Hoàn thiện kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Hoàn thiện kiểm toán nội bộ tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn việt nam, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về kinh

• Tác giả: Nguyễn Minh Phương
• Người hướng dẫn: Nguyễn Thị Thanh Hương
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Hoàn thiện kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ
• 1.1.1. Các quan niệm về kiểm toán nội bộ
• 1.1.2. Quy tắc đạo đức và ứng xử của kiểm toán nội bộ
• 1.1.3. Chuẩn mực kiểm toán nội bộ
• 1.2. KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.2.1. Cơ cấu tổ chức
• 1.2.2. Nội dung kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng thương mại
• 1.2.3. Phương pháp tiếp cận của kiểm toán nội bộ
• 1.2.4. Quy trình kiểm toán nội bộ
• 1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KIỂM TOÁN NỘI BỘ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.3.1. Nhân tố khách quan
• 1.3.2. Nhân tố chủ quan thuộc ngân hàng
• 1.4. HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.4.1. Khái niệm hoàn thiện Kiểm toán nội bộ trong ngân hàng
• 1.4.2. Sự cần thiết hoàn thiện kiểm toán nội bộ
• 1.5. KINH NGHIỆM VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI CÁC TCTD VÀ BÀI HỌC RÚT RA
• 1.5.1. Kinh nghiệm quốc tế về kiểm toán nội bộ tại các tổ chức tín dụng
• 1.5.2. Kinh nghiệm trong nước về kiểm toán nội bộ tại các tổ chức tín dụng. Bài học kinh nghiệm rút ra
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam
• 2.1.2. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của Agribank
• 2.1.3. Mô hình tổ chức và mạng lưới hoạt động của Agribank
• 2.1.4. Khái quát về kết quả hoạt động kinh doanh của Agribank
• 2.2. THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI AGRIBANK
• 2.2.1. Cơ sở pháp lý của hoạt động kiểm toán nội bộ
• 2.2.2. Thực trạng về cơ cấu tổ chức bộ máy kiểm toán nội bộ
• 2.2.3. Thực trạng về nội dung kiểm toán nội bộ
• 2.2.4. Thực trạng về phương pháp tiếp cận trong kiểm toán nội bộ
• 2.2.5. Thực trạng về quy trình kiểm toán nội bộ
• 2.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI AGRIBANK
• 2.3.1. Quy trình khảo sát
• 2.3.2. Đánh giá độ tin cậy và đánh giá thang đo
• 2.3.3. Phân tích mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến kiểm toán nội bộ tại Agribank
• 2.4. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI AGRIBANK
• 2.4.1. Những kết quả đạt được trong kiểm toán nội bộ tại Agribank
• 2.4.2. Nguyên nhân của các hạn chế
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN VIỆT NAM
• 3.1. ĐỊNH HƯỚNG HOẠT ĐỘNG CỦA AGRIBANK TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1.1. Định hướng và mục tiêu của các hoạt động chung
• 3.1.2. Định hướng hoàn thiện công tác kiểm toán, kiểm soát nội bộ. Nguyên tắc hoàn thiện tổ chức, hoạt động kiểm toán nội bộ tại Agribank. Yêu cầu đối với công tác kiểm toán nội bộ tại Agribank
• 3.2. GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI AGRIBANK
• 3.2.1. Hoàn thiện nội dung kiểm toán
• 3.2.2. Hoàn thiện phương pháp tiếp cận kiểm toán
• 3.2.3. Hoàn thiện quy trình kiểm toán nội bộ
• 3.2.4. Nâng cao trách nhiệm của Hội đồng thành viên, Ban điều hành trong việc thiết lập và vận hành một hệ thống KSNB hiệu lực, hiệu quả
• 3.2.5. Tăng cường sự phối hợp của các đơn vị được kiểm toán
• 3.2.6. Kiện toàn về nhân sự
• 3.2.7. Hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy
• 3.3. KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI AGRIBANK
• 3.3.1. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3.2. Kiến nghị với Chính phủ và với cơ quan quản lý nhà nước
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC CÁC TỪ
• DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, HỘP, SƠ ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kiểm Toán Nội Bộ Agribank Vai Trò Tầm Quan Trọng

Kiểm toán nội bộ Agribank đóng vai trò then chốt trong quản trị rủi ro và bảo vệ giá trị doanh nghiệp. Hoạt động này là tuyến phòng thủ thứ ba, đánh giá tính hữu hiệu của hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB). Sự phát triển của KTNB là nhu cầu tất yếu để tăng cường quản trị trong bối cảnh kinh tế biến động. Theo thông lệ quốc tế và các yêu cầu của Basel II, KTNB trở thành một yếu tố cốt lõi. Chức năng này không chỉ đảm bảo tính minh bạch mà còn góp phần vào sự ổn định và tăng trưởng bền vững của Agribank và nền kinh tế. Công tác kiểm toán nội bộ cần được tổ chức một cách hiệu quả, tuân thủ các nguyên tắc và yêu cầu chung trong quá trình vận hành để đảm bảo hiệu quả cao nhất. Các hoạt động KTNB giúp Agribank đạt được các mục tiêu kinh doanh một cách an toàn và bền vững. Kiểm toán nội bộ hỗ trợ Ban điều hành, Hội đồng thành viên đưa ra các quyết định quản lý hiệu quả, giảm thiểu rủi ro và tăng cường tuân thủ.

1.1. Vai Trò Của Kiểm Soát Nội Bộ Ngân Hàng Trong Quản Trị Rủi Ro

Kiểm soát nội bộ đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý rủi ro tại ngân hàng. Nó giúp xác định, đánh giá và giảm thiểu các rủi ro tiềm ẩn. Một hệ thống KSNB hiệu quả đảm bảo rằng các hoạt động kinh doanh được thực hiện một cách an toàn, tuân thủ các quy định pháp luật và chính sách của ngân hàng. Kiểm soát nội bộ cũng giúp ngăn chặn gian lận và sai sót, bảo vệ tài sản của ngân hàng và duy trì uy tín. Theo tài liệu gốc, hệ thống KSNB cần được kiểm tra, đánh giá, giám sát tính hữu hiệu, phù hợp, đầy đủ. Điều này càng làm nổi bật tầm quan trọng của KSNB trong việc đảm bảo hoạt động ổn định và hiệu quả của ngân hàng.

1.2. Hiệu Quả Kiểm Toán Nội Bộ Trong Việc Phát Hiện Gian Lận Và Sai Sót

KTNB đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện gian lận và sai sót trong hoạt động của Agribank. KTVNB thực hiện các cuộc kiểm tra độc lập và khách quan, đánh giá tính chính xác và trung thực của thông tin tài chính. Họ cũng kiểm tra việc tuân thủ các quy định pháp luật và chính sách của ngân hàng. KTNB giúp phát hiện các điểm yếu trong hệ thống KSNB, từ đó đề xuất các biện pháp khắc phục. Một cuộc KTNB hiệu quả có thể giúp ngăn chặn các hành vi gian lận và sai sót, bảo vệ tài sản của ngân hàng và duy trì niềm tin của khách hàng. Điều này góp phần vào sự phát triển bền vững của Agribank.

II. Thực Trạng Kiểm Toán Nội Bộ Agribank Hạn Chế Nguyên Nhân

Agribank, NHTM lớn nhất Việt Nam, đã đối mặt với nhiều vấn đề thiếu minh bạch và sai phạm. Tái cơ cấu giai đoạn 2013-2015 là bước tiến quan trọng, nhưng những vụ việc gần đây đặt ra câu hỏi về hiệu quả của công tác kiểm toán nội bộ. Các vấn đề bao gồm cơ cấu tổ chức bộ máy, nội dung, phương pháp, quy trình kiểm toán và chất lượng nguồn nhân lực. Vai trò của kiểm toán nội bộ chưa được nhận thức đầy đủ, từ cán bộ đến lãnh đạo ngân hàng. Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển an toàn và lành mạnh của đơn vị. KTNB vẫn còn bộc lộ nhiều bất cập và chưa đáp ứng được các thông lệ quốc tế. Kiểm toán nội bộ ít đóng góp được cho sự phát triển an toàn, lành mạnh của đơn vị, thậm chí vai trò của kiểm toán nội bộ chưa được các cán bộ cho đến lãnh đạo Ngân hàng nhận thức đầy đủ, sâu trong thực tiễn hoạt động kinh doanh của mình.

2.1. Đánh Giá Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ Agribank Điểm Yếu Cần Khắc Phục

Việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ tại Agribank cho thấy còn nhiều điểm yếu cần khắc phục. Các quy trình kiểm soát chưa được thực hiện một cách đầy đủ và hiệu quả. Việc tuân thủ các quy định pháp luật và chính sách của ngân hàng còn hạn chế. Nguồn nhân lực cho công tác kiểm soát nội bộ còn thiếu và chưa được đào tạo bài bản. Cần tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả của các biện pháp kiểm soát. Việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ là rất quan trọng để đảm bảo hoạt động an toàn và hiệu quả của Agribank. Các kết luận của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước năm 2014 chỉ ra những tồn tại trong hệ thống kiểm soát. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết phải cải thiện hệ thống này.

2.2. Phân Tích Rủi Ro Kiểm Toán Nội Bộ Ngân Hàng Các Loại Rủi Ro Thường Gặp

Phân tích rủi ro trong kiểm toán nội bộ ngân hàng giúp xác định các loại rủi ro thường gặp và mức độ ảnh hưởng của chúng. Rủi ro có thể phát sinh từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm rủi ro hoạt động, rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro tuân thủ. KTNB cần đánh giá khả năng xảy ra và mức độ nghiêm trọng của từng loại rủi ro, từ đó đưa ra các biện pháp phòng ngừa và giảm thiểu. Việc quản lý rủi ro hiệu quả giúp bảo vệ tài sản của ngân hàng và duy trì sự ổn định trong hoạt động kinh doanh. Thí dụ, rủi ro tuân thủ có thể phát sinh từ việc không tuân thủ các quy định pháp luật. Điều này có thể dẫn đến các hình phạt pháp lý và ảnh hưởng đến uy tín của ngân hàng.

2.3. Thiếu Hụt Về Nhân Lực Và Đào Tạo Trong Công Tác Kiểm Toán Nội Bộ

Một trong những hạn chế lớn của công tác KTNB tại Agribank là sự thiếu hụt về nhân lực và chất lượng đào tạo. Số lượng KTVNB còn hạn chế so với quy mô hoạt động của ngân hàng. KTVNB cần được đào tạo bài bản về các chuẩn mực kiểm toán, kỹ năng phân tích và đánh giá rủi ro. Việc nâng cao trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp cho KTVNB là rất quan trọng để đảm bảo tính độc lập, khách quan và hiệu quả của công tác kiểm toán. Theo tài liệu gốc, việc đào tạo lại cán bộ, nhân viên là một trong những mục tiêu tái cơ cấu Agribank. Điều này cho thấy sự quan tâm đến việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho KTNB.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện Kiểm Toán Nội Bộ Tại Agribank Phương Pháp

Để hoàn thiện kiểm toán nội bộ Agribank, cần có giải pháp toàn diện. Điều này bao gồm hoàn thiện nội dung kiểm toán, phương pháp tiếp cận và quy trình kiểm toán. Nâng cao trách nhiệm của Hội đồng thành viên và Ban điều hành trong việc thiết lập và vận hành hệ thống KSNB hiệu lực. Tăng cường sự phối hợp của các đơn vị được kiểm toán. Kiện toàn về nhân sự và hoàn thiện cơ cấu tổ chức bộ máy. Cần mở rộng và củng cố chức năng kiểm toán hoạt động. Kiểm toán nội bộ cần đánh giá cả quy trình hoạt động khi nó đang được thực hiện, đang diễn ra để thấy được tính kinh tế, hiệu quả và hiệu lực của quy trình và quan trọng nhất là để đánh giá những rủi ro mang tính hệ thống nhân - quả , khả năng kiểm soát và ngăn chặn rủi ro.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Kiểm Toán Nội Bộ Bằng Cách Hoàn Thiện Nội Dung Kiểm Toán

Việc hoàn thiện nội dung kiểm toán là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng KTNB tại Agribank. KTNB cần tập trung vào đánh giá các rủi ro trọng yếu và các quy trình kiểm soát quan trọng. Nội dung kiểm toán cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với sự thay đổi của môi trường kinh doanh và các quy định pháp luật. Kiểm toán hoạt động cần được chú trọng để đánh giá tính hiệu quả của các hoạt động kinh doanh và quy trình quản lý. Điều này có nghĩa là KTNB không chỉ kiểm tra việc tuân thủ các quy định mà còn đánh giá hiệu quả của các hoạt động trong việc đạt được mục tiêu kinh doanh. Cần xây dựng các chương trình kiểm toán chi tiết và phù hợp với từng lĩnh vực hoạt động.

3.2. Giải Pháp Hoàn Thiện Kiểm Toán Nội Bộ Áp Dụng Phương Pháp Tiếp Cận Mới

Cần áp dụng các phương pháp tiếp cận mới trong KTNB tại Agribank để nâng cao hiệu quả. Phương pháp kiểm toán dựa trên rủi ro (RBIA) giúp tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có rủi ro cao. Phương pháp kiểm toán liên tục (Continuous Auditing) giúp theo dõi các hoạt động kinh doanh một cách thường xuyên và kịp thời phát hiện các sai sót. Cần tăng cường sử dụng công nghệ thông tin trong KTNB để nâng cao hiệu quả và giảm chi phí. KTNB cũng cần tăng cường phối hợp với các bộ phận khác trong ngân hàng để chia sẻ thông tin và kinh nghiệm. Phương pháp tiếp cận RBIA giúp tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực có rủi ro cao.

IV. Ứng Dụng Chuẩn Mực Kiểm Toán Nội Bộ Ngân Hàng Tại Agribank

Việc ứng dụng chuẩn mực kiểm toán nội bộ tại Agribank là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động này. Agribank cần tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán quốc tế và các quy định của NHNN về KTNB. Cần xây dựng một hệ thống chuẩn mực KTNB phù hợp với đặc điểm hoạt động của ngân hàng. Các chuẩn mực này cần được cập nhật thường xuyên để đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả. Việc tuân thủ các chuẩn mực KTNB giúp đảm bảo tính độc lập, khách quan và chuyên nghiệp của KTVNB. Theo tài liệu gốc, việc nâng cao chất lượng KTNB tại các NHTM VN theo các chuẩn mực quốc tế về thực hành kiểm toán nội bộ của hiệp hội kiểm toán nội bộ quốc tế IIA là một mục tiêu quan trọng. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết phải tuân thủ các chuẩn mực quốc tế.

4.1. Xây Dựng Quy Trình Kiểm Toán Nội Bộ Ngân Hàng Chuẩn Hóa Tại Agribank

Cần xây dựng một quy trình kiểm toán nội bộ chuẩn hóa tại Agribank để đảm bảo tính nhất quán và hiệu quả. Quy trình này cần bao gồm các bước: lập kế hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán, lập báo cáo kiểm toán và theo dõi thực hiện các kiến nghị kiểm toán. Quy trình kiểm toán cần được thiết kế phù hợp với từng lĩnh vực hoạt động của ngân hàng. Cần đảm bảo rằng quy trình kiểm toán được thực hiện một cách đầy đủ và tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán. Việc xây dựng quy trình kiểm toán chuẩn hóa giúp đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của hoạt động KTNB. Cần có quy trình đánh giá độc lập và khách quan để đảm bảo KTNB hoạt động một cách hiệu quả.

4.2. Đảm Bảo Kiểm Toán Tuân Thủ Trong Mọi Hoạt Động Của Agribank

Việc đảm bảo kiểm toán tuân thủ là rất quan trọng trong mọi hoạt động của Agribank. KTNB cần kiểm tra việc tuân thủ các quy định pháp luật, chính sách của ngân hàng và các chuẩn mực kiểm toán. Kiểm toán tuân thủ giúp phát hiện các sai phạm và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật. Cần xây dựng một hệ thống kiểm soát tuân thủ hiệu quả để đảm bảo rằng mọi hoạt động của ngân hàng đều tuân thủ các quy định. KTNB cần tăng cường phối hợp với các bộ phận pháp chế và kiểm soát rủi ro để đảm bảo tính tuân thủ trong mọi hoạt động. Việc đảm bảo kiểm toán tuân thủ giúp bảo vệ uy tín của ngân hàng và tránh các rủi ro pháp lý.

V. Kết Luận Hướng Phát Triển Kiểm Toán Nội Bộ Agribank

Việc hoàn thiện kiểm toán nội bộ là yếu tố then chốt để Agribank phát triển bền vững. Cần có giải pháp đồng bộ và toàn diện để nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động này. Agribank cần tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán quốc tế và các quy định của NHNN. Cần xây dựng một đội ngũ KTVNB chuyên nghiệp, đạo đức và có đủ năng lực. KTNB cần được xem là một bộ phận độc lập và khách quan, có vai trò quan trọng trong việc quản lý rủi ro và bảo vệ giá trị doanh nghiệp. Trong tương lai, KTNB sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định và phát triển của Agribank.

5.1. Phát Triển Kiểm Toán Nội Bộ Trong Bối Cảnh Số Hóa Ngân Hàng

Trong bối cảnh số hóa ngân hàng, KTNB cần thích ứng với những thay đổi và thách thức mới. Cần tăng cường sử dụng công nghệ thông tin trong KTNB để nâng cao hiệu quả và giảm chi phí. KTVNB cần được đào tạo về các kỹ năng liên quan đến công nghệ thông tin và an ninh mạng. KTNB cần tập trung vào đánh giá các rủi ro liên quan đến công nghệ thông tin và các hệ thống thanh toán điện tử. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong KTNB giúp tăng cường khả năng phát hiện gian lận và sai sót. KTVNB cần có khả năng phân tích dữ liệu lớn và sử dụng các công cụ phân tích để phát hiện các dấu hiệu bất thường.

5.2. Mô Hình Kiểm Toán Nội Bộ Agribank Định Hướng Tương Lai

Mô hình KTNB của Agribank cần được định hướng theo hướng chuyên nghiệp, độc lập và khách quan. KTNB cần được tổ chức theo mô hình tập trung để đảm bảo tính nhất quán và hiệu quả. Cần xây dựng một hệ thống kiểm soát chất lượng KTNB để đảm bảo rằng hoạt động KTNB được thực hiện một cách chuyên nghiệp và tuân thủ các chuẩn mực. KTNB cần được trao quyền hạn và trách nhiệm phù hợp để thực hiện nhiệm vụ của mình. Trong tương lai, KTNB sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc tư vấn cho Ban điều hành và Hội đồng thành viên về các vấn đề liên quan đến quản lý rủi ro và kiểm soát nội bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục công trình đã công bố của tác giả, phụ lục, danh mục sơ đồ, bảng biểu, Luận án bao gồm 3 chƣơng nhƣ sau: - Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng thƣơng mại. - Chƣơng 2: Thực trạng kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam. - Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện kiểm toán nội bộ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam. 13 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KIỂM TOÁN NỘI BỘ Kiểm toán nội bộ gồm các vấn đề cơ bản sau: Khái niệm, quy tắc đạo đức và ứng xử, nguyên tắc cốt lõi, các chuẩn mực, sứ mệnh và các hƣớng dẫn. Các quan niệm về kiểm toán nội bộ Cho đến nay có khá nhiều quan niệm khác nhau về kiểm toán nội bộ (KTNB), chẳng hạn nhƣ: Theo Hiệp hội kế toán viên công chứng Anh ACCA , “Kiểm toán nội bộ là hoạt động đánh giá một cách độc lập, khách quan đối với hệ thống kiểm soát nội bộ để quản trị rủi ro một cách hiệu quả theo khẩu vị rủi ro của đơn vị”[47]. Quan niệm này cho thấy đối tƣợng của kiểm toán nội bộ chính là toàn bộ hệ thống kiểm soát trong đơn vị, với vai trò là quản trị rủi ro. Griffiths (2006) có bày tỏ quan điểm “Kiểm toán nội bộ cung c p ý kiến độc lập và khách quan đến nhà quản lý của một tổ chức quản trị rủi ro ở mức ch p nhận được” [62, tr.

Trong khái niệm này, ta thấy:  Độc lập có nghĩa là các hoạt động kiểm toán nội bộ nên đƣợc đặt bên ngoài hệ thống phân cấp quản lý bình thƣờng, tốt nhất là chịu trách nhiệm điều hành của cấp cao nhất trong doanh nghiệp, trực tiếp báo cáo với Chủ tịch Ủy ban kiểm toán. Bên cạnh đó, KTNB phải nằm ngoài quy trình cũng nhƣ hoạt động đƣợc kiểm toán và có quyền chủ động trong công việc của mình tại bất cứ phòng ban nào.  Khách quan nghĩa là ý kiến của KTNB không phụ thuộc vào nhà quản lý của mình. Ý kiến phải đƣợc dựa trên sự kiện kiểm chứng, không thiên vị và không chịu bất kì sự can thiệp nào.

 Ý kiến: Đây là từ quan trọng trong định nghĩa. Mục tiêu của kiểm toán nội bộ là thông báo với quản lý và thông qua họ tới các bên liên quan về việc rủi ro đang đƣợc quản lý ở mức độ nào. 14 Có thể nói, định nghĩa của Griffiths khá đơn giản và cung cấp mối quan hệ rõ ràng giữa mục tiêu của tổ chức, kiểm soát nội bộ và mục tiêu của KTNB. Còn theo Ủy ban Chuẩn mực kiểm toán và dịch vụ đảm bảo Quốc tế IAASB , trong chuẩn mực kiểm toán số 610 [65] về “Sử dụng công việc của kiểm toán nội bộ” có quan niệm: “Kiểm toán nội bộ là một chức năng của tổ chức thực hiện các hoạt động đảm bảo và tư vấn để đánh giá và cải thiện tính hiệu quả của quy trình quản trị, quản lý rủi ro và kiểm soát nội bộ của đơn vị”.

Với quan niệm này, kiểm toán nội bộ đã không chỉ dừng lại ở riêng đối tƣợng là hệ thống kiểm soát, mà còn hƣớng tới tƣ vấn, đảm bảo cho quy trình quản trị và quản lý rủi ro của tổ chức, đồng thời nhấn mạnh chức năng tƣ vấn là chức năng quan trọng nhất của kiểm toán nội bộ. Nhắc đến kiểm toán nội bộ thì không thể không đề cập tới IIA, Viện kiểm toán nội bộ, đƣợc thành lập từ năm 1941 khi một nhóm các nhà kiểm toán nội bộ muốn thành lập một tổ chức chuyên môn có thể đại diện cho nghề nghiệp của mình và đến nay đã trở thành một tổ chức quốc tế có thể đáp ứng đƣợc trông đợi của các kiểm toán viên nội bộ toàn cầu. Qua các thời kỳ, IIA đã nhiều lần giới thiệu các khái niệm về kiểm toán nội bộ, qua đó có thể thấy sự thay đổi của kiểm toán nội bộ song hành cùng sự phát triển của quản trị doanh nghiệp. Năm 1944, IIA cho rằng KTNB là “hoạt động đánh giá độc lập trong một tổ chức về công tác kế toán, tài chính và các công tác khác của tổ chức đó.

Hoạt động KTNB được xem như là các dịch vụ mang tính bảo vệ và xây dựng hỗ trợ cho ban giám đốc”. IIA cho rằng kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp là hoạt động đƣa ra các đánh giá độc lập về công tác tài chính kế toán để hỗ trợ cho Ban giám đốc, tức là làm cánh tay phải cho nhà quản lý trong việc nhận xét về tính trung thực hợp lý của các thông tin kế toán. Thực ra việc làm này là không cần thiết và có phần trùng lặp với công việc của kiểm toán độc lập và cũng chƣa bao quát đƣợc nhiều hoạt động trong doanh nghiệp. Hơn ba mƣơi năm sau, vào năm 1978, IIA chỉ ra “KTNB là một chức năng thẩm định độc lập được thiết lập bên trong một tổ chức để kiểm tra và đánh giá các hoạt động của tổ chức đó, với tư cách là một sự trợ giúp đối với tổ chức đó.

Đó là một loại hình 15 kiểm soát được thực hiện bằng cách kiểm tra và đánh giá sự đầy đủ và tính hiệu lực của các loại hình kiểm soát khác. Mục tiêu của KTNB là giúp đỡ cho các thành viên của tổ chức thực hiện một cách có hiệu quả nhiệm vụ. Để đạt được mục tiêu này, KTNB cung cấp cho các thành viên của tổ chức các phân tích, thẩm định, kiến nghị, tư vấn và các thông tin liên quan tới các hoạt động đang được xem xét. Mục tiêu kiểm toán bao gồm việc đề xuất khung kiểm soát hiệu quả ở mức chi phí hợp lý” [66].

Nhƣ vậy, kiểm toán nội bộ đã chuyển từ chỉ quan tâm tới hoạt động tài chính kế toán sang đánh giá, kiểm tra các hoạt động kinh doanh của tổ chức đó. Tháng 6/1999, IIA đã cung cấp một định nghĩa mới khá toàn diện về loại hình nghề nghiệp này, trong đó coi “KTNB là hoạt động đảm bảo và tư vấn mang tính độc lập, khách quan được thiết lập nhằm tạo ra giá trị gia tăng và cải thiện hoạt động của một tổ chức. KTNB giúp cho tổ chức đạt được các mục tiêu của mình thông qua việc tạo ra một cách tiếp cận có hệ thống, có tính kỷ luật để đánh giá, nâng cao hiệu quả của quy trình quản trị doanh nghiệp, quy trình kiểm soát và việc quản lý rủi ro” [67]. Có thể coi định nghĩa năm 1999 của IIA về kiểm toán nội bộ là một định nghĩa bản lề, then chốt mô tả đƣợc tất cả mục tiêu, bản chất, phạm vi cần thiết của kiểm toán nội bộ, trong đó có thể làm rõ định nghĩa trên nhƣ sau: - Độc lập: Kiểm toán nội bộ không thể tồn tại nếu nó không thực sự độc lập.

Các chức năng kiểm toán cần phải đứng ngoài các hoạt động kinh doanh để xem xét, đánh giá mới có thể mang lại kết quả khách quan cao nhất. - Đảm bảo và tư v n: Đây chính là sự thay đổi lớn lao về vai trò của kiểm toán nội bộ. Kiểm toán nội bộ có thể cung cấp tƣ vấn và hỗ trợ đối với quản lý doanh nghiệp một cách phù hợp nhất. - Là một “hoạt động” độc lập, khách quan, vì vậy kiểm toán nội bộ không nhất thiết phải đƣợc thành lập trong một tổ chức mà có thể thuê các KTV bên ngoài để thực hiện hoạt động KTNB.

- Được thiết lập nhằm tạo giá trị gia tăng: Kiểm toán nội bộ hƣớng đến khách hàng và hiểu rõ nhu cầu của một tổ chức, hƣớng đến lợi ích của tổ chức hơn là những mục tiêu bí ẩn của riêng mình. Việc làm gia tăng giá trị cho tổ chức luôn 16 đƣợc đặt ra xuyên suốt từ lãnh đạo của bộ phận kiểm toán và thể hiện trong toàn bộ quá trình kiểm toán. - Cải thiện hoạt động của tổ chức: Đạt đƣợc điều này là do kiểm toán nội bộ luôn tiến hành những cải tiến liên tục. Các kiểm toán viên phải cố gắng để làm cho mọi việc tốt hơn chứ không đóng vai trò là ngƣời điều tra và xử lý vi phạm.

Thậm chí, nếu trƣởng kiểm toán không chứng minh đƣợc vai trò của kiểm toán nội bộ đối với tổ chức thì cũng có rất ít lý do để duy trì dịch vụ này. - Giúp tổ chức đạt được mục tiêu của mình: Nhiệm vụ của kiểm toán nội bộ đƣợc thiết lập vững chắc xung quanh mục tiêu của tổ chức. - Cách tiếp cận có tính kỷ luật và tính hệ thống: kiểm toán nội bộ có một hệ thống chuẩn mực chuyên nghiệp và có thể thực hiện công việc với chất lƣợng dịch vụ cao nhất. Là một hoạt động chuyên tƣ vấn và đảm bảo, chuẩn mực thực hành kiểm toán nội bộ của IIA số 2040 yêu cầu: các Trƣởng kiểm toán phải xây dựng chính sách và quy trình để hƣớng dẫn hoạt động kiểm toán.

- Đánh giá, nâng cao hiệu quả: kiểm toán nội bộ tập trung vào việc cải thiện tổ chức và một phần quan trọng chính là đánh giá. Kiểm toán nội bộ sẽ sắp xếp các phát hiện trong quá trình kiểm toán để tiến hành đánh giá để tiến tới một hệ thống kiểm soát nội bộ tốt nhất. Nếu hoạt động kiểm tra, giám sát trong đơn vị chỉ dừng lại ở việc thực hiện một số câu hỏi, kiểm tra một số dữ liệu khiến kết quả không thuyết phục thì ngƣợc lại kiểm toán nội bộ phải tiến hành đánh giá một cách chính thống để thực hiện các bƣớc hỗ trợ và cải thiện hoạt động của tổ chức. - Hiệu quả: Hiệu quả là một khái niệm mấu chốt khi nhà quản lý xây dựng mục tiêu và hệ thống kiểm soát nội bộ.

Sự phức tạp đằng sau khái niệm hiệu quả rất lớn, chính vì vậy khi đƣa vấn đề này vào định nghĩa, thì tầm bao quát của kiểm toán nội bộ trở nên rất rộng. - Quy trình quản trị doanh nghiệp, quy trình kiểm soát và việc quản lý rủi ro: Ba vấn đề có liên quan này khẳng định vai trò của kiểm toán nội bộ. Một tổ chức nếu không phát triển ba hệ thống này một cách lành mạnh thì không thể tồn tại trong dài hạn. Kiểm toán viên nội bộ là chuyên gia duy nhất có thể cải thiện đƣợc quy trình quản trị, kiểm 17 soát và quản lý rủi ro nhằm đạt đƣợc các mục tiêu sau: + Tăng cƣờng đạo đức và các giá trị cốt lõi trong doanh nghiệp.