Khóa luận tốt nghiệp: Bản đồ giáo khoa địa lý ứng dụng MapInfo tại tỉnh Đồng Nai

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp địa lý ứng dụng mapinfo thành lập một số bản đồ giáo khoa phục vụ việc dạy và học địa lí, vận dụng lý thuyết vào thực tế, đề xuất giải

• Tác giả: Ngô Thị Như Hiền
• Người hướng dẫn: GV. Kiều Tiến Bình
• Trường học: Đại học Sư phạm Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Địa lý
• Đề tài: Khóa Luận Tốt Nghiệp Địa Lý Ứng Dụng Mapinfo Thành Lập Một Số Bản Đồ Giáo Khoa Phục Vụ Việc Dạy Và Học Địa Lí Địa Phương Tỉnh Đồng Nai
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Bản đồ và bản đồ giáo khoa
• 1.2. Khái niệm cơ bản về công nghệ GIS
• 1.3. Giới thiệu phần mềm Mapinfo
• 2. CHƯƠNG II: KHAI THÁC CÔNG NGHỆ GIS VÀ SỬ DỤNG PHẦN MỀM MAPINFO PROFESSIONAL
• 2.1. Hệ thống thông tin địa lí (GIS)
• 2.2. Công nghệ hệ thống thông tin địa lí
• 2.3. Phần mềm Mapinfo và cách thức quản lí, tổ chức thông tin
• 3. CHƯƠNG III: ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GIS VÀ PHẦN MỀM MAPINFO THÀNH LẬP XÊRI BẢN ĐỒ GIÁO KHOA VỀ ĐỊA LÍ ĐỊA PHƯƠNG TỈNH ĐỒNG NAI
• 3.1. Khái quát về lãnh thổ nghiên cứu
• 3.2. Điều kiện tự nhiên - Tài nguyên thiên nhiên và đặc điểm kinh tế xã hội tỉnh Đồng Nai
• 3.3. Phương pháp thể hiện nội dung của các bản đồ giáo khoa tỉnh Đồng Nai
• 3.4. Quy trình thành lập xêri bản đồ giáo khoa của tỉnh Đồng Nai
• 3.5. Hướng dẫn sử dụng xêri bản đồ giáo khoa
• PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• PHẦN TÀI LIỆU THAM KHẢO VÀ PHỤ LỤC BẢN ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về khóa luận tốt nghiệp địa lý ứng dụng MapInfo

Khóa luận tốt nghiệp về địa lý ứng dụng với phần mềm MapInfo là một nghiên cứu quan trọng nhằm phát triển các bản đồ giáo khoa phục vụ cho việc dạy và học địa lý địa phương tại tỉnh Đồng Nai. Nghiên cứu này không chỉ giúp sinh viên áp dụng kiến thức đã học mà còn góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy địa lý trong các trường phổ thông.

1.1. Ý nghĩa của việc sử dụng bản đồ giáo khoa trong dạy học

Việc sử dụng bản đồ giáo khoa trong giảng dạy địa lý giúp học sinh hình thành các biểu tượng địa lý rõ ràng. Bản đồ không chỉ là công cụ trực quan mà còn là nguồn tri thức quan trọng, giúp học sinh khai thác kiến thức từ sách giáo khoa.

1.2. Lịch sử nghiên cứu địa lý địa phương tại Việt Nam

Nghiên cứu về địa lý địa phương đã có từ lâu, với nhiều công trình nổi bật. Các nghiên cứu này đã góp phần làm phong phú thêm kho tàng tri thức về địa lý, đồng thời tạo nền tảng cho việc phát triển các bản đồ giáo khoa hiện đại.

II. Thách thức trong việc dạy và học địa lý địa phương tỉnh Đồng Nai

Việc dạy và học địa lý địa phương tại tỉnh Đồng Nai đang gặp nhiều thách thức. Thiếu thốn về trang thiết bị và tài liệu giảng dạy là một trong những vấn đề lớn. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và khả năng tiếp cận kiến thức của học sinh.

2.1. Thiếu thốn tài liệu và thiết bị dạy học

Nhiều trường học tại tỉnh Đồng Nai vẫn chưa có đủ tài liệu và thiết bị cần thiết cho việc giảng dạy địa lý. Điều này dẫn đến việc giáo viên phải dạy chay, ảnh hưởng đến chất lượng học tập của học sinh.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng công nghệ mới

Mặc dù công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, nhưng việc áp dụng công nghệ vào giảng dạy địa lý vẫn còn nhiều hạn chế. Giáo viên và học sinh cần được đào tạo để sử dụng các phần mềm như MapInfo hiệu quả hơn.

III. Phương pháp thành lập bản đồ giáo khoa bằng MapInfo

Sử dụng phần mềm MapInfo để thành lập các bản đồ giáo khoa là một phương pháp hiện đại và hiệu quả. Phương pháp này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao độ chính xác và tính thẩm mỹ của bản đồ.

3.1. Giới thiệu về phần mềm MapInfo

Phần mềm MapInfo là một công cụ mạnh mẽ trong việc xử lý và phân tích dữ liệu địa lý. Nó cho phép người dùng tạo ra các bản đồ chi tiết và trực quan, phục vụ cho việc giảng dạy và nghiên cứu.

3.2. Quy trình thành lập bản đồ giáo khoa

Quy trình thành lập bản đồ giáo khoa bao gồm các bước như thu thập dữ liệu, xử lý thông tin và biên vẽ bản đồ. Mỗi bước đều cần sự chính xác và tỉ mỉ để đảm bảo chất lượng bản đồ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của bản đồ giáo khoa tại Đồng Nai

Các bản đồ giáo khoa được thành lập từ nghiên cứu này đã được ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy địa lý địa phương tại tỉnh Đồng Nai. Chúng không chỉ giúp giáo viên trong việc truyền đạt kiến thức mà còn tạo điều kiện cho học sinh thực hành và trải nghiệm.

4.1. Tác động đến chất lượng giảng dạy

Việc sử dụng bản đồ giáo khoa đã giúp nâng cao chất lượng giảng dạy địa lý tại các trường học. Giáo viên có thể dễ dàng truyền đạt kiến thức và học sinh có thể tiếp cận thông tin một cách trực quan hơn.

4.2. Phản hồi từ giáo viên và học sinh

Phản hồi từ giáo viên và học sinh cho thấy rằng việc sử dụng bản đồ giáo khoa đã tạo ra sự hứng thú trong học tập. Học sinh cảm thấy dễ dàng hơn trong việc hiểu và ghi nhớ kiến thức địa lý.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về việc thành lập bản đồ giáo khoa bằng MapInfo đã mở ra nhiều triển vọng cho việc dạy và học địa lý địa phương tại tỉnh Đồng Nai. Những kết quả đạt được không chỉ có giá trị lý luận mà còn có ý nghĩa thực tiễn cao.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng MapInfo trong việc thành lập bản đồ giáo khoa đã mang lại nhiều lợi ích. Các bản đồ này đã được sử dụng hiệu quả trong giảng dạy và học tập.

5.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các bản đồ giáo khoa khác, đồng thời mở rộng ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy địa lý để nâng cao chất lượng giáo dục tại tỉnh Đồng Nai.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Địa lí địa phương là một bộ phận gắn bó khăng khít với địa lí quốc gia, giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành tri thức thực tiễn và phát triển nhân cách của học sinh tại các trường phổ thông. Tuy nhiên, trong thực tiễn dạy học môn Địa lí nói chung và phân môn Địa lí địa phương nói riêng, cơ sở vật chất và thiết bị dạy học trực quan còn thiếu thốn nghiêm trọng, dẫn đến tình trạng nhiều trường học phải "dạy chay". Xuất phát từ nguyên lý giáo khoa kinh điển "môn Địa lí và bản đồ như hình với bóng" cùng quan niệm "bản đồ là ngôn ngữ thứ hai của địa lí", bản đồ giáo khoa không chỉ là phương tiện trực quan mà còn là nguồn tri thức độc lập giúp học sinh khai thác tri thức, hình thành tư duy không gian và biểu tượng địa lí.

Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin từ những năm 80 của thế kỷ XX, ngành khoa học bản đồ đã có bước chuyển biến lớn từ phương pháp thành lập bản đồ giấy truyền thống sang bản đồ số. Công nghệ Hệ thống thông tin địa lí (GIS) cho phép định vị chính xác đối tượng trên bề mặt Trái Đất, nâng cao tính khoa học, tính thẩm mỹ, đồng thời rút ngắn thời gian và chi phí biên tập. Nhận thấy phần mềm MapInfo Professional phiên bản 10.5 là công cụ GIS phổ biến, dễ sử dụng và đã được đưa vào chương trình đào tạo tại Khoa Địa lí Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, tác giả Ngô Thị Như Hiền đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp: "Ứng dụng Mapinfo thành lập một số bản đồ giáo khoa phục vụ cho việc dạy và học địa lí địa phương tỉnh Đồng Nai" (năm 2011, dưới sự hướng dẫn của GV. Kiều Tiến Bình và GV. Nguyễn Xuân Bắc).

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài gồm ba nội dung chính:

1. Cung cấp thiết bị, dụng cụ trực quan phục vụ công tác giảng dạy địa lí địa phương tại các trường phổ thông ở tỉnh Đồng Nai, đồng thời phục vụ thiết kế bài tập thực hành cho học sinh thông qua giáo án điện tử.
2. Cung cấp tài liệu tổng hợp, khái quát về các điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh Đồng Nai cho các đối tượng quan tâm.
3. Vận dụng và kiểm nghiệm kiến thức chuyên ngành địa lí và công nghệ GIS (phần mềm MapInfo) vào việc thành lập, lưu trữ bản đồ giáo khoa phục vụ thực tiễn sư phạm.

Nhiệm vụ nghiên cứu được tác giả xác định theo sáu bước cụ thể:

1. Làm rõ các khái niệm, thuật ngữ khoa học liên quan đến nội dung đề tài.
2. Xây dựng cơ sở lý luận khoa học, logic phục vụ việc thành lập xêri bản đồ giáo khoa tỉnh Đồng Nai.
3. Tiếp cận và làm chủ công nghệ mới, đặc biệt là các phần mềm GIS như MapInfo, ArcView, ArcGIS cùng công nghệ số để xây dựng, biên vẽ và lưu trữ bản đồ.
4. Tìm hiểu nhu cầu sử dụng bản đồ địa lí địa phương trong các trường phổ thông và các nhóm dân cư trong tỉnh.
5. Phân tích điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Đồng Nai.
6. Thành lập xêri bản đồ giáo khoa địa lí địa phương tỉnh Đồng Nai, lưu trữ dưới dạng số trên đĩa CD và in ra khổ giấy A0.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu:

• Phạm vi không gian: Toàn bộ phạm vi lãnh thổ hành chính tỉnh Đồng Nai với diện tích tự nhiên 5.340 km², gồm 11 đơn vị hành chính cấp huyện (thành phố Biên Hòa, thị xã Long Khánh và 9 huyện: Vĩnh Cửu, Tân Phú, Định Quán, Thống Nhất, Trảng Bom, Xuân Lộc, Cẩm Mỹ, Long Thành, Nhơn Trạch).
• Phạm vi thời gian: Tập trung thu thập, xử lý và cập nhật chuỗi thông tin, số liệu giai đoạn 10 năm (2000 - 2009).
• Giới hạn nội dung: Tập trung nghiên cứu địa lí địa phương tỉnh Đồng Nai nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu và biên tập xêri bản đồ giáo khoa bằng phần mềm MapInfo Professional 10.5; đề tài tiếp cận GIS dưới góc độ công cụ ứng dụng biên tập, không đi sâu nghiên cứu lý thuyết nền tảng của hệ thống thông tin địa lí thuần túy.

Lịch sử nghiên cứu cho thấy nghiên cứu địa lí địa phương ở Việt Nam đã khởi nguồn từ thế kỷ XV với tác phẩm Dư địa chí của Nguyễn Trãi, tiếp nối qua các công trình của Lê Quý Đôn, Phan Huy Chú, Lê Bá Thảo (1967), Lê Huỳnh và Nguyễn Minh Tuệ (1995), Trịnh Duy Oánh (1997), Nguyễn Ngọc Ánh (2003). Tại Đồng Nai, Trung tâm Kỹ thuật Địa chính Nhà đất (thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đồng Nai) từng xây dựng đề tài Atlat điện tử, nhưng việc ứng dụng công nghệ GIS thành lập riêng một xêri bản đồ giáo khoa phục vụ trực tiếp dạy và học địa lí địa phương trong nhà trường là công trình nghiên cứu mới trên địa bàn tỉnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tiếp cận khung lý thuyết bản đồ học hiện đại dựa trên định nghĩa của Giáo sư K. Xalisev: bản đồ học là khoa học về sự phản ánh và nghiên cứu sự phân bố không gian, sự phối hợp và mối liên kết lẫn nhau của các hiện tượng tự nhiên và xã hội bằng các mô hình ký hiệu hình tượng đặc biệt. Bản đồ giáo khoa được xác định là biểu hiện thu nhỏ của bề mặt đất lên mặt phẳng theo cơ sở toán học nhất định, sử dụng ngôn ngữ bản đồ để phản ánh hệ thống các dấu hiệu đặc trưng nhất của môi trường địa lí, phù hợp với mục tiêu, nội dung chương trình học và trình độ nhận thức lứa tuổi học sinh.

Tác giả hệ thống hóa bốn tính chất cốt lõi của bản đồ giáo khoa:

• Tính khoa học: Đảm bảo độ chính xác địa lí, cơ sở toán học, mạng lưới kinh - vĩ tuyến, điểm độ cao và dung lượng thông tin phù hợp chương trình dạy học.
• Tính trực quan: Sử dụng hệ thống ký hiệu trực quan, màu sắc và hình dạng gần gũi với thực tế để học sinh nhanh chóng nhận biết đối tượng địa lí nhưng không làm suy giảm năng lực tư duy trừu tượng.
• Tính sư phạm: Nội dung bản đồ bám sát sách giáo khoa và chương trình giáo dục phổ thông, lược bỏ chi tiết vụn vặt, cường điệu hóa các nội dung trọng tâm.
• Tính thẩm mỹ: Bố cục bản đồ cân đối, màu sắc hài hòa, chữ viết rõ ràng, tạo sự hấp dẫn và tập trung cho học sinh.

Về phương pháp luận xác định tỷ lệ, khóa luận đưa ra công thức tính toán mẫu số tỷ lệ bản đồ ($M$) cho bản đồ treo tường thể hiện trên khổ giấy A0 (80 cm $\times$ 110 cm): $$M = \frac{l}{k - s}$$ Trong đó:

• $M$: Mẫu số tỷ lệ bản đồ cần chọn (cm).
• $l$: Kích thước thực tế của lãnh thổ (chiều dài hoặc chiều rộng tương ứng).
• $k$: Kích thước khổ giấy A0.
• $s$: Phần lề lá của tờ bản đồ.

Dựa trên khảo sát quy mô diện tích các tỉnh ở Việt Nam (từ tỉnh nhỏ nhất như Bắc Ninh 804 km² đến tỉnh lớn nhất như Đắk Lắk hơn 19.000 km²), tỷ lệ bản đồ địa lí địa phương cấp tỉnh trên khổ A0 dao động từ 1:250.000 đến 1:150.000. Đối với lãnh thổ tỉnh Đồng Nai, tỷ lệ tối ưu được tính toán và lựa chọn là 1:150.000.

Hệ thống phương pháp nghiên cứu thực tế bao gồm:

• Phương pháp thu thập, phân tích và đánh giá tài liệu: Tiếp cận các bản đồ địa hình, bản đồ thổ nhưỡng, bản đồ hiện trạng sử dụng đất, tài liệu quy hoạch và báo cáo của các sở ban ngành tỉnh Đồng Nai.
• Phương pháp phân tích tổng hợp: Xử lý các tài liệu thành văn, số liệu niên giám thống kê, giáo trình chuyên ngành.
• Phương pháp tin học: Ứng dụng phần mềm MapInfo Professional 10.5 để quản trị dữ liệu không gian, số hóa và biên vẽ; kết hợp Adobe Photoshop và bộ Microsoft Office 2007 trong biên tập đồ họa và thống kê.
• Phương pháp thống kê kết hợp biểu đồ: Định lượng hóa và trực quan hóa các nguồn số liệu kinh tế - xã hội.
• Phương pháp bản đồ: Đóng vai trò xuyên suốt từ thu thập thông tin, nghiên cứu phân bố không gian, tổng quát hóa nội dung đến biên tập sản phẩm cuối cùng.

Cơ sở dữ liệu của phần mềm MapInfo Professional được khóa luận phân tích và vận dụng qua hai thành phần: dữ liệu không gian (Spatial Data) hiển thị ở cửa sổ Map và dữ liệu phi không gian (Attribute Data) hiển thị dưới dạng bảng Browser. Cấu trúc một bảng dữ liệu (Table) trong MapInfo được lưu trữ thông qua tổ hợp các tệp tin chuyên biệt:

• *.tab: Tệp định dạng chứa cấu trúc dữ liệu bảng.
• *.dat: Tệp chứa dữ liệu thuộc tính thô.
• *.map: Tệp mô tả tọa độ và hình dạng các đối tượng đồ họa không gian.
• *.id: Tệp chứa tham số liên kết giữa đối tượng đồ họa và dòng dữ liệu thuộc tính.
• *.ind: Tệp chỉ mục hỗ trợ tìm kiếm đối tượng bằng lệnh Find.
• *.wor: Tệp môi trường làm việc (Workspace) lưu trữ toàn bộ các bảng, thứ tự lớp hiển thị (Layer), kiểu ký hiệu, cửa sổ bản đồ và khung trang in (Layout).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận

Chương 1 xây dựng khung lý thuyết toàn diện về bản đồ học và phương pháp giảng dạy địa lí địa phương:

• Phân tích bản chất của bản đồ giáo khoa, phân loại các sản phẩm bản đồ dùng trong nhà trường gồm: bản đồ treo tường, Atlat địa lí giáo khoa, bản đồ trong sách giáo khoa, mô hình địa lí (quả địa cầu, sa bàn) và các tài liệu bản đồ phụ trợ.
• Khẳng định vai trò của bản đồ như "cuốn sách giáo khoa thứ hai", giúp học sinh hình thành khái niệm không gian và giải quyết các câu hỏi cốt lõi của địa lí học: ở đâu, như thế nào và tại sao.
• Làm rõ quan niệm nghiên cứu địa lí địa phương: xác định phạm vi lãnh thổ nghiên cứu tối ưu ở Việt Nam là cấp tỉnh/thành phố trực thuộc trung ương do tính toàn vẹn trong quản lý hành chính, quy hoạch kinh tế và hệ thống thống kê.
• Đề xuất các nguyên tắc thành lập xêri bản đồ giáo khoa: nguyên tắc bảo đảm tính khoa học, nguyên tắc bảo đảm tính tư tưởng - giáo dục (quán triệt quan điểm duy vật biện chứng và phát triển bền vững), nguyên tắc sư phạm và tính thẩm mỹ.
• Đưa ra công thức toán học tính mẫu số tỷ lệ $M = l / (k - s)$ và xây dựng bảng đối chiếu tỷ lệ bản đồ giáo khoa khổ A0 cho một số tỉnh tiêu biểu của Việt Nam.

Chương 2: Khai thác công nghệ GIS và sử dụng phần mềm Mapinfo Professional phiên bản 10.5 nhằm thành lập bản đồ

Chương 2 trình bày tổng quan về hệ thống GIS và các thao tác kỹ thuật trên phần mềm MapInfo Professional 10.5:

• Phân tích ưu thế của công nghệ GIS trong tự động hóa quá trình biên tập bản đồ, nâng cao độ chính xác hình học và giảm thiểu chi phí vẽ thủ công.
• Trình bày cấu trúc tổ chức thông tin theo lớp (layer) của MapInfo. Mỗi lớp biểu diễn một nhóm đối tượng không gian thuần nhất, gồm bốn kiểu hình học cơ bản: đối tượng vùng (Region), đối tượng đường (Line), đối tượng điểm (Point) và đối tượng nhãn chữ (Text).
• Mô tả chi tiết cấu trúc tệp tin của Table (*.tab, *.dat, *.map, *.id, *.ind) và vai trò của Workspace (*.wor) trong việc liên kết các lớp thông tin thành một tờ bản đồ hoàn chỉnh.
• Giới thiệu hệ thống thanh công cụ: thanh Standard, thanh Main, thanh Drawing và công cụ chạy chương trình tiện ích MapBasic.
• Hướng dẫn thiết lập và khai thác thư viện ký hiệu điểm (Symbol), kiểu đường (Line Styles), kiểu vùng (Region Styles) và bảng màu hiển thị phục vụ trực quan hóa các đối tượng bản đồ giáo khoa.

Chương 3: Ứng dụng công nghệ GIS vào thành lập xêri bản đồ giáo khoa về địa lí địa phương tỉnh Đồng Nai

Chương 3 là phần thực nghiệm ứng dụng chuyên sâu, tích hợp kết quả nghiên cứu lãnh thổ tỉnh Đồng Nai vào quy trình biên vẽ bản đồ số:

• Khái quát lãnh thổ và lịch sử hình thành: Tỉnh Đồng Nai thuộc miền Đông Nam Bộ, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam; tọa độ địa lí từ 10°30'B đến 11°36'B và từ 106°46'Đ đến 107°36'Đ. Lãnh thổ gắn liền với tiến trình khai hoang phương Nam (Nguyễn Hữu Cảnh lập dinh Trấn Biên năm 1698, lập tỉnh Biên Hòa năm 1836, hợp nhất tỉnh Đồng Nai năm 1976 và tái lập tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu năm 1991). Toàn tỉnh có 11 đơn vị hành chính, diện tích 5.340 km², dân số năm 2009 đạt 2.262 nghìn người với gần 40 dân tộc (người Kinh chiếm 91,35%).
• Tổng hợp điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên:
  • Địa chất: Thuộc rìa tây nam đới uốn nếp Jura Đà Lạt, áp kế bồn trũng Cửu Long. Lịch sử địa chất ghi nhận các thành tạo trầm tích Bửu Long (Trias), Đắc Krông, Mã Đà, Trà Mỹ, Long Bình (Jura); các phức hệ magma granitoid xâm nhập Định Quán, Đèo Cả, Ankroet (Kreta); các đợt phun trào bazan kỷ Neogen đến Pleistocen (hệ tầng Đại Nga, Túc Trưng, các miệng núi lửa Sóc Lu, Sáu Lẻ, Hang Gòn, bazan Phước Tân) và các bậc thềm trầm tích Đệ Tứ (Trảng Bom, Thủ Đức, Củ Chi, Holocen).
  • Địa hình: Dạng chuyển tiếp giữa cao nguyên Trung Bộ và đồng bằng Nam Bộ; 92% diện tích có độ dốc dưới 15° (trong đó 82% dốc dưới 8°). Địa hình gồm 3 dạng: đồi bazan lượn sóng (chiếm 80% diện tích tự nhiên, độ cao 20 - 200 m); đồng bằng phù sa và đầm lầy trũng thấp ngập triều (12% diện tích); núi sót thấp phân bố ở rìa bắc và đông bắc (8% diện tích, độ cao 200 - 800 m).
  • Khí hậu: Nhiệt đới gió mùa cận xích đạo. Nhiệt độ trung bình năm 2008 là 25,9°C; lượng mưa trung bình 2.080,1 mm/năm; độ ẩm trung bình 82%.
  • Thủy văn: Mật độ sông suối 0,5 km/km², lưu lượng nước mặt đạt 16,82 tỷ m³/năm (mùa mưa chiếm 80%, mùa khô chiếm 20%). Các trục sông chính gồm sông Đồng Nai, sông La Ngà, Sông Bé, sông Lá Buông, sông Ray, sông Thị Vải. Hệ thống hồ chứa nhân tạo và tự nhiên phong phú (hồ Trị An, Đa Tôn, Bàu Sấu...). Trữ lượng nước ngầm tĩnh đạt 793.379 m³/ngày, trữ lượng động 4.847 m³/ngày.
  • Thổ nhưỡng: 10 nhóm đất chính thuộc 3 nhóm nguồn gốc: đất trên đá bazan chiếm 39,1% (229.416 ha), đất trên phù sa cổ và phiến sét chiếm 41,9% (246.380 ha), còn lại là đất phù sa mới ven sông. Cơ cấu sử dụng đất năm 2009: đất nông nghiệp 2.977,39 km²; đất lâm nghiệp 1.51x km²; đất chuyên dùng 438,63 km²; đất ở 140,85 km²; đất chưa sử dụng, sông suối, núi đá 22,83 km².
  • Tài nguyên khoáng sản: 17 điểm quặng vàng (Hiếu Liêm, Vĩnh An...); bauxit trữ lượng khoảng 450 triệu m³ (Đa Tapok, La Ngà trên diện tích 1.120 ha); 24 mỏ đá xây dựng; sét gạch ngói, puzolan, keramzit (khoảng 8 triệu tấn), cát xây dựng và nhiều nguồn nước khoáng (Phú Lộc, Suối Nho, Tam Phước).
• Quy trình biên tập bản đồ: Xây dựng cơ sở toán học (lưới chiếu, kinh vĩ tuyến), số hóa ranh giới và các yếu tố tự nhiên - kinh tế, gán thuộc tính vào các Table của MapInfo, phân loại phân cấp bằng màu sắc và ký hiệu theo các bảng chuẩn (Bảng 3.2 đến Bảng 3.6), dàn trang layout khổ A0 (Hình 3.1) và đóng gói dữ liệu số lên đĩa CD kèm hướng dẫn sử dụng trong dạy học.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã hệ thống hóa và lượng hóa toàn bộ các thông số tự nhiên, hành chính và kỹ thuật thành lập bản đồ tỉnh Đồng Nai. Các số liệu cốt lõi được tác giả trích xuất từ khảo sát thực tế và Niên giám thống kê được tổng hợp trong bảng sau:

Chỉ số / Yếu tố nghiên cứu	Giá trị định lượng được xác định trong văn bản	Ghi chú kỹ thuật / Nguồn dữ liệu
Tọa độ địa lí lãnh thổ	10°30'B – 11°36'B; 106°46'Đ – 107°36'Đ	Ranh giới hành chính cấp tỉnh
Diện tích tự nhiên toàn tỉnh	5.340 km²	Gồm 11 đơn vị hành chính cấp huyện
Quy mô dân số (năm 2009)	2.262 nghìn người	Người Kinh chiếm 91,35%
Tỷ lệ bản đồ giáo khoa A0	1:150.000	Tính theo công thức $M = l / (k - s)$
Khổ giấy xuất bản chuẩn	A0 (80 cm $\times$ 110 cm)	Dạng bản đồ treo tường và đĩa CD
Phân bố địa hình đồi lượn sóng	Chiếm khoảng 80% diện tích	Độ dốc 3° – 8°, độ cao 20 – 200 m
Phân bố địa hình đồng bằng, trũng	Chiếm 12% diện tích tự nhiên	Đất aluvi và bãi bồi đầm lầy ven biển
Phân bố địa hình núi sót thấp	Chiếm khoảng 8% diện tích	Độ cao 200 – 800 m, độ dốc 20° – 30°
Nhiệt độ trung bình năm (2008)	25,9°C	Trạm quan trắc địa phương
Lượng mưa trung bình năm (2008)	2.080,1 mm	80% lượng mưa tập trung mùa mưa
Mật độ mạng lưới sông suối	0,5 km/km²	Tổng lưu lượng mặt: 16,82 tỷ m³/năm
Trữ lượng nước ngầm tĩnh	793.379 m³/ngày	Trọng lực: 789.689 m³; Đàn hồi: 3.691 m³
Trữ lượng quặng bauxit	Khoảng 450 triệu m³	Diện tích 1.120 ha (Đa Tapok, La Ngà)
Số lượng mỏ đá xây dựng	24 mỏ đang khai thác	Phân bố tại Biên Hòa, Vĩnh Cửu...

Bên cạnh số liệu tự nhiên, khóa luận đã thiết lập mô hình quản trị dữ liệu bản đồ số thông qua tổ hợp các tệp tin trong phần mềm MapInfo Professional 10.5:

Tên định dạng tệp	Chức năng kỹ thuật trong quản trị cơ sở dữ liệu MapInfo
*.tab	Lưu trữ cấu trúc trường và cấu trúc bảng của lớp thông tin
*.dat	Lưu trữ dữ liệu thuộc tính dạng số và chữ (Attribute Data)
*.map	Lưu trữ dữ liệu hình học, tọa độ các đối tượng không gian (Spatial Data)
*.id	Bảng chỉ số liên kết đối tượng không gian với bản ghi thuộc tính
*.ind	Tệp chỉ mục hỗ trợ thao tác tìm kiếm không gian qua lệnh Find
*.wor	Tệp Workspace lưu trữ không gian làm việc tổng hợp và thiết lập in ấn Layout

Về mặt giải pháp và ứng dụng, tác giả đề xuất:

• Khai thác xêri bản đồ giáo khoa in trên khổ giấy A0 làm giáo cụ trực quan chính khóa tại các trường trung học cơ sở và trung học phổ thông trên toàn tỉnh Đồng Nai.
• Ứng dụng bản đồ số lưu trữ trên đĩa CD để giáo viên tích hợp vào các bài giảng điện tử, thiết kế hệ thống bài tập thực hành tương tác và rèn luyện kỹ năng đọc bản đồ cho học sinh.
• Hướng dẫn quy trình sử dụng xêri bản đồ kết hợp giữa kênh hình và kênh chữ, hỗ trợ học sinh đối chiếu các quy luật tự nhiên - kinh tế của địa phương.

Về mặt đóng góp khoa học, đề tài là công trình đầu tiên tại tỉnh Đồng Nai nghiên cứu thành lập hoàn chỉnh một xêri bản đồ giáo khoa địa phương bằng công nghệ GIS (phần mềm MapInfo Professional 10.5), thay thế cho phương pháp vẽ đồ họa thủ công, tạo tiền đề tư liệu cho công tác giáo dục địa phương học.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận thẳng thắn chỉ ra những hạn chế xuất phát từ phạm vi nghiên cứu và nguồn lực thực hiện:

• Các bản đồ được thành lập trong đề tài chưa bao quát đầy đủ mọi thành phần để tạo nên một hệ thống Atlat hoàn chỉnh về tự nhiên, dân cư và kinh tế - xã hội của tỉnh Đồng Nai.
• Giới hạn chuỗi số liệu thống kê thu thập chủ yếu dừng lại ở giai đoạn 2000 - 2009, chưa cập nhật được các biến động kinh tế - xã hội mới hơn.
• Mức độ khai thác công nghệ GIS mới dừng lại ở việc sử dụng MapInfo như một công cụ số hóa, quản lý dữ liệu thuộc tính và biên tập mỹ thuật bản đồ; đề tài chưa đi sâu vào việc ứng dụng các thuật toán mô hình hóa không gian chuyên sâu (Spatial Analysis) hoặc xây dựng hệ thống thông tin địa lí tương tác phục vụ tra cứu đa mục tiêu.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được tác giả xác định:

• Tiếp tục bổ sung và hoàn thiện các bản đồ chuyên đề còn thiếu về dân cư, văn hóa, các phân ngành kinh tế nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ và du lịch tỉnh Đồng Nai.
• Ứng dụng các phiên bản GIS nâng cao để tích hợp xêri bản đồ thành một tập Atlat điện tử học đường chạy trên môi trường đa phương tiện hoặc phát triển thành cơ sở dữ liệu WebGIS phục vụ tra cứu trực tuyến.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhóm đối tượng cụ thể:

• Giáo viên giảng dạy môn Địa lí tại các trường trung học phổ thông, trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh Đồng Nai: cung cấp trực tiếp giáo cụ trực quan chuẩn xác về mặt toán học và khoa học để giảng dạy phần Địa lí địa phương.
• Sinh viên chuyên ngành Sư phạm Địa lí và Địa lí học: tham khảo phương pháp luận kết hợp giữa khoa học bản đồ học giáo khoa và ứng dụng công nghệ GIS, đặc biệt là quy trình biên tập bản đồ số trên MapInfo Professional.
• Các tác giả làm đề tài nghiên cứu địa lí địa phương tại các tỉnh thành khác: có thể áp dụng công thức tính toán mẫu số tỷ lệ bản đồ $M = l / (k - s)$ để xác định tỷ lệ bản đồ treo tường khổ A0 phù hợp với kích thước từng địa phương cụ thể.

Các nội dung có giá trị tham khảo cao nhất trong văn bản:

• Chương 1: Phần phương pháp luận và công thức toán học xác định tỷ lệ bản đồ giáo khoa.
• Chương 2: Quy trình quản trị cơ sở dữ liệu phân lớp và cấu trúc file trong MapInfo Professional 10.5.
• Chương 3: Khung số liệu toàn diện về địa chất, khoáng sản, thủy văn và thổ nhưỡng của tỉnh Đồng Nai.

Câu hỏi thường gặp

Công thức xác định tỷ lệ bản đồ giáo khoa được tác giả thiết lập như thế nào và tỷ lệ chọn cho bản đồ tỉnh Đồng Nai là bao nhiêu?
Tác giả xác định mẫu số tỷ lệ bản đồ qua công thức $M = l / (k - s)$, trong đó $M$ là mẫu số tỷ lệ (cm), $l$ là kích thước thực tế của lãnh thổ, $k$ là kích thước khổ giấy A0 (80 cm $\times$ 110 cm), và $s$ là phần lề lá bản đồ. Áp dụng cho kích thước hình học của tỉnh Đồng Nai, tỷ lệ tối ưu được chọn là 1:150.000.

Hệ thống dữ liệu của phần mềm MapInfo Professional 10.5 quản lý các đối tượng không gian qua những tệp tin nào?
Mỗi bảng (Table) trong MapInfo được cấu thành từ các tệp tin gồm: *.tab (chứa cấu trúc dữ liệu), *.dat (chứa dữ liệu thuộc tính thô), *.map (mô tả đối tượng đồ họa không gian), *.id (liên kết dữ liệu thuộc tính với đồ họa) và *.ind (chỉ mục hỗ trợ tìm kiếm). Toàn bộ các bảng được tích hợp trong không gian làm việc Workspace với phần mở rộng *.wor.

Địa hình tỉnh Đồng Nai được phân chia thành những dạng chính nào và chiếm tỷ lệ diện tích ra sao?
Địa hình tỉnh gồm 3 dạng chính: dạng đồi lượn sóng trên nền đá bazan chiếm diện tích lớn nhất (khoảng 80% diện tích tự nhiên, độ cao 20 - 200 m); dạng địa hình đồng bằng và trũng ngập triều (chiếm 12% diện tích); dạng địa hình núi sót thấp phân bố ở phía bắc và đông bắc (chiếm khoảng 8% diện tích, độ cao 200 - 800 m).

Nguồn tài nguyên khoáng sản kim loại và vật liệu xây dựng của tỉnh Đồng Nai có những điểm nổi bật nào?
Toàn tỉnh đã phát hiện 17 điểm quặng và khoáng hóa vàng tập trung ở phía bắc (Hiếu Liêm, Vĩnh An); 2 mỏ bauxit tại Đa Tapok và La Ngà với trữ lượng ước tính khoảng 450 triệu m³ trên diện tích 1.120 ha; 24 mỏ đá xây dựng đang hoạt động; nguồn đất sét gạch ngói phong phú và mỏ keramzit tại Đại An, Trị An với trữ lượng ước tính khoảng 8 triệu tấn.

Sản phẩm bản đồ của khóa luận được xuất bản và lưu trữ dưới những định dạng nào?
Xêri bản đồ giáo khoa của đề tài được thiết kế hoàn chỉnh trên khung trang in Layout khổ A0 (80 cm $\times$ 110 cm) để có thể in ấn thành bản đồ treo tường truyền thống, đồng thời toàn bộ các bảng dữ liệu số (*.tab, *.map, *.dat, *.wor) được ghi và lưu trữ trên đĩa CD phục vụ tích hợp vào giáo án điện tử.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Ngô Thị Như Hiền đã giải quyết hiệu quả bài toán thiếu hụt đồ dùng dạy học trực quan môn Địa lí địa phương tại tỉnh Đồng Nai bằng việc ứng dụng phần mềm GIS MapInfo Professional 10.5 để biên tập xêri bản đồ giáo khoa khổ A0 tỷ lệ 1:150.000. Đề tài kết hợp chặt chẽ giữa cơ sở lý luận bản đồ học sư phạm với dữ liệu thực địa về địa chất, địa hình, khí hậu, thủy văn, thổ nhưỡng và khoáng sản của địa phương giai đoạn 2000 - 2009. Công trình khẳng định tính khả thi của việc ứng dụng công nghệ thông tin địa lí vào công tác tự làm thiết bị dạy học của giáo viên, tạo cơ sở khoa học và thực tiễn để nâng cao chất lượng giáo dục địa lí trong nhà trường phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SO LY LUẬN 1. Bản đề và bản đồ giáo khoa 1. Bản đồ học: Trong suốt quá trình phát triển của khoa học bản đỏ, đã có những quan niệm khác nhau về ban chất và nhiệm vụ của bản đồ học, vi thé nhiều định nghĩa vé khoa học bản dé và về bản đồ còn chưa hoàn toàn thống nhất. Tuy vậy, những nội dung cơ bản trong nhiều định nghĩa đó đã rất gần nhau.

Cho đến nay định nghĩa bản đồ được xem như day da, chặt chẽ va được nhiều người thừa nhận đo giáo sư K. Xalisev đưa ra: * Ban đồ học là khoa học về sự phản ánh và nghiên cứu sự phân bố không gian, sự phối hợp và môi liên kết nhau của các hiện tượng tự nhiên va xã hội ( va cả những thay đổi của chúng theo thời gian) bằng các mô hình ki hiệu hình tượng đặc biệt - biểu hiện bản 46”. Trong đó phổ biến nhất 14 bản đỗ địa li - bản đỏ các đối tượng và hiện tượng của Trái Đất. Bản đồ địa lí Bản đồ địa lí là hình ảnh thu nhỏ một bộ phận hoặc toàn bộ bẻ mat Trái Dat trên mặt phẳng như ban đồ thé giới, bản đổ châu lục, bản đồ quốc gia.nhưng nó phải được xây dựng theo những quy tắc toán học nhất định và có nhiệm vụ trình bảy một cách khoa học tinh trạng, sự phân bố, sự liên hệ và cả sự phát triển của các hiện tượng tự nhiên và kinh tế xã hội.

Bản đồ là phương tiện để nhin tổng quát các hiện tượng địa lí va so sánh các hiện tượng đó trong không gian. Bản dé giáo khoa Ban đồ giáo khoa là những bản đồ được xây đựng nhằm mục đích phục vụ cho việc dạy và học ở các trường theo chương trình đã quy định. Bản đồ giáo khoa là biểu hiện thu nhỏ của mặt đất lên mặt phẳng, theo một cơ sở toán học nhất định, bằng phương tiện đổ họa (ngôn ngữ bản đồ) để phản ánh có hệ thống những dấu hiệu cơ bản, đặc trưng nhất vả điển hình nhất của môi trường địa lí; thể hiện sự phân bế trang thái và mdi liên hệ lẫn nhau của khách thé tương Ung với mục đích, nội dung và phương pháp của môn học phù hợp với trình độ phát triển trí óc của lửa tuổi. Cũng như những bản đỏ khác, bản 46 giáo khoa có nhiều loại hình, mỗi thể loại mang một chức năng riêng với những đặc điểm riêng nhằm mục đích riêng để thỏa mãn những nhu cdu khác nhau trong quá trinh giảng day va học tập của thầy vả trỏ.2 Phân loại Bản 46 giáo khoa địa lí rit phong phú va đa dang ca vẻ không gian, nội dung, phương pháp phản ánh lẫn hình thức sử dung.

Tuy nhiên ở dang nao thi các sản phẩm bản đô giáo khoa cũng đều là những phương tiện nhận thức. nghiên cứu thực tế khách quan, trước hết là nhận thức quy luật phân bố va các môi liên hệ lẫn nhau của các đối tượng vả hiện tượng trong không gian. Các loại tải liệu bản đồ giáo khoa gồm: Bản đồ giáo khoa treo tường: là đồ dùng day học chính của các bài học địa lí để cả lớp cùng quan sát, cùng bàn luận các chủ dé với giáo viên. Ban 46 giáo khoa treo tường làm cho bài giảng trực quan, sinh động, giúp học sinh tiếp thu kiến thức dé dang.

Thêm nữa nó còn giúp giáo viên nêu van đẻ, kiểm tra, cũng cỗ kiến thức cho học sinh.Kich thước của bản đổ giáo khoa treo tường phải đảm bảo để nội dung chính được thấy rõ ở khoảng cách xa, dé phán biệt và nôi lên so với các nội dung phụ. Nói chung bản đồ treo tường có khả năng biểu hiện rất phong phú vẻ nội dung cũng như phạm vi lãnh thé. Atlat giáo khoa địa lí: là một tập hợp nhiều bản đỏ (nên còn gọi là tập đồ) có một cơ cấu chặt chẽ, cấu tao theo những mục tiêu định trước. Atlat là một bộ sưu tập có hệ thống hay là một tác phẩm về địa lí học gồm nhiều bản đồ được sắp xếp theo trình tự biện chứng, theo môi quan hệ hữu cơ vả bê sung cho nhau.

Atlat giáo khoa cũng là công cụ dé học sinh học tập ở lớp và ở nhà. Nội dung của Atlat giáo khoa đa dang gồm những bản dé, biểu đồ, tranh ảnh minh họa.Cỏ tập đỏ biểu hiện day đủ, chí tiết nội dung, các đối tượng địa li và cũng có tập đỏ chỉ biểu hiện những đường nét cơ bản và không có ghi chú, thuyết minh, những tập như vậy là những tập đỗ câm dùng cho học sinh theo dai bài giảng trên lớp, điền theo Thay những đối tượng địa lí được trình bảy, ngoài ra còn dùng để học sinh học bài, chuẩn bị bài ở nhà, kiểm tra. Các bản đồ trong sách giáo khoa: nhiều người cho rằng bản dé trong sách giáo khoa chỉ có tính minh họa cho bài viết. Thực tế trong mỗi quyển sách đều có kênh hình và kênh chữ.

Kênh hình có khi chỉ cỏ tác dụng minh họa cho kênh chữ song cũng có khi bổ sung những nội dung ma phan kênh chữ không thé trình bảy hết được. Môhình địa lí: tất cả những gì biểu thị toàn bộ bề mặt Trái Đất hay một phan của Trái Đất đưới dạng thu nhỏ nhưng giữ nguyên hình dang thuc, không thông qua một biện pháp trung gian dé thé hiện thì được gọi là mô hình địa li. Chẳng hạn như: qua địa cẩu. sa ban, mô hình thể hiện từng hiện tượng trong địa lí (núi lửa, băng ha.

Các loại tài liệu giáo khoa khác: gdm các loại bản đồ, sơ đồ khác nhau nhằm phục vụ việc kiểm tra bai, làm bài tập, rèn luyện kỹ năng biên vẽ và sử dụng ban đồ, luyện trí nhớ, luyện cách tìm đối tượng theo tọa 46.3 Tính chất của bản đồ giáo khoa địa lí Ngoai tinh chất chung cơ bản của một bản dé địa li: cơ sở toán học của bản đỗ, hệ thong ký hiệu ban đồ, sự tông quát hóa nội dung biếu hiện thì bản đổ giáo khoa còn có những tính chất riêng để xác định mục đích sử dụng của nó. Với chức năng là ,một nguồn tư liệu khoa học độc lập, một cuốn sách giáo khoa thứ hai nên tính chat đầu tiên của bản đổ giáo khoa là tính khoa học. Tinh khoa học được biểu thị ở độ chính xác tương ứng về mặt địa lí giữa bản đồ và thực dja, độ chính xác vẻ mặt toán học của cơ sở toán học bản dé va sự phù hợp giữa đặc điểm của hiện tượng được biểu hiện với nội dung của phương pháp biếu hiện bản đô. Tính khoa học của mỗi bản đồ còn được xác định bang lượng thông tin thích hợp.

Nhìn chung lượng thông tin trên mỗi bản đổ càng nhiều thi giá trị sử dung cảng cao, nhưng bên cạnh đó lượng thông tin của bản đồ còn tùy thuộc vào mục dich sử dụng, nội dung va tỉ lệ bản đồ. Sử dụng bản đô phải phù hợp với chương trình giảng dạy. Tuy nhiên ngoải việc trang bị cho học sinh kiến thức khoa học của bộ môn, giáo viên còn có nhiệm vụ đóng góp phẫn mình vào việc giáo dục và đảo tạo con người mới, những kiến thức học sinh nhận được phải trên quan điểm biện chứng của chủ nghĩa duy vật, đây cũng là một yêu cầu của tính khoa học. Trên ban dé cần có những tiền đề để qua đó hình thành cho học sinh thế giới quan duy vật và nhân sinh quan xã hội chủ nghĩa.

Tính chất thứ hai là tính trực quan. Tính chất nảy mâu thuần với tính khoa học nhưng nó lại là tính chất đặc trưng của bản đỗ giáo khoa. Tính trực quan của bản đồ được đánh giá bằng thời gian dùng để nhận biết và hiểu nôi dung bản đò. Những dấu hiệu trên bản đồ cần có màu sắc và hình dạng gần giống với thực tế được biểu thị trực quan thường vượt ra ngoài điều kiện cho phép của bản đồ bằng các kí hiệu phi tỷ lệ.

Trong một bài giảng nếu ding bản đồ như một dụng cụ trực quan thì bài giảng sẽ dễ hiểu hơn, có sức hấp dẫn đối với học sinh. Tuy nhiên đứng trên quan điểm toản diện của phương pháp giảng dạy địa lí thì chúng ta cũng phải thấy rằng không nên quá lạm dụng tính trực quan của bản 46. Nếu như mọi nội dung đều cỗ gắng thẻ hiện trực quan, dé hiểu thi lại gây tinh trạng hạn chế tư duy trừu tượng của học sinh làm cho học sinh lười suy nghĩ, do đó khó có điều kiện phát huy trí lực cho các em. Nói đến bản đỗ giáo khoa, chúng ta không thé không nhắc đến một tinh chất mang tính đặc thù - tinh sư phạm.

Một bản đồ dùng cho việc day học, đương nhiên phải mang trong đó tính sư phạm. Tinh chất này được biểu hiện trên nhiều mat nhưng nói chung đều thống nhất ở chỗ nội dung bản đồ phải sat va phù hợp với nội dung sách giáo khoa, phù hợp với chương trình dạy và học trong nhà trường, chính vì vậy cần phải có đầy đủ bản dé phục vụ cho từng bài dạy, thậm chí từng phần trong bài day. Tinh sư phạm còn thé hiện ở nội dung và hình thức bản đồ phai phù hợp với lửa tuổi, khả năng nhận thức của học sinh timg cap học khác nhau. Bản 46 phải có nội dung rõ rang, dé xem, dé nhớ và không nên đi sâu vào chỉ tiết; cần phải cưởng điệu một số nội dung, đổi tượng và cũng không nên đi sâu vào kỹ thuật bản do.

10 Cảng ở lớp dưới nội dung ban dé cảng phải đơn giản, cắn cường điệu những chí tiết quan trọng, phương pháp biểu hiện can sử dụng nhiều ky hiệu tượng trưng, mau sắc hài hóa, rd rang, hap dẫn. Một tính chất nữa của bản đỗ giáo khoa quyết định sự thu hút của học sinh, đó là tính thẩm mỹ, có ý kiến nói rằng: “Ban để học là nghệ thuật, khoa học và công nghệ, thành lập bản đỏ đồng thời với việc nghiên cứu sử dụng bản đô như những tải liệu khoa học hay những tác phẩm nghệ thuật”. Bản đỗ tuy không phải là bức tranh nhưng cần đảm bảo tính thẩm mỹ. Một ban đô đủ có nội dung, phương pháp đây đủ đến mắy nếu không đẹp thi cũng bị hạn chế rất nhiều.

Đối với học sinh phô thông, tính thâm mỹ của bản đồ cảng can được chú ý hơn vi chính nó có tác dụng thu hút, hắp dan, lôi cuốn sự tập trung theo doi của học sinh vào bài học. Tính thẳm mỹ được biểu hiện ở sự lựa chọn vả trình bảy các kí hiệu, chữ viết rõ ràng, màu sắc hai hòa, bé trí cân đôi.