CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG. Sự cần thiết của việc tổ chức kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành công trình xây dựng tại công ty thi công. Trong những năm qua cơ chế quản lý kinh tế của nước ta đã có những đổi mới sâu sắc và toàn diện, tạo ra những chuyển biến tích cực cho sự tăng trưởng của nền kinh tế. Cùng với đó, các doanh nghiệp sẽ có nhiều thách thức và cơ hội khi thị trường ngày càng rộng mở không chỉ trong nước mà cả nước ngoài, sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng khốc liệt thì thì hoạt động một cách hiệu quả, đem lại lợi nhuận cao, mở rộng quy mô và khẳng định vị thế của mình trên thị trường luôn là mục tiêu được đặt lên hàng đầu của các doanh nghiệp.
Để đạt được mục tiêu này thì các nhà quản trị doanh nghiệp phải đưa ra các biện pháp cấp thiết, kịp thời trong chiến lược kinh doanh của mình, đăc biệt phải làm tốt công tác tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm với mục đích hạ thấp chi phí thông qua việc sử dụng tiết kiệm đầu vào, tận dụng tốt nguồn lực sản xuất hiện có, kết hợp các yếu tố sản xuất tối ưu,… giúp quản lý chi phí, giá thành theo từng công trình, từng giai đoạn, sau đó đối chiếu, kiểm tra, so sánh với số liệu định mức, tình hình sử dụng lao động, vật tư, chi phí trên thực tế so với đự toán để tìm ra nguyên nhân chênh lệch, sai sót. Từ đó, doanh nghiệp có thể nhìn nhận đúng đắn, chính xác thực trạng quá trình sản xuất, quản lý cung cấp thông tin một cách kịp thời cho bộ máy lãnh đạo đề đề ra cách giải quyết hiệu quả, biện pháp tối ưu để tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng lợi nhuận và cũng đồng thời giúp doanh nghiệp có sự chủ động sáng tạo trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Với tính chất đặc thù của ngành xây dựng nên đặc điểm của sản phẩm xây dựng là những công trình xây dựng trong thời gian dài, quy mô lớn, kết cấu phức tạp và có tính chất cố định, nơi sản xuất ra sản phẩm cũng là nơi hoành thành và đưa sản phẩm vào sử dụng. Quá trình thi công xây lắp chia thành nhiều giai đoạn: chuẩn bị điều kiện để thi công, lắp đặt kết cấu, thiết bị công nghệ và các thiết bị kỹ thuật phục vụ cho đối tượng đầu tư, thi công và hoàn thiện công trình.
Chính vì những đặc điểm riêng của ngành xây dựng nên việc theo dõi, quản lý, tập hợp chi phí phát sinh hết sức phức tạp và khó khăn. Vì vậy, yêu cầu thông tin về chi phí sản xuất càng phải nhanh chóng, linh 13 hoạt nhằm giúp doanh nghiệp nắm bắt thông tin kinh tế liên quan đến chi phí. Từ đó, tìm ra phương pháp sản xuất hiệu quả, đảm bảo chất lượng công trình đúng như thiết kế, dự toán. Nhằm tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng công trình với giá thành hợp lý, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường các doanh nghiệp xây lắp 1.
Đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh ảnh hưởng đến công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành công trình tại công ty thi công. Xây dựng cơ bản là một ngành sản xuất độc lập, nó có vị thế quan trọng trong nền kinh tế thị trường. Hoạt động của ngành xây dựng là hoạt động nhằm tạo ra tài sản cố định, cơ sở vật chất cho nền kinh tế quốc dân, tăng cường tiềm lực kinh tế, quốc phòng cho đất nước, bao gồm các hoạt động: Xây dựng mới, xây dựng lại các công trình nhà cửa, kiến trúc, đường xá, xí nghiệp,…phục vụ đời sống, sản xuất của xã hội. So với các ngành kinh tế khác, ngành xây dựng có những đặc điểm kinh tế- kỹ thuật riêng biệt được thể hiện rõ ở các sản phẩm xây dựng và quá trình tạo ra các sản phẩm xây dựng đó.
Điều đó ảnh hưởng rất lớn đến công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm. Sản phẩm của ngành xây dựng là những công trình có tính đơn chiếc, được sản xuất theo đơn đặt hàng, có quy mô lớn, thời gian thi công dài, kết cấu phức tạp, sử dụng nhiều nguồn lực nhân công và vật liệu vì vậy phải lập dự toán công trình để làm thước đo, theo dõi và đối chiếu với số liệu thực tế để giảm thiểu sự lãng phí, rủi ro cho công trình. Do thời gian thi công dài nên kỳ tính giá thành thường được xác định theo thời điểm công trình hoặc hạng mục công trình hoàn thành. Sản phẩm xây dựng có tính cố định, được sản xuất tại một địa điểm nhất định vì vậy các nguồn nhân lực như nhân công, vật tư, máy móc phải di chuyển theo địa điểm thi công công trình.
Điều này làm cho việc hạch toán tài sản, vật tư, quản lý sử dụng trở nên khó khăn, phức tạp do điều kiện tự nhiên và dễ mất mát, hỏng hóc,…đòi hỏi công tác kế toán phải chặt chẽ, kịp thời theo dõi để đưa ra những quyết định và cách giải quyết phù hợp. Những đặc điểm trên đã ảnh hưởng rất lớn đến công tác kế toán tập hợp chi phí và tình giá thành trong các doanh nghiệp xây lắp. Doanh nghiệp cần phải tổ chức công tác kế toán theo quy định của Bộ tài chính, đồng thời phải phù hợp với các đặc điểm đặc thù 14 của hoạt động xây lắp để đảm bảo chất lượng của công tác kế toán, hoàn thành đúng tiến độ, cung cấp thông tin cần thiết một cách kịp thời cho các nhà quản lý. Nhiệm vụ, vai trò của hệ thống kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành công trình tại công ty thi công công trình xây dựng.
* Vai trò của hệ thống kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành công trình tại công ty thi công xây dựng: Trong doanh nghiệp xây lắp nói riêng cũng như các đơn vị có hoạt động sản xuất kinh doanh nói chung, tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm có vai trò hết sức quan trọng trong công tác quản lý chi phí, giá thành, trong việc kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của chi phí phát sinh trong quá trình xây dựng công trình. Thông qua việc ghi chép, tính toán, theo dõi và kiểm tra kịp thời tình hình biến động của các nguồn nhân lực trong quá trình thi công, kế toán tính ra được chi phí và giá thành thực tế của công trình hoặc hạng mục công trình. Kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sẽ cung cấp thông tin, số liệu phục vụ cho việc quản lý, kiểm soát và ra quyết định, cung cấp thông tin cho việc lập báo cáo tài chính. Cung cấp thông tin về các số liệu thực tế và mục tiêu định trước cho các nhà quản trị tính toán, phân tích để đưa ra các quyết định phù hợp với mục tiêu phát triển của công ty.
Phân tích đúng đắn kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh phải dựa trên tính chính xác của giá thành của công trình. Việc tập hợp chi phí và tính giá thành để xác định nội dung, phạm vi chi phí cấu thành trong giá thành và lượng giá trị các yếu tố đã dịch chuyển vào sản phẩm hoàn thành. Hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh ngày càng được nâng cao do chi phí sản xuất thấp, chất lượng sản phẩm cao, quy mô hoạt động ngày càng lớn và lợi nhuận ngày càng tăng. Đây là mục tiêu mà bất cứ doanh nghiệp nào cũng theo đuổi bởi vì lợi nhuận là cái các doanh nghiệp luôn hướng tới trước mắt mà giá thành là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của doanh nghiệp.
Để có thể đạt được mục tiêu này, công tác tập hợp chi phí và tính giá thành phải được thực hiện một cách khách quan, chính xác, kịp thời, dựa vào đó các nhà quản trị sẽ tìm ra cách hạ giá thành sản phẩm, nâng cao chất lượng sản phẩm xây lắp nhằm thu hút thêm khách hàng và làm tăng lợi nhuận. 15 Như vậy, tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm đóng vai trò hết sức quan trọng và không thể thiếu trong công tác kế toán, nó có ý nghĩa to lớn và chi phối chất lượng công tác kế toán trong doanh nghiệp. Vì vậy, các doanh nghiệp phải luôn trú trọng tới kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành và ngày càng hoàn thiện phù hợp với đặc điểm của doanh nghiệp để hoạt động này có thể đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho doanh nghiệp. * Nhiệm vụ của hệ thống kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành công trình tại công ty thi công công trình xây dựng: Tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành công trình có ý nghĩa rất lớn trong doanh nghiệp.
Nó thể hiện sức cạnh tranh và là chỉ tiêu chất lượng tổng hợp phản ánh chi phí cấu thành nên sản phẩm xây lắp hoàn thành. Giúp doanh nghiệp xác định rõ được các nhân tố ảnh hưởng đến chi phí xây dựng công trình. Từ đó, phân bổ và sử dụng các nguồn lực một cách hiệu quả, hợp lý và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Để đáp ứng yêu cầu quản lý của quá trình tập hợp chi phí và tính giá thành, kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành công trình có những nhiệm vụ chủ yếu sau đây: - Xác định đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành công trình phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp và yêu cầu quản lý, vận dụng các phương pháp tập hợp và phân bổ chi phí, phương pháp tính giá thành phù hợp với đặc điểm của doanh nghiệp.
- Theo dõi, phản ánh, giám sát chặt chẽ quá trình tập hợp chi phí và ghi chép kịp thời, đầy đủ từng khoản mục chi phí và các chi phí phát sinh thực tế theo từng công trình hoặc hạng mục công trình nhằm xác định chính xác giá thành của công trình hoặc hạng mục công trình đó. - Phân bổ hợp lý các khoản mục chi phí cho hoạt động sản xuất trong kỳ. Tổ chức hệ thống chứng từ và trình tự luân chuyển chứng từ hợp lý, khoa học, tránh sự trùng lặp, bỏ sót, chậm chễ, sai sót.