Kiểm Toán Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Bắc Á

Chuyên khảo kinh tế phân tích Kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần bắc á, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Cao Tiến Bình
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Kim Anh
• Trường học: Trường Đại học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Kiểm Toán Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Bắc Á
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU – SƠ ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1.1. Khái niệm kiểm toán nội bộ
• 1.1.2. Chuẩn mực kiểm toán nội bộ
• 1.1.3. Quy tắc đạo đức của kiểm toán nội bộ
• 1.1.4. Sự cần thiết của kiểm toán nội bộ tại ngân hàng thương mại
• 1.1.5. Mô hình tổ chức kiểm toán nội bộ tại ngân hàng thương mại
• 1.1.6. Phương pháp tiếp cận trong kiểm toán nội bộ tại ngân hàng thương mại
• 1.2. KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Tín dụng và rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 1.2.2. Mục tiêu và yêu cầu đối với kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 1.2.3. Quy trình kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại
• 1.2.4. Hoàn thiện kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại và các tiêu chí đánh giá
• 1.2.5. Kinh nghiệm về kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.1.2. Mô hình tổ chức và mạng lưới hoạt động của Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.1.3. Khái quát về kết quả hoạt động của Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.2. THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á
• 2.2.1. Cơ sở pháp lý của kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.2.2. Thực trạng về mô hình tổ chức của kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.2.3. Thực trạng về phương pháp tiếp cận trong kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.2.4. Thực trạng về quy trình kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.2.5. Một số kết quả chủ yếu của kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á
• 2.3.1. Những kết quả đạt được
• 2.3.2. Những mặt còn hạn chế và nguyên nhân
• 2.4. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á
• 2.4.1. Định hướng hoạt động kinh doanh và phát triển tín dụng
• 2.4.2. Định hướng hoàn thiện kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á
• 2.4.3. Hoàn thiện mô hình tổ chức, đội ngũ nhân sự kiểm toán nội bộ
• 2.4.4. Hoàn thiện phương pháp tiếp cận của kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng
• 2.4.5. Hoàn thiện quy trình kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng
• 2.4.6. Nâng cao trách nhiệm, sự ủng hộ của Hội đồng quản trị, Ban điều hành trong việc thiết lập và vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng một cách hiệu quả
• 2.4.7. Tăng cường sự phối hợp của các đơn vị được kiểm toán
• 2.5. KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN BẮC Á
• 2.5.1. Kiến nghị với chính phủ và với cơ quan quản lý nhà nước
• 2.5.2. Kiến nghị với Ngân hàng nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BẢNG CÂU HỎI KHẢO SÁT
• CHẤM ĐIỂM XẾP HẠNG RỦI RO TÍN DỤNG CHO ĐƠN VỊ KINH DOANH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU – SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Toán Nội Bộ Tín Dụng Ngân Hàng Bắc Á

Kiểm toán nội bộ (KTNB) đóng vai trò then chốt trong hệ thống kiểm soát nội bộ của mọi ngân hàng thương mại cổ phần, đặc biệt là Ngân hàng Bắc Á. KTNB không chỉ giúp đánh giá và nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và chính sách tín dụng. Hoạt động này ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh rủi ro tín dụng gia tăng và yêu cầu minh bạch, trách nhiệm giải trình cao hơn. Theo Viện Kiểm toán Nội bộ (IIA), KTNB là hoạt động xác nhận và tư vấn độc lập, khách quan, được thiết lập để tạo giá trị gia tăng và cải thiện hoạt động của tổ chức.

Tại Ngân hàng Bắc Á, KTNB hoạt động tín dụng giúp ban lãnh đạo có cái nhìn toàn diện về chất lượng quản lý tín dụng, từ đó đưa ra các quyết định điều chỉnh chính sách và quy trình phù hợp. Mục tiêu chính là bảo vệ tài sản, đảm bảo hoạt động hiệu quả và tuân thủ các chuẩn mực.

1.1. Vai trò của kiểm toán nội bộ trong ngân hàng

KTNB đóng vai trò như tuyến phòng thủ thứ ba trong mô hình quản trị rủi ro ba tuyến phòng thủ. Nó cung cấp sự đảm bảo độc lập về hiệu quả của các tuyến phòng thủ trước đó (kiểm soát của đơn vị kinh doanh và chức năng quản lý rủi ro). KTNB giúp ngân hàng phát hiện sớm các sai sót, gian lận và yếu kém trong hệ thống, từ đó đưa ra các khuyến nghị cải tiến. Theo đó, KTNB giúp tăng cường đạo đức và các giá trị cốt lõi trong doanh nghiệp, đảm bảo hoạt động của tổ chức hiệu quả và minh bạch.

1.2. Mục tiêu của kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng

Mục tiêu chính của KTNB hoạt động tín dụng là đánh giá tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng. Điều này bao gồm việc kiểm tra việc tuân thủ các quy định, chính sách, quy trình tín dụng, đánh giá chất lượng hồ sơ tín dụng, và xác định các rủi ro tiềm ẩn. KTNB cũng hướng đến việc cải thiện quy trình quản lý tín dụng, giảm thiểu nợ xấu và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

II. Thách Thức Trong Kiểm Toán Nội Bộ Tín Dụng Tại Ngân Hàng

Mặc dù có vai trò quan trọng, KTNB hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại cổ phần, bao gồm cả Ngân hàng Bắc Á, đối mặt với nhiều thách thức. Một trong số đó là sự phức tạp của các sản phẩm tín dụng và quy trình tín dụng ngày càng tinh vi. Điều này đòi hỏi kiểm toán viên phải có kiến thức chuyên môn sâu rộng và cập nhật liên tục. Thêm vào đó, áp lực về thời gian và nguồn lực có thể ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán.

Ngoài ra, sự thiếu độc lập và khách quan của kiểm toán nội bộ cũng là một vấn đề cần được quan tâm. Nếu kiểm toán viên chịu áp lực từ ban lãnh đạo hoặc có mối quan hệ cá nhân với các bộ phận được kiểm toán, kết quả kiểm toán có thể bị sai lệch. Cuối cùng, việc thiếu sự phối hợp giữa các bộ phận trong ngân hàng cũng gây khó khăn cho quá trình thu thập thông tin và đánh giá rủi ro.

2.1. Sự phức tạp của sản phẩm và quy trình tín dụng

Các sản phẩm tín dụng ngày càng đa dạng và phức tạp, từ các khoản vay truyền thống đến các sản phẩm phái sinh và tín dụng có cấu trúc. Quy trình tín dụng cũng trở nên phức tạp hơn với nhiều bước và nhiều bộ phận tham gia. Điều này đòi hỏi kiểm toán viên phải có kiến thức chuyên môn sâu rộng và khả năng phân tích tốt để có thể đánh giá được rủi ro và phát hiện các sai sót.

2.2. Áp lực về thời gian và nguồn lực kiểm toán

Các ngân hàng thường xuyên phải đối mặt với áp lực về thời gian và nguồn lực, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt. Điều này có thể dẫn đến việc cắt giảm chi phí cho kiểm toán nội bộ, giảm số lượng kiểm toán viên hoặc rút ngắn thời gian kiểm toán. Hậu quả là chất lượng kiểm toán có thể bị ảnh hưởng, và các rủi ro tiềm ẩn có thể không được phát hiện.

III. Phương Pháp Kiểm Toán Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Bắc Á, cần áp dụng các phương pháp tiếp cận tiên tiến. Một trong số đó là phương pháp kiểm toán dựa trên rủi ro (risk-based auditing). Phương pháp này tập trung vào việc xác định và đánh giá các rủi ro trọng yếu trong hoạt động tín dụng, từ đó tập trung nguồn lực kiểm toán vào các lĩnh vực có rủi ro cao nhất.

Ngoài ra, việc áp dụng công nghệ thông tin vào quá trình kiểm toán cũng giúp tăng cường hiệu quả và giảm thiểu sai sót. Các công cụ phân tích dữ liệu có thể giúp kiểm toán viên phát hiện các dấu hiệu bất thường và gian lận một cách nhanh chóng và chính xác. Cuối cùng, việc đào tạo và phát triển đội ngũ kiểm toán viên có trình độ chuyên môn cao cũng là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng kiểm toán.

3.1. Kiểm toán dựa trên rủi ro Risk Based Auditing

Phương pháp kiểm toán dựa trên rủi ro tập trung vào việc xác định và đánh giá các rủi ro trọng yếu trong hoạt động tín dụng. Điều này đòi hỏi kiểm toán viên phải có kiến thức sâu rộng về hoạt động tín dụng và khả năng phân tích rủi ro tốt. Sau khi xác định được các rủi ro trọng yếu, kiểm toán viên sẽ tập trung nguồn lực kiểm toán vào các lĩnh vực có rủi ro cao nhất.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm toán

Công nghệ thông tin có thể giúp kiểm toán viên thu thập, phân tích và đánh giá dữ liệu một cách nhanh chóng và chính xác. Các công cụ phân tích dữ liệu có thể giúp phát hiện các dấu hiệu bất thường và gian lận một cách hiệu quả. Ngoài ra, công nghệ thông tin cũng giúp tự động hóa các quy trình kiểm toán, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian.

IV. Quy Trình Kiểm Toán Nội Bộ Hoạt Động Tín Dụng Chi Tiết

Quy trình kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Bắc Á cần được xây dựng một cách chi tiết và khoa học. Quy trình này thường bao gồm các bước sau: lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán, lập báo cáo kiểm toán và theo dõi việc thực hiện các khuyến nghị kiểm toán. Trong quá trình lập kế hoạch kiểm toán, cần xác định rõ phạm vi kiểm toán, mục tiêu kiểm toán và các rủi ro trọng yếu cần được kiểm toán.

Khi thực hiện kiểm toán, cần thu thập đầy đủ bằng chứng và đánh giá một cách khách quan. Báo cáo kiểm toán cần trình bày rõ các phát hiện kiểm toán, đánh giá về tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ và các khuyến nghị cải tiến. Cuối cùng, cần theo dõi sát sao việc thực hiện các khuyến nghị kiểm toán để đảm bảo các vấn đề được giải quyết triệt để.

4.1. Lập kế hoạch kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng

Lập kế hoạch kiểm toán là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quy trình kiểm toán nội bộ. Trong bước này, cần xác định rõ phạm vi kiểm toán, mục tiêu kiểm toán và các rủi ro trọng yếu cần được kiểm toán. Kế hoạch kiểm toán cần được phê duyệt bởi ban lãnh đạo ngân hàng và phải được điều chỉnh khi có sự thay đổi về rủi ro hoặc quy định.

4.2. Thực hiện kiểm toán và lập báo cáo kiểm toán

Khi thực hiện kiểm toán, cần thu thập đầy đủ bằng chứng và đánh giá một cách khách quan. Báo cáo kiểm toán cần trình bày rõ các phát hiện kiểm toán, đánh giá về tính hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ và các khuyến nghị cải tiến. Báo cáo kiểm toán cần được gửi đến ban lãnh đạo ngân hàng và các bộ phận liên quan.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Kiểm Toán Nội Bộ Tại Ngân Hàng Bắc Á

Để hiểu rõ hơn về kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng, chúng ta sẽ xem xét thực tiễn áp dụng tại Ngân hàng Bắc Á. Theo đó, Ngân hàng Bắc Á đã xây dựng một hệ thống kiểm toán nội bộ tương đối hoàn chỉnh, bao gồm các quy trình, chính sách và hướng dẫn cụ thể. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục, chẳng hạn như sự thiếu hụt về nguồn lực và trình độ chuyên môn của kiểm toán viên.

Để nâng cao hiệu quả kiểm toán, Ngân hàng Bắc Á cần đầu tư hơn nữa vào việc đào tạo và phát triển đội ngũ kiểm toán viên, đồng thời áp dụng các phương pháp kiểm toán tiên tiến và công nghệ thông tin vào quá trình kiểm toán. Ngoài ra, cần tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận trong ngân hàng để đảm bảo thông tin được chia sẻ một cách đầy đủ và kịp thời.

5.1. Đánh giá hệ thống kiểm toán nội bộ tại Bắc Á Bank

Ngân hàng Bắc Á đã xây dựng một hệ thống kiểm toán nội bộ tương đối hoàn chỉnh, bao gồm các quy trình, chính sách và hướng dẫn cụ thể. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần được khắc phục, chẳng hạn như sự thiếu hụt về nguồn lực và trình độ chuyên môn của kiểm toán viên. Cần có đánh giá khách quan và thường xuyên để cải thiện hệ thống.

5.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả kiểm toán tại Bắc Á Bank

Để nâng cao hiệu quả kiểm toán, Ngân hàng Bắc Á cần đầu tư hơn nữa vào việc đào tạo và phát triển đội ngũ kiểm toán viên, đồng thời áp dụng các phương pháp kiểm toán tiên tiến và công nghệ thông tin vào quá trình kiểm toán. Ngoài ra, cần tăng cường sự phối hợp giữa các bộ phận trong ngân hàng để đảm bảo thông tin được chia sẻ một cách đầy đủ và kịp thời.

VI. Kết Luận Tương Lai Kiểm Toán Nội Bộ Tín Dụng Ngân Hàng

Kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc đảm bảo an toàn và hiệu quả của hệ thống ngân hàng. Trong tương lai, KTNB sẽ tiếp tục phát triển và hoàn thiện để đáp ứng với những thay đổi của môi trường kinh doanh và quy định pháp luật. Các ngân hàng cần nhận thức rõ vai trò của KTNB và đầu tư đúng mức để xây dựng một hệ thống KTNB mạnh mẽ.

Việc áp dụng các phương pháp kiểm toán tiên tiến, công nghệ thông tin và đào tạo đội ngũ kiểm toán viên có trình độ chuyên môn cao là những yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng kiểm toán và bảo vệ lợi ích của ngân hàng và khách hàng.

6.1. Xu hướng phát triển của kiểm toán nội bộ tín dụng

Trong tương lai, kiểm toán nội bộ sẽ tiếp tục phát triển và hoàn thiện để đáp ứng với những thay đổi của môi trường kinh doanh và quy định pháp luật. Các xu hướng chính bao gồm: tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, tập trung vào rủi ro trọng yếu, và nâng cao tính độc lập và khách quan.

6.2. Đầu tư vào kiểm toán nội bộ để phát triển bền vững

Các ngân hàng cần nhận thức rõ vai trò của kiểm toán nội bộ và đầu tư đúng mức để xây dựng một hệ thống kiểm toán nội bộ mạnh mẽ. Điều này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của ngân hàng và khách hàng mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của toàn bộ hệ thống ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại - Chương 2: Thực trạng kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á - Chương 3: Giải pháp hoàn thiện kiểm toán nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Bắc Á. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm kiểm toán nội bộ Kiểm toán nội bộ (KTNB) trên thế giới ra đời khá sớm và ngày càng phát triển gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế thị trường.

Tuy nhiên, phải đến năm 1941 khi một nhóm các nhà kiểm toán nội bộ đứng ra thành lập IIA (The Institute of Internal Auditors), Viện kiểm toán nội bộ, thì KTNB mới được công nhận như là một nghề nghiệp chính thức. Năm 1944, IIA định nghĩa KTNB là “hoạt động đánh giá độc lập trong trong một tổ chức về công tác kế toán, tài chính và các công tác khác của tổ chức đó. Hoạt động KTNB được xem như là các dịch vụ mang tính bảo vệ và xây dựng hỗ trợ cho ban giám đốc”. Như vậy, lúc mới ra đời, công việc của KTNB chủ yếu để hỗ trợ Ban giám đốc trong việc nhận xét về tính trung thực hợp lý của các thông tin kế toán và một số thông tin khác.

Thực tế, công việc của KTNB lúc này không khác nhiều so với kiểm toán độc lập mà chủ yếu nó là một bộ phận trực thuộc đơn vị. Sau nhiều lần sửa đổi bổ sung, thì đến tháng 10/2010 thì IIA đã đưa ra một định nghĩa mới (áp dụng từ ngày 01/01/2011) thể hiện đúng bản chất của KTNB là “hoạt động xác nhận và tư vấn mang tính độc lập, khách quan được thiết lập nhằm tạo ra giá trị gia tăng, nâng cao hiệu quả hoạt động của một tổ chức. Kiểm toán nội bộ giúp cho tổ chức đạt được các mục tiêu của mình thông qua việc tạo ra một cách tiếp cận có hệ thống, có tính kỷ luật để đánh giá, nâng cao hiệu lực của quy trình quản trị doanh nghiệp, quy trình kiểm soát và việc quản lý rủi ro”(IIA, Code of Ethic). Thông qua định nghĩa này chúng ta có thể hình dung KTNB với 4 đặc trưng cơ bản sau: 7 Thứ nhất, KTNB là một hoạt động độc lập, khách quan.

Chính vì vậy nó phải là một bộ phận độc lập với tổ chức và cần thiết thì có thể thuê các KTV bên ngoài để thực hiện hoạt động KTNB. Thứ hai, vai trò của KTNB là xác nhận và tư vấn cho nhà quản lý với phạm vi hoạt động bao quát liên quan đến quy trình quản trị doanh nghiệp, quy trình kiểm soát và quản lý rủi ro. Như vậy, kiểm toán viên nội bộ chính là chuyên gia duy nhất giúp cải thiện được ba hệ thống này nhằm đạt được các mục tiêu: tăng cường đạo đức và các giá trị cốt lõi trong doanh nghiệp, đảm bảo hoạt động của tổ chức hiệu quả và minh bạch, truyền thông hiệu quả về rủi ro và kiểm soát tới các bộ phận thích hợp trong tổ chức và điều phối mối quan hệ giữa ban quản lý, kiểm toán độc lập, kiểm toán nội bộ và hội đồng quản trị. Thứ ba, mục tiêu của KTNB là tạo ra giá trị gia tăng và cải thiện hoạt động của tổ chức.

Đây chính là đóng góp nổi bật của KTNB theo định nghĩa mới, luôn hướng đến lợi ích của tổ chức và cố gắng để làm cho mọi việc tốt hơn chứ không đóng vai trò là người điều tra và xử lý vi phạm. Thứ tư, yêu cầu của KTNB phải có một hệ thống chuẩn mực chuyên nghiệp và có thể thực hiện công việc với chất lượng dịch vụ cao nhất bằng cách “tiếp cận có tính kỷ luật và tính hệ thống”. Tại Việt Nam, quy chế KTNB trong các doanh nghiệp nhà nước được ban hành tại quyết định số 832-TC/QĐ-CĐKT của Bộ Tài chính ngày 28/10/1997 vẫn chưa giải thích kiểm toán nội bộ là gì. Theo dự thảo nghị định về Kiểm toán nội bộ năm 2016 của Chính phủ đang được lấy ý kiến thì KTNB là “việc kiểm tra, đánh giá giám sát tính đầy đủ, thích hợp và hữu hiệu của kiểm soát nội bộ”.

Trong đó, kiểm soát nội bộ là việc thiết lập và tổ chức thực hiện trong nội bộ đơn vị kế toán các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ phù với với quy định của pháp luật nhằm bảo đảm phòng ngừa, phát hiện xử lý kịp thời rủi ro và đạt được yêu cầu đề ra. Cho thấy tại Việt Nam 8 vai trò của KTNB vẫn chưa được nhìn nhận một cách toàn vẹn chủ yếu tập trung vào hệ thống kế toán cũng như rủi ro của các quy trình quy định của đơn vị. Một số người thường dễ nhầm lẫn giữa “kiểm toán nội bộ” và “kiểm soát nội bộ”. Tuy nhiên, như định nghĩa đưa ra ở trên thì “kiểm soát nội bộ” chính là các cơ chế chính sách, quy trình, quy định nội bộ được thiết kế tuân thủ quy định pháp luật và phù hợp với hoạt động của doanh nghiệp nhằm tạo ra các chốt kiểm soát giúp phòng ngừa rủi ro cũng như phát hiện và xử lý kịp thời các rủi ro cùng với đó là giúp doanh nghiệp đạt được những mục tiêu đặt ra trong hoạt động.

Còn “kiểm toán nội bộ” là bộ phận thường nằm trong doanh nghiệp nhằm giúp nhà quản lý kiểm tra, đánh giá cũng như giám sát tính đầy đủ, thích hợp và hữu hiệu của những quy trình, quy chế, chính sách đó. Chuẩn mực kiểm toán nội bộ Để kiểm tra, đánh giá và tư vấn cho tổ chức nhằm giảm thiểu rủi ro tiềm ẩn cũng như tạo ra giá trị gia tăng của tổ chức KTNB cần có một hệ thống các nguyên tắc cơ bản về nghiệp vụ và về việc xử lý các mối quan hệ phát sinh trong quá trình kiểm toán chính là hệ thống chẩn mực kiểm toán nội bộ. Cho đến nay, Viện kiểm toán nội bộ Hoa Kỳ vẫn là cơ quan duy nhất ban hành một cách đầy đủ và chỉnh sửa thường xuyên các chuẩn mực kiểm toán nội bộ nhằm áp dụng hoặc tham khảo trên thế giới. Bộ chuẩn mực kiểm toán nội bộ năm 2017 được ban hành tháng 10/2016 và áp dụng từ 01/01/2017, gồm có 41 chuẩn mực chia thành 6 nhóm chính có tác dụng đưa ra các nguyên tắc cơ bản tiêu biểu cho việc hành nghề kiểm toán nội bộ (IIA, International standards for the professional practice of internal auditing, 2016).

- Nhóm chuẩn mực về mục tiêu, quyền hạn, trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp kiểm toán nội bộ (Nhóm chuẩn mực 1000 – Mục đích, trách nhiệm và quyền hạn, 1110 – Độc lập về tổ chức, 1120 – Khách quan, 1130 – Những tình huống làm ảnh hưởng đến tính độc lập và khách quan, 1200 – Trình độ chuyên môn thành thạo. 9 - Nhóm chuẩn mực về quản lý chất lượng kiểm toán nội bộ số 1300 – Đánh giá chất lượng kiểm toán. - Nhóm chuẩn mực về quản lý hoạt động kiểm toán nội bộ số 2000, trong đó có các chuẩn mực về 2010 - Lập kế hoạch, 2020 - Trao đổi thông tin và phê duyệt, 2030 - Quản lý các nguồn lực, 2040 - Các chính sách và quy trình, 2050 - Hợp tác, 2060 -Báo cáo cho các nhà quản lý cấp cao. - Nhóm chuẩn mực về bản chất hoạt động kiểm toán nội bộ số 2100 bao gồm: 2110 – Hệ thống quản trị rủi ro, 2120 – Quản lý rủi ro, 2130 – Kiểm soát.

- Nhóm chuẩn mực về quy trình thực hiện một cuộc kiểm toán gồm: 2200 – Lập kế hoạch kiểm toán, 2300 – Thực hiện kiểm toán, 2400 – Trao đổi thông tin về kết quả kiểm toán, 2500 – Giám sát sau kiểm toán. - Nhóm chuẩn mực về quyết định chấp nhận rủi ro của các nhà quản lý cấp cao số 2600. Ngoài các chuẩn mực kiểm toán nội bộ này, IIA còn ban hành cuốn “Tư vấn thực hành” chuẩn mực kiểm toán nội bộ phát hành tháng 05/2015 dựa trên bộ chuẩn mực kế toán năm 2013 để mô tả và giải thích rõ về các chuẩn mực kiểm toán nội bộ. Hiện tại, Bộ tài chính chưa ban hành chuẩn mực kiểm toán nội bộ làm cơ sở cho việc thực hiện kiểm toán nội bộ tại Việt Nam.

Quy tắc đạo đức của kiểm toán nội bộ Quy tắc đạo đức do IIA (IIA, Code of Ethic) ban hành yêu cầu kiểm toán viên nội bộ (KTVNB) cần áp dụng và duy trì những quy tắc đạo đức cần thiết sau: - Chính trực: là cở sở để tạo ra sự tin cậy trong các đánh giá của KTVNB. Để đảm bảo được điều này, KTNB cần:  Thực hiện công việc với sự trung thực, cẩn thận và có trách nhiệm.  Phải tuân thủ luật pháp và phải tiết lộ thông tin khi luật pháp và các quy định nghề nghiệp yêu cầu. 10  Không được tiến hành riêng một cách có chủ ý các hoạt động phi pháp hoặc dấn thân vào các hành động gây mất danh dự đối với nghề kiểm toán hoặc đối với tổ chức.

 Phải tuân thủ và đóng góp cho các mục tiêu đạo đức và hợp pháp của tổ chức. - Khách quan: các KTVNB thể hiện mức độ khách quan nghề nghiệp cao nhất khi thu thập, đánh giá và truyền tải các thông tin liên quan đến hoạt động hoặc quy trình được xem xét. Các KTVNB đánh giá một cách công minh tất cả các yếu tố chuẩn xác và trong quá trình đánh giá không để bị ảnh hưởng bởi các lợi ích cá nhân hoặc bởi người khác.  Không thiết lập các mối quan hệ có thể làm nguy hại đến tính chất khách quan của các báo cáo kiểm toán.

 Không được chấp nhận bất cứ thứ gì có thể làm nguy hại hoặc gây nguy cơ làm sai lệch các đánh giá chuyên môn của mình.  Phải công bố tất cả các sự kiện trọng yếu và đó là các sự kiện nếu không được công bố sẽ có thể gây ra hậu quả là làm sai lệch báo cáo về các hoạt động được xem xét. - Bảo mật: KTVNB cần tôn trọng giá trị và tính riêng biệt của các thông tin nhận được, không công bố các thông tin này khi không được phép trừ khi có quy định khác của pháp luật. Cụ thể là:  Phải thận trọng trong việc sử dụng và bảo vệ các thông tin có được trong quá trình làm nhiệm vụ.