Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Cho Vay Tiêu Dùng Đối Với Khách Hàng Cá Nhân Tại Ngân Hàng BIDV Đông Sài Gòn

Luận văn tốt nghiệp kinh tế nghiên cứu tốt nghiệp cho vay tiêu dùng đối với khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và, điều tra thực trạng, phân tích số liệu,

• Tác giả: Trần Ngọc Thùy Dung
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Văn Tuấn
• Trường học: Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Cho Vay Tiêu Dùng Đối Với Khách Hàng Cá Nhân Tại Ngân Hàng Đầu Tư Và Phát Triển Việt Nam – Chi Nhánh Đông Sài Gòn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Tóm tắt
• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Các vấn đề cơ bản về cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại
• 1.1.1. Khái niệm cho vay tiêu dùng
• 1.1.2. Đặc điểm cho vay tiêu dùng
• 1.1.3. Phân loại cho vay tiêu dùng
• 1.1.4. Vai trò của cho vay tiêu dùng
• 1.2. Chỉ tiêu đánh giá cho vay tiêu dùng
• 1.2.1. Số lượng khách hàng cho vay tiêu dùng
• 1.2.2. Doanh số cho vay tiêu dùng
• 1.2.3. Dư nợ cho vay tiêu dùng
• 1.2.4. Doanh thu lãi cho vay tiêu dùng
• 1.2.5. Nợ xấu cho vay tiêu dùng
• 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng
• 1.3.1. Nhân tố chủ quan
• 1.3.2. Nhân tố khách quan
• 1.4. Kinh nghiệm về cho vay tiêu dùng tại một số nước trên thế giới
• 1.4.1. Ngân hàng Eastern Bank Ltd
• 1.4.2. Phát triển cho vay tiêu dùng tại Cộng hoà Liên bang Nga
• 1.4.3. Phát triển cho vay nhà ở tại Trung Quốc
• 1.4.4. Luật hạn chế lãi suất tại Nhật Bản
• 1.4.5. Hướng dẫn cho vay tiêu dùng tại châu Âu
• 1.5. Tóm tắt chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH ĐÔNG SÀI GÒN
• 2.1. Giới thiệu chung về ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn
• 2.1.1. Thông tin chung về ngân hàng BIDV
• 2.1.2. Giới thiệu về BIDV – Chi nhánh Đông Sài Gòn
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.4. Tình hình hoạt động kinh doanh từ năm 2015-2017
• 2.2. Hoạt động cho vay tiêu dùng của BIDV chi nhánh Đông Sài Gòn từ năm 2015 - 2017
• 2.2.1. Quy trình cho vay tiêu dùng
• 2.2.2. Sản phẩm cho vay tiêu dùng
• 2.2.3. Hệ thống xếp hạng khoản vay tiêu dùng đối với khách hàng cá nhân tại BIDV chi nhánh Đông Sài Gòn
• 2.3. Tình hình cho vay tiêu dùng tại BIDV chi nhánh Đông Sài Gòn
• 2.3.1. Số lượng khách hàng vay tiêu dùng
• 2.3.2. Doanh số cho vay tiêu dùng
• 2.3.3. Dư nợ cho vay tiêu dùng
• 2.3.4. Doanh thu lãi từ cho vay tiêu dùng
• 2.3.5. Nợ xấu cho vay tiêu dùng
• 2.4. Đánh giá cho vay tiêu dùng tại BIDV chi nhánh Đông Sài Gòn
• 2.5. Tóm tắt chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP MỞ RỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH ĐÔNG SÀI GÒN
• 3.1. Định hướng phát triển của BIDV chi nhánh Đông Sài Gòn
• 3.2. Một số kiến nghị và giải pháp mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng tại BIDV – Chi nhánh Đông Sài Gòn
• 3.2.1. Kiến nghị cho BIDV Đông Sài Gòn
• 3.2.2. Kiến nghị cho hội sở BIDV
• 3.3. Tóm tắt chương 3
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về cho vay tiêu dùng tại BIDV Đông Sài Gòn

Khóa luận này sẽ trình bày tổng quan về hoạt động cho vay tiêu dùng tại ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Đông Sài Gòn. Hoạt động cho vay tiêu dùng đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển của ngân hàng, nhằm đáp ứng nhu cầu tài chính ngày càng cao của khách hàng cá nhân. Đặc biệt, với sự phát triển của nền kinh tế và mức sống của người dân, nhu cầu vay tiêu dùng ngày càng gia tăng. Khóa luận sẽ phân tích các khái niệm, đặc điểm và vai trò của cho vay tiêu dùng trong bối cảnh hiện tại.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của cho vay tiêu dùng

Cho vay tiêu dùng được hiểu là hình thức cho vay nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của cá nhân. Đặc điểm của loại hình này bao gồm quy trình đơn giản, thời gian phê duyệt nhanh chóng và lãi suất cạnh tranh. Điều này giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận nguồn vốn để phục vụ cho các nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống.

1.2. Vai trò của cho vay tiêu dùng trong nền kinh tế

Cho vay tiêu dùng không chỉ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân mà còn góp phần thúc đẩy tiêu dùng nội địa, từ đó ổn định và phát triển kinh tế. Nó cũng giúp các ngân hàng mở rộng thị trường và gia tăng doanh thu từ lãi suất cho vay.

II. Thực trạng cho vay tiêu dùng tại BIDV Đông Sài Gòn

Khóa luận sẽ đánh giá thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng tại BIDV Đông Sài Gòn trong giai đoạn 2015-2017. Dựa trên các số liệu thu thập được, sẽ phân tích tình hình dư nợ, số lượng khách hàng và hiệu quả hoạt động của ngân hàng trong lĩnh vực này. Mặc dù có sự phát triển đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều thách thức mà ngân hàng cần vượt qua để tối ưu hóa hoạt động cho vay tiêu dùng.

2.1. Tình hình dư nợ và số lượng khách hàng

Trong giai đoạn 2015-2017, BIDV Đông Sài Gòn đã ghi nhận sự gia tăng đáng kể về dư nợ cho vay tiêu dùng và số lượng khách hàng. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu cũng cần được chú ý để đảm bảo an toàn tài chính cho ngân hàng.

2.2. Đánh giá hiệu quả hoạt động cho vay tiêu dùng

Hiệu quả hoạt động cho vay tiêu dùng tại BIDV Đông Sài Gòn được đánh giá qua các chỉ tiêu như doanh thu lãi từ cho vay và tỷ lệ nợ xấu. Mặc dù có sự tăng trưởng, nhưng ngân hàng vẫn cần cải thiện quy trình cho vay để nâng cao hiệu quả.

III. Vấn đề và thách thức trong cho vay tiêu dùng

Khóa luận sẽ chỉ ra những vấn đề và thách thức mà BIDV Đông Sài Gòn đang phải đối mặt trong hoạt động cho vay tiêu dùng. Những thách thức này bao gồm sự cạnh tranh từ các tổ chức tín dụng khác, cũng như việc nâng cao nhận thức của người dân về dịch vụ cho vay tiêu dùng.

3.1. Cạnh tranh từ các tổ chức tín dụng khác

Sự gia tăng của các công ty tài chính và fintech đã tạo ra áp lực cạnh tranh lớn cho BIDV Đông Sài Gòn. Ngân hàng cần có chiến lược phù hợp để giữ vững thị phần trong lĩnh vực cho vay tiêu dùng.

3.2. Nhận thức của người dân về dịch vụ cho vay

Mặc dù nhu cầu vay tiêu dùng cao, nhưng nhiều người dân vẫn chưa hiểu rõ về các sản phẩm cho vay. Việc nâng cao nhận thức và giáo dục tài chính cho khách hàng là rất cần thiết để phát triển thị trường.

IV. Giải pháp mở rộng cho vay tiêu dùng tại BIDV Đông Sài Gòn

Khóa luận sẽ đề xuất một số giải pháp nhằm mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng tại BIDV Đông Sài Gòn. Những giải pháp này sẽ tập trung vào việc cải thiện quy trình cho vay, nâng cao chất lượng dịch vụ và tăng cường truyền thông để thu hút khách hàng.

4.1. Cải thiện quy trình cho vay

Để thu hút nhiều khách hàng hơn, BIDV Đông Sài Gòn cần cải thiện quy trình phê duyệt cho vay, giảm thời gian chờ đợi và đơn giản hóa thủ tục. Điều này sẽ giúp ngân hàng cạnh tranh tốt hơn trên thị trường.

4.2. Tăng cường truyền thông và marketing

Ngân hàng cần đẩy mạnh các hoạt động truyền thông để nâng cao nhận thức của người dân về dịch vụ cho vay tiêu dùng. Các chương trình khuyến mãi và sự kiện cũng có thể giúp thu hút khách hàng mới.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của cho vay tiêu dùng

Khóa luận sẽ kết luận về tình hình cho vay tiêu dùng tại BIDV Đông Sài Gòn và đưa ra những triển vọng trong tương lai. Với những giải pháp đã đề xuất, ngân hàng có thể khai thác tốt hơn tiềm năng của thị trường cho vay tiêu dùng, từ đó gia tăng lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Khóa luận đã chỉ ra rằng mặc dù BIDV Đông Sài Gòn đã có những bước phát triển đáng kể trong hoạt động cho vay tiêu dùng, nhưng vẫn còn nhiều cơ hội để mở rộng hơn nữa.

5.2. Triển vọng tương lai của cho vay tiêu dùng

Với sự phát triển của nền kinh tế và nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng, thị trường cho vay tiêu dùng tại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ. BIDV Đông Sài Gòn cần nắm bắt cơ hội này để phát triển bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động cho vay tiêu dùng (CVTD) bắt đầu phát triển mạnh mẽ từ đầu thế kỷ 21 và trở thành một xu thế gắn liền với sự tăng trưởng kinh tế tại nhiều quốc gia khu vực Châu Âu và Châu Á – Thái Bình Dương. Tại Việt Nam, quá trình ổn định và tăng trưởng kinh tế, gia tăng dân số trong độ tuổi lao động cùng với mức thu nhập của người dân ngày càng được cải thiện đã thúc đẩy nhu cầu mua sắm, nâng cao chất lượng đời sống. Để đáp ứng nhu cầu này và hội nhập với xu thế tài chính quốc tế, các tổ chức tín dụng (TCTD) tại Việt Nam đã triển khai và mở rộng loại hình cho vay tiêu dùng dành cho đối tượng khách hàng cá nhân (KHCN).

Theo số liệu từ Viện Chiến lược ngân hàng năm 2016, hệ thống ngân hàng tại Việt Nam tập trung hướng đến 15,8 triệu khách hàng tiềm năng của dịch vụ cho vay tiêu dùng và khoảng 30 triệu khách hàng dưới chuẩn. Tuy nhiên, tỷ lệ tiếp cận vốn vay chính thức của người dân vẫn ở mức thấp. Thống kê của Thanh Mai (2017) cho thấy gần 47% người dân có nhu cầu vay tiền nhưng chỉ có 18,5% tiếp cận được các tổ chức tín dụng, phần còn lại phụ thuộc vào người thân, bạn bè hoặc các kênh tài chính phi chính thức, làm nảy sinh hiện tượng "tín dụng đen" và cho vay nặng lãi. Đến năm 2017, tỷ trọng cho vay tiêu dùng trong tổng dư nợ toàn nền kinh tế đã đạt 18%, cán mốc hơn 1 triệu tỷ đồng (Ngọc Toàn, 2018), phản ánh nhu cầu vay vốn tiêu dùng tiếp tục gia tăng.

Tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) – Chi nhánh Đông Sài Gòn, hoạt động tín dụng tiêu dùng đã được chú trọng đẩy mạnh nhằm tăng trưởng dư nợ và đa dạng hóa danh mục tín dụng. Dù vậy, kết quả kinh doanh mảng bán lẻ của chi nhánh vẫn chưa tương xứng với tiềm năng địa bàn, đồng thời các quy định, chính sách và quy trình cấp tín dụng tiêu dùng còn một số điểm vướng mắc cần được nhận diện và xử lý.

Khóa luận xác định các mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu cụ thể:

• Mục tiêu tổng quát: Đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị phù hợp nhằm giúp BIDV Chi nhánh Đông Sài Gòn khai thác tiềm năng, mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng, giảm thiểu rủi ro tín dụng và gia tăng hiệu quả kinh doanh.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về cho vay tiêu dùng và mở rộng cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại (NHTM).
  2. Phân tích các nhân tố chủ quan và khách quan tác động đến khả năng mở rộng cho vay tiêu dùng.
  3. Đánh giá thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng tại BIDV Chi nhánh Đông Sài Gòn giai đoạn 2015–2017, chỉ ra kết quả đạt được và các mặt hạn chế để làm cơ sở xây dựng giải pháp.
• Câu hỏi nghiên cứu:
  1. Các ngân hàng thương mại cần thực hiện những biện pháp gì để mở rộng cho vay tiêu dùng và kết quả mở rộng được đánh giá qua những tiêu chí cơ bản nào?
  2. Thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng tại BIDV Chi nhánh Đông Sài Gòn trong giai đoạn 2015–2017 diễn biến như thế nào?
  3. BIDV Chi nhánh Đông Sài Gòn cần triển khai những giải pháp cụ thể nào để mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng hiệu quả và an toàn?
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động cho vay tiêu dùng đối với khách hàng cá nhân tại BIDV Chi nhánh Đông Sài Gòn.
  • Phạm vi nội dung: Khung lý luận, các chỉ tiêu đánh giá, quy trình, sản phẩm và thực trạng mở rộng tín dụng tiêu dùng.
  • Phạm vi không gian: Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn.
  • Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp phục vụ đánh giá thực trạng được thu thập trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2017; các giải pháp định hướng áp dụng cho giai đoạn tiếp theo.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung pháp lý và khái niệm học thuật

Khóa luận dựa trên các quy định pháp luật và thông tư chuyên ngành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN):

• Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 (Điều 4): Cung cấp khái niệm về cấp tín dụng và hoạt động cho vay. Theo đó, cho vay là hình thức cấp tín dụng mà bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền sử dụng vào mục đích xác định trong thời gian nhất định theo nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.
• Thông tư số 39/2016/TT-NHNN: Quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng đối với khách hàng, xác định cho vay tiêu dùng là các khoản vay phục vụ nhu cầu sinh hoạt, chi tiêu của cá nhân và hộ gia đình.
• Thông tư số 43/2016/TT-NHNN: Quy định khung pháp lý về cho vay tiêu dùng của công ty tài chính, trong đó giới hạn tổng dư nợ cho vay tiêu dùng đối với một khách hàng không vượt quá 100 triệu đồng (ngoại trừ khoản vay mua ô tô có bảo đảm bằng chính tài sản đó).

Tác giả phân loại cho vay tiêu dùng dựa trên bốn tiêu chí:

1. Theo mục đích: Cho vay tiêu dùng cư trú (mua, xây dựng, sửa chữa nhà ở) và cho vay tiêu dùng phi cư trú (mua sắm đồ dùng, xe cộ, học tập, y tế, du lịch).
2. Theo phương thức hoàn trả: Cho vay trả góp, cho vay phi trả góp và cho vay tuần hoàn (thấu chi, thẻ tín dụng).
3. Theo nguồn gốc khoản nợ: Cho vay tiêu dùng trực tiếp và cho vay tiêu dùng gián tiếp (mua lại các khoản nợ bán chịu từ nhà bán lẻ).
4. Theo biện pháp bảo đảm: Cho vay có tài sản bảo đảm (thế chấp, cầm cố) và cho vay không có tài sản bảo đảm (tín chấp).

Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hoạt động cho vay tiêu dùng

Để đo lường kết quả mở rộng tín dụng tiêu dùng, khóa luận thiết lập hệ thống 5 nhóm chỉ tiêu:

1. Số lượng khách hàng vay vốn: Đánh giá mức độ mở rộng quy mô thông qua công thức tính mức tăng trưởng tuyệt đối giữa các năm: $$\text{Mức tăng/giảm lượng khách hàng} = \text{Số khách hàng}{t} - \text{Số khách hàng}{t-1}$$
2. Doanh số cho vay tiêu dùng: Đo lường quy mô vốn giải ngân trong kỳ thông qua tăng trưởng doanh số tuyệt đối, tăng trưởng tương đối (%) và tỷ trọng doanh số CVTD trên tổng doanh số cho vay của ngân hàng: $$\text{Tỷ trọng doanh số CVTD} = \frac{\text{Doanh số CVTD}}{\text{Tổng doanh số cho vay}} \times 100%$$
3. Dư nợ cho vay tiêu dùng: Phản ánh khối lượng vốn tín dụng đang lưu hành tại một thời điểm, được đánh giá qua tỷ trọng dư nợ CVTD trên tổng dư nợ và tốc độ tăng trưởng dư nợ liên hoàn: $$\text{Tốc độ tăng trưởng dư nợ CVTD} = \frac{\text{Dư nợ CVTD}{t} - \text{Dư nợ CVTD}{t-1}}{\text{Dư nợ CVTD}_{t-1}} \times 100%$$
4. Doanh thu lãi cho vay tiêu dùng: Đánh giá mức độ đóng góp tài chính và hiệu quả sinh lời của mảng tín dụng bán lẻ thông qua tốc độ tăng trưởng doanh thu lãi qua các năm.
5. Nợ xấu cho vay tiêu dùng: Đánh giá chất lượng tín dụng thông qua tỷ lệ nợ nhóm 3 (dưới tiêu chuẩn), nhóm 4 (nghi ngờ) và nhóm 5 (có khả năng mất vốn) – tức các khoản nợ quá hạn trên 90 ngày: $$\text{Tỷ lệ nợ xấu CVTD} = \frac{\text{Nợ xấu CVTD}}{\text{Tổng dư nợ CVTD}} \times 100%$$

Các nhân tố ảnh hưởng

Khóa luận phân định hai nhóm nhân tố tác động đến hoạt động mở rộng cho vay tiêu dùng:

• Nhân tố chủ quan: Chiến lược phát triển bán lẻ của ngân hàng; chính sách tín dụng (hạn mức, lãi suất, điều kiện bảo đảm); quy mô nguồn vốn tự có và vốn huy động (quy định giới hạn huy động vốn tối đa gấp 20 lần vốn tự có theo luật định); năng lực, trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ tín dụng; trình độ ứng dụng công nghệ thông tin; uy tín thương hiệu của ngân hàng.
• Nhân tố khách quan: Năng lực tài chính, nguồn thu nhập ổn định và đạo đức trả nợ của khách hàng vay vốn; môi trường kinh tế (tăng trưởng GDP, lạm phát, việc làm); môi trường xã hội và thị hiếu tiêu dùng; môi trường pháp lý và chính sách tiền tệ; mức độ cạnh tranh từ các NHTM, công ty tài chính và công ty Fintech; tốc độ phát triển của hạ tầng công nghệ thông tin.

Bài học kinh nghiệm quốc tế

• Eastern Bank Ltd. (Bangladesh): Đa dạng hóa danh mục sản phẩm (gói tài chính giáo dục, gói dành cho phụ nữ, cho vay điều hành); phân khúc điều kiện thu nhập tối thiểu theo ngành nghề (15.000 BDT đối với giáo viên/công chức, 20.000 BDT đối với lao động khác, 30.000 BDT đối với chuyên gia/chủ doanh nghiệp); bắt buộc bảo lãnh từ bên thứ ba hoặc vợ/chồng; áp dụng ưu đãi giảm 50% phí dịch vụ và miễn phí phát hành thẻ để bán chéo.
• Liên bang Nga: Đơn giản hóa thủ tục hồ sơ (chỉ yêu cầu đăng ký hộ khẩu và việc làm ổn định, không yêu cầu giải trình mục đích chi tiết đối với tiêu dùng thông thường); áp dụng thế chấp bằng chính hàng hóa mua sắm; bắt buộc mua bảo hiểm tài sản và bảo hiểm cá nhân đối với khoản vay mua ô tô; huy động sự bảo lãnh của doanh nghiệp sử dụng lao động có uy tín.
• Trung Quốc: Phát triển thị trường cho vay nhà ở thông qua cải cách nhà đất từ năm 1998; thành lập Hệ thống Quỹ Bảo hiểm Nhà ở (HPF) từ năm 1992; áp dụng các quy định thắt chặt tín dụng bất động sản năm 2007 (yêu cầu người vay mua nhà lần hai phải trả trước tối thiểu 40% giá trị tài sản và chịu mức lãi suất tối thiểu bằng 1,1 lần lãi suất chuẩn; tra cứu lịch sử vay qua Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia).
• Nhật Bản: Bài học về việc can thiệp kiểm soát lãi suất trần qua Luật Đăng ký vốn năm 1954 (trần 109,5%) và Luật Hạn chế lãi suất (trần 15–20%). Việc hạ trần lãi suất xuống mức 20% vào năm 2006 đã dẫn đến việc thu hẹp biên lợi nhuận của các công ty tài chính, suy giảm nguồn cung tín dụng hợp pháp và làm gia tăng nợ khó đòi.
• Liên minh Châu Âu (EU): Ban hành Hướng dẫn cho vay tiêu dùng nhằm chuẩn hóa thông tin minh bạch, bảo vệ người đi vay (quy định cung cấp thông tin trước hợp đồng, cấm phân biệt đối xử, quy định quyền trả nợ trước hạn và quyền hủy hợp đồng trong thời hạn quy định) đồng thời bảo vệ quyền lợi của tổ chức tín dụng (quyền truy cập dữ liệu tín dụng, quyền yêu cầu thông tin đầy đủ và chuyển nhượng nợ).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp nghiên cứu:
  • Phương pháp lý thuyết: Tổng hợp, phân tích tài liệu học thuật và văn bản quy phạm pháp luật.
  • Phương pháp định tính: Ứng dụng mô hình 7S của McKinsey để đánh giá toàn diện nội bộ chi nhánh trên 7 yếu tố: Chiến lược (Strategy), Cấu trúc (Structure), Hệ thống (Systems), Giá trị chia sẻ (Shared values), Phong cách quản lý (Style), Nhân sự (Staff), Kỹ năng (Skills).
  • Phương pháp thống kê, so sánh: Sử dụng số liệu thứ cấp, tính toán biến động số tuyệt đối và số tương đối để phân tích các chỉ tiêu hoạt động.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính kiểm toán của BIDV, báo cáo tổng kết hoạt động kinh doanh của BIDV Chi nhánh Đông Sài Gòn giai đoạn 2015–2017, số liệu thống kê công bố của Ngân hàng Nhà nước và Viện Chiến lược ngân hàng.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thương mại

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ lý luận nền tảng về tín dụng tiêu dùng cá nhân. Tác giả phân tích các đặc thù cơ bản của mảng cho vay tiêu dùng: quy mô mỗi món vay nhỏ nhưng số lượng món vay lớn; chi phí quản lý, thẩm định và thu nợ trên một đơn vị vốn cao hơn tín dụng doanh nghiệp; mức độ rủi ro tiềm ẩn lớn do nguồn trả nợ phụ thuộc trực tiếp vào tính ổn định của thu nhập cá nhân; mức lãi suất cho vay thường cao hơn để bù đắp chi phí vận hành và phần bù rủi ro.

Chương này cũng phân tích vai trò đa chiều của cho vay tiêu dùng:

• Đối với NHTM: Giúp giải quyết đầu ra cho nguồn vốn huy động, phân tán rủi ro danh mục, gia tăng nguồn thu lãi và thu phí dịch vụ, mở rộng tập khách hàng và nâng cao khả năng cạnh tranh.
• Đối với người tiêu dùng: Hỗ trợ thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng hiện tại dựa trên thu nhập tương lai, cải thiện điều kiện sinh hoạt và hạn chế sự phụ thuộc vào tín dụng đen.
• Đối với doanh nghiệp sản xuất: Đẩy nhanh tốc độ tiêu thụ sản phẩm, tăng vòng quay vốn lưu động và hỗ trợ mở rộng thị phần.
• Đối với nền kinh tế và xã hội: Kích cầu tiêu dùng nội địa, thúc đẩy sản xuất phát triển, tạo thêm việc làm và hỗ trợ thực thi các mục tiêu an sinh xã hội.

Bên cạnh đó, chương 1 xây dựng khung 5 chỉ tiêu đánh giá hiệu quả cho vay tiêu dùng, mổ xẻ 12 nhân tố tác động (chủ quan và khách quan) và rút ra các bài học thực tiễn từ kinh nghiệm quốc tế tại 5 thị trường (Bangladesh, Nga, Trung Quốc, Nhật Bản, EU).

Chương 2: Thực trạng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn

Chương 2 trình bày tổng quan về hệ thống BIDV (thành lập ngày 26/4/1957, vốn điều lệ đến tháng 4/2017 đạt 34.187 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế năm 2017 đạt 8.665 tỷ đồng, mạng lưới 191 chi nhánh và 821 phòng giao dịch) và quá trình hình thành của Chi nhánh Đông Sài Gòn (thành lập ngày 15/01/2005 với tên gọi ban đầu là BIDV Chi nhánh Thủ Đức, đổi tên thành BIDV Chi nhánh Đông Sài Gòn từ ngày 07/12/2007).

Tác giả ứng dụng mô hình 7S McKinsey để phân tích nội lực hoạt động của chi nhánh:

Yếu tố 7S	Đặc điểm phân tích tại BIDV Chi nhánh Đông Sài Gòn
Chiến lược (Strategy)	Định hướng trở thành chi nhánh chất lượng, uy tín hàng đầu trên địa bàn; thế mạnh mạng lưới và quan hệ lâu năm nhưng chưa phân đoạn khách hàng mục tiêu rõ nét.
Cấu trúc (Structure)	Phân chia chuyên biệt giữa Phòng Khách hàng cá nhân, Khách hàng doanh nghiệp, Khối tác nghiệp và Bộ phận Quản lý rủi ro.
Hệ thống (Systems)	Sử dụng hệ thống Corebanking Silverlake (SIBS), thanh toán song biên, CRM, Contact Center, MIS, Treasury và hệ thống thư điện tử nội bộ Outlook.
Giá trị chia sẻ (Shared values)	Xây dựng hình ảnh "Ngân hàng có dịch vụ khách hàng thân thiện nhất", lấy khách hàng làm trung tâm.
Phong cách (Style)	Môi trường làm việc năng động, hiện đại; linh hoạt quy định (cho phép trang phục tự do vào thứ Sáu) nhằm khuyến khích sáng tạo.
Nhân sự (Staff)	Đội ngũ nhân lực trẻ, trình độ chuyên môn cao; 95% có trình độ đại học và trên đại học; cán bộ quản lý giàu kinh nghiệm.
Kỹ năng (Skills)	Kỹ năng giao tiếp tốt, thành thạo công nghệ, cán bộ tín dụng có năng lực thẩm định và định giá tài sản bảo đảm.

Tiếp đó, chương 2 tổng hợp kết quả hoạt động kinh doanh tổng thể và mảng cho vay tiêu dùng của chi nhánh giai đoạn 2015–2017:

Chỉ tiêu tài chính tổng hợp	Năm 2015	Năm 2016	Tăng trưởng 2016/2015 (%)	Năm 2017	Tăng trưởng 2017/2016 (%)
Tổng tài sản (Tỷ đồng)	-	12.365	-	20.365	+31,6%
Nguồn vốn huy động (Tỷ đồng)	-	6.231	-	8.231	+20,9%
Tổng dư nợ cho vay (Tỷ đồng)	10.007	-	-	17.007	+23,2%
Tỷ lệ nợ xấu (%)	1,0%	0,9%	-0,1%	0,8%	-0,1%
Lợi nhuận trước thuế (Tỷ đồng)	149	167	+12,1%	229	+37,1%

Nguồn: Tổng hợp từ báo cáo hoạt động kinh doanh BIDV Đông Sài Gòn (2015–2017)

Về cơ cấu huy động vốn và dư nợ tín dụng năm 2017:

• Huy động vốn: Khu vực dân cư chiếm tỷ trọng 71,4% (đạt 6.876 tỷ đồng), tổ chức kinh tế chiếm 28,6% (đạt 2.353 tỷ đồng), định chế tài chính chiếm tỷ trọng nhỏ (2 tỷ đồng). Tiền gửi có kỳ hạn chiếm 77,6% (đạt 6.231 tỷ đồng), tiền gửi không kỳ hạn chiếm 22,4% (đạt 1.382 tỷ đồng).
• Cơ cấu tín dụng: Dư nợ nhóm khách hàng dân cư đạt 7.165 tỷ đồng (chiếm 71,5% tổng dư nợ). Dư nợ có tài sản bảo đảm đạt 60,4% (tương ứng 5.264 tỷ đồng), trong khi dư nợ không có tài sản bảo đảm giảm xuống còn 39,6%. Tỷ trọng nợ trung hạn tăng lên 37,7% vào năm 2017 (tăng khoảng 7% so với năm 2015).

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình cho vay tiêu dùng 6 bước tại chi nhánh:

1. Tiếp nhận hồ sơ: Thu thập thông tin nhân thân, hồ sơ phương án vay và hồ sơ chứng minh thu nhập.
2. Thẩm định điều kiện vay: Kiểm tra tính pháp lý, xác minh thực địa tại nơi ở/nơi làm việc, tra cứu thông tin tín dụng qua CIC và đối chiếu hồ sơ thuế/ngân hàng khác.
3. Phân tích tín dụng: Đánh giá khả năng trả nợ, nguồn thu nhập định kỳ và xếp hạng tín dụng nội bộ.
4. Xét duyệt cho vay: Trình duyệt hồ sơ. Thời gian xử lý: khoản vay ngắn hạn tối đa 10 ngày; khoản vay trung và dài hạn là 25 ngày đối với dự án nhóm A (chuyển phòng quản lý rủi ro tái thẩm định), 15 ngày đối với dự án nhóm B và 12 ngày đối với các dự án còn lại.
5. Ký kết hợp đồng và giải ngân: Ký hợp đồng tín dụng/hợp đồng thế chấp và tiến hành giải ngân qua kế toán, duy trì kiểm soát mục đích sử dụng vốn sau giải ngân.
6. Thu nợ và đưa ra phán quyết tín dụng mới: Đôn đốc thu hồi nợ gốc và lãi định kỳ hàng tháng; xử lý các trường hợp quá hạn hoặc cơ cấu lại thời hạn trả nợ.

Danh mục sản phẩm CVTD chính được triển khai gồm: Cho vay nhu cầu nhà ở (mức vay tối đa 100% giá trị hợp đồng mua bán, thời hạn lên đến 20 năm trả góp), Cho vay mua ô tô (mức vay tối đa 100% giá trị xe, thời hạn đến 7 năm, tính lãi theo dư nợ giảm dần) và Cho vay sản xuất kinh doanh/chi tiêu sinh hoạt.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI. Các vấn đề cơ bản về cho vay tiêu dùng tại ngân hàng thƣơng mại. Khái niệm cho vay tiêu dùng.

Đặc điểm cho vay tiêu dùng. Phân loại cho vay tiêu dùng. Vai trò của cho vay tiêu dùng. Chỉ tiêu đánh giá cho vay tiêu dùng.

Số lƣợng khách hàng cho vay tiêu dùng. Doanh số cho vay tiêu dùng. Dƣ nợ cho vay tiêu dùng. Doanh thu lãi cho vay tiêu dùng.

Nợ xấu cho vay tiêu dùng. Các nhân tố ảnh hƣởng đến mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng. Nhân tố chủ quan. Nhân tố khách quan.

Kinh nghiệm về cho vay tiêu dùng tại một số nƣớc trên thế giới. Ngân hàng Eastern Bank Ltd. Phát triển cho vay tiêu dùng tại Cộng hoà Liên bang Nga. Phát triển cho vay nhà ở tại Trung Quốc.

Luật hạn chế lãi suất tại Nhật Bản. Hƣớng dẫn cho vay tiêu dùng tại châu Âu. 25 Tóm tắt chƣơng 1. 27 CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH ĐÔNG SÀI GÒN.

Giới thiệu chung về ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Đông Sài Gòn. Thông tin chung về ngân hàng BIDV. Giới thiệu về BIDV – Chi nhánh Đông Sài Gòn. Cơ cấu tổ chức.

Tình hình hoạt động kinh doanh từ năm 2015-2017. Hoạt động cho vay tiêu dùng của BIDV chi nhánh Đông Sài Gòn từ năm 2015 - 2017. Quy trình cho vay tiêu dùng. Sản phẩm cho vay tiêu dùng.

Hệ thống xếp hạng khoản vay tiêu dùng đối với khách hàng cá nhân tại BIDV chi nhánh Đông Sài Gòn. Tình hình cho vay tiêu dùng tại BIDV chi nhánh Đông Sài Gòn. Số lƣợng khách hàng vay tiêu dùng. Doanh số cho vay tiêu dùng.

Dƣ nợ cho vay tiêu dùng. Doanh thu lãi từ cho vay tiêu dùng. Nợ xấu cho vay tiêu dùng. Đánh giá cho vay tiêu dùng tại BIDV chi nhánh Đông Sài Gòn.

52 `vii Tóm tắt chƣơng 2. 53 CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP MỞ RỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG TẠI NGÂN HÀNG ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH ĐÔNG SÀI GÒN. Định hƣớng phát triển của BIDV chi nhánh Đông Sài Gòn. Một số kiến nghị và giải pháp mở rộng hoạt động cho vay tiêu dùng tại BIDV – Chi nhánh Đông Sài Gòn.

Kiến nghị cho BIDV Đông Sài Gòn. Kiến nghị cho hội sở BIDV. 60 Tóm tắt chƣơng 3. 62 Tài liệu tham khảo Phụ lục `viii DANH M C TỪ VIẾT TẮT BĐS Bất động sản BIDV Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam CV Cho vay CVTD Cho vay tiêu dùng HĐQT Hội đồng quản trị KH Khách hàng KHCN Khách hàng cá nhân NH Ngân hàng NHNN Ngân hàng Nhà nƣớc NHTM Ngân hàng thƣơng mại TCTD Tổ chức tín dụng TSĐB Tài sản đảm bảo `ix DANH M C BẢNG Trang Bảng 2.1 Mô hình phân tích 7S McKinsey của BIDV Đông Sài Gòn 30 Bảng 2.2 Một số kết quả đạt đƣợc của BIDV Đông Sài Gòn 32 Bảng 2.3 Kết quả huy động vốn giai đoạn 2015 – 2017 33 Bảng 2.4 Kết quả hoạt động tín dụng giai đoạn 2015 – 2017 34 Bảng 2.5 Sản phẩm cho vay tiêu dùng tại BIDV 38 Bảng 2.6 Cơ cấu xếp loại khách hàng cá nhân 41 Bảng 2.7 Cơ cấu xếp loại tài sản đảm bảo 41 Bảng 2.8 Ma trận xếp hạng khoản vay tiêu dùng 42 Bảng 2.9 Số lƣợng khách hàng vay tiêu dùng qua các năm 42 Bảng 2.10 Doanh số cho vay tiêu dùng giai đoạn 2015 – 2017 43 Bảng 2.11 Dƣ nợ cho vay tiêu dùng giai đoạn 2015 – 2017 44 Bảng 2.12 Cơ cấu cho vay tiêu dùng của BIDV giai đoạn 2015 – 2017 45 `x DANH M C HÌNH Trang Hình 2.1 Quá trình hình thành và phát triển của BIDV 28 Hình 2.2 Cơ cấu cho vay tiêu dùng theo kỳ hạn 47 Hình 2.3 Cơ cấu cho vay tiêu dùng theo tài sản đảm bảo 48 Hình 2.4 Lợi nhuận từ cho vay tiêu dùng giai đoạn 2015 – 2017 49 Hình 2.5 Tỷ lệ nợ xấu cho vay tiêu dùng 50 `1 LỜI MỞ ẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Hoạt động cho vay tiêu dùng (CVTD) đã xuất hiện từ đầu thế kỷ 21 và nhanh trở thành một xu thế tất yếu gắn với sự phát triển của nền kinh tế ở khắp các quốc gia thuộc khu vực Châu Âu và Châu Á – Thái Bình Dƣơng. Đây cũng là giai đoạn mà nền kinh tế Việt Nam đã ổn định và có những bƣớc phát triển vƣợt bậc, tốc độ phát triển kinh tế tăng nhanh, đời sống ngƣời dân cũng ngày càng đƣợc cải thiện và nâng cao, do vậy nhu cầu mua sắm và hƣởng thụ đời sống của ngƣời dân cũng ngày một gia tăng. Nắm bắt đƣợc tình hình đó, các tổ chức tín dụng (TCTD) ở Việt Nam đã triển khai loại hình cho vay tiêu dùng để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của khách hàng cá nhân (KHCN) cũng nhƣ để theo kịp xu thế chung của thế giới. Có thể nói sự ra đời của cho vay tiêu dùng là hết sức cần thiết, không những giúp ngƣời dân đảm bảo chất lƣợng cuộc sống, mà thông qua đó nâng cao sự hiểu biết về mặt tài chính của ngƣời dân, góp phần ổn định kinh tế và công bằng xã hội cho đất nƣớc.

Nhiều chuyên gia nhận định rằng tiềm năng thị trƣờng vay tiêu dùng ở Việt Nam vẫn còn rất lớn, do chƣa có nhiều công ty, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực này nên thị trƣờng cho vay tiêu dùng vẫn còn nhiều tiềm năng để khai thác. Theo một thống kê của Viện chiến lƣợc ngân hàng năm 2016, các ngân hàng ở Việt Nam hiện nay đang tập trung hƣớng đến 15,8 triệu khách hàng tiềm năng của dịch vụ cho vay tiêu dùng và 30 triệu khách hàng dƣới chuẩn. Tuy nhiên, mặc dù với tiềm năng thị trƣờng lớn nhƣng cho vay tiêu dùng vẫn còn tồn tại nhiều thách thức, đặc biệt là mức độ tiếp cận của ngƣời dân với các tổ chức tín dụng còn thấp. Ở Việt Nam, gần 47% ngƣời dân vay tiền nhƣng trong số đó chỉ có 18,5% là vay từ các tổ chức tín dụng, còn lại phần lớn là vay từ ngƣời thân, bạn bè hoặc các kênh không chính thức (Thanh Mai 2017).

Hiện tƣợng này đã dẫn đến hệ lụy là sự xuất hiện của “tín dụng đen” cho vay nặng lãi, gây ra nhiều vấn nạn nhức nhối cho xã hội. Hơn nữa những năm gần đây nhu cầu tiêu dùng của ngƣời dân đã có nhiều sự thay đổi, đòi hỏi các tổ chức tín dụng phải `2 có những mô hình thay đổi phù hợp cùng với những giải pháp hợp lý để nâng cao sức cạnh tranh trong thị trƣờng cho vay đầy tiềm năng này. Thấy đƣợc những tiềm năng và thế mạnh của thị trƣờng cho vay tiêu dùng, các ngân hàng thƣơng mại (NHTM) đang tập trung nguồn lực để phát triển thị trƣờng này, và ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam (BIDV) cũng không ngoại lệ. Đặc biệt là chi nhánh Đông Sài Gòn những năm gần đây đã không ngừng đẩy mạnh dƣ nợ tín dụng tiêu dùng, từng bƣớc cải thiện quy trình, quy chế cho vay, giảm thiểu rủi ro tín dụng.

Tuy vậy về chính sách và quy chế cho vay tại chi nhánh vẫn còn những vƣớng mắc nhất định, làm ảnh hƣởng đến khả năng tăng trƣởng tín dụng của chi nhánh. Từ những lý do và thực tế trên, tôi quyết định chọn đề tài “Cho vay tiêu dùng đối với khách hàng cá nhân tại ngân hàng T ầu tư và hát triển Việt Nam – Chi nhánh ông Sài òn” làm đề tài nghiên cứu cho khóa luận tốt nghiệp của mình, để từ đó đề ra các giải pháp phù hợp nhằm khắc phục khó khăn và đẩy mạnh tín dụng tiêu dùng tại chi nhánh Đông Sài Gòn nói riêng và hệ thống ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam nói chung. Tổng quan tình hình nghiên cứu Cho vay tiêu dùng luôn là một vấn đề “nóng” đƣợc các nhà kinh tế quan tâm và nghiên cứu. Cùng với sự phát triển ngày một mạnh mẽ của thị trƣờng cho vay tiêu dùng tại Việt Nam, đã có nhiều nghiên cứu đƣợc thực hiện bởi các tổ chức, cá nhân với mong muốn góp phần mở rộng cho vay tiêu dùng tại Việt Nam, giúp mảng cho vay này đƣợc triển khai rộng khắp đến ngƣời dân và theo kịp với thị trƣờng cho vay tiêu dùng thế giới.

Một số công trình nghiên cứu về lĩnh vực cho vay tiêu dùng có thể kể đến nhƣ: Khuất Duy Tuấn, Đẩy mạnh cho vay tiêu dùng – Xu thế tất yếu của hoạt động ngân hàng trong nền kinh tế thị trường, Tạp chí Ngân hàng số 9, 2005. Bài viết đã nêu bật đƣợc những đặc điểm, phƣơng thức cho vay cũng nhƣ tầm quan trọng của cho vay tiêu dùng. Tác giả cũng đã cho thấy đƣợc triển vọng của thị trƣờng cho vay tiêu dùng `3 tại Việt Nam ở một số khía cạnh nhƣ là: Cho vay mua nhà, xây nhà và sửa chửa nhà ở, cho vay qua thẻ, cho vay tiêu dùng thông thƣờng. Trần Ngọc Minh, Giải pháp mở rộng cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam chi nhánh Sở giao dịch 1, Luận văn Thạc sỹ, Đại học Kinh tế, 2011.

Tác giả nhấn mạnh vào việc phân tích thực trạng hoạt động cho vay tiêu dùng tại chi nhánh Sở giao dịch 1 - Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam trong giai đoạn từ 2009 - 2010 bao gồm: Mô hình tổ chức của BIDV chi nhánh Sở giao dịch 1, các sản phẩm dịch vụ, thực trạng cho vay tiêu dùng và đánh giá hoạt động cho vay tiêu dùng tại Sở giao dịch 1. Đồng thời tác giả cũng đề xuất các giải pháp mở rộng cho vay tiêu dùng tại BIDV chi nhánh Sở giao dịch 1. Vũ Văn Thực, Phát triển cho vay tiêu dùng tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, Tạp chí Phát triển và Hội nhập số 19, 2014.