CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT VỀ HOI DONG QUAN TRI TRONG CÔNG TY CỎ PHAN VA PHAP LUAT VE HOI DONG QUAN TRI TRONG CONG TY CO PHAN 1. Khai quátvề hội đồng quan trị trong công ty cd phan 1. Khái niệm, đặc điểm công ty cô phan Mặc đù có những cách hiểu khác nhau về CTCP, tuy nhiên, pháp luật của Việt Nam và một số nước trên thé giới thường có quan điểm tương đồng về việc đính nghia CTCP là một loại hình công ty mang tính đối vốn Theo quan niém nay, vốn của công ty được chia thành nhiéu phên bang nhau, mỗi phần được gợi là một cỗ phan, và những người sở hữu cô phân được gọi là cô đông Cô đông chỉ chịu trách nhiém về các khoản nợ của công ty trong phạm vi số cô phan mà họ sở hữu. Mỗi cô phân mang lai cho cô đông những quyên lợi và nghia vụ nhật định trong công ty.
Pháp luật doanh nghiệp Việt Nam, cụ thê Luật Doanh nghiệp (LDN) năm. 2020 đã đưa ra đình nghĩa cụ thé về CTCP bằng cách liệt kê các đặc điểm, đặc trung của loại hình doanh nghiệp nay. Căn cứ vào Điều 111 LDN năm 2020, CTCP có những đặc điểm pháp lý như sau: Thứ nhất, CTCP là loại hình công ty mang tính đối von. Điều đó có nghĩa là khi thành lập công ty chủ yêu quan tâm dén vốn góp, cờn việc ai góp vốn không thực sự quan trong Vì vậy CTCP có cầu trúc von mỡ.
Thứ hai, vén điều 1$ của CTCP được chia thành nhiéu phên bằng nhau goi là cỗ phân Giá trị mai cỗ phân gợi là mệnh giá cô phan và được phản ánh trong cổ phiêu. Thứ ba, về cỗ đông công ty: Pháp luật chỉ quy định số cô đông tôi thiêu ma không giới hạn số cô đông tôi đa. Hiện nay, LDN năm 2020 quy định số cô đông tối thiểu trong CTCP là 03, và cô đông co thé là tô chức, cá nhân Điều này giúp cho CTCP da dạng hoá cô đông, uy đông vôn dễ dang và tăng tính minh bạch và độ tin cậy cho công ty. Thứ tur, cỗ đông CTCP có quyên tư do chuyển nhượng cỗ phan của minh trong công ty cho người khác, trừ một sô trường hợp ngoại lệ theo quy định tại Khoản3 Điều 120 và Khoăn1 Điều 127 LDN năm 2020.
` Đại lạc Lust Bà M2020} (uợt Jhương Mat Vide Nam đáp J, xxb TưP5áp 170 - 172. § Thứ năm, về tính chiu trách nhiém tai sản trong kinh doanh Các cô đông chi chiu trách nhiệm hữu hạn về các khoản no và nghia vụ tai sản khác của công ty trong phạm vi số vốn đã gop vào công ty. Thứ sáu, về hwy động vôn Trong quá trình hoạt đông CTCP có quyền phát hàn: cé phần các loai, có quyên phát hành trái phiêu, trái phiêu chuyển đổi và các loại trái phiêu khác theo quy định của pháp luật và Điêu lệ công ty? Thứ bay, CTCP có tu cách pháp nhân kể tử thời điểm được cap Giấy chúng nhận đăng ký doanh nghiệp. V oi tư cách pháp nhân, công ty có khả năng tư chiu trách nhiém bằng toàn bộ tải sản của minh và có khả năng tự nhân danh chinh minh tham gia vào các quan hệ pháp luật mot cách đôc lập.
Với những đặc điểm trên, ta có thé rút ra khái niệm về công ty cô phân như sau: “Cổng ty cổ phần là loại hình doanh nghiệp mà vốn điều lễ được chia thành nhiều phan bằng nhau là cỗ phan và được phát hành ra ngoài thi trường nhằm lug' đồng vốn tham gia đầu tư từ mọi thành phần kính té. Người sở hữa cỗ phan được goi là các cỗ đồng và chịu trách nhiễm trong phan vốn góp của minh.12 Khái quát cơ cau to chức quan lý của công ty cô phan Có thé thay, CTCP là môt loại hình doanh nghiệp đông thành viên, lợi ích của các thành viên không đồng đều do có người gop nhiều vốn, người gop ít vốn. Vi vay, việc quản lý nội bộ công ty sẽ rất phức tap, có sự phén công, phên nhiệm chức nang, nhiệm vụ, quyên han cụ thé cho nhiều cơ quan, đơn vị khác nhau để đảm bảo quyên và lợi ích hợp pháp của cô đông, đảm bảo công ty có thể vận hành và hoạt đông hiéu quả Co cầu tổ chức quan lý của công ty cô phân là cách tổ chức và phân chia các cơ quan, bô phận, và chức nang quản lý trong công ty dé dim bảo hoạt động của công ty được thực hiện một cách hiệu quả và có trật tự Dé CTCP vận hành được thuận lợi, phát triển bên vững và đép ứng được nhu cầu về kinh tê - xã hội thì việc quan tri công ty, trong đó tổ chức quản lý nội bộ CTCP đóng mat vai trò rất quan trong trong việc hoạch định chiến lược, gam sát hoạt đồng của công ty và bảo vệ quyên lợi của các cô đông. Khái quát cơ cau to chức quan lý của công ty cỗ phần trên the giới ĐZ118 Last Doanh agit 2020.
Vi mỗi mat quốc gia trên thé giới có điều kiện về kinh tê, văn hoá, xã hôi khác nhau nên có những quy đính riêng về các loại hình doanh nghiệp. Theo đó, HĐT của tùng loại doanh nghiệp trên từng quốc gia có những sự khác biệt. Trên thê giới tôn tei chủ yêu hai mô hình tô chức và quản ly CTCP là: Mô hình hội đồng don — hay còn gọi là hội déng mot tang (unitary board hay one-tier board model) và mô hình hội dong kép — hay còn gọi là hôi đồng hai tâng( dual board hay two-tier board model). Cụ thé Cầm trúc uội bộ theo mô hình hội đồng một tầng (đơn hôi đồng) có trong luật của hau hết các nước thuộc hệ thông luật (common law) như Mỹ, Anh, Australia, New Zealand, Canada,., cũng như không ít các ước thuộc dong họ luật thành văn (civil law).
Câu trúc hội đồng đơn, về cơ bản được xây dung theo mô hinh luật công ty theo kiểu Angio — American, mà Luật công ty của Hoa Ky là điển hình Theo luật công ty của Anh — Mỹ, câu trúc quản trị nội bộ của một CTCP gém có DHDCD (Shareholders’ meeting) và HĐQT (Board of directors). Theo cầu trúc nay, Bồ phận quân tri, điều hành do một cơ quan dim nhiệm là HĐQT trừ những điều 1é mà công ty quy đính phải thuộc về ĐHĐCĐ. Sự phân chia quyền lực này khác với việc phân chia quyền lực giữa các cơ quan của bộ may quản trị CTCP van thường thây trong luật công ty của các nước ở lục địa Châu Au, Trung Quốc, Việt Nam. Cũng vi thé, HĐQT của các công ty theo mô hình của Anh, Mỹ có nhiéu quyền lực hơn so với HĐQT trong công ty của các nước ở lục địa Châu Âu, Trung Quốc, Việt Nam.
Tham chí, ở một sô xước, HĐQT (những người làm thué) lại quyết đính việc chia cô tức cho các cô đồng — những người chủ của công ty. Mô tình quản trị CTCP theo câu trúc đơn hôi đông kiều Anh- Mỹ không có một cơ quan chuyên trách làm nhiém vụ giám sát những người quản lý — điều hành công ty ni BKS trong pháp luật công ty của Việt Nam, Trung Quốc hay như Hội dong giám sát trong mô hình hội đồng hai tâng của Đức. Tuy nhiên, trong các công ty lớn, đặc biệt là các công ty niém yết, xu hướng đa sô thành viên của HĐQT là thành viên độc lập không điều hanh đang chiếm wu thé. Xu hướng nay cũng được khuyến nghị bởi các tô chức quốc tê hàng đầu.
Các thanh viên độc lập không điều hành của HĐQT sẽ dam nhiệm chức năng xem xét, đánh giá một cách độc lập về các quyét sách quản. trị của HĐQT và giám sát hoạt động của bộ phận. Tuy nhiên, sự giám sát 10 của một nhóm thành viên trong HĐQT đối với các thành viên khác được cho là thiểu tinh khách quan va liệu quả. Bởi vậy, sự giám sát nay có thé thiêu tính độc lập và kém tin cây hơn so với hoạt động của một cơ quan giám sát độc lập như BKS trong cơ cau quan trị của CTCP trong cầu trúc quan trị hội dong hai tầng cũng nur trong pháp luật về công ty của V iệt Nam Can trúc uội bộ theo mô hình hội đồng hai tang (Can trúc hội dong kép) có nguôn goc từ nước Đức, xứ sở của dong họ luật German Civil Law.
Nếu mô hình quản tri công ty Anh-Mỹ tập trung vào bảo vệ nhà dau tư, chủ yêu là cô đông thi cầu trúc quản trị của người Đức, Châu Au, Nhật Bản, Việt Nam. thưởng hướng vao việc bảo vệ cả người lao động và chủ nơ. Câu trúc quản trị nôi bộ của CTCP (AG) theo pháp luật của Đức gồm có: ĐHĐCĐ, Hội đồng giám sát (Aufsichtsraf) (HDGS), và Ban quản trị (V orstand) † Theo pháp luật của Đức, việc quản lý, điều hành CTCP được phân chia cho hai cơ quan là:HDGS và BQT, thư một thiết chế hai tang mà ở đó, HĐGS nam ở tâng trên. Về nguyên tắc, ĐHĐCĐ sẽ bau chon thành viên của HĐGS.
Song, người lao đông cũng có quyền lựa chon thành viên của HĐGS theo đạo luật về sự tham gia của người lao động vào quản trị công ty năm 1952 và 1976. HDGS có thâm quyền. chon, bổ nhiệm, cách chức các thành viên của BOT (V orstand). Không những thé, HĐGS còn tham gia trực tiếp vào việc đưa ra các quyệt dink quan trong trong việc quan trị công ty va giám sát các hoạt đông của BQT.
BQT thực hién chức năng điều hành công việc kính doanh hàng ngày của công ty. Các thành viên của BOT cùng nhau chịu trách niệm về Việc điệu hành, phát triển chiến lược kinh doanh của công ty trong mỗi liên hệ thường xuyên và bảo cáo thường xuyên với HĐGS. Mô hinh hon hợp với đặc trưng là m6 hình tô chức quan ly công ty cô phân của Nhật Bản Mô hình tổ chức và quản lý CTCP của Nhật Bản tuân theo mô hình. không hoàn toàn 1a mô hình hôi đồng đơn, nhưng cũng không han là hội đông kép.
Tổ chức nôi bô quản ly truyền thống của CTCTP ở Nhật Bản có thiết lập ĐHĐCĐ, HĐQT và BKS. Tuy nhiên BKS khác với Hội đồng gam sát trong mô hình hội đông kép là không them gia trực tiếp vào việc đưa ra các quyệt định quan trong trong việc tô chức va quan lý công ty mà chủ yêu thiên về giám sát các hoạt động “Bei Keen Bái (2006) "So sack cen trúc quán tr nội bộ của công ty cb yôán Viết Nam với cáz mà 3enh điển Sanh tem gi), Tap okt Khoa học phúp Wi, (6).