán, báo cáo thường niên, biên bản kiểm toán nội bộ của BacABank giai đoạn 2012 - 2016 và các văn bản quy phạm pháp luật của Ngân hàng Nhà nước. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực tế và phỏng vấn chuyên sâu.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả tiến hành khảo sát chọn mẫu có chủ đích với quy mô mẫu gồm 18 chuyên gia, bao gồm Trưởng Ban Kiểm toán nội bộ, các Trưởng nhóm và kiểm toán viên nội bộ trực tiếp phụ trách mảng tín dụng của BacABank. Mẫu khảo sát đạt tỷ lệ phản hồi hợp lệ 100% qua bảng hỏi cấu trúc gồm 12 câu hỏi chuyên sâu xoay quanh 4 nhóm vấn đề: mô hình tổ chức, mức độ quan trọng, phương pháp tiếp cận và quy trình kiểm toán. Phương pháp chọn mẫu chuyên gia này được lựa chọn vì tính đặc thù chuyên sâu của nghiệp vụ kiểm toán đòi hỏi đối tượng khảo sát phải có trình độ chuyên môn cao và nắm rõ thực tiễn vận hành nội bộ.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích đối chuẩn, phương pháp ma trận rủi ro và phân tích tổng hợp nhằm đánh giá thực trạng quy trình kiểm toán từ khâu lập kế hoạch, thực hiện thử nghiệm kiểm toán hệ thống và kiểm toán riêng lẻ, đến lập báo cáo và giám sát sau kiểm toán. Toàn bộ quá trình nghiên cứu thực địa và xử lý dữ liệu được hoàn thành trong năm 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tại BacABank giai đoạn 2012 - 2016 làm nổi bật bốn phát hiện thực tiễn quan trọng:

Thứ nhất, quy mô tín dụng tăng trưởng ấn tượng nhưng áp lực quản trị rủi ro tiềm ẩn gia tăng. Dư nợ cho vay khách hàng tăng trưởng bình quân 21,16%/năm, đạt 48.102 tỷ đồng vào năm 2016, chiếm 63,34% tổng tài sản (75.938 tỷ đồng). Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát giảm từ 5,66% năm 2012 xuống còn 0,70% năm 2015 và ở mức 0,81% năm 2016. Tuy nhiên, cơ cấu nợ xấu năm 2016 cho thấy nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) chiếm tới 382 tỷ đồng, tương đương 97,85% tổng nợ xấu, đồng thời ngân hàng phải trích lập thêm 102 tỷ đồng dự phòng rủi ro cho trái phiếu đặc biệt VAMC.

Thứ hai, mô hình tổ chức kiểm toán nội bộ đã được thiết lập tập trung tại Hội sở chính trực thuộc Ban Kiểm soát theo quy định tại Thông tư 44/2011/TT-NHNN. Cơ cấu này giúp bảo đảm tính độc lập tương đối, nhưng đang chịu áp lực lớn về nguồn lực khi đội ngũ kiểm toán viên phải phụ trách kiểm toán định kỳ cho toàn bộ 26 chi nhánh và 75 phòng giao dịch phân bổ trên 18 tỉnh thành.

Thứ ba, phương pháp kiểm toán vẫn nặng về kiểm toán tuân thủ sau sự việc phát sinh thay vì định hướng rủi ro. Việc ứng dụng công cụ định lượng và ma trận rủi ro trong khâu lập kế hoạch kiểm toán hàng năm mới dừng ở mức sơ khai, dẫn đến tình trạng nguồn lực kiểm toán bị dàn trải đều giữa các đơn vị mà chưa tập trung thích đáng vào các vùng tín dụng có khẩu vị rủi ro cao.

Thứ tư, quy trình kiểm toán 4 bước đã được ban hành đầy đủ nhưng khâu giám sát sau kiểm toán còn hạn chế. Tỷ lệ theo dõi và chấn chỉnh triệt để các kiến nghị kiểm toán đối với các sai phạm quy trình lớn còn chậm trễ do thiếu cơ chế ràng buộc trách nhiệm cụ thể giữa Ban Kiểm toán nội bộ và Ban Điều hành.

Thảo luận kết quả

Thực trạng tại BacABank phản ánh đúng bức tranh chung của hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam khi chuyển mình sang chuẩn mực quản trị hiện đại. Việc nợ xấu tuyệt đối tăng nhẹ trở lại vào năm 2016 lên mức 390 tỷ đồng cho thấy nếu công tác kiểm toán nội bộ chỉ dừng ở việc "bắt lỗi" chứng từ sau khi giải ngân thì không thể ngăn chặn sớm các nguy cơ mất vốn tiềm tàng.

Khi so sánh với thông lệ quốc tế, khảo sát của Ủy ban Basel trên 80 ngân hàng toàn cầu chỉ ra rằng nguyên nhân chính khiến kiểm toán kém hiệu quả là phương pháp kiểm toán bị cắt đoạn và thiếu đào tạo chuyên sâu. Đồng thời, một nghiên cứu tại châu Âu công bố trên tạp chí European Scientific Journal (với giá trị kiểm định p-value đạt 0,029) đã chứng minh mối tương quan có ý nghĩa thống kê cao giữa chất lượng các khuyến nghị kiểm toán nội bộ với mức độ giảm thiểu tổn thất tín dụng thực tế. Tại BacABank, việc tỷ lệ kiểm toán viên có chứng chỉ chuyên môn quốc tế còn thấp chính là rào cản khiến việc phân tích nguyên nhân gốc rễ của các vi phạm tín dụng chưa đạt hiệu quả tối ưu.

Về phương diện trực quan hóa dữ liệu, toàn bộ diễn biến tăng trưởng tín dụng gắn với biến động nợ xấu của ngân hàng trong 5 năm có thể được biểu diễn rõ nét qua biểu đồ kết hợp cột - đường: cột biểu thị quy mô dư nợ (từ 21.188 tỷ đồng năm 2012 lên 48.102 tỷ đồng năm 2016) và đường biểu thị tỷ lệ nợ xấu (giảm từ 5,66% xuống 0,81%). Đồng thời, mô hình ma trận rủi ro 3x3 kết hợp giữa xác suất xảy ra và mức độ ảnh hưởng tổn thất là công cụ đắc lực giúp phân loại thứ bậc ưu tiên kiểm toán cho 26 chi nhánh một cách khoa học.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, luận văn đưa ra hệ thống giải pháp toàn diện gồm 5 nhóm biện pháp nội bộ và các kiến nghị chính sách:

• Hoàn thiện mô hình tổ chức và năng lực nhân sự: Chuyển đổi linh hoạt sang mô hình kiểm toán hỗn hợp (kết hợp kiểm toán tập trung tại Hội sở với các nhóm kiểm toán khu vực); đặt mục tiêu 100% kiểm toán viên nội bộ hoàn thành các khóa đào tạo chuyên sâu về Basel II và tối thiểu 30% nhân sự chủ chốt đạt chứng chỉ nghề nghiệp quốc tế (như CIA, CPA) trong lộ trình 3 năm tới; do Ban Kiểm soát chủ trì thực hiện.
• Chuyển đổi triệt để sang phương pháp kiểm toán định hướng rủi ro (RBIA): Ban hành và áp dụng bộ tiêu chí chấm điểm rủi ro tín dụng cho từng chi nhánh dựa trên 3 nhóm chỉ số: rủi ro tiềm tàng, môi trường kiểm soát và rủi ro tuân thủ; mục tiêu phân bổ ít nhất 80% thời lượng và nhân lực kiểm toán cho nhóm 20% đơn vị có điểm rủi ro cao nhất; thực hiện ngay từ kỳ lập kế hoạch kiểm toán năm tiếp theo.
• Tối ưu hóa quy trình kiểm toán tín dụng 4 giai đoạn: Chuẩn hóa quy trình phối hợp giữa thử nghiệm kiểm toán hệ thống và thử nghiệm kiểm toán riêng lẻ; ứng dụng phần mềm phân tích dữ liệu tự động để rút ngắn 15% đến 20% thời gian kiểm toán tại chỗ; thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng tại Hội sở chính.
• Nâng cao trách nhiệm của Hội đồng quản trị và Ban Điều hành: Ban hành quy chế ràng buộc trách nhiệm khắc phục kiến nghị kiểm toán gắn liền với đánh giá KPI của Giám đốc chi nhánh; đặt mục tiêu 100% các vi phạm trọng yếu phải được xử lý dứt điểm trong vòng 60 ngày kể từ ngày công bố báo cáo kiểm toán chính thức.
• Tăng cường cơ sở pháp lý và vai trò cơ quan quản lý: Kiến nghị Chính phủ sớm ban hành Nghị định về Kiểm toán nội bộ và thành lập Hội nghề nghiệp Kiểm toán viên nội bộ Việt Nam; kiến nghị Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện Thông tư quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ tại các tổ chức tín dụng, đồng thời tăng cường thanh tra giám sát chuyên đề về năng lực kiểm toán nội bộ trong toàn ngành.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Ban Kiểm soát, Hội đồng quản trị và Ban Điều hành các ngân hàng thương mại: Cung cấp khung tham chiếu thực tiễn để đánh giá hiệu lực của tuyến phòng thủ thứ ba, giúp tối ưu hóa chi phí vận hành kiểm toán gắn liền với mục tiêu an toàn vốn và lợi nhuận ngân hàng.
• Đội ngũ kiểm toán viên nội bộ và chuyên viên quản trị rủi ro: Cung cấp cẩm nang chi tiết về quy trình 4 bước kiểm toán hoạt động tín dụng, phương pháp thực hiện thử nghiệm hệ thống, cùng bảng tiêu chí chấm điểm rủi ro để chọn mẫu kiểm toán hiệu quả.
• Giảng viên, học viên sau đại học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kế toán - Kiểm toán: Sử dụng làm tài liệu tham khảo có giá trị cao với đầy đủ cơ sở lý luận từ IIA, Basel II và số liệu thực chứng chi tiết trong giai đoạn 5 năm phát triển của một ngân hàng thương mại cổ phần tiêu biểu.
• Cơ quan quản lý nhà nước và Cơ quan Thanh tra Giám sát Ngân hàng (NHNN): Nắm bắt thực trạng triển khai kiểm toán nội bộ tại các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, từ đó có căn cứ thực tế để hoàn thiện hành lang pháp lý và các thông tư hướng dẫn nghiệp vụ.

Câu hỏi thường gặp

Mô hình ba tuyến phòng thủ theo Basel II vận hành như thế nào trong quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng? Tuyến thứ nhất là các đơn vị kinh doanh trực tiếp tiếp nhận và thẩm định rủi ro khoản vay. Tuyến thứ hai gồm khối quản lý rủi ro và giám sát tuân thủ toàn hàng chịu trách nhiệm thiết lập chính sách và giám sát hạn mức. Tuyến thứ ba là kiểm toán nội bộ độc lập rà soát, đánh giá tính hữu hiệu của hai tuyến trên, bảo đảm toàn bộ hệ thống vận hành đúng quy định.

Điểm khác biệt căn bản giữa kiểm toán tuân thủ và kiểm toán định hướng rủi ro (RBIA) là gì? Kiểm toán tuân thủ tập trung vào việc đối chiếu quy định trong quá khứ để phát hiện sai phạm đơn lẻ, khiến nguồn lực bị dàn trải. Ngược lại, kiểm toán định hướng rủi ro xuất phát từ mục tiêu hoạt động tương lai, tập trung nguồn lực vào các vùng có rủi ro cao nhất nhằm tư vấn giải pháp gia tăng giá trị cho ngân hàng.

Tại sao BacABank cần xây dựng mô hình chấm điểm rủi ro cho từng đơn vị kinh doanh? Với mạng lưới mở rộng lên 103 điểm giao dịch và dư nợ vượt 48.000 tỷ đồng, nguồn lực kiểm toán không thể rà soát toàn bộ hồ sơ. Mô hình chấm điểm rủi ro giúp định lượng mức độ an toàn của 26 chi nhánh, làm cơ sở khoa học để ưu tiên tần suất và quy mô kiểm toán cho những nơi có nguy cơ phát sinh nợ xấu cao nhất.

Chất lượng tín dụng của BacABank biến động như thế nào trong giai đoạn 2012 - 2016? Tỷ lệ nợ xấu của BacABank đã giảm mạnh từ mức 5,66% năm 2012 xuống 0,70% năm 2015 nhờ đẩy mạnh xử lý nợ và bán nợ cho VAMC. Tuy nhiên, năm 2016 tỷ lệ này tăng nhẹ lên 0,81% với 390 tỷ đồng nợ xấu, trong đó nợ nhóm 5 chiếm tới 97,85%, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực giám sát kiểm toán nội bộ.

Yếu tố nào đóng vai trò quyết định đến hiệu lực của hoạt động kiểm toán nội bộ tại ngân hàng? Theo các nghiên cứu thực nghiệm, sự cam kết và ủng hộ tuyệt đối của Hội đồng quản trị và Ban Lãnh đạo cấp cao là yếu tố then chốt nhất. Nếu các kiến nghị kiểm toán không được ban lãnh đạo chỉ đạo khắc phục kịp thời thì toàn bộ quy trình kiểm toán sẽ mất đi tính hiệu lực phòng ngừa rủi ro.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện khung lý thuyết kiểm toán nội bộ theo chuẩn mực quốc tế IIA và mô hình ba tuyến phòng thủ Basel II, khẳng định vai trò sống còn của kiểm toán nội bộ đối với an toàn tín dụng ngân hàng.
• Phân tích sâu sắc bức tranh tài chính và thực trạng kiểm toán tại BacABank giai đoạn 2012 - 2016 với quy mô tổng tài sản đạt 75.938 tỷ đồng và dư nợ cho vay 48.102 tỷ đồng.
• Chỉ rõ các nút thắt then chốt của đơn vị: phương pháp kiểm toán còn nặng tính tuân thủ truyền thống, thiếu hụt công cụ lượng hóa rủi ro tự động và cơ chế giám sát sau kiểm toán chưa đủ tính ràng buộc.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ từ tái cấu trúc nhân sự, áp dụng mô hình chấm điểm rủi ro chi nhánh, chuẩn hóa quy trình 4 bước đến nâng cao trách nhiệm của ban lãnh đạo ngân hàng.
• Đóng góp luận cứ thực tiễn quan trọng cho lộ trình nâng vốn lên 5.500 tỷ đồng của BacABank và hoàn thiện khung pháp lý kiểm toán nội bộ ngành ngân hàng; khuyến nghị các nhà quản trị ngân hàng chủ động triển khai ngay mô hình kiểm toán định hướng rủi ro để bảo vệ an toàn hệ thống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại - Chương 2: Thực trạng kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á - Chương 3: Giải pháp hoàn thiện kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm kiểm toán nội bộ Kiểm toán nội bộ (KTNB) trên thế giới ra đời khá sớm và ngày càng phát triển gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế thị trường.

Tuy nhiên, phải đến năm 1941 khi một nhóm các nhà kiểm toán nội bộ đứng ra thành lập IIA (The Institute of Internal Auditors), Viện kiểm toán nội bộ, thì KTNB mới được công nhận như là một nghề nghiệp chính thức. Năm 1944, IIA định nghĩa KTNB là “hoạt động đánh giá độc lập trong trong một tổ chức về công tác kế toán, tài chính và các công tác khác của tổ chức đó. Hoạt động KTNB được xem như là các dịch vụ mang tính bảo vệ và xây dựng hỗ trợ cho ban giám đốc”. Như vậy, lúc mới ra đời, công việc của KTNB chủ yếu để hỗ trợ Ban giám đốc trong việc nhận xét về tính trung thực hợp lý của các thông tin kế toán và một số thông tin khác.

Thực tế, công việc của KTNB lúc này không khác nhiều so với kiểm toán độc lập mà chủ yếu nó là một bộ phận trực thuộc đơn vị. Sau nhiều lần sửa đổi bổ sung, thì đến tháng 10/2010 thì IIA đã đưa ra một định nghĩa mới (áp dụng từ ngày 01/01/2011) thể hiện đúng bản chất của KTNB là “hoạt động xác nhận và tư vấn mang tính độc lập, khách quan được thiết lập nhằm tạo ra giá trị gia tăng, nâng cao hiệu quả hoạt động của một tổ chức. Kiểm toán nội bộ giúp cho tổ chức đạt được các mục tiêu của mình thông qua việc tạo ra một cách tiếp cận có hệ thống, có tính kỷ luật để đánh giá, nâng cao hiệu lực của quy trình quản trị doanh nghiệp, quy trình kiểm soát và việc quản lý rủi ro”(IIA, Code of Ethic). Thông qua định nghĩa này chúng ta có thể hình dung KTNB với 4 đặc trưng cơ bản sau: 7 Thứ nhất, KTNB là một hoạt động độc lập, khách quan.

Chính vì vậy nó phải là một bộ phận độc lập với tổ chức và cần thiết thì có thể thuê các KTV bên ngoài để thực hiện hoạt động KTNB. Thứ hai, vai trò của KTNB là xác nhận và tư vấn cho nhà quản lý với phạm vi hoạt động bao quát liên quan đến quy trình quản trị doanh nghiệp, quy trình kiểm soát và quản lý rủi ro. Như vậy, kiểm toán viên nội bộ chính là chuyên gia duy nhất giúp cải thiện được ba hệ thống này nhằm đạt được các mục tiêu: tăng cường đạo đức và các giá trị cốt lõi trong doanh nghiệp, đảm bảo hoạt động của tổ chức hiệu quả và minh bạch, truyền thông hiệu quả về rủi ro và kiểm soát tới các bộ phận thích hợp trong tổ chức và điều phối mối quan hệ giữa ban quản lý, kiểm toán độc lập, kiểm toán nội bộ và hội đồng quản trị. Thứ ba, mục tiêu của KTNB là tạo ra giá trị gia tăng và cải thiện hoạt động của tổ chức.

Đây chính là đóng góp nổi bật của KTNB theo định nghĩa mới, luôn hướng đến lợi ích của tổ chức và cố gắng để làm cho mọi việc tốt hơn chứ không đóng vai trò là người điều tra và xử lý vi phạm. Thứ tư, yêu cầu của KTNB phải có một hệ thống chuẩn mực chuyên nghiệp và có thể thực hiện công việc với chất lượng dịch vụ cao nhất bằng cách “tiếp cận có tính kỷ luật và tính hệ thống”. Tại Việt Nam, quy chế KTNB trong các doanh nghiệp nhà nước được ban hành tại quyết định số 832-TC/QĐ-CĐKT của Bộ Tài chính ngày 28/10/1997 vẫn chưa giải thích kiểm toán nội bộ là gì. Theo dự thảo nghị định về Kiểm toán nội bộ năm 2016 của Chính phủ đang được lấy ý kiến thì KTNB là “việc kiểm tra, đánh giá giám sát tính đầy đủ, thích hợp và hữu hiệu của kiểm soát nội bộ”.

Trong đó, kiểm soát nội bộ là việc thiết lập và tổ chức thực hiện trong nội bộ đơn vị kế toán các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ phù với với quy định của pháp luật nhằm bảo đảm phòng ngừa, phát hiện xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề ra. Cho thấy tại Việt Nam 8 vai trò của KTNB vẫn chưa được nhìn nhận một cách toàn vẹn chủ yếu tập trung vào hệ thống kế toán cũng như rủi ro của các quy trình quy định của đơn vị. Một số người thường dễ nhầm lẫn giữa “kiểm toán nội bộ” và “kiểm soát nội bộ”. Tuy nhiên, như định nghĩa đưa ra ở trên thì “kiểm soát nội bộ” chính là các cơ chế chính sách, quy trình, quy định nội bộ được thiết kế tuân thủ quy định pháp luật và phù hợp với hoạt động của doanh nghiệp nhằm tạo ra các chốt kiểm soát giúp phòng ngừa rủi ro cũng như phát hiện và xử lý kịp thời các rủi ro cùng với đó là giúp doanh nghiệp đạt được những mục tiêu đặt ra trong hoạt động.

Còn “kiểm toán nội bộ” là bộ phận thường nằm trong doanh nghiệp nhằm giúp nhà quản lý kiểm tra, đánh giá cũng như giám sát tính đầy đủ, thích hợp và hữu hiệu của những quy trình, quy chế, chính sách đó. Chuẩn mực kiểm toán nội bộ Để kiểm tra, đánh giá và tư vấn cho tổ chức nhằm giảm thiểu rủi ro tiềm ẩn cũng như tạo ra giá trị gia tăng của tổ chức KTNB cần có một hệ thống các nguyên tắc cơ bản về nghiệp vụ và về việc xử lý các mối quan hệ phát sinh trong quá trình kiểm toán chính là hệ thống chẩn mực kiểm toán nội bộ. Cho đến nay, Viện kiểm toán nội bộ Hoa Kỳ vẫn là cơ quan duy nhất ban hành một cách đầy đủ và chỉnh sửa thường xuyên các chuẩn mực kiểm toán nội bộ nhằm áp dụng hoặc tham khảo trên thế giới. Bộ chuẩn mực kiểm toán nội bộ năm 2017 được ban hành tháng 10/2016 và áp dụng từ 01/01/2017, gồm có 41 chuẩn mực chia thành 6 nhóm chính có tác dụng đưa ra các nguyên tắc cơ bản tiêu biểu cho việc hành nghề kiểm toán nội bộ (IIA, International standards for the professional practice of internal auditing, 2016).

- Nhóm chuẩn mực về mục tiêu, quyền hạn, trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp kiểm toán nội bộ (Nhóm chuẩn mực 1000 – Mục đích, trách nhiệm và quyền hạn, 1110 – Độc lập về tổ chức, 1120 – Khách quan, 1130 – Những tình huống làm ảnh hưởng đến tính độc lập và khách quan, 1200 – Trình độ chuyên môn thành thạo. 9 - Nhóm chuẩn mực về quản lý chất lượng kiểm toán nội bộ số 1300 – Đánh giá chất lượng kiểm toán. - Nhóm chuẩn mực về quản lý hoạt động kiểm toán nội bộ số 2000, trong đó có các chuẩn mực về 2010 - Lập kế hoạch, 2020 - Trao đổi thông tin và phê duyệt, 2030 - Quản lý các nguồn lực, 2040 - Các chính sách và quy trình, 2050 - Hợp tác, 2060 -Báo cáo cho các nhà quản lý cấp cao. - Nhóm chuẩn mực về bản chất hoạt động kiểm toán nội bộ số 2100 bao gồm: 2110 – Hệ thống quản trị rủi ro, 2120 – Quản lý rủi ro, 2130 – Kiểm soát.

- Nhóm chuẩn mực về quy trình thực hiện một cuộc kiểm toán gồm: 2200 – Lập kế hoạch kiểm toán, 2300 – Thực hiện kiểm toán, 2400 – Trao đổi thông tin về kết quả kiểm toán, 2500 – Giám sát sau kiểm toán. - Nhóm chuẩn mực về quyết định chấp nhận rủi ro của các nhà quản lý cấp cao số 2600. Ngoài các chuẩn mực kiểm toán nội bộ này, IIA còn ban hành cuốn “Tư vấn thực hành” chuẩn mực kiểm toán nội bộ phát hành tháng 05/2015 dựa trên bộ chuẩn mực kế toán năm 2013 để mô tả và giải thích rõ về các chuẩn mực kiểm toán nội bộ. Hiện tại, Bộ tài chính chưa ban hành chuẩn mực kiểm toán nội bộ làm cơ sở cho việc thực hiện kiểm toán nội bộ tại Việt Nam.

Quy tắc đạo đức của kiểm toán nội bộ Quy tắc đạo đức do IIA (IIA, Code of Ethic) ban hành yêu cầu kiểm toán viên nội bộ (KTVNB) cần áp dụng và duy trì những quy tắc đạo đức cần thiết sau: - Chính trực: là cở sở để tạo ra sự tin cậy trong các đánh giá của KTVNB. Để đảm bảo được điều này, KTNB cần:  Thực hiện công việc với sự trung thực, cẩn thận và có trách nhiệm.  Phải tuân thủ luật pháp và phải tiết lộ thông tin khi luật pháp và các quy định nghề nghiệp yêu cầu. 10  Không được tiến hành riêng một cách có chủ ý các hoạt động phi pháp hoặc dấn thân vào các hành động gây mất danh dự đối với nghề kiểm toán hoặc đối với tổ chức.

 Phải tuân thủ và đóng góp cho các mục tiêu đạo đức và hợp pháp của tổ chức. - Khách quan: các KTVNB thể hiện mức độ khách quan nghề nghiệp cao nhất khi thu thập, đánh giá và truyền tải các thông tin liên quan đến hoạt động hoặc quy trình được xem xét. Các KTVNB đánh giá một cách công minh tất cả các yếu tố chuẩn xác và trong quá trình đánh giá không để bị ảnh hưởng bởi các lợi ích cá nhân hoặc bởi người khác.  Không thiết lập các mối quan hệ có thể làm nguy hại đến tính chất khách quan của các báo cáo kiểm toán.

 Không được chấp nhận bất cứ thứ gì có thể làm nguy hại hoặc gây nguy cơ làm sai lệch các đánh giá chuyên môn của mình.  Phải công bố tất cả các sự kiện trọng yếu và đó là các sự kiện nếu không được công bố sẽ có thể gây ra hậu quả là làm sai lệch báo cáo về các hoạt động được xem xét. - Bảo mật: KTVNB cần tôn trọng giá trị và tính riêng biệt của các thông tin nhận được, không công bố các thông tin này khi không được phép trừ khi có quy định khác của pháp luật. Cụ thể là:  Phải thận trọng trong việc sử dụng và bảo vệ các thông tin có được trong quá trình làm nhiệm vụ.