CHƯƠNG 1 : CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. TỔNG QUAN BÁN HÀNG Bán hàng là giai đoạn cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh, là giai đoạn có ý nghĩa cực kỳ quan trọng đối với các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp thương mại nói riêng. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động bán hàng a. Yếu tố khách quan: - Môi trường văn hóa xã hội ảnh hưởng trực tiếp đến sức tiêu thụ sản phẩm.
Cụ thể yếu tố VHXH chính là yếu tố về dân số, sự phát triển dân số, thu nhập, chất lượng cuộc sống. Theo đó, đơn vị phải nghiên cứu về VHXH để cung cấp mặt hàng phù hợp. - Yếu tố môi trường chính trị và pháp luật có ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh thông qua các quy định, tiêu chuẩn về kinh doanh buôn bán. - Yếu tố môi trường kinh tế là việc nền kinh tế có ổn định hay không, khả năng quan hệ ngoại thương ra sao, khả năng cạnh tranh với hàng nhập ngoại thế nào,.
- Yếu tố cung cầu hàng hóa trên thị trường. Đây là yếu tố quyết định đến mức độ tiêu thụ cũng như giá cả hàng hóa. Nếu cung lớn hơn cầu thì việc bán hàng sẽ gặp khó khăn, tiêu thụ kém, giá cả hàng hóa sẽ bị giảm và ngược lại. - Đối thủ cạnh tranh là tác động lớn trong kinh doanh.
Việc tìm hiểu và đánh giá về đối thủ cạnh tranh là vô cùng quan trọng để đưa ra những chiến lược chiến thuật kinh doanh mới. - Dịch bệnh là yếu tố có tác động lớn tới quá trình tiêu thụ sản phẩm. Cụ thể trong những năm vừa qua, do đại dịch covid 19 (một trong những dịch bệnh lây nhanh khi tiếp xúc). Vậy nên tất cả các hoạt động bán hàng trực tiếp đều bị hạn chế, ảnh hưởng đến doanh thu bán hàng.
- Toàn cầu hóa ảnh hưởng trong quá trình trao đổi hàng hóa. Khi chính phủ mở rộng phạm vi hợp tác giữa các nước tiềm năng cơ hội và thách thức đối với những sản SVTH: Nguyễn Thị Việt Hằng – K20KTH 5 GVHD: Nguyễn Thị Quỳnh Hoa Khóa Luận Tốt Nghiệp Khoa Kế toán – Kiểm toán phẩm trong nước. Doanh nghiệp có thể xuất khẩu mặt hàng của mình và tăng doanh thu. Bên cạnh đó, những sản phẩm nhập khẩu cũng là những sản phẩm cạnh tranh về giá.
Yếu tố chủ quan - Tiềm lực tài chính của doanh nghiệp là sức mạnh của doanh nghiệp. Vì vậy việc huy động nguồn vốn để nhập về sản phẩm với số lượng lớn sẽ tạo nên giá bán rẻ hơn. - Quá trình xúc tiến bán hàng là hoạt động giúp người tiêu dùng biết đến với sản phẩm, khơi dậy nhu cầu tiềm ẩn trong khách hàng. - Chất lượng sản phẩm là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến mức tiêu thụ sản phẩm.
Sản phẩm tốt cả về hình dáng mẫu mã đến chất lượng thực sự sẽ thu hút khách hàng và xây dựng một thị trường vững chắc. - Thương hiệu của doanh nghiệp cũng có vai trò chủ đạo. Một doanh nghiệp có thương hiệu tốt sẽ là lựa chọn hàng đầu của khách hàng. - Phương thức bán hàng cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến sự trở lại của khách hàng.
Phương thức bán hàng bao gồm hình thức cung cấp sản phẩm, giao hàng, thanh toán, bảo hành,. và cả thái độ phục vụ. - Khả năng quan soát, quản lý của lãnh đạo. Người quản lý phải nắm bắt kịp thời tình hình bán hàng để đưa ra những quyết định đúng đắn trong kinh doanh.
Các phương thức bán hàng Việc bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại nội địa có thể thực hiện theo hai phương thức chính: Bán buôn và bán lẻ. Bán buôn Bán buôn hàng hoá là hình thức bán hàng cho các đơn vị thương mại, các doanh nghiệp sản xuất với số lượng lớn và hàng hóa chưa đến tay người tiêu dùng. Gía bán tùy thuộc vào số lượng hàng hóa và phương thức thanh toán. Bán buôn gồm có hai phương thức chính: - Bán buôn hàng hoá qua kho: SVTH: Nguyễn Thị Việt Hằng – K20KTH 6 GVHD: Nguyễn Thị Quỳnh Hoa Khóa Luận Tốt Nghiệp Khoa Kế toán – Kiểm toán Bán buôn hàng hoá qua kho là phương thức bán buôn hàng hoá mà trong đó, hàng bán phải được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp, tức là doanh nghiệp nhập hàng về qua kho và xuất hàng cho đối tác.
Bán buông hàng hóa qua kho có hai hình thức: + Giao hàng trực tiếp: Bên mua cử đại diện đến kho để nhận hàng. Sau khi nhận đủ hàng, tiền được thanh toán luôn hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác định là tiêu thụ. + Chuyển hàng: Căn cứ vào hợp đồng đã kí kết từ trước, theo đơn đặt hàng, bên bán sẽ dùng phương tiện vận tải để chuyển hàng cho bên. Hàng hóa chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của bên bán cho tới khi bên mua kiểm nhận, thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì mới được ghi nhận là tiêu thụ.
Chi phí vận chuyển được thanh toán tùy theo kí kết giữa các bên. - Bán buôn hàng hoá vận chuyển thẳng Theo phương thức này, doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, nhận hàng mua, không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên mua. Phương thức này có thể thực hiện theo hai hình thức: + Giao hàng trực tiếp (còn gọi là hình thức giao tay ba): Bên bán giao trực tiếp hàng hóa cho bên mua tại kho của mình, sau khi bên mua ký nhận đủ hàng, thanh toán hoặc chấp nhận nợ thì hàng hóa được tiêu thụ + Chuyển hàng: Theo hình thức này, doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, nhận hàng mua, dùng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài vận chuyển hàng đến giao cho bên mua ở địa điểm đã được thoả thuận. Hàng hoá chuyển bán trong trường hợp này vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp thương mại.
Khi nhận được tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hoá chuyển đi mới được xác định là tiêu thụ. Bán lẻ Đây là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng cuối cùng. Đặc điểm của loại hình này là số lượng giao dịch không nhiều, giá bán ổn định và cao hơn giá buôn. Phương thức này được chia làm 6 loại: SVTH: Nguyễn Thị Việt Hằng – K20KTH 7 GVHD: Nguyễn Thị Quỳnh Hoa Khóa Luận Tốt Nghiệp Khoa Kế toán – Kiểm toán - Bán lẻ thu tiền tập trung: Đây là hình thức tách rời người thu tiền và người giao hàng.
Sẽ có một nhân viên thu tiền, giao chứng nhận để khách sang quầy hàng lấy đồ. Cuối ca làm hoặc hết ngày, từ số hóa đơn chứng từ đã viết và số hàng đã giao để biết được lượng tồn kho cần kiểm kê, sau đó nhân viên thu tiền sẽ nộp lại tiền cho thủ quỹ. - Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Nhân viên bán hàng thu tiền và đồng thời giao hàng cho khách. Cuối ca làm hoặc hết ngày, nhân viên kiểm kê dựa trên số hóa đơn và số hàng bán ra và nộp lại tiền cho thủ quỹ.
- Bán lẻ tự phục vụ (tự chọn): Khách hàng tự lấy hàng hóa, mang ra thanh toán. Nhân viên thu tiền sẽ chốt số hàng của khách, tính tiền, thu tiền và lập hóa đơn. Nhân viên bán hàng có trách nhiệm bảo quản hàng hóa tại khu vực mình phụ trách. - Bán trả góp: Người mua được trả tiền nhiều lần, bên cạnh đó còn phải trả thêm một khoản tiền như là lãi trả chậm tùy theo cam kết với người bán.
Thực chất người bán chỉ hết quyền sở hữu khi người mua thanh toán hết, tuy nhiên khi ghi giao hàng xong vẫn được ghi nhận doanh thu. - Bán hàng tự động: Người bán sẽ sử dụng các loại máy bán tự động chuyên biệt, đặt tại nhiều nơi. Khách hàng chỉ cần bỏ tiền và chọn hàng hóa, máy bán sẽ tự động xử lý các lệnh. - Gửi đại lý bán hay ký gửi hàng hoá: Doanh nghiệp giao hàng cho các cơ sở đại lý, ký gửi để các cơ sở này thay mình trực tiếp bán hàng tới người tiêu dùng, số lượng đại lý tùy thuộc quy mô doanh nghiệp.
Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp có thể có nhiều cấp đại lý, ví dụ như đại lý cấp 1, đại lý cấp 2,… thay vì chỉ có một cấp đại lý giao trực tiếp hàng hóa cho người tiêu dùng. Bên nhận đại lý sẽ bán hàng, thu tiền và hưởng hoa hồng đại lý. Hàng hóa doanh nghiệp giao cho đại lý vẫn là sở hữu của doanh nghiệp cho đến khi thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán về số hàng bán được. Các phương thức thanh toán a.
Phương thức thanh toán ngay: Sau khi nhận được hàng hóa, tiền được chuyển giao từ người mua sang người bán - Thanh toán dùng tiền mặt: Bên mua dùng tiền mặt để thanh toán ngay cho bên bán. SVTH: Nguyễn Thị Việt Hằng – K20KTH 8 GVHD: Nguyễn Thị Quỳnh Hoa Khóa Luận Tốt Nghiệp Khoa Kế toán – Kiểm toán - Thanh toán không dùng tiền mặt: Thanh toán qua hình thức chuyển khoản ngân hàng, qua séc, ủy nhiệm chi, mã QR, ủy nhiệm thu, thẻ tín dụng,… b. Phương thức thanh toán chậm trả: Thanh toán tiền nhiều lần, bắt đầu bằng việc thanh toán một khoản ngay trước, số tiền còn lại được chi trả dần trong thời gian quy định, kèm theo tỷ lệ lãi suất nhất định. Phương thức thanh toán ứng trước: Khách hàng sẽ ứng trước một số tiền nhất định, doanh nghiệp ghi nhận vào doanh thu chưa thực hiện và coi là một khoản phải trả.
Sau khi giao hàng thì số tiền ứng trước của khách hàng giảm đi và biến thành doanh thu bán hàng. KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH 1. Khái niệm cơ bản - Doanh thu: là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. - Giá vốn hàng bán: là trị giá vốn hàng xuất bán của doanh nghiệp thương mại chính là trị giá mua của hàng hóa cộng với chi phí mua hàng hóa phân bổ cho hàng xuất bán trong kỳ.
-Chiết khấu thương mại: là khoản doanh nghiệp bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua với số lượng lớn. - Giảm giá hàng bán: là khoản giảm trừ cho người mua do toàn bộ hay một phần hàng hóa kém phẩm chất, sai quy cách hoặc lạc hậu lỗi thời.