Chương 1: Những vấn đ chung v kiểm soát chi NSNN cho đầu tư XDCB qua kho bạc Nhà nước. Chương 2: Thực trạng công tác kiểm soát chi NSNN cho đầu tư XDCB qua kho bạc Nhà nước đối với các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN cho đầu tư XDCB qua kho bạc Nhà nước đối với các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. 5 Chƣơng 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KIỂM SOÁT CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CHO ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC 1.
Chi ngân sách Nhà nƣớc cho đầu tƣ xây dựng cơ bản 1. Khái niệm chi NSNN cho đầu tư XDCB Chi NSNN cho đầu tư DCB là các khoản chi để đầu tư xây dựng các công trình thuộc kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn, các công trình của các doanh nghiệp nhà nước theo kế hoạch được duyệt. Chi đầu tư DCB có thể thực hiện theo hình thức đầu tư xây dựng mới hoặc theo hình thức đầu tư xây dựng mở rộng, cải tạo, nâng cấp, hiện đại hóa các tài sản cố định và năng lực sản xuất phục vụ hiện có.[18] Như vậy, thực chất chi NSNN cho đầu tư DCB là quá trình phân phối và sử dụng một phần vốn tiền tệ đã được tập trung vào NSNN nhằm thực hiện tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng tài sản cố định, từng bước tăng cường và hoàn thiện cơ sở vật chất kĩ thuật cho nền kinh tế xã hội. Chi NSNN cho đầu tư DCB là khoản chi lớn và chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng nguồn vốn chi đầu tư phát triển của NSNN.
Sự vận động của tiền vốn dùng để trang trải chi phí đầu tư xây dựng cơ bản chịu sự chi phối trực tiếp đặc điểm của đầu tư xây dựng cơ bản. Đặc điểm của chi NSNN cho đầu tư XDCB [18] Thứ nhất, sản phẩm đầu tư xây dựng cơ bản là các công trình xây dựng gắn liền với đất xây dựng công trình. Mỗi công trình xây dựng có một địa điểm xây dựng và chịu chi phối bởi điều kiện địa hình, địa chất thủy văn, môi trường, khí hậu thời tiết, của nơi đầu tư xây dựng công trình. Nơi đầu tư xây dựng công trình cũng chính là nơi đưa công trình vào khai thác sử dụng.
Sản phẩm xây dựng cơ bản chủ yếu được sản xuất theo đơn đặt hàng. Chính vì vậy, quản lý vốn đầu tư xây dựng các công trình phải dựa vào dự toán chi phí đầu tư xây dựng công trình được xác định và phê duyệt trước khi thực hiện 6 đầu tư xây dựng công trình. Thứ hai, sản phẩm đầu tư xây dựng cơ bản có tính đơn chiếc, mỗi hạng mục công trình, công trình có một thiết kế và dự toán riêng, tùy thuộc và mục đích đầu tư, và điều kiện địa hình, địa chất thủy văn, khí hậu, thời tiết của nơi đầu tư xây dựng công trình quyết định đến quy hoạch, kiến trúc, quy mô và kết cấu khối lượng.và dự toán chi phí đầu tư của từng hạng mục công trình, công trình. Vì vậy, quản lý và cấp vốn đầu tư xây dựng cơ bản phải gắn với từng hạng mục công trình, công trình xây dựng nhằm quản lý chặt chẽ về chất lượng xây dựng và vốn đầu tư.
Thứ ba, sản phẩm đầu tư xây dựng cơ bản là các công trình xây dựng thường có vốn đầu tư lớn, được tạo ra trong thời gian dài. Vì vậy, quản lý và cấp vốn đầu tư xây dựng cơ bản phải thiết lập các biện pháp quản lý và cấp vốn đầu tue phù hợp nhằm đảm bảo tiền vốn được sử dụng đúng mục đích, tránh ứ đọng và thất thoát vốn đầu tư, bảo đảm cho quá trình xây dựng các công trình được thực hiện liên tục đúng theo kế hoạch và tiến độ đã được xác định. Thứ tư, chi NSNN cho đầu tư xây dựng cơ bản được tiến hành trong tất cả các ngành kinh tế quốc dân, các lĩnh vực kinh tế - xã hội như công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, y tế, văn hóa, giáo dục.nên sản phẩm xây dựng cơ bản có nhiều loại công trình và mỗi loại công trình có những đặc điểm kinh tế kỹ thuật riêng. Quản lý và cấp vốn đầu tư xây dựng cơ bản phải phù hợp với đặc điểm cuả từng loại hình công trình nhằm đảm bảo sử dụng hiệu quả vốn đầu tư.
Thứ năm, đầu tư xây dựng cơ bản thường được tiến hành ngoài trời nên chịu sự ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, thời tiết và lực lượng thi công xây dựng công trình thường xuyên phải di chuyển theo nơi phát sinh nhu cầu đầu tư xây dựng các công trình. Quản lý và cấp vốn đầu tư xây dựng cơ bản phải thúc đẩy quá trình tổ chức hợp lý các yếu tố về nhân lực, máy móc thi công .nhằm giảm bớt lãng phí, thiệt hại về vật tư và tiền vốn trong quá trình xây 7 dựng các công trình. Thứ sáu, chủ đầu tư các dự án, công trình XDCB sử dụng vốn NSNN phải mở tài khoản tại tại KBNN có khả năng giao dịch thuận lợi nhất để thanh toán vốn cho các công trình, dự án và chịu sự kiểm tra, kiểm soát của KBNN về thanh toán vốn. Vai trò của chi NSNN đầu tư XDCB Về tổng thể, chi NSNN cho đầu tư DCB có tác động hai mặt đến nền kinh tế: vừa là yếu tố duy trì sự ổn định, vừa là yếu tố phá vỡ sự ổn định kinh tế của mọi quốc gia.
Chính phủ sử dụng đầu tư như là một biện pháp kích cầu, đầu tư có kết quả làm tăng năng lực sản xuất, dịch vụ sẽ làm tăng tổng cung toàn xã hội, và tổng cầu tổng cung tăng lên sẽ kéo theo sản lượng cân bằng của nền kinh tế tăng thúc đẩy nền kinh tế tăng trưởng (GDP tăng), giảm tỷ lệ thất nghiệp. Ngoài ra, chi đầu tư DCB từ NSNN còn có vai trò quan trọng: Thứ nhất: Chi NSNN cho đầu tư DCB tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật, năng lực sản xuất, Tăng tích lũy tài sản của nền kinh tế quốc dân. Đầu tư DCB để phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội như giao thông, thủy lợi, điện, trường học, trạm y tế,… Thông qua việc duy trì và tăng thêm mức chi đầu tư DCB, vốn đầu tư DCB từ NSNN góp phần quan trọng tái tạo và tăng cường năng lực sản xuất, tăng năng suất lao động, tăng tích lũy cho nền kinh tế, tăng thu nhập quốc dân. đảm bảo cho nền kinh tế phát triển bền vững.
Thứ hai: Chi NSNN cho đầu tư DCB quyết định quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế giữa các ngành, giải quyết những vấn đề mất cân đối về phát triển giữa các vùng lãnh thổ, phát huy tối đa những lợi thế so sánh về tài nguyên, địa thế, kinh tế, chính trị. của từng vùng lãnh thổ. Thứ ba: Chi NSNN cho đầu tư DCB để tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi nhằm thu hút các nguồn vốn khác trong nước và nước ngoài đầu tư vào phát triển kinh tế xã hội của nhà nước trong từng giai đoạn. Trong thực tế để thu hút vốn đầu tư thì phải tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi, trong đó hạ 8 tầng kinh tế - xã hội có vai trò rất quan trọng.
Hạ tầng kinh tế - xã hội tốt sẽ giúp các nhà đầu tư thuận lợi trong sản xuất kinh doanh, sẽ khuyến khích đầu tư của khu vực tư nhân trong và ngoài nước. Từ đó thực hiện tốt được các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của Nhà nước theo kế hoạch đã đặt ra. Kiểm soát chi NSNN cho đầu tƣ XDCB qua kho bạc nhà nƣớc 1. Khái niệm và sự cần thiết phải kiểm soát chi NSNN cho đầu tư XDCB a.
Khái niệm Kiểm soát chi NSNN là toàn bộ các hoạt động được thực hiện nhằm đảm bảo tính tuân thủ các cơ chế chính sách, quy định của Nhà nước của các đối tượng, chủ thể khi tham gia chu trình chi NSNN. Thông qua hoạt động kiểm soát chi, Nhà nước thực hiện điều chỉnh, uốn nắn, hoạt động của các đơn vị, nhằm đảm bảo quá trình chi NSNN luôn đảm bảo đúng mục đích, đúng yêu cầu và đạt được các mục tiêu kinh tế, xã hội đã đề ra ban đầu. Kiểm soát chi NSNN bao gồm kiểm soát chi thường xuyên và kiểm soát chi đầu tư XDCB. [19] Kiểm soát chi không phải là công cụ quản lý riêng có của Nhà nước, mà bất kỳ thành phần kinh tế nào, trong bất kỳ hoạt động kinh tế nào cũng đều phải kiểm soát để đảm bảo chi đúng nguyên tắc, đúng chế độ, tiết kiệm chi phí với mục đích cuối cùng là sử dụng tối ưu hiệu quả nguồn vốn.
Sự cần thiết phải kiểm soát chi NSNN cho đầu tư XDCB Kiếm soát chi NSNN cho đầu tư DCB là việc kiểm tra, xem xét các căn cứ, điều kiện cần và đủ theo quy định của Nhà nước để xuất quỹ NSNN chi trả theo yêu cầu của chủ đầu tư các khoản kinh phí thực hiện dự án theo các chính sách, chế độ, định mức chi tiêu do Nhà nước quy định dựa trên cơ sở những nguyên tắc, hình thức và phương pháp quản lý tài chính trong từng thời kỳ. Đất nước ta đang trong quá trình phát triển kinh tế, chính trị, xã hội ở 9 mọi mặt, mọi lĩnh vực, đặc biệt nhà nước ta ưu tiên trong lĩnh vực đầu tư, xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng, kiến trúc thượng tầng, giao thông thủy lợi.Với nguồn ngân sách có hạn, khả năng chi thì vô hạn thì NSNN ở Trung ương cũng như các Sở, ban ngành tài chính ở tỉnh, huyện là người trực tiếp quy định các khoản thu, chi NSNN phải có kế hoạch chi tiêu từng đồng của nhà nước cũng như từng đồng của người dân sao cho khôn ngoan, đem lại hiệu quả cao nhất. Do vậy, phải thực hiện tốt công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB: Thứ nhất: Chi Đầu tư DCB liên quan tới nhiều cấp, nhiều ngành với khoản mục chi đầu tư DCB chiếm tỷ trọng rất lớn trong ngân sách một quốc gia. Chi đầu tư đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển đất nước, qua đó đã tạo ra cơ sở vật chất cho nền kinh tế quốc dân, góp phần vào việc tăng trưởng kinh tế đất nước.
Với một tầm quan trọng như vậy, thì việc đảm bảo cho những khoản chi đầu tư được thực hiện đúng chức năng, mục đích, không gây lãng phí là một yêu cầu quan trọng.