NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA NGÂN HÀNG ------------ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI: HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM Họ và tên sinh viên : KIỀU THU HÀ Lớp : NHTMA Khóa : K14 Khoa : NGÂN HÀNG HÀ NỘI, tháng 05 năm 2015 NGÂN HÀNG NHÀ NƢỚC VIỆT NAM BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA NGÂN HÀNG ------------ KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI: HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM Họ và tên sinh viên : KIỀU THU HÀ Lớp : NHTMA Khóa : K14 Khoa : NGÂN HÀNG GVHD : Th.S NGUYỄN MINH PHƢƠNG HÀ NỘI, tháng 05 năm 2015 LỜI CAM ĐOAN Em xin cam đoan Khóa luận này là công trình nghiên cứu của cá nhân em, đƣợc thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của Thạc sĩ Nguyễn Minh Phƣơng. Các số liệu, những kết luận nghiên cứu đƣợc trình bày trong khóa luận này là hoàn toàn trung thực, có nguồn gốc đáng tin cậy xuất phát từ tình hình thực tế tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Công thƣơng Việt Nam. Em xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình. Hà Nội, ngày 03 tháng 05 năm 2015 Ngƣời cam đoan Kiều Thu Hà LỜI CẢM ƠN Em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới Thạc sĩ Nguyễn Minh Phƣơng trong thời gian vừa qua, mặc dù cô vẫn rất bận bịu với công việc của mình, nhƣng đã dành thời gian trực tiếp chỉ bảo, hƣớng dẫn em tận tình, giúp em có đƣợc những kiến thức quý báu, biết cách nghiên cứu vấn đề và khắc phục sửa chữa những sai sót.
Với những lời chỉ dẫn và sự động viên của cô, em đã vƣợt qua nhiều khó khăn để có thể hoàn thành bài khóa luận tốt nghiệp của mình một cách tốt nhất. Em cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám đốc cùng các thầy, cô giáo trƣờng Học Viện Ngân Hàng, đặc biệt là các thầy, cô giáo khoa Ngân Hàng đã truyền thụ cho em rất nhiều những kiến thức hữu ích trong quá trình em học tập ở trƣờng. Em xin chân thành cảm ơn! DANH MỤC KÝ TỰ VIẾT TẮT Từ viết tắt Ý nghĩa KSNB Kiểm soát nội bộ NHTM Ngân hàng thƣơng mại NHCT Ngân hàng Công thƣơng NHCTD Ngân hàng cấp tín dụng HĐQT Hội đồng quản trị TGĐ Tổng Giám đốc TSC Trụ sở chính CN Chi nhánh PKH Phòng Khách hàng PGD Phòng giao dịch CBTD Cán bộ tín dụng ĐGXH & PDGHTD Đánh giá xếp hạng & Phê duyệt giới hạn tín dụng HĐCTD Hợp đồng cấp tín dụng HĐBĐ Hợp đồng bảo đảm QLRR Quản lý rủi ro TSBĐ Tài sản bảo đảm GDBĐ Giao dịch bảo đảm GNN Giấy nhận nợ TGTT Tiền gửi thanh toán KTKS Kiểm tra kiểm soát KTKSNB Kiểm tra kiểm soát nội bộ KSGN Kiểm soát giải ngân BLK Bảng liệt kê KTGD Kế toán giao dịch HỆ THỐNG SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU, LƢU ĐỒ SƠ ĐỒ: Sơ đồ 1.1: Ma trận kiểm soát trong doanh nghiệp .1: Cơ cấu tổ chức Ngân hàng Công thƣơng Việt Nam .2: Mô hình tín dụng theo chuẩn Basel II .3: Quy trình xếp hạng tín dụng tại NHCT .1: Kết quả hoạt động kinh doanh của NHCT năm 2013, 2014 .2: Chỉ tiêu hệ số NQH của NHCT giai đoạn 2012-2014 .3: Phân loại nợ theo tiêu chí định lƣợng và định tính .4: Một số dấu hiệu cảnh báo sớm rủi ro nghiệp vụ tín dụng .1: Một số định hƣớng cụ thể của VietinBank năm 2015 .1: Cơ cấu danh mục đầu tƣ của NHCT năm 2013, 2014 .2: Quy mô tăng trƣởng dƣ nợ cho vay qua các năm của NHCT .3: Chất lƣợng nợ của NHCT năm 2013, 2014 .1: Quy trình cấp tín dụng tại NHCT. 39 MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU .1 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI.
TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG KSNB. Khái niệm về hệ thống KSNB. Sự cần thiết của hệ thống KSNB đối với NH. Mục tiêu của hệ thống KSNB.
Các cấu phần chính của hệ thống KSNB. Hạn chế tiềm tàng của hệ thống KSNB. TỔNG QUAN VỀ NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG. Khái niệm nghiệp vụ tín dụng trong NHTM.
Vai trò nghiệp vụ tín dụng. Phân loại tín dụng. Rủi ro tín dụng trong hoạt động của NHTM. Các loại rủi ro tín dụng.
Nguyên nhân rủi ro tín dụng. Quy trình cấp tín dụng. HỆ THỐNG KSNB ĐỐI VỚI NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NHTM. Sự cần thiết của hệ thống KSNB nghiệp vụ tín dụng tại NHTM.
Mục tiêu của KSNB nghiệp vụ tín dụng tại NHTM. KSNB nghiệp vụ tín dụng theo chiều ngang và chiều dọc (Ma trận kiểm soát). Những nhân tố ảnh hƣởng đến hệ thống KSNB nghiệp vụ tín dụng. Nhân tố khách quan.
Nhân tố chủ quan. 20 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1. 22 CHƢƠNG 2:THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM – VIETINBANK. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG CÔNG THƢƠNG – VIETINBANK.
Lịch sử hình thành và cơ cấu tổ chức. Lịch sử hình thành. Cơ cấu tổ chức. Tình hình hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
Khái quát kết quả hoạt động kinh doanh. Kết quả hoạt động tín dụng. THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KSNB NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NHCT. Môi trƣờng kiểm soát.
Nhận diện và đánh giá rủi ro. Các hoạt động kiểm soát. Thông tin và truyền thông. Hệ thống công nghệ thông tin.
Các hoạt động giám sát. Bộ máy Kiểm tra kiểm soát nội bộ. Bộ phận Kiểm toán nội bộ. ĐÁNH GIÁ VỀ HỆ THỐNG KSNB NHCT.
Những kết quả đạt đƣợc. Những hạn chế còn tồn tại. Nguyên nhân của các hạn chế. Nguyên nhân khách quan.
Nguyên nhân chủ quan. 69 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2. 71 CHƢƠNG 3:GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KSNB NGHIỆP VỤ TÍN DỤNGTẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM. ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN HTKSNB NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NHCT.
Định hƣớng phát triển nghiệp vụ tín dụng tại NHCT. Định hƣớng xây dựng và hoàn thiện hệ thống KSNB nghiệp vụ tín dụng. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KSNB NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NHCT. Trách nhiệm của Ban lãnh đạo.
Phát hiện, ngăn chặn gian lận ngay từ trong nội bộ ngân hàng mà mấu chốt là đạo đức của cán bộ, nhân viên ngân hàng. Hoàn thiện hệ thống văn bản chính sách tín dụng. Bổ sung, hoàn thiện các chốt kiểm soát trong quy trình cấp tín dụng. Thực hiện tốt chế độ lƣơng thƣởng, giảm áp lực cho CBTD.
Tăng cƣờng hoạt động của các kênh liên lạc nội bộ, đặc biệt khuyến khích báo cáo bất thƣờng. Đảm bảo mức độ độc lập cần thiết của bộ phận KTKSNB. Hoàn thiện khung quản trị rủi ro. 82 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.
Tính cấp thiết của đề tài Trong bối cảnh toàn cầu hóa diễn ra nhanh chóng và thị trƣờng tài chính Việt Nam ngày càng hội nhập quốc tế sâu rộng thì các lĩnh vực hoạt động dịch vụ đặc biệt là ngân hàng càng đứng trƣớc yêu cầu phải thích nghi, hội nhập toàn diện, tăng cƣờng năng lực cạnh tranh. Bởi vậy việc nâng cao hiệu quả kinh doanh, đảm bảo hệ thống ngân hàng hoạt động lành mạnh, an toàn và sử dụng các nguồn lực hiệu quả là yêu cầu tất yếu. Những diễn biến trong các năm gần đây của hệ thống NHTM cho thấy tính chất rủi ro trong hoạt động ngân hàng ngày càng phức tạp. Nhất là tình trạng vi phạm trong hoạt động tín dụng đã và đang khiến hàng loạt các lãnh đạo cấp cao của các ngân hàng bị khởi tố, bắt giam,… Điều này đang dấy len hồi chuông cảnh tỉnh đối với hoạt động của các NHTM – vốn là huyết mạch của nền kinh tế, nhất là với NHCT bởi vị trí là một trong những NHTM trụ cột của ngành ngân hàng, đóng vai trò chủ đạo, chủ lực trong việc thực hiện chính sách của Đảng và Nhà nƣớc, hỗ trợ nền kinh tế, thực hiện trách nhiệm chia sẻ khó khăn với cộng đồng thông qua các chính sách an sinh xã hội.
“Sức khỏe” của NHCT cũng nhƣ các ngân hàng khác không chỉ ảnh hƣởng đến chính các tổ chức này mà còn dẫn theo nhiều hệ lụy cho cả nền kinh tế xã hội Việt Nam, ảnh hƣởng trực tiếp đến đời sống của các tầng lớp dân cƣ. Do đó, một trong số các vấn đề cần giải quyết tốt là tăng cƣờng, nâng cao hiệu quả của công tác quản trị rủi ro mà cụ thể là củng cố hệ thống kiểm soát nội bộ đi đôi với tăng cƣờng quản lý rủi ro tại các NHTM. Cho đến nay, những công trình nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng khi phân tích cấu phần đánh giá rủi ro, hầu nhƣ mới chỉ tập trung vào việc đo lƣờng rủi ro chứ chƣa chú trọng vào việc phát hiện và cảnh báo các nguy cơ rủi ro có thể phát sinh trên cơ sở xác định rõ ràng khẩu vị rủi ro của ngân hàng. Thêm vào đó, chức năng giám sát từ xa của bộ phận giám sát ngân hàng cũng chƣa thực sự đƣợc chú trọng đúng mực.
Xuất phát từ thực tế nói trên và những kiến thức đã đƣợc học, đề tài “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ nghiệp vụ tín dụng tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Công thƣơng Việt Nam” sẽ mang tính thiết thực trong công tác quản trị điều hành của Ngân hàng Công thƣơng nói riêng và các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam nói chung trong 2 giai đoạn hiện nay. Mục đích nghiên cứu Khóa luận đƣợc thực hiện nhằm đạt đƣợc 3 mục tiêu sau: - Xem xét nghiên cứu một cách có hệ thống những lý luận, cơ sở khoa học liên quan đến hệ thống KSNB, nghiệp vụ tín dụng và hệ thống KSNB nghiệp vụ tín dụng của NHTM. - Nghiên cứu thực trạng hệ thống KSNB nghiệp vụ tín dụng tại NHCT. - Qua nhận thức lý luận và kết luận thực tiễn, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác KSNB đối với việc phòng ngừa rủi ro tín dụng của NHCT Việt Nam.
Phạm vi và đối tƣợng nghiên cứu Khóa luận tập trung nghiên cứu nội dung của KSNB theo Ủy ban COSO và Ủy ban giám sát an toàn hoạt động ngân hàng Basel và đánh giá tính hiệu quả, hiệu lực của hệ thống KSNB trong nghiệp vụ cấp tín dụng tại NHCT Việt Nam.