Chương I: Thực trạng và giải pháp sử dụng sách giáo khoa lịch sử trong dạy và học lịch sử ở trường THPT hiện nay. Chương HIT- Thực nghiệm: Vận dụng sơ đồ Đai-ri vào việc giảng dạy bài 25: Tình hình chính trị, kính tế, văn hóa dưới triều Nguyễn ở nửa đầu thé ki XIX. ———†—ỶỶ-Ỷ-r-rz=zrm.-sễỶ-Ỷ-TễỶïỶ-ễr-.-crrn- SVTH: ĐINH THỊ XUAN THU Trang 13 KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP GVHD: TH.S ĐÀO THỊ MONG NGỌC CHUONG I: TAM QUAN TRONG CUA SÁCH GIÁO KHOA LICH SỬ TRONG DAY HỌC LICH SỬ THPT:LÍ LUẬN VA THUC TIEN. E Bộ môn lịch sử trong nhà trường phổ thông Trong tác phẩm “Lich sử nước ta” Bác Hồ đã viet: ".Dân ta phải biết sứ ta Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam.
"` Lich sử cũng là một môn học quan trọng nằm trong hệ thống giáo dục ở nước ta. Bộ môn nay, đã được đưa vào học tập ngay từ cấp I. Ở cắp |, môn lich sử chi hướng dẫn cho học sinh những trận đảnh lớn. các anh hùng dân tộc tiêu biểu trong lịch sử dân tộc.
Ở cap II, các em bắt đầu được học khái quát, sơ lược nhất vẻ lịch sử Việt Nam và thé giới từ thời cổ đến cận hiện đại. Lên cấp III, các em được tìm hiểu sâu hơn, chỉ tiết hơn vẻ lịch sử Việt Nam vả lịch sử thẻ giới từ thời kì cổ đại đến cận, hiện đại. Bộ môn lịch sử luôn giữ vai trò quan trọng trong chương trình dao tạo học sinh phổ thông trung học vì bộ môn này rất có ưu thé trong việc giáo dục thé hệ trẻ. Ở Việt Nam, với bẻ dày truyền thống dan tộc hàng ngàn năm nên khoa học lịch sử đã thu hút sự quan tâm tìm hiểu, nghiên cứu của nhiều người.
Môn lịch sử từ lâu đã được đưa vao giảng day trong nha trường Việt Nam. Từ sau cách mang tháng tám, trên cơ sở nên tảng tư tưởng chủ nghĩa Mác - Lênin, tiếp thu kinh nghiệm truyền thống dân tộc, Dang va nha nước ta đã đặt vị trí môn lịch sử xứng đáng trong nên giáo dục quốc dân. Việc xây đựng chương trình, biên soạn sách giáo khoa và các tải liệu tham khảo cho giao viên va học sinh, quan tâm dao tạo giáo viên day lịch sử cho các cắp học ngảy cảng được chú trọng. Dé thay được tam quan trọng của bộ môn lịch sử, trước hết chúng ta phải di tim hiểu vẻ vai trò và nhiệm vụ cua bộ môn lịch sứ trong mục tiêu đảo tạo cấp học.
——————ễễễễỄỄỄỄỄỄỄỄỄ SVTH: ĐINH THỊ XUAN THU Trang 14 KHÓA LUAN TOT NGHIỆP GVHD: TH.S ĐÀO THỊ MONG NGOC 1. Nhiệm vu và vai trò của bộ môn lịch si” Như trên đã nói, bộ môn lịch sử luôn giữ vai trò quan trọng trong chương trình dao tạo the hệ trẻ. Ở trường THPT, nhiệm vụ của bộ môn lịch sử là : hoan chính vốn kiến thức ở trình độ phổ thông của học sinh vẻ lịch sử để làm cơ sở cho sự hình thành thế giới quan khoa học và đạo đức công đân XHCN của người lao động mới trên đất nước ta. Tiếp tục rèn luyện làm cho học sinh nắm được một số kỹ năng, hoạt động trí tuệ và thực hanh cần thiết nhất trong học tập bộ môn lịch sứ ở trường phd thông.
Giáo dục lòng yêu nước va tinh than quốc tế xã hội chủ nghĩa, bồi dưỡng phẩm chất công đân cho học sinh trên cơ sở nhận thức khoa học và năng lực trí tuệ được phát triển lên, tích cực góp phần làm cho học sinh có khả năng tự định hướng trong cuộc sống. tự giác trước nghĩa vụ học tập. sản xuất xây dựng đất nước và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Nhờ bộ môn lịch sử ma học sinh có thể “biết phân biệt các giá trị chân chính" của xã hội, tập thé và con người, “biết phân tích một số sự kiện thời sy.” Lam cho học sinh “hiểu lịch sử dựng nước và giữ nước” cũng như hiểu truyền thống tốt dep của dân tộc va của cách mạng” là chức năng riêng của bộ môn lịch sử, đồng thời việc giáo dục “bản sắc văn hóa dân tộc” cũng la một trong những nhiệm vụ trọng yếu ma bộ môn phải gánh vác.
Bên cạnh đó, môn lịch sử cũng góp phản giúp học sinh "hiểu ban chất nhà nước dân chủ và pháp chế xã hội chủ nghĩa. Qua bộ môn lịch sử, học sinh được rèn luyện vẻ tỉnh thần yêu nước, lòng tự hao dan tộc, tôn trong bản sắc văn hóa của các dan tộc. Nói tóm lại, bộ môn lịch sử đóng vai trò trọng yếu sau : "Theo Lê Vinh Quốc. Phan Thế Kim, Nguyễn Duy Tuần, Nguyễn Thị Thư, Trần Hương Văn trong -* Nghiên cứu chương trinh và sack gido khoa cat cách ở trưởng THPT trên địa hàn TPHCM".
Đề tải nghiên cứu khoa học chp bộ. SVTH: ĐINH THỊ XUAN THU Trang lŠ KHOA LUAN TOT NGHIỆP GVHD: TILS DAO THỊ MONG NGỌC Vé giáo dục: Môn lịch sử đồng vai trò trọng yêu trong việc giáo dục phẩm chất, tư tưởng. tinh thản cho học sinh bao gồm: thẻ giới quan, nhân sinh quan. lương tri, đạo ly, tinh cảm va ly tưởng.
Ve giáo dưỡng: Là một bộ môn cơ sở của khoa học xã hỏi, lịch sứ đóng vai trò trọng yêu trong việc cung cấp một nên tang tri thức văn hóa chung. rén luyện tư duy, và kỹ năng ứng dụng trong xã hội cho học sinh. Theo các giảng viên trường DHSP.TPHCMTM: vị trí của môn học thường được thẻ hiện trong kế hoạch dạy học với khung thời gian dành cho bộ môn, trong mức độ yêu câu đánh giá kết quá học tập của học sinh qua các kỷ thi và kiểm tra. Toán học và tiếng mẹ dé luôn được coi là các bộ môn cơ bản dé thực hiện mục tiêu dao tạo, rèn luyện tư duy cho học sinh va là các môn công cụ dé có thé học tốt các bộ môn khác thuộc khoa học tự nhiên và khoa học xã hội.
Bởi thẻ, hai môn này luôn đứng hàng đâu trong hệ thông các môn học. Với vai trò trọng yếu của bộ môn như đã phân tích ở trên, lịch sử có vị trí ngang hàng với văn học. Qua đó ta thấy, bộ môn lịch sử có ý nghĩa vô củng quan trong trong sự nghiệp giáo dục thé hệ trẻ ngày nay vả mai sau. Vậy quá trình giảng dạy và học tập lịch sử hiện nay ở nước ta đã đáp ứng, phù hợp với đúng nghĩa của nó chưa ? 1.
Thực trạng day và học môn lịch sử ở trường THPT hiện nay Cuộc cải cách giáo dục đang triển khai ở nước ta được tiến hành đông thời trên cả 3 mặt: Cài cách vẻ hệ thống giáo dục, nội dung và phương pháp day học. Thực tế, trong nhiều nằm qua việc đổi mới phương pháp chưa được quan tâm đúng mức. Tinh trạng này càng tram trọng hon trong dạy học lịch sử ở trường phd thông. Trong nhiều nguyên nhân dẫn đến tinh trạng nay.
có một nguyên nhân quan trọng đó là việc không nhìn nhận đúng din vai trò, ý nghĩa va tầm quan trọng của phương pháp day học lịch sử. Trong lĩnh vực day học lịch sứ, phương pháp day f!! Theo Lê Vinh Quốc, Phan Thẻ Kim, Nguyễn Duy Tuấn, Nguyễn Thị Thu, Trắn Hương Van trong |! Aghids cử chương trình và xách giáo Khoa cai cách oa trưng THỊ T trên dia hàn TP HUM” Dé tài nghiên cứu khoa học cắp bộ. Tháng 10/2001 Se SVTH: ĐINH THỊ XUAN THU Trang 16 KHỎA LUAN TỚT NGHIỆP GVHD: TH.S ĐÀO THỊ MONG NGOC học lịch sử đã không kip cai tiến dé theo kịp với việc đổi mới mục tiêu đảo tạo va nội dung khoa học. Vẫn còn ton tại những cách dạy học cũ mang tính nhỏi nhét, học thuộc lòng.
Một số người quan niệm không đúng rang, chi cần biết sử 1a có thé day sử. Theo đó người thay giáo giỏi, người dạy uyên bác, chi cần có nhiều kiến thức chứ không cần đảo tạo, rèn luyện vé mặt nghiệp vụ sư phạm. Nếu thay giáo chỉ làm chức nang truyền thụ kiến thức dé học sinh thụ động tiếp thu rồi nói lại những điều đã thu nhận được thì làm sao có thể phát huy được trí thông minh, tính tích cực, tư duy của học sinh. Cách học “Thdy nói.
trò ghi và nói lại những điều thay đã nói đã bị trách quá nhiều. Việc giàng dạy theo cách thông báo, lặp lại sách giáo khoa là một trong những li do chủ yêu lam cho hoe sinh không hứng thú trong học tập và giám chat lượng dạy học bộ môn. Thực trạng dạy và học lịch sử hiện nay ớ các cấp học nói chung và THPT nói riêng đã không ít báo chỉ và các nha giáo dục cảnh báo. Bộ môn lịch sử giữ vai trò quan trọng trong chương trình đảo tạo ở trưởng phé thông.Thế nhưng, do nhận thức chưa đẩy đủ, phiến diện vẻ vai trỏ, ý nghĩa, chức nang của bộ môn lịch sử, nhiều người thậm chí cả những nha quản lí giáo duc đã tỏ thái độ coi thường, không đổi xử với bộ môn này bình đẳng như bộ môn khác.
Nhiều nha quản lí cho rằng, trong thời kì mà khoa học vả công nghệ phát triển nhanh chóng, sử học cũng như các khoa học xã hội va nhân văn khác không thé có những vị trí ngang hàng với khoa học tự nhiên va kĩ thuật ở phương tây, đã có ý kiến về “khai tir khoa học lịch sử". Có thẻ lấy ví dụ: Trong hệ thong những môn học ở trường phỏ thông người ta tập trung vào các môn như: Toán.còn môn Sử là một trong những môn có ít tiết nhất: Lớp 10 có 2 tiévtuadn, lớp 11 và 12 có 1 tiév tuần. Thận chí ở nhiều trường phổ thông. ban giám hiệu còn cho đây là môn phụ, môn học thuộc bai, không cân đào sâu suy nghỉ nên không cân tăng tiết cho học sinh, nếu năm nào không thi tốt nghiệp thì có thẻ cat = ---—-= SVTH: ĐINH THỊ XUAN THU Trang 17 KHOA LUAN TOT NGHIỆP GVHD: TH.S ĐÀO THỊ MONG NGOC giảm tiết dé giảnh thời gian cho các môn học khác.
Có nhiều nơi, dùng ca giáo viên day Sứ dé dạy GDCD, địa lý và ngược lại” Ngoài ra, việc đảo tạo sinh viên khoa sử của các trường DHSP còn nhiều phiến diện. it gan với thực tế giảng dạy ở trường pho thông nên khi đứng trên bục giảng nhiều sinh viên còn chưa tự tin vào tiết giáng của mình, chưa có những phương pháp giảng dạy tôi ưu đẻ học sinh tiếp thu kiến thức (thông qua những đợt thực tập sư phạm của sinh viên năm thứ 3 va năm thứ 4), Cơ chế thị trường tác động tới việc đạy thêm, học thêm làm cho giáo viên lịch sử cảm thấy thua thiệt với các đồng nghiệp vẻ kinh tế, không chủ trọng vào bỏi đường chuyên mon.