Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Trạm nghiền Phú Hữu - Hà Tiên 1

Luận văn tốt nghiệp kinh tế nghiên cứu tốt nghiệp kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại cn công ty cp xi măng hà tiên i, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Lê Tú Oanh
• Người hướng dẫn: TS. Phan Mỹ Hạnh
• Trường học: Trường Đại Học Công Nghệ TP. HCM
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Khóa Luận Tốt Nghiệp Kế Toán Chi Phí Sản Xuất Và Tính Giá Thành Sản Phẩm Tại CN Công Ty CP Xi Măng Hà Tiên I – Trạm Nghiền Phú Hữu
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Phương pháp thu thập số liệu
• Phương pháp xử lý dữ liệu
• Phạm vi nghiên cứu
• Kết cấu khoá luận
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM
• 1.1. Những vấn đề chung
• 1.1.1. Chi phí sản xuất
• 1.1.1.1. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.1.2. Giá thành sản phẩm
• 1.1.2.1. Phân loại giá thành sản phẩm
• 1.1.3. Tổ chức kế toán Chi phí sản xuất
• 1.1.3.1. Đối tượng và kỳ tính giá thành sản phẩm
• 1.2. Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất và phân bổ chi phí sản xuất
• 1.2.1. Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất
• 1.2.2. Phân bổ chi phí sản xuất (nếu tập hợp CPSX gián tiếp)
• 1.2.3. Phân bổ chi phí sản xuất phụ
• 1.3. Kế toán chi phí sản xuất
• 1.3.1. Kế toán Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 1.3.2. Kế toán Chi phí nhân công trực tiếp
• 1.3.3. Kế toán Chi phí sản xuất chung
• 1.3.4. Kế toán về các khoản thiệt hại trong sản xuất
• 1.3.4.1. Kế toán sản phẩm hỏng trong sản xuất
• 1.3.4.2. Kế toán các khoản thiệt hại về ngừng sản xuất
• 1.3.5. Tổng hợp Chi phí sản xuất
• 1.4. Kiểm kê và đánh giá sản phẩm dở dang
• 1.4.1. Phương pháp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 1.4.2. Phương pháp ước lượng SP hoàn thành tương đương
• 1.4.3. Tính trị giá SPDD theo chi phí sản xuất định mức
• 1.5. Phương pháp tính giá thành sản phẩm
• 1.5.1. Phương pháp tính giá thành giản đơn (trực tiếp)
• 1.5.2. Phương pháp tính giá thành theo hệ số
• 1.5.3. Phương pháp tính giá thành theo tỷ lệ
• 1.5.4. Phương pháp loại trừ chi phí sản xuất phụ
• 1.5.5. Phương pháp tính giá thành theo định mức
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CN CÔNG TY CP XI MĂNG HÀ TIÊN I – TRẠM NGHIỀN PHÚ HỮU
• 2.1. Giới thiệu về Công ty CP Xi măng Hà Tiên I và CN Công ty CP Xi măng Hà Tiên I – Trạm nghiền Phú Hữu
• 2.1.1. Tổng quan về Công ty CP Xi măng Hà Tiên I
• 2.1.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.1.2. Lĩnh vực hoạt động
• 2.1.1.3. Tổ chức bộ máy quản lý
• 2.1.2. Trạm nghiền Phú Hữu
• 2.1.2.1. Lịch sử hình thành
• 2.1.2.2. Bộ máy tổ chức của Trạm
• 2.1.2.3. Phòng Kế toán tài chính
• 2.1.2.4. Hình thức sổ kế toán áp dụng
• 2.1.2.5. Phương pháp hạch toán
• 2.2. Thực trạng về “Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại CN Công ty CP Xi măng Hà Tiên I – Trạm nghiền Phú Hữu”
• 2.2.1. Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh
• 2.2.2. Đặc điểm kế toán tập hợp chi phí và giá thành
• 2.2.3. Quá trình tập hợp chi phí và tính giá thành
• 2.2.3.1. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 2.2.3.2. Chi phí nhân công trực tiếp
• 2.2.3.3. Chi phí sản xuất chung
• 2.2.4. Đánh giá SPDD và tính giá thành sản phẩm
• 2.2.4.1. Đánh giá sản phẩm dở dang: theo chi phí nguyên vật liệu chính
• 2.2.4.2. Tính giá thành sản phẩm
• 3. CHƯƠNG III: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CN CÔNG TY CP XI MĂNG HÀ TIÊN I – TRẠM NGHIỀN PHÚ HỮU
• 3.1. Đánh giá thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại CN Công ty CP Xi măng Hà Tiên I – Trạm nghiền Phú Hữu
• 3.1.1. Nhược điểm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một phần quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp. Đặc biệt trong ngành sản xuất, việc kiểm soát chi phí và tính toán giá thành sản phẩm giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận. Tại CN Công ty CP Xi măng Hà Tiên I – Trạm nghiền Phú Hữu, việc áp dụng các phương pháp kế toán hiện đại là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất.

1.1. Khái niệm về chi phí sản xuất trong kế toán

Chi phí sản xuất là toàn bộ hao phí lao động và vật chất trong quá trình sản xuất. Nó bao gồm chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công và chi phí sản xuất chung. Việc phân loại chi phí sản xuất giúp doanh nghiệp quản lý và kiểm soát tốt hơn.

1.2. Tầm quan trọng của tính giá thành sản phẩm

Tính giá thành sản phẩm không chỉ giúp doanh nghiệp xác định giá bán hợp lý mà còn ảnh hưởng đến quyết định đầu tư và phát triển sản phẩm. Giá thành sản phẩm phản ánh hiệu quả sản xuất và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.

II. Vấn đề và thách thức trong kế toán chi phí sản xuất

Trong quá trình thực hiện kế toán chi phí sản xuất, CN Công ty CP Xi măng Hà Tiên I – Trạm nghiền Phú Hữu gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của báo cáo tài chính và quyết định quản lý. Việc nhận diện và giải quyết các vấn đề này là rất quan trọng.

2.1. Khó khăn trong việc phân loại chi phí sản xuất

Phân loại chi phí sản xuất không phải lúc nào cũng rõ ràng. Nhiều chi phí có thể thuộc nhiều loại khác nhau, gây khó khăn trong việc xác định chính xác chi phí cho từng sản phẩm.

2.2. Ảnh hưởng của biến động giá nguyên liệu

Giá nguyên liệu thường xuyên biến động, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm. Do đó, việc theo dõi và điều chỉnh chi phí là rất cần thiết để đảm bảo tính chính xác trong báo cáo tài chính.

III. Phương pháp kế toán chi phí sản xuất hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả trong công tác kế toán chi phí sản xuất, CN Công ty CP Xi măng Hà Tiên I – Trạm nghiền Phú Hữu cần áp dụng các phương pháp kế toán hiện đại. Những phương pháp này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao độ chính xác trong tính toán giá thành sản phẩm.

3.1. Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất trực tiếp

Phương pháp này cho phép doanh nghiệp ghi nhận chi phí sản xuất một cách chính xác cho từng sản phẩm. Việc này giúp doanh nghiệp dễ dàng theo dõi và kiểm soát chi phí.

3.2. Phương pháp phân bổ chi phí sản xuất gián tiếp

Phân bổ chi phí sản xuất gián tiếp là một phương pháp quan trọng giúp doanh nghiệp xác định chi phí cho các sản phẩm không thể phân loại trực tiếp. Điều này giúp đảm bảo tính chính xác trong báo cáo tài chính.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại công ty

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các phương pháp kế toán chi phí sản xuất tại CN Công ty CP Xi măng Hà Tiên I – Trạm nghiền Phú Hữu đã mang lại nhiều lợi ích. Doanh nghiệp đã cải thiện được khả năng kiểm soát chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Cải thiện quy trình sản xuất

Việc áp dụng kế toán chi phí sản xuất đã giúp công ty cải thiện quy trình sản xuất, từ đó giảm thiểu lãng phí và tăng năng suất lao động.

4.2. Tăng cường khả năng cạnh tranh

Nhờ vào việc kiểm soát chi phí hiệu quả, công ty đã có thể điều chỉnh giá bán hợp lý, từ đó tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của kế toán chi phí sản xuất

Kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là một lĩnh vực quan trọng trong quản lý tài chính của doanh nghiệp. Tại CN Công ty CP Xi măng Hà Tiên I – Trạm nghiền Phú Hữu, việc cải tiến công tác kế toán sẽ tiếp tục được chú trọng để nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng cạnh tranh.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Công ty sẽ tiếp tục đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân viên để nâng cao chất lượng công tác kế toán chi phí sản xuất.

5.2. Tầm quan trọng của việc cập nhật công nghệ mới

Việc áp dụng công nghệ mới trong kế toán sẽ giúp công ty tối ưu hóa quy trình và nâng cao độ chính xác trong tính toán giá thành sản phẩm.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp sản xuất hoạt động với mục tiêu tạo ra lợi nhuận dựa trên phần chênh lệch giữa giá bán thu về và chi phí bỏ ra để đầu tư sản xuất. Quản trị chi phí sản xuất và tính toán giá thành đóng vai trò quyết định trong việc định giá bán hợp lý, đảm bảo khả năng cạnh tranh và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động kinh doanh. Đối với ngành sản xuất công nghiệp nặng có quy mô lớn như sản xuất xi măng, chi phí đầu vào chiếm tỷ trọng rất cao và việc hạch toán đòi hỏi tính chuẩn xác nghiêm ngặt.

Công ty Cổ phần Xi măng Hà Tiên 1 là doanh nghiệp lâu năm trong ngành, tuy nhiên thực tế giá thành sản phẩm xi măng của công ty có thời điểm cao hơn so với một số đối thủ cạnh tranh cùng ngành. Tác giả chỉ ra hai nguyên nhân chính: một phần do biến động tăng của giá nguyên vật liệu đầu vào, phần khác do phương pháp tính toán khi toàn bộ chi phí sản xuất chung phát sinh trong một kỳ được kết chuyển toàn bộ vào giá thành của kỳ đó, dẫn đến sự chênh lệch giá thành đơn vị giữa các kỳ kế toán. Xuất phát từ thực tế này, khóa luận tập trung nghiên cứu sự khác biệt giữa cơ sở lý thuyết kế toán tài chính và thực tiễn hạch toán tại doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

1. Đi sâu nghiên cứu các yếu tố cấu thành nên giá thành và các phương pháp tính giá thành nói chung.
2. Khảo sát, phân tích chi tiết quy trình kế toán tập hợp chi phí và phương pháp tính giá thành sản phẩm xi măng thực tế tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Xi măng Hà Tiên 1 – Trạm nghiền Phú Hữu.
3. Đánh giá thực trạng, phân tích các tác động của công tác kế toán chi phí đến giá thành và đề xuất các biện pháp nhằm tiết kiệm chi phí sản xuất, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh tại đơn vị.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn như sau:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xi măng.
• Phạm vi không gian: Chi nhánh Công ty Cổ phần Xi măng Hà Tiên 1 – Trạm nghiền Phú Hữu (Tổ 8, khu phố 4, phường Phú Hữu, Quận 9, TP. Hồ Chí Minh).
• Phạm vi thời gian: Đề tài được thực hiện từ ngày 28/04/2014 đến ngày 20/07/2014, sử dụng hệ thống số liệu kế toán, chứng từ và báo cáo thực tế phát sinh trong tháng 11/2012 của trạm nghiền.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập khung lý luận dựa trên các nguyên lý kế toán chi phí doanh nghiệp sản xuất và các quy định pháp lý kế toán hiện hành của Bộ Tài chính Việt Nam:

• Khung văn bản pháp lý: Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc ban hành Chế độ Kế toán Doanh nghiệp. Hệ thống tài khoản hạch toán chi phí và giá thành áp dụng bao gồm: Tài khoản 621 (Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp), Tài khoản 622 (Chi phí nhân công trực tiếp), Tài khoản 627 (Chi phí sản xuất chung), Tài khoản 154 (Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang theo phương pháp kê khai thường xuyên) hoặc Tài khoản 631 (Giá thành sản xuất theo phương pháp kiểm kê định kỳ).
• Khung khái niệm và lý thuyết: Tác giả dẫn chiếu các định nghĩa chuẩn tắc về chi phí sản xuất, phân loại chi phí theo chức năng (chi phí sản xuất và chi phí ngoài sản xuất), phân loại theo nội dung kinh tế (5 yếu tố chi phí), phân loại theo cách ứng xử (biến phí, định phí, chi phí hỗn hợp) và phân loại theo mối quan hệ với đối tượng chịu chi phí (chi phí trực tiếp, chi phí gián tiếp). Đồng thời, tác giả tổng hợp lý luận về các phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ (phương pháp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, phương pháp ước lượng sản phẩm hoàn thành tương đương, phương pháp chi phí định mức) và các phương pháp tính giá thành (phương pháp giản đơn, hệ số, tỷ lệ, loại trừ chi phí sản xuất phụ, định mức).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa thu thập và xử lý dữ liệu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Quan sát quy trình công nghệ vận hành dây chuyền sản xuất xi măng; phỏng vấn trực tiếp cán bộ kỹ thuật tại phân xưởng sản xuất và nhân viên phòng Kế toán – Tài chính của trạm nghiền để nắm bắt đường đi của chứng từ và chu trình luân chuyển vật tư.
• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Trích xuất số liệu thực tế từ hệ thống sổ sách kế toán, các chứng từ gốc (phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, bảng chấm công, bảng phân bổ tiền lương, hóa đơn dịch vụ mua ngoài), bảng tính chi phí nguyên vật liệu, bảng kê chi phí nhân công và bảng tính giá thành tháng 11/2012 tại phòng Kế toán – Tài chính và phân xưởng sản xuất.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh, đối chiếu số liệu thực tế với lý thuyết chuyên ngành và định mức kinh tế kỹ thuật của doanh nghiệp, từ đó tổng hợp và phân tích thực trạng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Cơ sở lý luận kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm

Chương này trình bày hệ thống hóa cơ sở lý luận về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp sản xuất công nghiệp. Nội dung trọng tâm bao gồm việc xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành sản phẩm, khẳng định mối quan hệ mật thiết giữa hai khâu này trong chu trình kế toán.

Tác giả phân tích chi tiết quy trình hạch toán ba khoản mục chi phí cấu thành giá thành sản phẩm theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC:

• Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621): Nguyên tắc hạch toán chi phí vật tư sử dụng trực tiếp chế tạo sản phẩm, loại trừ phần chi phí vượt định mức (kết chuyển vào giá vốn hàng bán TK 632 thay vì tính vào giá thành).
• Chi phí nhân công trực tiếp (TK 622): Bao gồm tiền lương, các khoản phụ cấp, tiền ăn giữa ca và các khoản trích theo lương của công nhân trực tiếp sản xuất gồm Bảo hiểm xã hội (BHXH), Bảo hiểm y tế (BHYT), Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và Kinh phí công đoàn (KPCĐ).
• Chi phí sản xuất chung (TK 627): Phản ánh toàn bộ chi phí phục vụ quản lý và vận hành phân xưởng gồm lương nhân viên phân xưởng, vật liệu, công cụ dụng cụ, khấu hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài và chi phí bằng tiền khác; phân loại định phí và biến phí để xử lý định phí sản xuất chung không phân bổ khi mức công suất hoạt động thực tế thấp hơn công suất bình thường.

Bên cạnh đó, chương I hệ thống hóa phương pháp hạch toán các khoản thiệt hại trong sản xuất gồm thiệt hại do sản phẩm hỏng (sửa chữa được và không sửa chữa được) và thiệt hại do ngừng sản xuất (có kế hoạch và ngoài kế hoạch). Tác giả cung cấp công thức toán học và ví dụ minh họa về các phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ và 5 phương pháp tính giá thành phổ biến trong kế toán doanh nghiệp.

Chương II: Thực trạng kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại CN Công ty CP Xi măng Hà Tiên I – Trạm nghiền Phú Hữu

Chương II tập trung phản ánh bối cảnh tổ chức và thực trạng công tác hạch toán chi phí tại đơn vị nghiên cứu:

• Giới thiệu doanh nghiệp: Công ty Cổ phần Xi măng Hà Tiên 1 có vốn điều lệ 1.980 tỷ đồng. Trạm nghiền Phú Hữu được khởi công xây dựng ngày 29/03/2007 tại Quận 9, TP.HCM với diện tích 20 ha, tổng vốn đầu tư 918 tỷ đồng, trang bị dây chuyền công nghệ do các nhà thầu ABB (Thụy Sỹ), Loesche và Haver & Boecker (Đức) cung cấp; công suất thiết kế 2.000 tấn PCB/năm (theo số liệu văn bản) và máng xuất thủy đạt 3.000 tấn xi măng/ngày. Trạm vận hành 2 dây chuyền sản xuất: dây chuyền 1 hoạt động từ 31/08/2009, dây chuyền 2 hoạt động từ 15/10/2010.
• Cơ cấu tổ chức kế toán: Phòng Kế toán tài chính của Trạm gồm Trưởng phòng, Kế toán tổng hợp, Thủ quỹ, Kế toán giá thành - vật tư và Kế toán thanh toán. Đơn vị áp dụng hình thức kế toán Nhật ký chung, phương pháp kê khai thường xuyên hàng tồn kho, tính giá xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền.

Về công tác tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621): Trạm theo dõi chi tiết theo từng loại nguyên vật liệu cấu thành sản phẩm thông qua hệ thống tài khoản chi tiết (như TK 621 cho thạch cao, chất trợ nghiền, vỏ bao từng phân xưởng xi măng). Số liệu xuất dùng cho sản xuất trong tháng 11/2012 được ghi nhận cụ thể như sau:

Tên nguyên liệu	Đơn vị tính	Lượng xuất cho sản xuất tháng 11/2012
Clinker hạt Bình Phước	Tấn	38.323,410
Clinker Kiên Lương Lò 1	Tấn	48.680,469
Clinker Kiên Lương Lò 2	Tấn	9.220,140
Clinker thứ phẩm	Tấn	1.088,000
Tổng Clinker	Tấn	97.313,019
Thạch cao	Tấn	2.935,856
Đá vôi Kiên Lương	Tấn	4.335,856
Đá vôi Bình Phước	Tấn	446,000
Phụ gia xỉ	Tấn	1.514,615
Tổng nguyên liệu sản xuất	Tấn	106.099,551
Vỏ bao các loại	Cái	1.779.647,000
Dầu MFO	Tấn	47.251,000
Chất trợ nghiền BASF	Tấn	0,056

Về mặt giá trị, chi phí nguyên vật liệu trực tiếp phát sinh trong tháng 11/2012 được tổng hợp theo các khoản mục:

Khoản mục chi phí nguyên vật liệu	Số tiền phát sinh (VND)
Clinker	44.121.461.824
Pouzzolane	1.788.973.082
Đá vôi	1.155.246.100
Thạch cao	2.017.462.883
Xỉ	0
Vỏ bao	8.152.378.182
Dầu MFO	576.538.738
Chất trợ nghiền	915.053.179
Điện năng	3.376.375.257
Tổng chi phí NVL trực tiếp phát sinh	62.103.489.245

Về công tác tập hợp chi phí nhân công trực tiếp (TK 622): Bao gồm tiền lương, các khoản phụ cấp, tiền ăn ca và bảo hộ độc hại. Các khoản trích theo lương được thực hiện theo tỷ lệ quy định tại thời điểm nghiên cứu:

• BHXH: Tổng trích 24% trên lương cơ bản (17% tính vào chi phí SXKD, 7% trừ lương người lao động).
• BHYT: Tổng trích 4,5% trên lương cơ bản (3% tính vào chi phí SXKD, 1,5% trừ lương người lao động).
• BHTN: Tổng trích 2% trên lương cơ bản (1% tính vào chi phí SXKD, 1% trừ lương người lao động).
• KPCĐ: Trích 2% trên lương cơ bản, tính toàn bộ vào chi phí SXKD.

Quy chế trả lương tại đơn vị có đặc thù: Công ty Cổ phần Xi măng Hà Tiên 1 (công ty mẹ) thực hiện việc thanh toán tiền lương nhân viên cho Trạm nghiền Phú Hữu, sau đó thông báo số liệu về Trạm để kế toán Trạm thực hiện hạch toán chi phí nhân công và ghi nhận nợ phải trả nội bộ đối với công ty.

Về đánh giá sản phẩm dở dang và tính giá thành: Trạm thực hiện đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ chỉ tính theo chi phí nguyên vật liệu chính (gồm clinker, thạch cao, đá vôi và đá mu rùa) căn cứ vào định mức cấu thành trong thành phẩm của từng dây chuyền sản xuất; các chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung được tính chuyển hết vào giá trị thành phẩm hoàn thành trong kỳ.

Chương III: Một số đề xuất nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại CN Công ty CP Xi măng Hà Tiên I – Trạm nghiền Phú Hữu

Chương III đưa ra những nhận xét, đánh giá về hệ thống kế toán chi phí tại Trạm nghiền Phú Hữu dựa trên thực tế vận hành:

• Về ưu điểm: Bộ máy kế toán tổ chức gọn nhẹ, phân công trách nhiệm rõ ràng; hệ thống chứng từ ban đầu luân chuyển chặt chẽ; việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp việc kết nối dữ liệu giữa các bộ phận tương đối thuận tiện; hạch toán chi phí nguyên vật liệu chi tiết cho từng loại vật tư chủ yếu.
• Về hạn chế và nhược điểm: Khóa luận chỉ ra rằng việc phân bổ toàn bộ chi phí sản xuất chung trong kỳ vào giá thành mà không tách riêng định phí sản xuất chung dôi thừa khi công suất máy móc giảm sút đã làm méo mó giá thành đơn vị; quy trình trả lương gián tiếp qua công ty mẹ dẫn đến việc phụ thuộc chứng từ từ cấp trên; công tác theo dõi định mức hao hụt vật tư trong điều kiện thời tiết ẩm ướt đối với clinker và phụ gia còn gặp nhiều thách thức.
• Giải pháp đề xuất: Tác giả kiến nghị việc hoàn thiện phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung, kiểm soát chặt chẽ định mức tiêu hao nguyên vật liệu tại các khâu nghiền và đóng bao, đồng thời nâng cao tính chủ động trong luân chuyển chứng từ tiền lương tại trạm nghiền.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể thông qua hệ thống dữ liệu thực tế tại Trạm nghiền Phú Hữu:

• Phản ánh trung thực quy trình luân chuyển chứng từ và tập hợp số liệu chi phí nguyên vật liệu sản xuất với quy mô lớn: Trong tháng 11/2012, trạm nghiền đã xuất 106.099,551 tấn nguyên vật liệu các loại (trong đó Clinker chiếm khối lượng lớn nhất với 97.313,019 tấn; Thạch cao 2.935,856 tấn; Đá vôi các loại 4.781,856 tấn; Phụ gia xỉ 1.514,615 tấn); tiêu hao 1.779.647 vỏ bao các loại, 47.251 tấn dầu MFO và 0,056 tấn chất trợ nghiền BASF.
• Xác định cơ cấu chi phí nguyên vật liệu trực tiếp thực tế phát sinh trong tháng 11/2012 đạt tổng cộng 62.103.489.245 VND, trong đó chi phí clinker chiếm tỷ trọng chi phối tuyệt đối (44.121.461.824 VND, tương đương hơn 71% tổng chi phí NVL), tiếp theo là chi phí vỏ bao (8.152.378.182 VND) và điện năng phục vụ nghiền (3.376.375.257 VND).
• Làm rõ cơ chế trích lập các khoản theo lương tại đơn vị (BHXH 17%, BHYT 3%, BHTN 1%, KPCĐ 2% vào chi phí SXKD) và cơ chế hạch toán nợ nội bộ giữa chi nhánh với công ty mẹ đối với quỹ lương.
• Đóng góp thực tiễn của khóa luận thể hiện ở việc chỉ rõ sự khác biệt giữa lý luận kế toán chuẩn mực (chuẩn mực kế toán số 02 - Hàng tồn kho quy định về phân bổ định phí sản xuất chung dựa trên công suất bình thường) và việc hạch toán thực tế tại trạm nghiền (kết chuyển toàn bộ chi phí sản xuất chung trong kỳ vào giá thành), từ đó đưa ra các đề xuất điều chỉnh nhằm phản ánh đúng bản chất chi phí của sản phẩm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn do phạm vi dữ liệu và điều kiện nghiên cứu tại doanh nghiệp:

• Hạn chế về phạm vi thời gian: Nghiên cứu chỉ sử dụng số liệu kế toán chi tiết trong một chu kỳ kế toán đơn lẻ là tháng 11/2012, do đó chưa phản ánh được tính biến động của giá thành sản phẩm xi măng qua các chu kỳ mùa vụ trong năm (mùa xây dựng và mùa mưa) cũng như chưa so sánh được sự biến động chi phí qua nhiều năm liên tiếp.
• Hạn chế về phạm vi tổ chức: Đơn vị nghiên cứu là một trạm nghiền trực thuộc (chi nhánh phụ thuộc) nên một số khoản mục chi phí (như tiền lương công nhân trực tiếp) phụ thuộc vào sự điều chuyển và quyết toán từ công ty mẹ, dẫn đến nghiên cứu chưa bao quát được toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất clinker tại nhà máy chính đến thành phẩm cuối cùng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phân tích kế toán quản trị chi phí, xây dựng mô hình kiểm soát định mức biến phí - định phí, nghiên cứu tác động của việc khấu hao tài sản cố định công nghệ cao (tổng mức đầu tư 918 tỷ đồng) tới điểm hòa vốn và giá thành đơn vị xi măng theo từng loại sản phẩm (xi măng bao PCB40, xi măng đa dụng, xi măng xây tô, xi măng xuất khẩu).

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận mang lại giá trị tham khảo chuyên môn phục vụ cho học tập và công tác chuyên môn:

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện đồ án hoặc khóa luận tốt nghiệp về kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành tại các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, doanh nghiệp gia công, chế tạo.
• Phần nội dung có giá trị chuyên môn cao:
  • Hệ thống danh mục tài khoản chi tiết cấp 2, cấp 3 phục vụ theo dõi chi phí nguyên vật liệu chuyên ngành sản xuất xi măng (mã hóa theo dõi clinker, thạch cao, chất trợ nghiền, từng loại vỏ bao xi măng).
  • Phương pháp phân bổ chi phí vật liệu gián tiếp và phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ theo chi phí nguyên liệu chính trên dây chuyền công nghệ khép kín.
  • Bộ mẫu biểu thực tế gồm: Bảng tổng hợp nguyên vật liệu xuất dùng, Bảng kê chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (Bảng 2.2), Bảng phân bổ chi phí nhân công và trích nộp theo lương tại chi nhánh doanh nghiệp cổ phần quy mô lớn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Trạm nghiền Phú Hữu áp dụng chế độ kế toán và phương pháp hạch toán hàng tồn kho nào?
Trạm áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC của Bộ Tài chính, tổ chức sổ kế toán theo hình thức Nhật ký chung, thực hiện hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên và xác định giá trị tồn kho theo phương pháp bình quân gia quyền.

2. Tổng chi phí nguyên vật liệu trực tiếp phát sinh trong tháng 11/2012 tại đơn vị là bao nhiêu và khoản mục nào chiếm giá trị cao nhất?
Tổng chi phí nguyên vật liệu trực tiếp phát sinh trong tháng 11/2012 là 62.103.489.245 VND. Trong đó, chi phí clinker chiếm giá trị cao nhất với 44.121.461.824 VND, tiếp theo là chi phí vỏ bao xi măng với 8.152.378.182 VND và chi phí điện năng là 3.376.375.257 VND.

3. Khối lượng nguyên liệu phục vụ sản xuất thực tế trong tháng 11/2012 tại Trạm nghiền Phú Hữu là bao nhiêu?
Tổng khối lượng nguyên liệu đưa vào sản xuất trong tháng 11/2012 đạt 106.099,551 tấn; trong đó gồm 97.313,019 tấn clinker các loại (Bình Phước, Kiên Lương và clinker thứ phẩm), 2.935,856 tấn thạch cao, 4.781,856 tấn đá vôi (Kiên Lương và Bình Phước) và 1.514,615 tấn phụ gia xỉ. Ngoài ra còn có 1.779.647 cái vỏ bao và 47.251 tấn dầu MFO xuất dùng.

4. Tỷ lệ trích các khoản theo lương tính vào chi phí sản xuất kinh doanh tại Trạm được quy định như thế nào?
Các tỷ lệ trích tính trực tiếp vào chi phí sản xuất kinh doanh của Trạm bao gồm: BHXH là 17%, BHYT là 3%, BHTN là 1% và KPCĐ là 2% tính trên tổng quỹ lương cơ bản của người lao động.

5. Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ tại Trạm nghiền Phú Hữu được thực hiện theo nguyên tắc nào?
Trạm nghiền Phú Hữu thực hiện đánh giá giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ chỉ tính theo chi phí nguyên vật liệu chính (bao gồm clinker, thạch cao, đá vôi và đá mu rùa) theo định mức cấu thành trong thành phẩm của từng dây chuyền sản xuất; toàn bộ chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung phát sinh trong tháng được tính chuyển hết vào giá thành sản phẩm hoàn thành.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lê Tú Oanh đã phản ánh bức tranh thực tiễn về công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại Chi nhánh Công ty Cổ phần Xi măng Hà Tiên 1 – Trạm nghiền Phú Hữu thông qua hệ thống chứng từ và số liệu thực tế tháng 11/2012. Tác giả đã hệ thống hóa các phương pháp hạch toán, làm rõ cơ chế luân chuyển chứng từ kế toán chi phí NVL trực tiếp, chi phí nhân công và chi phí sản xuất chung theo chế độ kế toán ban hành theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC. Những hạn chế về việc kết chuyển chi phí sản xuất chung và kiểm soát hao hụt định mức được phân tích cụ thể, làm cơ sở đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán giá thành tại các doanh nghiệp sản xuất xi măng có đặc thù quy mô lớn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1:Cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm. - Chương 2:Thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm tại CN Công ty CP Xi măng HÀ Tiên I – Trạm nghiền phú hữu. - Chương 3:Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm tại CN Công ty Xi măng Hà Tiên I- -Trạm nghiên Phú Hữu. 2 PHẦN NỘI DUNG 3 CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM 1.

Những vấn đề chung: 1. Chi phí sản xuất: 1. Khái niệm: Chi phí sản xuất là toàn bộ hao phí lao động sống và lao động vật hóa được biểu hiện dưới hình thức tiền tệ phát sinh trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định.Trịnh Ngọc Anh, 2012) Chi phí sản xuất được hình thành do có sự dịch chuyển giá trị của các yếu tố sản xuất vào sản phẩm sản xuất ra và được biểu hiện trên hai mặt: - Về mặt định tính: đó là bản thân các yếu tố vật chất phát sinh và tiêu hao tạo nên trong quá trình sản xuất để đạt được mục đích tạo ra sản phẩm dịch vụ. - Về mặt định lượng: đó là mức tiêu hao cụ thể của các yếu tố vật chất tham gia vào quá trình sản xuất và được biểu hiện qua thước đo phù hợp, mà thước đo tổng quát là tiền tệ.

 Cả hai mặt định tính và định lượng của chi phí sản xuất chịu sự chi phối thường xuyên của quá trình tái sản xuất và đặc điểm sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp. Phân loại chi phí sản xuất:  Theo chức năng hoạt động: toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh chia ra làm hai loại là "chi phí sản xuất và chi phí ngoài sản xuất".  Chi phí sản xuất: là toàn bộ các khoản CP phát sinh tại các phân xưởng, tổ, đội, bộ phận sản xuất gắn liền với hoạt động sản xuất sản phẩm như CP nguyên vật liệu trực tiếp, CP tiền lương công nhân sản xuất, CP khấu hao TSCĐ,. - CP nguyên vật liệu trực tiếp: toàn bộ CP nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ,.được sử dụng trực tiếp để sản xuất sản phẩm.

- CP nhân công trực tiếp: toàn bộ khoản CP phải trả cho công nhân trực tiếp SXSP, như tiền lương, các khoản phụ cấp, các khoản BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ, tiền ăn giữa ca,. - CP sản xuất chung: toàn bộ các khoản CP sản xuất sau khi trừ đi CP nguyên vật liệu trực tiếp và CP nhân công trực tiếp, như CP nhân viên quản lý phân xưởng, chi 4 phí CCDC phục vụ sản xuất, CP khấu hao TSCĐ, CP dịch vụ,. - CP máy thi công: CP sử dụng xe, máy thi công phục vụ trực tiếp cho hoạt động xây lắp công trình trong trường hợp DN thực hiện xây lắp công trình theo phương thức thi công hỗn hợp (vừa thủ công,vừa kết hợp bằng máy).  Chi phí ngoài sản xuất: bao gồm CP bán hàng và CP quản lý DN - Chi phí bán hàng: biểu hiện bằng tiền toàn bộ các khoản hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các khoản CP phục vụ cho quá trình bảo quản và tiêu thụ hàng hóa.

- Chi phí quản lý doanh nghiệp: biểu hiện bằng tiền toàn bộ các khoản hao phí về lao động sống, lao động vật hóa và các khoản CP cần thiết khác phục vụ cho quá trình quản lý và điều hành hoạt động SXKD của DN. Phân loại CPSX theo chức năng hoạt động giúp quản lý định mức CP, cung cấp số liệu cho công tác tính giá thành sản phẩm của DN.  Theo nội dung kinh tế: toàn bộ CPSX kinh doanh được chia làm năm yếu tố.  Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: bao gồm CP nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, CP nhiên liệu, CP phụ tùng thay thế và CP vật liệu khác sử dụng vào sản xuất.

 Chi phí tiền lương: toàn bộ các khoản phải trả cho công nhân viên (tiền lương và các khoản trích theo lương).  Chi phí khấu hao TSCĐ: toàn bộ số trích khấu hao của những TSCĐ dùng cho SXKD.  Chi phí dịch vụ mua ngoài: CP trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho hoạt động SXKD ( tiền điện, tiền nước, điện thoại, CP quảng cáo, CP sửa chữa,.)  Chi phí bằng tiền khác: các khoản chi phí SXKD bằng tiền phát sinh trong quá trình SXKD.  Theo mối quan hệ ứng xử chi phí: tổng CP gồm ba loại  Biến phí: là những khoản CP biến đổi theo mức độ hoạt động (như CP nguyên vật liệu thay đổi theo số lượng sản phẩm sản xuất ra, CP hoa hồng bán hàng thay đổi theo số lượng sản phẩm tiêu thụ được,.

 Định phí: là những khoản CP không thay đổi theo bất kỳ một chỉ tiêu nào trong một kỳ nhất định (ví dụ: tiền lương của bộ phận quản lý doanh nghiệp, CP khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng,. 5  Chi phí hỗn hợp: là loại CP có đặc điểm bao gồm cả hai yếu tố biến phí và định phí.  Theo phương pháp tập hợp CP và đối tượng chịu CP:  Chi phí trực tiếp: là những CP có quan hệ trực tiếp đến hoạt động SXKD một loại SP, một hoạt động kinh doanh nhất định. Kế toán căn cứ vào số liệu trên chứng từ kế toán để ghi trực tiếp cho từng đối tượng chịu CP.

 Chi phí gián tiếp: là những CP có liên quan đến nhiều loại SP, nhiều hoạt động kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. Đối với những CP này, khi phát sinh kế toán phải tập hợp chung, sau đó tính toán, phân bổ cho từng đối tượng liên quan theo tiêu thức phù hợp. Phân loại CP theo tập hợp chi phí và đối tượng chịu chi phí giúp xác định phương pháp kế toán tập hợp và phân bổ chi phí cho các đối tượng đúng đắn và hợp lý. Giá thành sản phẩm: 1.

Khái niệm: Giá thành sản phẩm là toàn bộ hao phí lao động sống và lao động vật hóa trong quá trình sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp được biểu hiện bằng tiền liên quan đến khối lượng công việc, sản phẩm hay lao vụ, dịch vụ hoàn thành trong một kỳ hạn nhất định.Trịnh Ngọc Anh, 2012) 1. Phân loại giá thành sản phẩm:  Theo thời điểm và nguồn số liệu: bao gồm ba loại  Giá thành kế hoạch: tính trên cơ sở chi phí sản xuất kế hoạch và sản lượng sản phẩm sản xuất kế hoạch.  Giá thành định mức: tính trên cơ sở sản lượng sản phẩm sản xuất thực tế và chi phí sản xuất định mức.  Giá thành thực tế: tính trên cơ sở sản lượng sản phẩm sản xuất thực tế và chi phí sản xuất thực tế.

 Theo phạm vi phát sinh chi phí: được chia làm hai loại  Giá thành sản xuất: tính trên cơ sở toàn bộ chi phí liên quan đến việc sản xuất ra sản phẩm, gồm CP nguyên vật liệu trực tiếp, CP nhân công trực tiếp, CP máy thi công và CP sản xuất chung.  Giá thành toàn bộ: tính trên cơ sở toàn bộ CP liên quan đến việc sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, gồm CP nguyên vật liệu trực tiếp, CP nhân công trực tiếp, CP máy thi công, CP sản xuất chung, CP bán hàng và CP quản lý doanh nghiệp. 6 Phân biệt CP sản xuất và Giá thành sản phẩm:  Giống nhau: giống nhau về chất, cùng là loại chi phí sản xuất và được biểu hiện bằng tiền của lao động sống và lao động vật hóa.  Khác nhau: về lượng.

CP sản xuất gắn liền với một kỳ nhất định, còn Giá thành sản phẩm gắn liền với một loại sản phẩm, công việc, lao vụ nhất định. Tổ chức kế toán Chi phí sản xuất: 1. Đối tƣợng và kỳ tính giá thành sản phẩm:  Đối tượng tính giá thành sản phẩm: là những thành phẩm, bán thành phẩm hoặc công việc lao vụ. Tùy theo đặc điểm SXKD của doanh nghiệp mà chọn đối tượng tính giá thành cho phù hợp và đơn vị đo lường phổ biến trong nền kinh tế.

Do đó đối tượng tính giá thành cụ thể trong các doanh nghiệp có thể là: - Từng sản phẩm, công việc, đơn đặt hàng đã hoàn thành. - Từng chi tiết, bộ phận sản phẩm. Đối tượng tính giá thành là căn cứ để kế toán tổ chức việc tập hợp chi phí sản xuất, lựa chọn phương pháp tính giá thành thích hợp, tổ chức công nghệ, tính giá thành hợp lý, lập các bảng tính giá thành sản phẩm phục vụ việc kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch giá thành.  Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất: có thể là từng phân xưởng, từng bộ phận, đội sản xuất hoặc toàn doanh nghiệp, từng giai đoạn công nghệ hoặc toàn bộ qui trình công nghệ, từng sản phẩm, đơn đặt hàng, từng nhóm sản phẩm hoặc bộ phận, chi tiết sản phẩm.

Đối tượng tính giá thành có nội dung khác với đối tượng tập hợp chi phí sản xuất, nhưng chúng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, mối quan hệ đó thể hiện ở việc tính giá thành sản phẩm phải sử dụng số liệu chi phí sản xuất đã tập hợp.  Kỳ tính giá thành: là thời điểm tính giá thành, có thể là tháng, quí, 6 tháng. Tùy theo DN tổ chức sản xuất đơn chiếc hay hàng loạt, chu kỳ sản xuất dài hay ngắn. 7 Trình tự tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm: - Bước 1: tập hợp CP sản xuất vào các đối tượng chịu CP liên quan.

- Bước 2: tính toán phân bổ và kết chuyển các CP đã tập hợp vào các tài khoản tính giá thành và theo các đối tượng chịu CP đã được xác định. - Bước 3: kiểm kê và đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ. - Bước 4: tính giá thành của sản phẩm hoàn thành trong kỳ. Phƣơng pháp tập hợp chi phí sản xuất và phân bổ chi phí sản xuất: 1.

Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất:  Phương pháp tập hợp CPSX trực tiếp: được áp dụng trong trường hợp CPSX có quan hệ trực tiếp với từng đối tượng tập hợp chịu chi phí riêng biệt. Trên cơ sở đó kế toán tập hợp số liệu theo từng đối tượng liên quan vào sổ kế toán.  Phương pháp tập hợp CPSX gián tiếp: được áp dụng trong trường hợp CPSX liên quan đến nhiều đối tượng chịu chi phí mà không thể ghép riêng rẽ theo từng đối tượng chịu chi phí. Doanh nghiệp phải tổ chức ghi chép ban đầu cho các CPSX theo địa điểm phát sinh CP để kế toán tập hợp chi phí.