Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Thiết Kế Hoạt Động Học Tập Chương 4 Tế Bào Phân Bào

Luận văn tốt nghiệp kỹ thuật nghiên cứu tốt nghiệp sinh học vận dụng mô hình vested để thiết kế các hoạt động học thuộc chương 4 chu kì tế, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Lê Nhật Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Tống Xuân Tám
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Sư phạm Sinh học
• Đề tài: Vận Dụng Mô Hình VESTED Để Thiết Kế Các Hoạt Động Học Thuộc Chương 4. Chu Kì Tế Bào, Phân Bào Và Công Nghệ Tế Bào, Sinh Học 10
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 2. CHƯƠNG 2: VẬN DỤNG MÔ HÌNH VESTED ĐỂ THIẾT KẾ CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC THUỘC CHƯƠNG 4. CHU KÌ TẾ BÀO, PHÂN BÀO VÀ CÔNG NGHỆ TẾ BÀO, SINH HỌC 10
• 2.1. Phân tích chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và chương trình Giáo dục Hi
• 2.2. Phân tích chương trình SGK Sinh học 10, Bộ sách Chân trời sáng tạo
• 2.3. Phân tích nội dung Chương 4. Chu kì tế bào, phân bào và công nghệ tế bào sách giáo khoa Sinh học 10, Bộ sách Chân trời sáng tạo
• 2.4. Thiết kế KHBD áp dụng mô hình VESTED các bài thuộc nội dung Chương 4. Chu kì tế bào, phân bào và công nghệ tế bào, Sinh học
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục tiêu thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Quá trình thực nghiệm sư phạm
• 3.5. Kết quả thực nghiệm sư phạm
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• PHỤ LỤC
• Phụ lục 1. Kế hoạch bồi dưỡng
• Phụ lục 2. Phiếu học tập và đáp án
• Phụ lục 3
• Phụ lục 4. Phiếu khảo sát
• Phụ lục 5. Phiếu khảo sát học sinh
• Phụ lục 6. Kết quả khảo sát
• Phụ lục 7

Tóm tắt

I. Tổng quan về khóa luận tốt nghiệp sinh học và mô hình VESTED

Khóa luận tốt nghiệp sinh học là một phần quan trọng trong chương trình đào tạo của sinh viên ngành Sư phạm Sinh học. Mô hình VESTED được áp dụng để thiết kế các hoạt động học thuộc chương 4 về chu kỳ tế bào, phân bào và công nghệ tế bào trong sách giáo khoa Sinh học 10. Mô hình này không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết trong quá trình học tập.

1.1. Khái niệm về mô hình VESTED trong giáo dục

Mô hình VESTED là một phương pháp dạy học hiện đại, giúp học sinh phát triển năng lực và phẩm chất. Mô hình này bao gồm các bước thiết kế hoạt động học tập nhằm khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh.

1.2. Tầm quan trọng của chương 4 trong chương trình Sinh học 10

Chương 4 về chu kỳ tế bào và phân bào là một phần quan trọng trong chương trình Sinh học 10. Nội dung này giúp học sinh hiểu rõ về quá trình sinh sản của tế bào, từ đó hình thành nền tảng cho các kiến thức sinh học nâng cao hơn.

II. Thách thức trong việc áp dụng mô hình VESTED vào giảng dạy

Việc áp dụng mô hình VESTED trong giảng dạy không phải là điều dễ dàng. Có nhiều thách thức mà giáo viên và học sinh phải đối mặt, từ việc thiết kế hoạt động học đến việc đánh giá kết quả học tập.

2.1. Khó khăn trong việc thiết kế hoạt động học

Thiết kế hoạt động học theo mô hình VESTED đòi hỏi giáo viên phải có sự sáng tạo và linh hoạt. Việc này có thể gây khó khăn cho những giáo viên chưa quen với phương pháp dạy học tích cực.

2.2. Đánh giá hiệu quả học tập của học sinh

Đánh giá kết quả học tập của học sinh sau khi áp dụng mô hình VESTED là một thách thức lớn. Cần có các công cụ đánh giá phù hợp để đo lường sự tiến bộ của học sinh trong việc tiếp thu kiến thức.

III. Phương pháp thiết kế hoạt động học theo mô hình VESTED

Để thiết kế các hoạt động học hiệu quả theo mô hình VESTED, giáo viên cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản. Những nguyên tắc này sẽ giúp tạo ra môi trường học tập tích cực và khuyến khích sự tham gia của học sinh.

3.1. Nguyên tắc 1 Tích cực hóa sự tham gia của học sinh

Giáo viên cần tạo ra các hoạt động học tập khuyến khích học sinh tham gia tích cực. Điều này có thể được thực hiện thông qua các trò chơi, thảo luận nhóm và các hoạt động thực hành.

3.2. Nguyên tắc 2 Kết nối kiến thức với thực tiễn

Các hoạt động học cần được thiết kế sao cho học sinh có thể liên hệ kiến thức với thực tiễn. Việc này giúp học sinh thấy được giá trị của kiến thức mà họ đang học.

IV. Ứng dụng thực tiễn của mô hình VESTED trong giảng dạy sinh học

Mô hình VESTED đã được áp dụng thành công trong nhiều lớp học sinh học. Những ứng dụng này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng mềm cần thiết cho tương lai.

4.1. Kết quả thực nghiệm tại trường THPT Chê Ghêvara

Thực nghiệm tại trường THPT Chê Ghêvara cho thấy mô hình VESTED giúp học sinh cải thiện đáng kể kết quả học tập. Học sinh tham gia vào các hoạt động học tập tích cực đã thể hiện sự tiến bộ rõ rệt.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh và giáo viên cho thấy mô hình VESTED đã tạo ra một môi trường học tập tích cực. Học sinh cảm thấy hứng thú hơn với môn học và giáo viên cũng dễ dàng hơn trong việc truyền đạt kiến thức.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình VESTED

Mô hình VESTED đã chứng minh được hiệu quả trong việc giảng dạy sinh học. Tương lai, mô hình này có thể được mở rộng và áp dụng rộng rãi hơn trong các môn học khác.

5.1. Tiềm năng phát triển của mô hình VESTED

Mô hình VESTED có tiềm năng lớn trong việc phát triển năng lực học sinh. Việc áp dụng mô hình này có thể giúp học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống.

5.2. Đề xuất nghiên cứu và cải tiến mô hình

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để cải tiến mô hình VESTED. Việc này sẽ giúp mô hình ngày càng hoàn thiện và phù hợp hơn với nhu cầu của giáo dục hiện đại.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Quá trình đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo tại Việt Nam được định hướng bởi Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI, chuyển trọng tâm từ trang bị kiến thức hàn lâm sang phát triển phẩm chất và năng lực người học. Thực hiện định hướng này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 (Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT) và triển khai hệ thống sách giáo khoa mới từ năm học 2022–2023 theo Quyết định số 442/QĐ-BGDĐT và Quyết định số 692/QĐ-BGDĐT, trong đó có bộ sách Chân trời sáng tạo (môn Sinh học 10 do PGS. Tống Xuân Tám làm Chủ biên).

Trong bối cảnh đó, việc áp dụng các mô hình dạy học tích cực nhằm kết nối kiến thức sinh học mang tính trừu tượng với đời sống thực tiễn trở thành yêu cầu cấp thiết. Mô hình VESTED (do Cynthia Cardenas khởi xướng năm 2006) là một mô hình dạy học dựa trên nghiên cứu gồm 6 bước, có khả năng bao quát nhiều kỹ thuật dạy học tích cực nhằm phát huy tối đa năng lực học sinh. Đề tài "Vận dụng mô hình VESTED để thiết kế các hoạt động học thuộc Chương 4. Chu kì tế bào, phân bào và công nghệ tế bào, Sinh học 10" được thực hiện nhằm xây dựng giải pháp dạy học cụ thể cho mạch kiến thức sinh sản tế bào theo chương trình mới.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát của đề tài là vận dụng mô hình VESTED trong thiết kế các hoạt động học thuộc Chương 4 Sinh học 10 (bộ sách Chân trời sáng tạo) nhằm phát triển năng lực sinh học của học sinh trung học phổ thông.

Tác giả xác định 5 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Khảo sát bằng phiếu hỏi trực tuyến qua Google Forms và phiếu hỏi trực tiếp đối với giáo viên THPT về thực trạng hiểu biết và áp dụng mô hình VESTED trong dạy học phát triển năng lực môn Sinh học.
2. Hệ thống hóa cơ sở lí luận liên quan đến mô hình dạy học 6 bước VESTED và cấu trúc nội dung Chương 4 Sinh học 10 theo Chương trình GDPT 2018.
3. Thiết kế tiến trình và kế hoạch bài dạy các bài học thuộc Chương 4 Sinh học 10 theo 6 bước của mô hình VESTED.
4. Tổ chức thực nghiệm sư phạm tại Trường THPT Chê Ghêvara (tỉnh Bến Tre) trên 4 lớp học sinh thuộc hai nhóm đối tượng: nhóm lớp Cơ bản và nhóm lớp Nâng cao.
5. Đánh giá định lượng và định tính hiệu quả ứng dụng mô hình VESTED đối với sự hình thành và phát triển năng lực sinh học của học sinh thông qua bài kiểm tra và các công cụ đo lường sư phạm.

Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các hoạt động dạy học thuộc Chương 4 (Chu kì tế bào, phân bào và công nghệ tế bào), môn Sinh học 10 – bộ sách Chân trời sáng tạo.
• Khách thể nghiên cứu:
  • 40 giáo viên và sinh viên ngành sư phạm tham gia khảo sát thực trạng.
  • 252 học sinh khối 10 tại Trường THPT Chê Ghêvara tham gia khảo sát nhu cầu/năng lực ban đầu.
  • 182 học sinh thuộc 4 lớp khối 10 tại Trường THPT Chê Ghêvara (huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre) tham gia thực nghiệm sư phạm, gồm:
    • Nhóm lớp Nâng cao: Lớp 10TN2 (sĩ số 45; kết quả HK1: 17 Xuất sắc, 22 Giỏi) và Lớp 10TN3 (sĩ số 43; kết quả HK1: 14 Xuất sắc, 24 Giỏi).
    • Nhóm lớp Cơ bản: Lớp 10TN5 (sĩ số 47; kết quả HK1: 5 Xuất sắc, 20 Giỏi) và Lớp 10TN7 (sĩ số 47; kết quả HK1: 7 Xuất sắc, 16 Giỏi).
• Phạm vi nội dung: Các bài học thuộc Chương 4 Sinh học 10 gồm Bài 18 (Chu kì tế bào), Quá trình phân bào, Thực hành quan sát tiêu bản các kì phân bào nguyên phân và giảm phân, và Bài 21 (Công nghệ tế bào).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Khóa luận xây dựng trên các khung lý thuyết giáo dục học và chương trình môn học:

• Khung năng lực theo Chương trình GDPT 2018: Cấu trúc mục tiêu đầu ra gồm 3 nhóm năng lực chung (Tự chủ và tự học; Giao tiếp và hợp tác; Giải quyết vấn đề và sáng tạo), 5 phẩm chất chủ yếu (Yêu nước, Nhân ái, Chăm chỉ, Trung thực, Trách nhiệm) và 3 thành phần năng lực đặc thù môn Sinh học:
  1. Nhận thức sinh học (SH1): Trình bày, phân tích, phân loại, giải thích cơ chế, quy luật sống.
  2. Tìm hiểu thế giới sống (SH2): Đề xuất vấn đề, lập kế hoạch, thực hiện quan sát/thí nghiệm, viết báo cáo.
  3. Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học (SH3): Giải thích thực tiễn, có hành vi và thái độ ứng xử phù hợp.
• Mô hình VESTED: Khởi xướng bởi Cynthia Cardenas (2006) và được phát triển tiếp nối bởi Michael E. Baldwin, Lê Thị Phượng (2019), Nguyễn Thị Bích Dậu (2020). Mô hình gồm 6 pha kế tiếp:
  • V – View (Tổng quan): Cung cấp góc nhìn tổng quát, khơi gợi tri thức nền (sử dụng Brainstorm and pass, đoạn phim ngắn, Image streaming).
  • E – Experience (Trải nghiệm): Cho học sinh tiếp cận kiến thức mới qua thực hành, thí nghiệm (Hands on, Note taking, Virtual tour, Workstations).
  • S – Speaking (Trao đổi/Chia sẻ): Trình bày, diễn giải hiểu biết bằng lời nói (Discuss, Think – Pair – Share, Inside – Outside circle).
  • T – Transform (Chuyển hóa): Chuẩn hóa tri thức từ kinh nghiệm sang kiến thức học thuật khoa học (Mind map, Mini lesson, Cloze procedure, Assessment).
  • E – Extend (Mở rộng): Vận dụng đào sâu và liên hệ thực tế (Problem-solving, Magnet summary, Project-based learning, Cubing, Learning contracts).
  • D – Deliver (Báo cáo/Chuyển giao): Thể hiện mức độ thành thạo và đánh giá sản phẩm (Speeches, Show and tell, Drama, Written product, Completed product).

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả phối hợp 5 nhóm phương pháp nghiên cứu sư phạm:

1. Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Phân tích, tổng hợp các văn bản pháp quy (Chương trình GDPT tổng thể và Chương trình môn Sinh học 2018), tài liệu lý luận dạy học môn Sinh học và các công trình quốc tế/trong nước về mô hình VESTED.
2. Phương pháp điều tra cơ bản: Thiết kế bảng hỏi khảo sát trên Google Forms và phiếu giấy để thu thập số liệu thực trạng từ giáo viên THPT và học sinh lớp 10.
3. Phương pháp chuyên gia: Tham vấn giảng viên Lí luận và Phương pháp dạy học môn Sinh học (Trường ĐH Sư phạm TP.HCM) và giáo viên phổ thông có kinh nghiệm để hoàn thiện kế hoạch bài dạy.
4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành dạy học thực nghiệm luân phiên trên 4 lớp (10TN2, 10TN3, 10TN5, 10TN7) tại THPT Chê Ghêvara; so sánh lớp đối chứng (dạy học truyền thống) và lớp thực nghiệm (áp dụng mô hình VESTED).
5. Phương pháp xử lí số liệu thống kê: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel 2016 để tính toán các tham số thống kê mô tả, lập bảng phân bố tần số điểm số và biểu đồ so sánh kết quả kiểm tra.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của đề tài

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về dạy học định hướng phát triển năng lực, phân tích sự dịch chuyển từ chương trình tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực đầu ra theo định hướng GDPT 2018. Tác giả phân tích cấu trúc 3 thành phần năng lực đặc thù môn Sinh học và 6 bước dạy học theo mô hình VESTED.

Bước VESTED	Hoạt động học tiêu biểu	Mục tiêu hình thành năng lực/kĩ năng
V – View	Xem video phân bào, Brainstorming	Tái hiện tri thức cũ, định hướng nhận thức
E – Experience	Quan sát tiêu bản, thí nghiệm mô phỏng	Tìm hiểu thế giới sống, thao tác thực hành
S – Speaking	Thảo luận Think-Pair-Share, vòng tròn hội thoại	Giao tiếp khoa học, phản biện, diễn giải
T – Transform	Lập sơ đồ tư duy, điền khuyết, Mini-lesson	Chuẩn hóa kiến thức cốt lõi, tư duy khái quát
E – Extend	Dạy học dự án, giải quyết tình huống thực tế	Vận dụng kiến thức vào thực tiễn, sáng tạo
D – Deliver	Báo cáo sản phẩm, thuyết trình, đóng kịch	Tự tin trình bày, đánh giá và tự đánh giá

Về cơ sở thực tiễn, tác giả khảo sát 40 đối tượng (trong đó có 23 giáo viên THPT chiếm 57,5% và 17 sinh viên sư phạm chiếm 42,5%). Phân bố địa bàn gồm 29 người tại Bến Tre (72,5%), còn lại tại TP. Hồ Chí Minh và Bình Thuận; 35 người chuyên môn Sinh học (87,5%). Kết quả khảo sát học sinh khối 10 (n = 252) tại Trường THPT Chê Ghêvara cho thấy học sinh gặp khó khăn khi tiếp cận các khái niệm trừu tượng của cơ chế phân bào nếu chỉ dùng phương pháp thuyết trình truyền thống, đồng thời thể hiện nhu cầu cao đối với các hoạt động học tập tương tác, trực quan.

Chương 2: Vận dụng mô hình VESTED để thiết kế các hoạt động học thuộc Chương 4. Chu kì tế bào, phân bào và công nghệ tế bào, Sinh học 10

Chương này tập trung vào quy trình thiết kế kế hoạch bài dạy (KHBD) theo quy định công văn hướng dẫn chuyên môn và tiến trình 6 bước VESTED:

• Phân tích mục tiêu cần đạt của Chương 4 trong SGK Sinh học 10 (Chân trời sáng tạo), bao gồm cơ chế nguyên phân, giảm phân, hiện tượng đột biến tế bào (ung thư) và các thành tựu công nghệ tế bào thực vật, động vật.
• Xây dựng ma trận mục tiêu kết hợp các chỉ số hành vi của năng lực nhận thức sinh học (SH1), tìm hiểu thế giới sống (SH2) và vận dụng kiến thức kĩ năng (SH3).
• Thiết kế chi tiết các chuỗi hoạt động học tập cho từng bài:
  • Bài 18 (Chu kì tế bào và phân bào): Pha View khởi động bằng video clip về sự sinh trưởng mô; pha Experience cho học sinh tương tác với mô hình tiêu bản hiển vi; pha Speaking chia nhóm phân tích diễn biến nhiễm sắc thể qua các kì; pha Transform chuẩn hóa kiến thức qua bảng so sánh và sơ đồ tư duy; pha Extend thảo luận nguyên nhân ung thư và cơ chế kiểm soát chu kì tế bào; pha Deliver trình bày sản phẩm phiếu học tập và mô hình tế bào tự tạo.
  • Bài thực hành quan sát tiêu bản: Vận dụng kĩ thuật trạm (Workstations) và bảng kiểm đánh giá kĩ năng thao tác kính hiển vi.
  • Bài 21 (Công nghệ tế bào): Tích hợp phương pháp dạy học theo dự án (Project-based learning) và hợp đồng học tập (Learning contracts) ở pha Extend.

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Tác giả tổ chức thực nghiệm sư phạm tại Trường THPT Chê Ghêvara nhằm kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của các kế hoạch bài dạy đã thiết kế:

• Quy trình tổ chức: Tiến hành dạy học 4 tiết trên 4 lớp thuộc 2 nhóm trình độ (Nâng cao: 10TN2, 10TN3; Cơ bản: 10TN5, 10TN7), áp dụng dạy luân phiên giữa bài dạy theo mô hình VESTED (lớp thực nghiệm - TN) và bài dạy theo phương pháp thông thường (lớp đối chứng - ĐC).
• Công cụ đo lường: Sử dụng bài kiểm tra đánh giá chuẩn đầu ra cuối tiết, phiếu quan sát hành vi tham gia hoạt động của học sinh và phiếu khảo sát ý kiến sau thực nghiệm.
• Xử lý số liệu: Thu thập điểm số các bài kiểm tra, lập bảng phân bố tần số điểm, tính điểm trung bình và so sánh giữa các cặp lớp TN - ĐC ở cả hai nhóm trình độ.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Về mặt sư phạm: Khóa luận chứng minh mô hình VESTED tạo được môi trường học tập tích cực, tăng cường sự tham gia chủ động của học sinh qua các hoạt động trải nghiệm thực hành và thảo luận nhóm.
• Về mặt định lượng: Kết quả kiểm tra cuối các tiết dạy thực nghiệm tại 4 lớp (10TN2, 10TN3, 10TN5, 10TN7) cho thấy điểm trung bình của các tiết áp dụng mô hình VESTED (tiết TN) cao hơn rõ rệt so với các tiết dạy đối chứng (tiết ĐC). Tỉ lệ điểm Khá - Giỏi ở các lớp thực nghiệm tăng, độ phân hóa đáp ứng tốt ở cả nhóm lớp Cơ bản lẫn nhóm lớp Nâng cao.
• Về phát triển năng lực: Học sinh cải thiện rõ rệt năng lực nhận thức sinh học (hiểu rõ bản chất biến đổi nhiễm sắc thể), năng lực tìm hiểu thế giới sống (kĩ năng thao tác quan sát tiêu bản) và năng lực hợp tác nhóm.

Giải pháp và đề xuất của tác giả

• Đề xuất khung quy trình 6 bước VESTED chuẩn hóa dùng cho việc soạn giáo án môn Sinh học cấp THPT theo Chương trình GDPT 2018.
• Cung cấp bộ công cụ đánh giá đi kèm gồm phiếu học tập, bảng rubric đánh giá hoạt động nhóm, phiếu kiểm tra trắc nghiệm và thang đánh giá kĩ năng thực hành.
• Khuyến nghị giáo viên linh hoạt kết hợp các kĩ thuật dạy học tích cực (Think-Pair-Share, Brainstorming, sơ đồ tư duy) trong từng pha của VESTED để tránh quá tải thời gian trong một tiết học 45 phút.

Đóng góp mới của đề tài

Tại Việt Nam, các nghiên cứu ứng dụng mô hình VESTED trong dạy học Sinh học còn rất ít (trước đó chỉ có công trình của Lê Thị Phượng năm 2019 và luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Bích Dậu năm 2020). Đề tài này là công trình thực nghiệm đầu tiên áp dụng mô hình VESTED vào việc giảng dạy mạch nội dung Chương 4 Sinh học 10 theo đúng bộ sách giáo khoa mới Chân trời sáng tạo và so sánh đối chứng trực tiếp trên hai nhóm đối tượng học sinh (Nâng cao và Cơ bản) tại địa bàn trường THPT khu vực nông thôn (Bến Tre).

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Phạm vi thực nghiệm sư phạm chỉ được tiến hành tại một trường THPT (Trường THPT Chê Ghêvara, huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre) trên quy mô 4 lớp học, chưa mở rộng ra nhiều trường thuộc các địa bàn đô thị khác nhau.
  • Thời lượng thực nghiệm giới hạn trong phạm vi các bài học của Chương 4 môn Sinh học 10.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng việc thiết kế và áp dụng mô hình VESTED cho các chương khác trong chương trình Sinh học 10, 11 và 12 theo Chương trình GDPT 2018.
  • Triển khai thực nghiệm diện rộng tại nhiều trường THPT thuộc các tỉnh thành khác nhau nhằm kiểm chứng tính thích ứng đa dạng của mô hình.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với sinh viên ngành Sư phạm Sinh học: Tài liệu cung cấp ví dụ mẫu về cách cấu trúc một kế hoạch bài dạy phát triển năng lực chuẩn theo Chương trình GDPT 2018 và quy trình thiết kế bài dạy theo mô hình 6 bước VESTED.
• Đối với giáo viên THPT giảng dạy bộ môn Sinh học: Tham khảo các kĩ thuật dạy học tích cực phân bố theo từng pha (View, Experience, Speaking, Transform, Extend, Deliver) và bộ công cụ đánh giá (phiếu học tập, đề kiểm tra, rubric) cho Chương 4 Sinh học 10 bộ sách Chân trời sáng tạo.
• Đối với cán bộ nghiên cứu phương pháp dạy học: Cung cấp tư liệu thực nghiệm định lượng về hiệu quả của mô hình VESTED trên các nhóm đối tượng học sinh có học lực khác nhau.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Mô hình VESTED gồm những bước nào và có nguồn gốc từ đâu?

Mô hình VESTED được đề xuất bởi nhà khoa học Cynthia Cardenas (Cynthia Cardenas-Kolak) vào năm 2006. Mô hình gồm 6 bước: V (View – Cung cấp cái nhìn tổng quát), E (Experience – Trải nghiệm/khám phá), S (Speaking – Chia sẻ/trao đổi), T (Transform – Chuyển hóa tri thức học thuật), E (Extend – Mở rộng/giải quyết vấn đề), D (Deliver – Trình bày/báo cáo sản phẩm).

2. Khách thể thực nghiệm sư phạm của đề tài được tổ chức tại đâu và bao gồm những lớp nào?

Thực nghiệm sư phạm được tiến hành tại Trường THPT Chê Ghêvara (Quốc lộ 60, Khu phố 4, thị trấn Mỏ Cày, huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre) trên 4 lớp khối 10 (tổng cộng 182 học sinh) chia làm hai nhóm:

• Nhóm Nâng cao: Lớp 10TN2 (45 học sinh) và Lớp 10TN3 (43 học sinh).
• Nhóm Cơ bản: Lớp 10TN5 (47 học sinh) và Lớp 10TN7 (47 học sinh).

3. Khóa luận sử dụng sách giáo khoa Sinh học 10 nào làm ngữ liệu nghiên cứu?

Khóa luận sử dụng sách giáo khoa Sinh học 10 thuộc bộ sách Chân trời sáng tạo do PGS. Tống Xuân Tám làm Chủ biên (cùng các tác giả Lại Thị Phương Ánh, Trần Hoàng Đương, Phạm Đình Văn), được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt theo Quyết định số 442/QĐ-BGDĐT ngày 28/01/2022 và Quyết định số 692/QĐ-BGDĐT ngày 11/03/2022.

4. Thành phần mẫu khảo sát thực trạng của đề tài gồm những ai?

Mẫu khảo sát thực trạng gồm 40 người (23 giáo viên THPT chiếm 57,5% và 17 sinh viên ngành sư phạm chiếm 42,5%), trong đó có 29 người công tác tại Bến Tre (72,5%), số còn lại ở TP.HCM và Bình Thuận; 35 người (87,5%) giảng dạy bộ môn Sinh học. Đồng thời đề tài khảo sát 252 học sinh thuộc 8 lớp khối 10 trường THPT Chê Ghêvara.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Nhật Linh đã hệ thống hóa cơ sở lí luận về mô hình dạy học VESTED và vận dụng thiết kế thành công các hoạt động học thuộc Chương 4 Sinh học 10 (bộ sách Chân trời sáng tạo) theo định hướng Chương trình GDPT 2018. Kết quả thực nghiệm sư phạm tại Trường THPT Chê Ghêvara (Bến Tre) khẳng định tính khả thi và hiệu quả của mô hình trong việc nâng cao kết quả học tập và phát triển năng lực sinh học ở cả hai nhóm học sinh Cơ bản và Nâng cao. Đề tài cung cấp tài liệu tham khảo có giá trị thực tiễn cho giáo viên và sinh viên ngành Sư phạm Sinh học trong việc đổi mới phương pháp dạy học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIEN CUA DE TAI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực đề tài Từ lâu. giáo dục đóng vai trò rất quan trong trong sự phát trién của một dat nước kỉ nguyên 4.0 hiện nay, đối mới và cải cách giáo dục đã trở thành xu hướng chung của thế giới. Tuy ngành giáo dục ở mỗi nước có những đặc diém riêng biệt, nhưng chúng déu chia sẻ với nhau một mục tiêu chung là giúp người học làm chủ kiến thức phô thông, vận dụng hiệu quả kiến thức, ki năng đã học vào đời sông và tự học suốt đời: xây dựng.

phát trién hài hoà các mối quan hệ xã hội, có tính cá nhân và đời sống tỉnh thần phong phú. Tất cả những điều trên sẽ giúp người học hiểu được ý nghĩa cuộc song, có động thái đóng góp tích cực vào sự phát triển của đất nước và nhân loại. Từ đây, thiết kế và thực hiện các chiến lược giáo dục và phương pháp day học đề đáp ứng được mục tiêu trên là việc rất cần thiết. Trong quá trình đổi mới giáo dục tại Việt Nam hiện nay, việc nghiên cứu và vận dụng những phương pháp day học mới vào giảng day dé giúp kích thích học sinh tự phát trién và hoàn thiện bản than, là một trong những mục tiêu được chú trọng hang đầu trong giáo đục nước ta.

Bên cạnh những mô hình day học tích cực như mô hình STEM, STEAM, 5E, 7E dang được nghiên cứu và được áp dụng tại Việt Nam, mô hình day học VESTED cũng là một mô hình day học tích cực mới can được tìm hiểu và thực nghiệm. Sau đây là một sé công trình nghiên cứu liên quan đến mô hình day học VESTED: Công trình Van dung mô hình VESTED trong day học Sinh học 10 Trung học pho thông nghiên cứu về tiềm năng của việc sử dụng mô hình VESTED trong dạy học bộ môn Sinh học 10 và đã đặt nền móng cho việc sử dụng m6 hình này vào day học tại Việt Nam do Lê Thị Phượng. Nguyễn Thị Bích Dậu thực hiện năm 2019. Công trình Li luận dạy học hiện đại - Cơ sở đổi mới mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học đã dé cập đến các chủ dé cơ bản của lí luận day học đại cương và những kiến thức lí luận dạy học hiện đại do Bernd Meier - Nguyễn Văn Cường thực hiện năm 2016.

10 Công trình Dạy học phát triển năng lực Sinh học Trung học phổ thông, đã đưa ra những thông tin, hướng dẫn xây dựng các kế hoạch dạy học theo hướng chú trọng phat triển năng lực Sinh học phù hợp với đổi mới chương trình giáo đục phd thông 2019-2020 do Dinh Quang Báo (Chủ biên), Phan Thị Thanh Hội. Nguyễn Thị Việt Nga biên soạn năm 2019, Công trình Dạy và học tích cực một số phương pháp và kĩ thuật dạy học, đã cung cấp những thông tin về một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực. Đồng thời đã chinh sửa, bỗ sung, cập nhật nội dung so với phiên bản năm 2010 đo Nguyễn Lang Binh (Chủ biên), Đỗ Hương Tra, Nguyễn Phương Hồng. Cao Thi Thăng thực hiện năm 2015.

Công trình Thiết kế côn ø cụ đánh giá lớp học trong dạy học sinh học trung học pho thông, đã nghiên cứu về việc vận dụng linh hoạt, đa dang các phương pháp đánh giá dé đánh giá lớp học trong việc day học sinh ở trường phô thông do Phan Thị Thanh Hội, Đỗ Thị Hoài Thu thực hiện năm 2018.