Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP 1.KHÁI QUÁT CHI PHÍ SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP. Khái niệm chi phí sản xuất Quá trình hoạt động của doanh nghiệp thực chất là sự vận động, kết hợp, tiêu dùng, chuyển đổi các yếu tố sản xuất kinh doanh đã bỏ ra để tạo thành các sản phẩm công việc, lao vụ nhất định. Trên phương diện này, chi phí của doanh nghiệp có thể hiểu là toàn bộ các hao phí về lao động sống cần thiết, lao động vật hóa và các chi phí khác mà doanh nghiệp phải chi ra trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh biểu hiện bằng tiền và tính cho một thời kỳ nhất định. Như vậy, bản chất của chi phí trong hoạt động của doanh nghiệp luôn được xác định là những phí tổn(hao phí) về tài nguyên, vật chất, về lao động và gắn liền với mục đích kinh doanh.
Mặt khác, khi xem xét bản chất của chi phí trong doanh nghiệp cần xác định rõ : - Chi phí của doanh nghiệp phải được đo lường và tính toán bằng tiền trong 1 khoảng thời gian xác định; - Độ lớn của chi phí phụ thuộc vào 2 nhân tố chủ yếu: khối lượng các yếu tố sản xuất đã tiêu hao trong kỳ và giá cả của đơn vị yếu tố sản xuất đã hao phí. Việc nghiên cứu và nhận thức chi phí còn phụ thuộc vào góc độ nhìn nhận trong từng loại kế toán khác nhau Trên góc độ kế toán tài chính, chi phí được nhìn nhận là những khoản phí tổn phát sinh gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp để đạt được 1 sản phẩm, lao vụ, dịch vụ nhất định. Chi phí được xác định bằng tiền của những hao phí về lao động sống cần thiết và lao động vật hóa. trên cơ sở chứng từ, tài liệu bằng chứng chắc chắn Trên góc độ kế toán quản trị, chi phí còn được nhận thức theo phương thức nhận diện thông tin ra quyết định.
Chi phí có thể là phí tổn thực tế gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh hàng ngày khi tổ chức thực hiện, kiểm tra, ra quyết định, chi phí có thể là phí tổn ước tính để thực hiện dự án, phí tổn mất đi sự lựa chọn phương án, bỏ qua cơ hội kinh doanh. SVTH: Cao Thị Hoài Thu 4 Lớp: K12CK7 Luan van 1. Phân loại chi phí sản xuất CPSX của doanh nghiệp sản xuất gồm nhiều loại, nhưng để hạch toán chi phí sản xuất được thuận tiện, đồng thời giúp cho các nhà quản trị dễ dàng hơn trong việc kiểm tra, phân tích quá trình phát sinh chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm cần phải phân loại chi phí vào từng nhóm theo những đặc trưng nhất định. Việc phân loại chi phí là vô cùng cần thiết, nó là cơ sở cho việc giảm chi phí một cách tốt nhất, nâng cao hiệu quả sử dụng và tăng cường hạch toán kinh tế trong doanh nghiệp.
Thông thường chi phí sản xuất sản phẩm được phân theo các tiêu thức sau: Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí. Theo cách phân loại này, người ta căn cứ vào nội dung, tính chất kinh tế của chi phí không phân biệt chúng phát sinh ở đâu, dùng vào mục đích gì để chia thành các yếu tố chi phí, bao gồm: - Chi phí nguyên vật liệu: Bao gồm toàn bộ chi phí nguyên vật liệu phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh. - Chi phí nhân công: Bao gồm toàn bộ các khoản tiền lương, tiền thưởng, các khoản trích trên lương vào chi phí sản xuất trong kỳ phục vụ cho quá trình sản xuất. - Chi phí khấu hao tài sản cố định: Là giá trị hao mòn tài sản cố định được sử dụng trong sản xuất của doanh nghiệp.
- Chi phí dịch vụ mua ngoài. - Chi phí bằng tiền khác. Phân loại chi phí sản xuất theo công dụng của chi phí. Theo cách phân loại này, người ta căn cứ vào công dụng của chi phí để chia toàn bộ chi phí sản xuất theo các khoản mục sau: - Chi phí NVLTT: Là chi phí nguyên vật liệu chính, nguyên liệu phụ trực tiếp để chế tạo ra sản phẩm.
- Chi phí NCTT: Bao gồm các khoản tiền lương, các khoản trích trên lương, phụ cấp mang tính chất lương của công nhân trực tiếp sản xuất. - Chi phí SXC: Bao gồm toàn bộ những chi phí liên quan đến hoạt động quản lý phục vụ sản xuất trong phạm vi phân xưởng, tổ, đội như: SVTH: Cao Thị Hoài Thu 5 Lớp: K12CK7 Luan van + Chi phí nhân viên phân xưởng. + Chi phí vật liệu. + Chi phí dụng cụ sản xuất.
+ Chi phí dịch vụ mua ngoài. + Chi phí khấu hao tài sản cố định. + Chi phí bằng tiền khác. Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ với khối lượng công việc, sản phẩm hoàn thành.
Theo cách này, chi phí sản xuất được chia thành: - Chi phí khả biến ( biến phí ): Là những chi phí thay đổi tỷ lệ với mức độ hoạt động của đơn vị. - Chi phí bất biến ( định phí ): Là những chi phí mà tổng số không thay đổi khi có sự thay đổi về mức độ hoạt động của đơn vị. Phân loại chi phí sản xuất theo mối quan hệ liên quan với lợi nhuận Theo cách phân loại này, chi phí sản xuất được chia thành 2 loại: - Chi phí thời kỳ: Là những chi phí khi phát sinh nó làm giảm lợi nhuận kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. Bao gồm: chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp.
- Chi phí sản phẩm: Là các khoản chi phí khi phát sinh tạo thành giá trị của vật tư, tài sản hoặc của thành phẩm và nó được coi là một loại tài sản lưu động của doanh nghiệp và chỉ trở thành phí tổn khi hàng hóa, sản phẩm được tiêu thụ. Phân loại chi phí sản xuất theo phương pháp tập hợp chi phí vào các đối tượng chịu chi phí Toàn bộ chi phí sản xuất được chia thành: - Chi phí trực tiếp: Là những khoản chi phí phát sinh, tập hợp trực tiếp cho một đối tượng tập hợp chi phí. - Chi phí gián tiếp: Là loại chi phí liên quan đến nhiều đối tượng do đó phải tập hợp chung sau đó phải tiến hành phân bổ theo những tiêu thức thích hợp. Yêu cầu quản lý chi phí sản xuất.
CPSX trong DN đóng vai trò rất quan trọng trong DNSX, nó quyết định sức cạnh tranh của DN trên thị trường. Vì vậy DNSX cần có công tác quản lý CPSX thật tốt để đảm bảo với mức chi phí thấp nhất nhưng có được chất lượng sản phẩm tốt nhất. SVTH: Cao Thị Hoài Thu 6 Lớp: K12CK7 Luan van Do đặc thù nghành XDCB và của sản phẩm xây dựng cho nên việc quản lý về đầu tư và xây dựng là quá trình khó khăn, phức tạp, nhất là từ khi chuyển từ nền kinh tế tập trung sang nền kinh tế thị trường. Việc quản lý thi công nói chung và quản lý chi phí nói riêng phải hết sức chặt chẽ.
Đối với sản phẩm xây lắp trước khi thi công nhất thiết phải lập dự toán( Dự toán thiết kế, dự toán thi công). Trong quá trình sản xuất sản phẩm thường xuyên đối chiếu với dự toán để kịp thời phát hiện những sai lệch. Có thể nói dự toán được dùng làm thước đo để đáng giá các hoạt động. Do phải thi công ngoài trời nên công tác quản lý việc sử dụng tài sản, vật tư, thiết bị rất phức tạp hơn nữa ảnh hưởng thời tiết nên việc hao hụt, mất mát là khó tránh khỏi.
Điều này đòi hỏi tình thần trách nhiệm cao của người sử dụng lao động và yêu cầu người quản lý phải có biện pháp quản lý thích hợp. Tính chất phức tạp của hoạt động đòi hỏi công tác quản lý phải xác định rõ từng bước công việc tránh sự chồng chéo các chức năng gây tốn kém về người và của. Người quản lý cần phân định rõ chức năng trách nhiệm cho từng bộ phận, thậm chí từng cá nhân giúp cho hoạt động tiến hành trôi chảy. Nhiệm vụ kế toán chi phí sản xuất.
Chi phí sản xuất là chỉ tiêu quan trọng trong hệ thống các chỉ tiêu kinh tế, phục vụ cho công tác quản lý doanh nghiệp và có mối quan hệ mật thiết với doanh thu, kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh. Tổ chức kế toán chi phí sản xuất kế hoạch hợp lý, đúng đắn có ý nghĩa lớn trong công tác quản lý chi phí, giá thành sản phẩm. Do đó, để tổ chức tốt công tác kế toán chi phí, đáp ứng đầy đủ, cần thiết, kịp thời yêu cầu quản lý chi phí sản xuất, kế toán cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Cần nhận thức đúng đắn vị trí kế toán chi phí trong hệ thống kế toán doanh nghiệp, mối quan hệ với các bộ phận kế toán liên quan; - Xác định đúng đắn đối tượng kế toán chi phí sản xuất, lựa chọn phương pháp tập hợp chi phí sản xuất theo các phương án phù hợp với điều kiện của doanh nghiệp; - Thực hiện tổ chức chứng từ hạch toán ban đầu, hệ thống tài khoản, sổ kế toán phù hợp với nguyên tắc, chuẩn mực, chế độ kế toán, đảm bảo đáp ứng được yêu cầu thu nhận-xử lý- hệ thống hóa thông tin về chi phí của doanh nghiệp; SVTH: Cao Thị Hoài Thu 7 Lớp: K12CK7 Luan van - Thường xuyên kiểm tra thông tin về kế toán chi phí của các bộ phận kế toán liên quan và bộ phận kế toán chi phí; - Tổ chức lập và phân tích các báo cáo về chi phí, cung cấp những thông tin cần thiết về chi phí giúp cho các nhà quản trị doanh nghiệp ra được các quyết định 1 cách nhanh chóng, phù hợp với quá trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm. Nội dung kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp 1.
Kế toán chi phí sản xuất theo quy định của chuẩn mực kế toán Việt Nam Để hạch toán chi phí sản xuất hợp lý và tuân thủ các quy định của nhà nước, việc hạch toán chi phí sản xuất phải tuân thủ các chuẩn mực liên quan. Trong đó một số chuẩn mực kế toán trực tiếp điều chỉnh việc hạch toán chi phí sản xuất là chuẩn mực kế toán VAS 01- Chuẩn mực chung, VAS 02- Hàng tồn kho, VAS 03- Tài sản cố đinh hữu hình, VAS 04 – Tài sản cố đinh vô hình, VAS 16- Chi phí đi vay… 1.