CHƯƠNG 1: NHUNG VAN DE CHUNG VE QUYET ĐỊNH HÌNH PHAT VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỎI PHAM TOI 1. Định nghĩa quyết định hình p hat với người dưới 18 tuôi phạm tội Dé hiểu được ban chất của quyết định hình phạt với người dưới 18 tuổi pham tội, trước hết ta cân lam sáng tö thé nào là quyết dinh hành phạt với người đưới 18 tuổi pham tội từ các góc đô khác nhau bao gồm ngôn ngữ và khoa hoc pháp lý. Từ góc độ ngôn ngữ, theo Từ dién Tiéng Việt, quyết định được đính nghĩa là “định ra một cách đút khoát việc sé làm “` còn hình phạt được biểu là “hinh tire trừng trị người phạm tội "2. Trong khi đó, phạm tôi có nghĩa là 'Tàm đều tôi lỗi, trái với quy định, luật 1é°3, Như vậy, đưới góc độ ngôn ngũ, quyết đính hình phạt với người dưới 18 tuổi phạm tội được hiểu là định re hình thức trùng trị người đưới 18 tuổi có hành vi lam trái với quy định, luật lệ.
Dưới góc độ khoa hoc phép ly, quyết dinh hình phạt với người đưới 18 tuổi phạm tôi là một khái niém tương đối phức tap, có thé được nghiên cửu từ hai khía cạnh khác nhau bao gom: luật hình sự và luật tô tung hình sự. Tuy nhién, trong phạm vi khóa luận này, tác giả chỉ lựa chọn phân tích các van đề xoay quanh quyét dinh hình phạt với người dưới 18 tudi phạm tội trên khía cạnh luật hình sự. Quyết định hinh phạt với người dưới 18 tuổi phạm tôi được tạo nên từ hai thành tô chinh bao gom “quyết định hình phạt” và “người dưới 18 tuổi pham tội”. Xét trên khía canh luật hinh sự, giáo trình Luật Hình sự Việt Nam - Phan chung của Trường Dai hoc Luật Ha Nội định nghia quyết định hình phạt là “sự lua chọn loại hình phat và xác đình mức hình phạt (đói với các loại hình phat có các mức khác nha) trong phạm vi luật dinh dé áp dung đối với chủ thể chịu trách nhiệm hình su.
Từ dinh nghiia nay có thé thay tập thé tác giả của giáo trình trên có quan điểm cho rằng quyết đính hình phat chi được đặt ra đôi với các trường hợp chủ thé chịu trách nhiém hình sự không được miễn TNHS hoặc hinh phạt. Dong tinh với quan điểm này, PGS. Trịnh Tiên Viet ‘ Viên Ngôn ngữ học (2008), Từ điển Tiếng Viết, Nxb. Từ điển Bích Khoa, HO Chi Mih,tr.
` Viên Ngôn ngữ học (2008), dad, 442 rin Ngôn ngữ học (2008), tld, tr 573 + Trường Đai học Luật Hà Nội (2022), Giáo minh Luật Hinh sự Việt Năm - Phin clnng, Nxb. Công an nhân. din, Hà Nội, tr. đưa ra định nghĩa về quyết định hình phạt như sau: “Quyết định hình phạt là việc Tòa án (Hội đồng xét xử) Iva chon loại và mức hình phat dé áp dung đối với người phạm tội hoặc pháp nhân thương mại phạm tội dựa trên các nguyên tắc quyết định hình phạt và các căn cứ quyết đình hình phat mà BLHS hiện hành quy din“.
Trong khi đó, giáo trình Luật Hình sự V iệt Nam - Phan chung của Trường Dai hoc Luật-Dai học Quốc gia Hà Nội lại định nghĩa quyết định hình phạt là “viée Toa án nhân danh Nhà nước dé chọn biện pháp TNHS cụ thé trong phạm vi luật hình sự guy dinh để áp dụng đổi với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội "6. Theo quan điểm của các tác giả, hoạt động quyết định hình phạt có thé bao gồm các nội dung sau: miễn TNHS, miễn hình.phạt, xác đình khung hình phạt, xác định hình phạt và mức hình phạt cụ thể, xác định các biện pháp cưỡng chế hình sự khác hoặc áp dụng các biện phép châp hành hình phạt trong phạm vi luật hình sự quy định. Quan điểm trên cũng được PGS. Dương Tuyết Miễn dong tình, theo đó, quyết định hinh phat can được hiểu là “hoạt động thực tiến của Tòa án (Hỏi đồng xét xiv) được thực hién sau khi đã xác định được tội danh để xác đình biện pháp xử ly tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hồi của hành vi mà cá nhânpháp nhân thương mai đã thực hiển; hoạt đông quyết đình hình phạt có thé là miễn hình phat hoặc nếu: Tòa án quyết định áp ding hình phạt thi quyết định hình phat là việc xác định hình phat cụ thé trong phạm vì luật định đốt với cá nhâm/ pháp nhân thương mại phạm Co thé thay trong khoa học luật hình sự, khái niệm quyết định hành phạt được hiéu theo hai nghĩa: nghia rông và ngiĩa hep.
Tuy nhiên, trong tâm của hoạt động quyết định hình phạt vẫn là việc Tòa án lựa chon loại hình phạt và mức hình phạt cu thé trong phạm vi luật hinh sự dé áp dung với người phạm tôi hoặc pháp nhânthương mại pham tôi. Do đó, trong phạm vi khóa luận này, tác giả chỉ tập trung vào phân tích quyét định hình phạt theo ngl#Za hep. Ý Trạh Tiên Việt (2021), Tổng quem về Luật hink sự Viết Nem, Nxb. Chính trị Quốc gia sự thật, Hà Nội, tr.
374 ° Trường Đai học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2023), Giáo minh Luật Hinh su Việt Nem - Phẩn ching, Neb. Daihoc Quoc gia Hà Nội, Hà Nội, 427 ’ Dương Tuyết Miễn (2021), Dinh tội danh và quyết anh lành phat, Nod. Tư pháp, Bà Nội, tr. 191 § Đôi với khái niệm người duci 18 tuổi pham tôi, Giáo trình Luật Hình sự V iệt Nam - Phân chung của Trường Dai học Luật - Dai học Quốc gia Hà Nội định nghia người dưới 18 tuổi phạm tôi là “người fir dit 14 hôi nhưng chưa dit 18 tuổi có năng lực TNHS đã thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội được BLHS guy đình là tội phạm °Ê.
Trịnh Tiên V iệt cũng đưa ra định nghĩa tương tự về người dưới 18 tuổi phạm tội, theo đó, người dưới 18 tuổi pham tôi là “người fừ dit 14 đến dưới 18 trôi phạm tôiphải chìu trách nhiễm hình sự về các tôi phạm theo những quy đình của BLHS ghi nhận trên cơ sở chưng '®.Đây cũng là định nghiie được đa số các nhà nghiên cứu, các tác giả đông tình khá ban về khái niém nay. Từ các phân tích trên, tác giả đưa ra đính ngiía về quyét định hành phạt với người dưới 18 tuổi pham tội như sau: Quyết định hình phạt với người đưới 18 tuổi phạm tôi là việc Téa dn (Hội đồng xét xử) lựa chọn loại và mức hình phạt dé áp dụng đối với người từ đi 14 tuổi nhưng chưa dit 18 tuổi có năng lực TNHS đã thực hiện hành vi ngụy hiểm cho xã hội được BLHS guy đình là tội phạm. Đặc diem của người dưới 18 tuổi phạm tội ảnh hưởng đến quyết định hình phạt Người đưới 18 tuổi phạm tôi có các đặc điểm rat riêng so với các chủ thể của tôi phạm khác, trong đó, nổi bật là những đặc điểm sau: Tht nhất, về tam sinh ly, hành vi phạm tôi của người dưới 18 tuổi luôn chứa đựng các đắc điểm riêng của tâm sinh lý lứa tuổi. Người thuộc độ tuổi từ đủ 14 đến dưới 18 tuổi 1a những người chưa phét triển day đủ về tâm sinh lý và thường mang các đặc điểm riêng như nhẹ dạ, xóc nổi, dé bị kích động,.
Trong giai đoạn này, về mat thé chất, cơ thé của người dưới 18 tuổi đang trong thời kỳ chuyển tiếp từ trẻ em sang người lớn, do đó, su phát triển của cơ thé trở nên mat cân bằng. Ở người dưới 18 tuổi, hệ tim và mach phát triển không cân bằng, tim phát triển nhanh hơn các mach mau đã gây ra sự thiêu máu trong từng bộ phận trong vỏ não và đôi khi còn làm rồi loạn chức năng hoạt đông của hệ tim mạchÌ?, Chính hién tượng nay đã gây ra cảm * Trường Đại học Luật - Daihoc Quốc gia Hà Nội (2023), tld tr. ? Trinh Tin Việt (2021), ddr. 442 “© Đăng Thanh Nga (2009), “Mét so dic điểm tầm lí của người chưa thành niin phạm tôi”, Tạp chi Luật học (Số 1/2008) ,tr 39.
giác mệt mỗi, dé kích động, dé nỗi nóng ở người dưới 18 tudi. Ngoài ra, ở giai đoạn từ đủ 14 đến 18 tuổi, tuyên nội tiệt hoạt động mạnh hon gây ảnh hưởng đền hệ than kinh trung ương, dẫn tới tinh trạng mật cân bằng trong hoạt đông của hệ thân kinh trung ương, từ đó gây nênnhững xúc động mạnh, phản ung nóng nảy vô cớ và những, hành vi bắt thường), Chính sự mất cân bằng tam thời này đã gây ảnhhưởng đến quá trình phat triển tam lý va dan tới các hành xử không phủ hợp với chuẩn mực xã hội của người dưới 18 tuổi. Thất hai, về trình độ nhận thức, nhìn chung người trong lửa tuổi nay có tinh đô nhận thức về tính chất nguy hiểm cũng như chồng đôi xã hội của hành vi pham tôi còn yêu. Lứa tuổi từ đủ 14 dén dưới 18 tuổi có sự phát triển nhanh về thể chất song lei chưa phát trién day đủ về mặt nhân thức.
Sự biểu biết về pháp luật của họ con hạn ché, đông thời, ho cũng co cái nhàn phiên điện đối các van dé trong cuộc sông. Việc clưưa nhân thức đây đủ về các quy định của phép luật dẫn đến người dưới 18 tuổi có khả năng cao thực hién các hành vi vi phạm pháp luật. Thut ba, xét và ý chí, người dưới 18 tuổi pham tôi có khả năng kiểm chế con yêu. Lửa tuổi từ đủ 14 tuổi dén dưới 18 tuổi là lửa tuổi dé tiép thu những thoi he tật xau, dé bi kích đông, lôi kéo bởi các nhu câu vật chất, nhu câu tinh thân sai lậch dẫn đến có khả năng bị tha hóa về nhân cach Đặc biệt, ở thời đại công nghệ sô như luện nay, các văn hoa phêm đôi trụy xuất hiện tràn lan trên mang và có thé tim kiêm một cách dé dang khién người dưới 18 tuổi dé bị cudn hút, lôi kéo vào những hành vi vi phạm pháp luật.
Bên canh đó, người dưới 18 tuổi thường thích chơi theo hội nhom, cũng vì vay, ho dé bi người khác lôi kéo tham gia cùng thực hién hành vi pham tội. Thứ tr, về nhu cầu độc lap, đây là một trong những đặc điểm ni bật đặc trưng của lửa tuổi nay. Nhu câu độc lập ở người dưới 18 tuổi phạm tội thé biện qua việc ho muốn tự khang định những sự phát trién của mình về nhên cách trong quá trình trở thành người lớn. Nghia 1a họ mong muốn bộc lộ những cái riêng của minh, cho rang minh đã lớn và muôn moi người phải đổi xử với mình như người lon”.